Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych

1.

Rozporządzenie określa

1)

wykaz chorób zawodowych;

2)

okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania

choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym;

3)

sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania

chorób zawodowych;

4)

podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

2.

Rozporządzenie wskazuje instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła zawiadomienie,

o którym mowa w art. 235 § 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, oraz termin, w którym ma ono być przesłane.

Do postępowań w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób

zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia

stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym

rozporządzeniem, z uwzględnieniem dokumentacji sporządzonej lub przekazanej w ramach

tych postępowań na podstawie przepisów dotychczasowych, w tym zgłoszenia podejrzenia

choroby zawodowej, oceny narażenia zawodowego, karty oceny narażenia zawodowego oraz

skierowania na badania.

Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów

chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia

pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

1

Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się

1)

właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu

granicznemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi

sanitarnemu, właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej albo

właściwemu wojskowemu inspektorowi sanitarnemu wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej,

zwanym dalej „właściwym państwowym inspektorem sanitarnym”,

2)

właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy

- których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana

przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona

w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie

którego było ostatnie narażenie zawodowe.

2.

Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się niezwłocznie na formularzu określonym

w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, a w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa

była przyczyną śmierci pracownika - dodatkowo w formie telefonicznej.

1

Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby

zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego

oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania

przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. W przypadku gdy zgłoszenie podejrzenia

choroby zawodowej jest w sposób oczywisty bezzasadne, właściwy państwowy inspektor

sanitarny, który otrzymał zgłoszenie, wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania,

o którym mowa w zdaniu pierwszym.

1a

Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych

na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie

art. 298 przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a jeżeli

postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, w przypadku wątpliwości dotyczącej zgromadzonej

dokumentacji, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem

oceny ryzyka zawodowego.

2

Skierowania na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia nie stosuje się, jeżeli

zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane przez lekarza tej jednostki.

3

Lekarz, o którym mowa w art. 235 § 2, albo właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje skierowanie na badania do jednostki

orzeczniczej I stopnia zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

4

W przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika zgłoszenie podejrzenia choroby

zawodowej jest równoznaczne z wnioskiem o wydanie orzeczenia w sprawie rozpoznania

choroby zawodowej.

1.

Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania

kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy

(Dz. U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.

2.

Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są

1

poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,

2

kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych)

- w zakresie wszystkich chorób zawodowych;

3)

poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i

oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych

i pasożytniczych;

4)

podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania

chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów

choroby.

3.

Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych

w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny

pracy.

4.

Właściwość jednostki, o której mowa w ust. 2, ustala się zgodnie z kryteriami określonymi

w § 3 ust. 1, a w przypadku gdy pracownik zamieszkuje w innym województwie niż była

wykonywana praca w narażeniu zawodowym, właściwość jednostki orzeczniczej I stopnia

ustala się według aktualnego miejsca zamieszkania pracownika.

1

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej

albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej „orzeczeniem lekarskim”, na podstawie

wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika

lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego

pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym

mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej,

dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

2.

Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu

do

1)

czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i

średni czas narażenia zawodowego;

2)

czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz

stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności

określenia stężenia tego czynnika;

3)

czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu

z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach

pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania

stężenia tego czynnika;

4)

czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki

lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach

wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji;

5)

sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz

chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów

lub układów organizmu ludzkiego.

3.

(uchylony).

4.

(uchylony).

5.

Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający

do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do

1)

pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika

lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym,

obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach

pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony

indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym

(alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia

badań diagnostycznych;

2)

lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy

podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia

zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych

badań profilaktycznych;

3)

lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika

lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie

dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej;

4)

właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego,

zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego

wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej

i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji;

5)

pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego

przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub

zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego

wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

6

Orzeczenie lekarskie przesyła się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu,

zainteresowanemu pracownikowi, byłemu pracownikowi oraz lekarzowi kierującemu na badania,

a w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego

w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia. W

przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika orzeczenie lekarskie wydaje się

również osobie uprawnionej do świadczeń po zmarłym, o której mowa w przepisach o ubezpieczeniu

społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwanej dalej „osobą uprawnioną”,

na jej wniosek.

1.

Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie

zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie

ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

1a

W przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika osoba uprawniona może złożyć

wniosek o ponowną analizę przez jednostkę orzeczniczą II stopnia dokumentacji medycznej

pracownika albo byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny

narażenia zawodowego, stanowiących podstawę do wydania orzeczenia przez jednostkę

orzeczniczą I stopnia.

2

Wniosek, o którym mowa w ust. 1 albo 1a, składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania

orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia zatrudniającej

lekarza, który wydał to orzeczenie.

3

W przypadku gdy pracownik, były pracownik albo osoba uprawniona wystąpi z wnioskiem,

o którym mowa w ust. 1 albo 1a, jednostka orzecznicza I stopnia powiadamia o tym właściwego

państwowego inspektora sanitarnego.

1.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia

choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności

danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego

pracownika lub byłego pracownika.

2.

Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał

dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać

od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia,

wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne

czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

3.

Właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję, o której mowa w ust. 1

1

zainteresowanemu pracownikowi, byłemu pracownikowi albo osobie uprawnionej - na jej

wniosek;

2)

pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować

skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby

zawodowej;

3)

jednostce orzeczniczej zatrudniającej lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie;

4)

właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

4

Właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, Główny Inspektor Sanitarny albo

Główny Inspektor Sanitarny Wojska Polskiego przesyła decyzję wydaną na skutek odwołania

podmiotom, o których mowa w ust. 3.

1

Właściwy państwowy inspektor sanitarny, Główny Inspektor Sanitarny albo Główny Inspektor

Sanitarny Wojska Polskiego w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o stwierdzeniu

choroby zawodowej stała się ostateczna, sporządza kartę stwierdzenia choroby zawodowej

i przesyła ją do Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych prowadzonego przez Instytut

Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi.

2.

Organ wydający decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej w postępowaniu odwoławczym

przesyła kartę stwierdzenia choroby zawodowej w terminie, o którym mowa w ust. 1,

także organowi wydającemu tę decyzję w I instancji.

Zawiadomienie, o którym mowa w art. 235 § 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przesyła się niezwłocznie do Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego

Nofera w Łodzi, po zakończeniu postępowania mającego na celu ustalenie uszczerbku

na zdrowiu lub niezdolności do pracy w związku ze stwierdzoną chorobą zawodową pracownika

lub byłego pracownika.

1.

Z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania

i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia

w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym

że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

2.

Postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych,

wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie

przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 3 lipca 2009 r.