Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa

Ustawa dotyczy użycia lub pobytu poza granicami państwa związków operacyjnych i taktycznych

oraz oddziałów i pododdziałów, zwanych dalej „jednostkami wojskowymi”.

W rozumieniu ustawy

1)

użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność

jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w

a)

konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych,

b)

misji pokojowej,

c)

akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom;

2)

pobyt Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność

jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w

a)

szkoleniach i ćwiczeniach wojskowych,

b)

akcjach ratowniczych, poszukiwawczych lub humanitarnych; przepisu tego nie stosuje

się do akcji ratowniczych regulowanych przepisami o ratownictwie na morzu,

c)

przedsięwzięciach reprezentacyjnych.

1.

O użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa postanawia Prezydent Rzeczypospolitej

Polskiej, na wniosek

1)

Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. a i b;

2)

Prezesa Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. c.

2.

O podjętym postanowieniu Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie informuje

Marszałków Sejmu i Senatu.

1.

O pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa decyzje podejmuje

1)

Rada Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 lit. a, jeżeli środki na

udział w szkoleniach i ćwiczeniach nie zostały uwzględnione w budżetach właściwych

ministerstw;

2)

minister właściwy do spraw obrony narodowej albo minister właściwy do spraw wewnętrznych

- w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 w stosunku do podległych albo podporządkowanych

mu jednostek.

2.

O podjęciu decyzji o pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa Prezes Rady

Ministrów powiadamia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

1.

W postanowieniu o użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa określa się

1)

jednostki wojskowe, ich nazwy, liczebność oraz czas, przez jaki będą pozostawać poza

granicami państwa;

2)

cel skierowania jednostek wojskowych, zakres ich zadań oraz obszar działania;

3)

system kierowania i dowodzenia jednostkami wojskowymi oraz organ organizacji międzynarodowej,

któremu jednostki zostaną podporządkowane na czas operacji;

4)

organy administracji rządowej odpowiedzialne za współpracę z kierowniczymi organami

właściwej organizacji międzynarodowej w zakresie kierowania działalnością i zaopatrywania

jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa;

5)

uzbrojenie i sprzęt wojskowy;

6)

trasy i czas przemieszczania się jednostek wojskowych w przypadku tranzytu.

2.

W przypadku konieczności przedłużenia lub skrócenia okresu użycia jednostek wojskowych

poza granicami państwa, przepisy art. 3 lub art. 4 stosuje się odpowiednio.

W skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa wchodzą żołnierze

w czynnej służbie wojskowej oraz pracownicy.

1.

Wymiar czasu pracy pracowników świadczących pracę w strefie działań wojennych jest

określony ich zadaniami służbowymi. Do tych pracowników nie stosuje się przepisów

działu szóstego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1320).

2.

Zadania służbowe pracowników są ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na

ich wykonywanie w ramach 40 godzin pracy w tygodniu. Wykonywanie zadań służbowych

nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w tygodniu, w przeciętnie pięciodniowym

tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym wynoszącym 4 miesiące.

3.

Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji przełożonego w miejscu

pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.

4.

Pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej

1)

8 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie;

2)

24 godzin nieprzerwanego odpoczynku w okresie siedmiodniowym;

3)

dnia wolnego od pracy w niedzielę raz na 4 tygodnie oraz w święta określone w przepisach

ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1920);

4)

60 minut odpoczynku przed rozpoczęciem pracy obejmującej wykonywanie zadań służbowych

w nocy;

5)

trwającej 30 minut przerwy w pracy, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej

6 godzin.

5.

Przepisy ust. 2 i 4 nie mają zastosowania do pracowników realizujących zadania wynikające

z celu skierowania jednostki wojskowej, związane z zapewnieniem bezpieczeństwa jednostki

wojskowej oraz z ochroną życia i zdrowia ludzkiego.

6.

Ze względu na szczególny charakter pracy świadczonej w strefie działań wojennych rozkład

czasu pracy pracownika może przewidywać pracę zmianową.

7.

