Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej

Ustawa określa zasady przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej,

stanowiącej granicę zewnętrzną w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9

marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice

(kodeks graniczny Schengen)

(Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.)

1.

Barierę stanowią urządzenia służące ochronie granicy państwowej, o których mowa w

art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1776 oraz z 2021 r. poz. 1918).

2.

Barierę mogą stanowić urządzenia budowlane, budowle lub inne obiekty budowlane, w

rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, z późn. zm., wraz z instalacjami zapewniającymi użytkowanie bariery zgodnie z jej przeznaczeniem,

o którym mowa w art. 1, oraz infrastrukturą towarzyszącą, w tym elektroniczną lub

telekomunikacyjną.

1.

Inwestycja w zakresie budowy bariery, zwana dalej „inwestycją”, polega na projektowaniu,

wykonaniu robót budowlanych, utrzymaniu, przebudowie, remoncie i rozbiórce, w tym

obiektów budowlanych pozostających z nią w kolizji, w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a także na nabywaniu towarów i usług.

2.

Inwestycja jest celem publicznym, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. z 2021 r. poz. 1899).

1.

Inwestorem jest Komendant Główny Straży Granicznej.

2.

W celu zapewnienia przygotowania i realizacji inwestycji Komendant Główny Straży Granicznej,

za zgodą ministra właściwego do spraw wewnętrznych, powołuje Pełnomocnika do spraw

przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej, zwanego dalej „Pełnomocnikiem”,

spośród osób posiadających wiedzę z zakresu prawa budowlanego.

3.

Pełnomocnik jest uprawniony do podejmowania w imieniu Komendanta Głównego Straży Granicznej

działań w zakresie przygotowania i realizacji inwestycji, w tym do podpisywania umów.

4.

Pełnomocnik może występować do właściwych organów administracji rządowej, wskazując

problemy związane z inwestycją, których rozwiązanie należy do kompetencji tych organów,

z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy lub zajęcie stanowiska. Organy zajmują stanowisko

w sprawie przedstawionej przez Pełnomocnika nie później niż w terminie 7 dni od dnia

otrzymania wniosku.

5.

Pełnomocnik, w celu właściwej realizacji powierzonych mu zadań, może współpracować

z organami publicznymi, państwowymi osobami prawnymi, osobami prawnymi z udziałem

Skarbu Państwa oraz organizacjami pozarządowymi i innymi jednostkami organizacyjnymi.

6.

Obsługę Pełnomocnika zapewnia Komenda Główna Straży Granicznej.

1.

Do zadań Zespołu do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej,

zwanego dalej „Zespołem”, należy

1)

zapewnienie wsparcia Komendantowi Głównemu Straży Granicznej;

2)

monitorowanie i ocena realizacji inwestycji.

2.

W skład Zespołu wchodzą

1)

przewodniczący - minister właściwy do spraw wewnętrznych lub upoważniony przez niego

sekretarz stanu albo podsekretarz stanu;

2)

członkowie

a)

Minister Obrony Narodowej lub upoważniony przez niego sekretarz stanu albo podsekretarz

stanu,

b)

minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego

oraz mieszkalnictwa lub upoważniony przez niego sekretarz stanu albo podsekretarz

stanu,

c)

minister właściwy do spraw budżetu lub upoważniony przez niego sekretarz stanu albo

podsekretarz stanu,

d)

minister właściwy do spraw środowiska lub upoważniony przez niego sekretarz stanu

albo podsekretarz stanu,

e)

minister właściwy do spraw rozwoju wsi lub upoważniony przez niego sekretarz stanu

albo podsekretarz stanu,

f)

zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej, wyznaczony przez Komendanta Głównego

Straży Granicznej,

g)

Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo upoważniony przez niego

wiceprezes,

h)

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska albo upoważniony przez niego zastępca,

i)

Główny Geodeta Kraju albo upoważniony przez niego zastępca,

j)

Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego albo upoważniony przez niego zastępca,

k)

Wojewoda Podlaski albo upoważniony przez niego zastępca,

l)

Wojewoda Lubelski albo upoważniony przez niego zastępca,

m)

Komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej albo jego zastępca,

n)

Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej albo upoważniony przez niego zastępca,

o)

Pełnomocnik.

3.

Przewodniczący może zapraszać do udziału w pracach Zespołu na prawach członka innych

przedstawicieli administracji rządowej.

4.

