Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lipca 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

Prawo do życia podlega ochronie, w tym również w fazie prenatalnej w granicach określonych

w ustawie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 1999 r.

1

Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, w zakresie swoich kompetencji

określonych w przepisach szczególnych, są obowiązane do zapewnienia kobietom w ciąży

opieki medycznej, socjalnej i prawnej w szczególności poprzez

1

opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,

2

pomoc materialną i opiekę nad kobietami w ciąży, znajdującymi się w trudnych warunkach

materialnych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 i 2270 oraz z 2022 r. poz. 1, 66 i 1079),

3

dostęp do szczegółowych informacji na temat uprawnień, zasiłków i świadczeń przysługujących

kobietom w ciąży, matkom, ojcom oraz ich dzieciom oraz do informacji dotyczących instytucji

i organizacji pomagających w rozwiązywaniu problemów psychologicznych i społecznych,

a także zajmujących się sprawami przysposobienia.

2.

Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, w zakresie swoich kompetencji

określonych w przepisach szczególnych, są zobowiązane zapewnić obywatelom swobodny

dostęp do metod i środków służących dla świadomej prokreacji.

2a

Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, w zakresie swoich kompetencji

określonych w przepisach szczególnych, są zobowiązane zapewnić swobodny dostęp do

informacji i badań prenatalnych, szczególnie wtedy, gdy istnieje podwyższone ryzyko

bądź podejrzenie wystąpienia wady genetycznej lub rozwojowej płodu albo nieuleczalnej

choroby zagrażającej życiu płodu.

3.

Szkoła ma obowiązek udzielić uczennicy w ciąży urlopu oraz innej pomocy niezbędnej

do ukończenia przez nią edukacji, w miarę możliwości nie powodując opóźnień w zaliczaniu

przedmiotów. Jeżeli ciąża, poród lub połóg powoduje niemożliwość zaliczenia w terminie

egzaminów ważnych dla ciągłości nauki, szkoła zobowiązana jest do wyznaczenia dodatkowego

terminu egzaminu dogodnego dla kobiety, w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy.

4.

Zakres i formy oraz tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1 i 2, określa, w

drodze rozporządzenia, Rada Ministrów.

1.

Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego współdziałają i udzielają

pomocy Kościołowi Katolickiemu, innym kościołom i związkom wyznaniowym oraz organizacjom

społecznym, które organizują opiekę nad kobietami w ciąży, jak również organizują

rodziny zastępcze lub udzielają pomocy w przysposabianiu dzieci.

2.

Zakres, formy oraz tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1, określa, w drodze

rozporządzenia, Rada Ministrów.

1

Do programów nauczania szkolnego wprowadza się wiedzę o życiu seksualnym człowieka,

o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia

w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji.

2.

(uchylony)

3

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ustali, w drodze rozporządzenia, sposób

nauczania szkolnego i zakres treści, o których mowa w ust. 1, zawartych w podstawie

programowej kształcenia ogólnego oraz wprowadzi do systemu dokształcania i doskonalenia

nauczycieli tematykę określoną w ust. 1.

1.

Przerwanie ciąży może być dokonane wyłącznie przez lekarza, w przypadku gdy

1)

ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej,

2)

(utracił moc)

3)

zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego,

4)

(utracił moc)

2.

W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 przerwanie ciąży jest dopuszczalne do chwili osiągnięcia przez płód zdolności do

samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej; w przypadku określonym w ust.

1 pkt 3 lub 4, jeżeli od początku ciąży nie upłynęło więcej niż 12 tygodni.

3.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przerwania ciąży dokonuje lekarz w szpitalu.

4.