Okres rozliczeniowy jest liczony indywidualnie dla pracownika od pierwszego dnia świadczenia

przez niego pracy w strefie działań wojennych.

1.

Osoby wchodzące w skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa

podlegają na terytorium państwa obcego przepisom dyscyplinarnym, karnym i porządkowym

obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej.

2.

Żołnierze i pracownicy wchodzący w skład jednostek wojskowych są obowiązani do przestrzegania

prawa państwa przyjmującego oraz wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa międzynarodowego.

Żołnierze pełniący służbę w jednostce wojskowej, o której mowa w art. 2 pkt 1, użytej

poza granicami państwa mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia

broni i innego uzbrojenia dozwolonego na mocy wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych

umów międzynarodowych oraz międzynarodowego prawa zwyczajowego, w sposób oraz w granicach

zasad określonych przez organ organizacji międzynarodowej, któremu jednostka została

podporządkowana na czas operacji, z uwzględnieniem celu jej użycia poza granicami

państwa oraz zastrzeżeń zgłoszonych przez upoważniony organ państwowy.

1.

Żołnierze, o których mowa w art. 7a, niezależnie od warunków stosowania środków przymusu

bezpośredniego, warunków użycia broni i innego uzbrojenia, wynikających z zasad określonych

przez organ organizacji międzynarodowej lub z celu użycia jednostki wojskowej poza

granicami państwa, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni

i innego uzbrojenia

1)

w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność

osoby oraz w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego

zamachu;

2)

przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia

broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu

lub wolności osoby;

3)

przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń żołnierzowi lub

innej osobie uprawnionej do posiadania broni;

4)

w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jednostkę wojskową

polską lub sojuszniczą;

5)

w celu odparcia niebezpiecznego, bezpośredniego, gwałtownego zamachu na obiekty i

urządzenia ważne dla Sił Zbrojnych;

6)

w celu odparcia zamachu na mienie, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie

życia, zdrowia lub wolności osoby;

7)

w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której stosowanie środków przymusu bezpośredniego,

użycie broni i innego uzbrojenia było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt

1-5;

8)

w celu ujęcia osoby, o której mowa w pkt 1-3 i 6, jeżeli schroniła się w miejscu trudno

dostępnym, a z okoliczności towarzyszących wynika, że może użyć broni lub innego niebezpiecznego

narzędzia, których użycie zagrozić może życiu, zdrowiu lub wolności osoby;

9)

w celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, jeżeli

a)

istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba zatrzymana może użyć broni palnej, materiałów

wybuchowych lub niebezpiecznego narzędzia,

b)

zatrzymanie nastąpiło w związku z uzasadnionym podejrzeniem lub stwierdzeniem popełnienia

czynów, o których mowa w pkt 1-7

- z zastrzeżeniem ust. 3.

2.

Broni palnej nie używa się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 7 w stosunku do kobiet

o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, starców oraz osób

o widocznym kalectwie, chyba że okoliczności wskazują na konieczność użycia broni

w stosunku do tych osób.

3.

Żołnierze, o których mowa w art. 7a, mają prawo do wyprzedzającego stosowania środków

przymusu bezpośredniego, użycia broni, innego uzbrojenia oraz wszelkich innych dozwolonych

prawem międzynarodowym środków dla zapewnienia samoobrony, ochrony sprzętu i miejsca

stacjonowania.

4.

W działaniach oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych stosowanie środków przymusu bezpośredniego,

użycie broni i innego uzbrojenia może nastąpić tylko na rozkaz dowódcy jako szczególny

i ostateczny środek.

5.

Użycie broni i innego uzbrojenia powinno następować w sposób i z natężeniem proporcjonalnym

do zagrożenia, wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę i nie narażać innych osób,

a w szczególności osoby cywilne, na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. O

ile sytuacja na to pozwala oraz nie wynika to wprost z celu realizacji zadania, użycie

broni i innego uzbrojenia przeciwko osobie nie powinno zmierzać do pozbawienia jej

życia.

Minister Obrony Narodowej określa, w drodze zarządzenia niepodlegającego ogłoszeniu,

dla każdej operacji zagranicznej z udziałem Sił Zbrojnych

1)

które z zasad dotyczących użycia środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego

uzbrojenia, zawartych w niniejszej ustawie oraz wynikających z wiążących Rzeczpospolitą

Polską ratyfikowanych umów międzynarodowych, międzynarodowego prawa zwyczajowego i

planu operacji opracowanego przez organizację międzynarodową odpowiedzialną za jej

prowadzenie, mają być stosowane przez żołnierzy Polskich Kontyngentów Wojskowych,

w celu zrealizowania zadań operacji,

2)

sposób, tryb dokumentowania oraz meldowania o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego

oraz użycia broni i innego uzbrojenia

- mając na uwadze cel użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa, sytuację i warunki

na terytorium, na którym jest prowadzona operacja zagraniczna, oraz niezbędne w tych

warunkach prawo do samoobrony.

1.

Pisemna zgoda żołnierza niezawodowego do pełnienia służby poza granicami państwa jest

wymagana tylko w przypadkach określonych w art. 2 pkt 1 lit. b oraz w pkt 2 lit. b.

2.

Pisemna zgoda, o której mowa w ust. 1, nie jest wymagana w przypadku żołnierzy pełniących

służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

1.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia

1)

warunki i tryb zatrudniania pracowników w jednostkach wojskowych wykonujących zadania

poza granicami państwa, z uwzględnieniem specyfiki związanej z wykonywaniem pracy

w takich jednostkach wojskowych;

2)

(uchylony);

3)

szczegółowe zasady i tryb finansowania przygotowania i działania jednostek wojskowych,

z uwzględnieniem przepisów o finansach publicznych;

4)

uposażenie oraz inne należności pieniężne otrzymywane przez żołnierzy wyznaczonych

do pełnienia służby poza granicami państwa, wynagrodzenie i inne należności pieniężne

oraz świadczenia otrzymywane przez pracowników wojska zatrudnionych w jednostkach

wojskowych, z uwzględnieniem w szczególności prawa do świadczeń odszkodowawczych,

wynikających z odrębnych ustaw, dodatków zagranicznego i wojennego w zależności od

celu użycia tych jednostek poza granicami państwa, oraz do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych,

zaopatrzenia w leki i artykuły sanitarne, a także bezpłatnego przewozu z kraju i z

powrotem w związku z rozpoczęciem i zakończeniem misji oraz w przypadkach losowych;

5)

warunki otrzymywania świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm., oraz sposób i tryb finansowania ponoszonych kosztów, uwzględniając zasady wydatkowania

środków publicznych.

2.

Rada Ministrów zapewni środki finansowe na użycie lub pobyt jednostek wojskowych poza

granicami państwa w przypadkach określonych w art. 2, jeżeli środki na ten cel nie

zostały uwzględnione w budżecie Ministerstwa Obrony Narodowej albo urzędu obsługującego

ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

3.

Minister właściwy do spraw zagranicznych, w drodze obwieszczenia, ogłasza strefy działań

wojennych oraz dzień rozpoczęcia i zakończenia w nich działań wojennych.

W przypadku śmierci pracownika podczas pobytu poza granicami państwa albo jeżeli pracownik

zmarł w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z wykonywaną pracą

poza granicami państwa stosuje się odpowiednio przepisy art. 73 ust. 2 pkt 3, art. 74 ust. 2 pkt 7, art. 84 ust. 1a, 1aa i 1ab oraz art. 99

ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 860, 2112 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 159).

1.

Pracownik wykonujący poza granicami państwa zadania, o których mowa w art. 2 pkt 1, w przypadku odniesienia ran, kontuzji, urazu psychicznego lub schorzenia

lub ze względu na jego stan psychofizyczny zgodnie ze wskazaniami lekarza - po powrocie

do kraju - może być skierowany na bezpłatny turnus leczniczo-profilaktyczny wraz z

pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny w rozumieniu art. 4 pkt 12 ustawy z dnia

19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa

(Dz. U. z 2020 r. poz. 2055).