Do przerwania ciąży wymagana jest pisemna zgoda kobiety. W przypadku małoletniej lub

kobiety ubezwłasnowolnionej całkowicie wymagana jest pisemna zgoda jej przedstawiciela

ustawowego. W przypadku małoletniej powyżej 13 roku życia wymagana jest również pisemna

zgoda tej osoby. W przypadku małoletniej poniżej 13 roku życia wymagana jest zgoda

sądu opiekuńczego, a małoletnia ma prawo do wyrażenia własnej opinii. W przypadku

kobiety ubezwłasnowolnionej całkowicie wymagana jest także pisemna zgoda tej osoby,

chyba że na wyrażenie zgody nie pozwala stan jej zdrowia psychicznego. W razie braku

zgody przedstawiciela ustawowego, do przerwania ciąży wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego.

5.

Wystąpienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, stwierdza inny lekarz niż dokonujący przerwania ciąży, chyba że ciąża zagraża bezpośrednio

życiu kobiety. Okoliczność, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stwierdza prokurator.

6.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, kobieta składa pisemne oświadczenie, a ponadto zaświadczenie o odbytej konsultacji

u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, innego niż dokonujący przerwania ciąży, lub

u innej wybranej przez siebie uprawnionej osoby. Przerwanie ciąży może być dokonane,

jeżeli kobieta podtrzymuje zamiar przerwania ciąży po upływie 3 dni od konsultacji.

7.

Celem konsultacji, o której mowa w ust. 6, jest w szczególności ustalenie sytuacji

zdrowotnej i życiowej kobiety, pomoc w rozwiązaniu jej problemów, między innymi poprzez

wskazanie dostępnych form pomocy przysługujących kobietom w związku z ciążą i po urodzeniu

dziecka, poinformowanie kobiety o ochronie prawnej życia w fazie prenatalnej, o aspektach

medycznych ciąży oraz przerwania ciąży, a także o środkach i metodach antykoncepcyjnych.

Za zgodą kobiety w konsultacji może wziąć udział jej partner, członkowie rodziny lub

inna bliska osoba.

8.

Do prywatnych gabinetów lekarskich, w których dokonuje się przerwania ciąży, w zakresie

wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia

i urządzenia gabinetu prywatnego, oraz w zakresie dotyczącym dokumentacji medycznej

i sprawowania kontroli nad tymi gabinetami stosuje się odrębne przepisy.

9.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej

10

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej

Osobom objętym ubezpieczeniem społecznym i osobom uprawnionym na podstawie odrębnych

przepisów do bezpłatnej opieki leczniczej przysługuje prawo do bezpłatnego przerwania

ciąży w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej.

1.

Osoby wykonujące czynności wynikające z ustawy są obowiązane do zachowania w tajemnicy

wszystkiego, o czym powzięły wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności, stosownie

do odrębnych przepisów.

2.

W razie zawinionego ujawnienia wiadomości, o których mowa w ust. 1, sąd może przyznać

osobie poszkodowanej odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną

krzywdę.

W ustawie z dnia 28 października 1950 r. o zawodzie lekarza

(Dz. U. Nr 50, poz. 458 i Nr 53, poz. 489, z 1956 r. Nr 12, poz. 61 oraz z 1989 r. Nr 30, poz. 158) w art. 15 w ust. 2 skreśla się pkt 4.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

jednolity tekst ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i

warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz ustawy z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania

jednolitego tekstu.

(pominięte)

W Kodeksie cywilnym wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 8

a)

dotychczasową treść oznacza się jako § 1,

b)

dodaje się § 2 w brzmieniu

„

§ 2.

Zdolność prawną ma również dziecko poczęte; jednakże prawa i zobowiązania majątkowe

uzyskuje ono pod warunkiem, że urodzi się żywe.

”

,

2)

po art. 446 dodaje się art. 446

„

Art. 446

Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.

”

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepis art.

4 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu ustalonym niniejszą ustawą, wchodzi

w życie z dniem 1 września 1997 r.

W Kodeksie karnym wprowadza się następujące zmiany

1)

po art. 23a dodaje się art. 23b w brzmieniu

„

Art. 23b.

§ 1.