2.

Turnus leczniczo-profilaktyczny trwa 14 dni kalendarzowych i obejmuje działania leczniczo-rehabilitacyjne

i profilaktykę zdrowotną, w tym profilaktykę psychologiczną.

3.

Kolejny pobyt pracownika, o którym mowa w ust. 1, na turnusie leczniczo-profilaktycznym

po uczestnictwie w wykonywaniu tych samych zadań, o których mowa w art. 2 pkt 1, może

odbyć się pod warunkiem poddania się leczeniu specjalistycznemu, ambulatoryjnemu lub

stacjonarnemu albo konsultacji specjalistycznej zakończonej wskazaniem uczestnictwa

w turnusie leczniczo-profilaktycznym jako niezbędnym do kontynuacji leczenia.

4.

Osoby skierowane na turnus leczniczo-profilaktyczny mogą skorzystać z prawa do turnusu

leczniczo-profilaktycznego w czasie pozostawania w stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych

podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych.

5.

Pełne koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika oraz 50%

kosztów uczestnictwa pełnoletniego najbliższego członka rodziny pokrywa się z budżetu

państwa z części pozostającej w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.

6.

Koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika oraz pełnoletniego

najbliższego członka rodziny są finansowane na podstawie umowy zawartej z kierownikiem

podmiotu prowadzącego turnus.

7.

Umowa jest zawierana z uwzględnieniem zasad wydatkowania środków publicznych określonych

w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

(Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm. i określa w szczególności

1)

warunki i organizację turnusu leczniczo-profilaktycznego oraz liczbę uczestników;

2)

okres jej obowiązywania;

3)

kwotę zobowiązania i możliwość jej weryfikacji oraz zasady rozliczeń;

4)

zasady zwrotu środków finansowych i stosowania kar umownych w przypadku niewłaściwego

wykonania umowy;

5)

sposób i tryb kontroli wykonania umowy.

8.

Skierowanie na turnus leczniczo-profilaktyczny zawiera następujące dane

1)

pracownika

a)

imię i nazwisko,

b)

numer PESEL,

c)

miejsce zamieszkania,

d)

miejsce zatrudnienia,

e)

numer telefonu kontaktowego;

2)

pełnoletniego najbliższego członka rodziny

a)

imię i nazwisko,

b)

datę urodzenia,

c)

stopień pokrewieństwa.

9.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia

1)

tryb kierowania pracownika wraz z pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny na turnus

leczniczo-profilaktyczny,

2)

podmiot kierujący na turnus leczniczo-profilaktyczny,

3)

ramowy program turnusu leczniczo-profilaktycznego,

4)

podmiot prowadzący turnus leczniczo-profilaktyczny,

5)

rodzaje i wzory dokumentów wystawianych w związku z kierowaniem na turnus leczniczo-profilaktyczny

- uwzględniając potrzeby pracownika wynikające z jego aktualnego stanu zdrowia i stanu

psychofizycznego, w tym konieczność zapewnienia pełnej rekonwalescencji oraz umożliwienie

dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu pobytu na turnusie leczniczo-profilaktycznym.

1.

Przepisy ustawy stosuje się także do żołnierzy i pracowników wojska, którzy w dniu

wejścia w życie ustawy pełnią służbę lub wykonują obowiązki poza granicami państwa

na podstawie ustawy z dnia 19 lutego 1998 r. o zasadach użycia Sił Zbrojnych poza granicami Rzeczypospolitej

Polskiej w 1998 r.

(Dz. U. Nr 23, poz. 119).

2.

W stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych w sprawach nieuregulowanych

w niniejszej ustawie mają zastosowanie przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

(pominięty)

(pominięty)

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt

15, art. 2 pkt 3, art. 3 pkt 3, art. 5 pkt 1, art. 7, art. 9, art. 10 pkt 1, art.

13 pkt 1 i art. 14 pkt 1, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.