Dziecko poczęte nie może być przedmiotem działań innych niż te, które służą ochronie

życia i zdrowia jego lub jego matki, z wyjątkiem działań określonych w § 2.

§ 2.

Dopuszcza się badania przedurodzeniowe nie zwiększające wyraźnie ryzyka poronienia,

w przypadku gdy

1)

dziecko poczęte należy do rodziny obciążonej genetycznie,

2)

istnieje podejrzenie występowania choroby genetycznej możliwej do wyleczenia, zaleczenia

bądź ograniczenia jej skutków w okresie płodowym,

3)

istnieje podejrzenie ciężkiego uszkodzenia płodu.

”

,

2)

po art. 149 dodaje się art. 149a i 149b w brzmieniu

„

Art. 149a.

§ 1.

Kto powoduje śmierć dziecka poczętego,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2.

Nie podlega karze matka dziecka poczętego.

§ 3.

Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1 lekarz, podejmujący to działanie w publicznym

zakładzie opieki zdrowotnej, w przypadku gdy

1)

ciąża stanowiła zagrożenie dla życia lub poważne zagrożenie dla zdrowia matki, stwierdzone

orzeczeniem dwóch lekarzy innych niż lekarz podejmujący działanie, o którym mowa w

§ 1, przy czym orzeczenie to nie jest niezbędne w przypadku natychmiastowej konieczności

uchylenia zagrożenia dla życia matki,

2)

gdy śmierć dziecka poczętego nastąpiła wskutek działań podjętych dla ratowania życia

matki albo dla przeciwdziałania poważnemu uszczerbkowi na zdrowiu matki, którego niebezpieczeństwo

zostało potwierdzone orzeczeniem dwóch innych lekarzy,

3)

badania prenatalne, potwierdzone orzeczeniem dwóch lekarzy innych niż lekarz podejmujący

działanie, o którym mowa w § 1, wskazują na ciężkie i nieodwracalne uszkodzenie płodu,

4)

zachodzi uzasadnione podejrzenie, potwierdzone zaświadczeniem prokuratora, że ciąża

powstała w wyniku czynu zabronionego.

§ 4.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może odstąpić od wymierzenia kary wobec

sprawcy przestępstwa określonego w § 1.

Art. 149b.

Kto stosując przemoc wobec kobiety ciężarnej powoduje śmierć dziecka poczętego albo

w inny sposób powoduje śmierć dziecka poczętego bez zgody kobiety ciężarnej lub przemocą,

groźbą bezprawną albo podstępem doprowadza matkę dziecka poczętego do pozbawienia

życia tego dziecka,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

”

,

3)

skreśla się art. 153 i 154,

4)

po art. 156 dodaje się art. 156a w brzmieniu

„

Art. 156a.

§ 1.

Kto powoduje uszkodzenie ciała dziecka poczętego lub rozstrój zdrowia zagrażający

jego życiu,

podlega karze ograniczenia wolności do lat 2.

§ 2.

Nie popełnia przestępstwa lekarz, jeżeli uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia dziecka

poczętego są następstwem działań leczniczych, koniecznych dla uchylenia niebezpieczeństwa

grożącego zdrowiu i życiu kobiety ciężarnej lub dziecka poczętego.

§ 3.

Nie podlega karze matka dziecka poczętego, która dopuszcza się czynu określonego w

§ 1.

”

,

5)

w art. 157

a)

§ 1 otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Jeżeli następstwem czynu określonego w art. 156 § 1 jest śmierć człowieka, sprawca

podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

”

,

b)

dodaje się nowy § 2 w brzmieniu

„

§ 2.

Tej samej karze podlega sprawca czynu określonego w art. 149a § 1, art. 149b lub 156a

§ 1, jeżeli następstwem tego czynu jest śmierć matki dziecka poczętego.

”

,

c)

dotychczasowy § 2 otrzymuje oznaczenie § 3.

Pomoc materialną, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wymienionej w art. 2

niniejszej ustawy, przyznaną do dnia wejścia w życie ustawy realizuje się według dotychczasowych

przepisów.

W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym

(Dz. U. Nr 16, poz. 95, Nr 32, poz. 191, Nr 34, poz. 199, Nr 43, poz. 253 i Nr 89, poz. 518, z 1991 r. Nr 4, poz. 18 i Nr 110, poz. 473 oraz z 1992 r. Nr 85, poz. 428 i Nr 100, poz. 499) w art. 7 w ust. 1 dodaje się pkt 16 w brzmieniu

„

16)

zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej.”

”

;

Rada Ministrów przedkłada Sejmowi corocznie, w terminie do dnia 31 lipca, sprawozdanie

z wykonywania ustawy oraz o skutkach jej stosowania.

Traci moc ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

(Dz. U. poz. 61 oraz z 1969 r. poz. 95).

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

§ 1.

Dziecko poczęte nie może być przedmiotem działań innych niż te, które służą ochronie

życia i zdrowia jego lub jego matki, z wyjątkiem działań określonych w § 2.

§ 2.

Dopuszcza się badania przedurodzeniowe nie zwiększające wyraźnie ryzyka poronienia,

w przypadku gdy

1)

dziecko poczęte należy do rodziny obciążonej genetycznie,

2)

istnieje podejrzenie występowania choroby genetycznej możliwej do wyleczenia, zaleczenia

bądź ograniczenia jej skutków w okresie płodowym,

3)

istnieje podejrzenie ciężkiego uszkodzenia płodu.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1999 r.

§ 1.

Kto powoduje śmierć dziecka poczętego,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2.

Nie podlega karze matka dziecka poczętego.

§ 3.

Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1 lekarz, podejmujący to działanie w publicznym

zakładzie opieki zdrowotnej, w przypadku gdy

1)

ciąża stanowiła zagrożenie dla życia lub poważne zagrożenie dla zdrowia matki, stwierdzone

orzeczeniem dwóch lekarzy innych niż lekarz podejmujący działanie, o którym mowa w

§ 1, przy czym orzeczenie to nie jest niezbędne w przypadku natychmiastowej konieczności

uchylenia zagrożenia dla życia matki,

2)

gdy śmierć dziecka poczętego nastąpiła wskutek działań podjętych dla ratowania życia

matki albo dla przeciwdziałania poważnemu uszczerbkowi na zdrowiu matki, którego niebezpieczeństwo

zostało potwierdzone orzeczeniem dwóch innych lekarzy,

3)

badania prenatalne, potwierdzone orzeczeniem dwóch lekarzy innych niż lekarz podejmujący

działanie, o którym mowa w § 1, wskazują na ciężkie i nieodwracalne uszkodzenie płodu,

4)

zachodzi uzasadnione podejrzenie, potwierdzone zaświadczeniem prokuratora, że ciąża

powstała w wyniku czynu zabronionego.

§ 4.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może odstąpić od wymierzenia kary wobec

sprawcy przestępstwa określonego w § 1.

Kto stosując przemoc wobec kobiety ciężarnej powoduje śmierć dziecka poczętego albo

w inny sposób powoduje śmierć dziecka poczętego bez zgody kobiety ciężarnej lub przemocą,

groźbą bezprawną albo podstępem doprowadza matkę dziecka poczętego do pozbawienia

życia tego dziecka,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 1.

Kto powoduje uszkodzenie ciała dziecka poczętego lub rozstrój zdrowia zagrażający

jego życiu,

podlega karze ograniczenia wolności do lat 2.

§ 2.

Nie popełnia przestępstwa lekarz, jeżeli uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia dziecka

poczętego są następstwem działań leczniczych, koniecznych dla uchylenia niebezpieczeństwa

grożącego zdrowiu i życiu kobiety ciężarnej lub dziecka poczętego.

§ 3.

Nie podlega karze matka dziecka poczętego, która dopuszcza się czynu określonego w

§ 1.

Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.