Prezes Rady Ministrów, w drodze zarządzenia, określa szczegółowe zadania Zespołu oraz

tryb jego działania, uwzględniając konieczność sprawnej realizacji inwestycji i jej

monitorowania.

1.

Do inwestycji nie stosuje się przepisów odrębnych, w tym prawa budowlanego, prawa wodnego, prawa ochrony środowiska oraz przepisów o udostępnianiu informacji

o środowisku, prawa geodezyjnego i kartograficznego, przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu

przestrzennym, przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz środowiskowych,

przepisów o transporcie kolejowym, przepisów o szczególnych zasadach przygotowania

i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w szczególności nie jest wymagane

1)

pozwolenie na budowę ani zgłoszenie;

2)

decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;

3)

sporządzenie projektu budowlanego;

4)

uzyskanie innych decyzji, zezwoleń, opinii i uzgodnień lub dokonanie zgłoszeń.

2.

Właściwe organy w sprawach, o których mowa w ust. 1, przedstawiają Komendantowi Głównemu

Straży Granicznej, na jego wniosek, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania

wniosku, stanowisko lub informacje albo udzielają wsparcia w innym zakresie - w związku

z realizacją inwestycji, w tym przez możliwą minimalizację zagrożeń dla środowiska.

Informacje dotyczące konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery nie

stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie odrębnych przepisów.

1.

Jeżeli wynika to z potrzeb związanych z inwestycją, wojewoda właściwy ze względu na

lokalizację inwestycji, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii komendanta oddziału

Straży Granicznej właściwego ze względu na lokalizację inwestycji, może wprowadzić

zakaz przebywania na określonym obszarze nie szerszym niż 200 m od linii granicy państwowej.

2.

Zakaz nie dotyczy właścicieli lub posiadaczy nieruchomości zlokalizowanych na tym

obszarze, jeżeli korzystają z nich zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

3.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach komendant oddziału Straży Granicznej właściwy

ze względu na lokalizację inwestycji może zezwolić na przebywanie na czas określony

na obszarze, o którym mowa w ust. 1.

1.

Do zamówień związanych z inwestycją nie stosuje się ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych

(Dz. U. z 2021 r. poz. 1129 i 1598).

2.

Centralne Biuro Antykorupcyjne sprawuje kontrolę zamówień związanych z inwestycją.

3.

Komendant Główny Straży Granicznej niezwłocznie przekazuje Szefowi Centralnego Biura

Antykorupcyjnego informacje o

1)

wszczynanych postępowaniach o udzielenie zamówienia;

2)

udzielonych zamówieniach.

4.

Zakres informacji, o których mowa w ust. 3, obejmuje w szczególności przedmiot postępowania,

termin składania ofert i kryteria ich oceny, zestawienie podmiotów ubiegających się

o udzielenie zamówienia, planowany termin udzielenia zamówienia i zawarcia umowy,

szacowaną wartość zamówienia oraz dane osobowe osób wykonujących po stronie Komendanta

Głównego Straży Granicznej czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

5.

Dane osobowe, o których mowa w ust. 4, obejmują

1)

imię (imiona) i nazwisko;

2)

numer PESEL, jeżeli został nadany;

3)

stanowisko służbowe.

6.

Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego niezwłocznie informuje Komendanta Głównego

Straży Granicznej o zagrożeniach dla prawidłowego przebiegu postępowania o udzielenie

zamówienia lub prawidłowej jego realizacji, a Komendant Główny Straży Granicznej podejmuje

działania zmierzające do zabezpieczenia interesu ekonomicznego państwa oraz przeciwdziałania

korupcji i niezwłocznie informuje Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego o podjętych

działaniach zaradczych.

Wojewoda, na wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej, ogranicza, w drodze decyzji,

sposób korzystania z nieruchomości, jeżeli jest to konieczne do zapewnienia właściwej

realizacji inwestycji, w tym infrastruktury towarzyszącej. Przepisy art. 124-124c ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio.

1.

W przypadku konieczności wywłaszczenia nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy

o wywłaszczaniu nieruchomości, z tym że

1)

Komendant Główny Straży Granicznej może przystąpić do niezwłocznej realizacji inwestycji

na danej nieruchomości, w przypadkach określonych w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej, w szczególności w zakresie faktycznie wyłączonym z użytkowania uprawnionego w związku

z ustanowieniem pasa drogi granicznej lub istniejącymi urządzeniami służącymi do ochrony

granicy;

2)

w przypadkach innych niż określone w pkt 1 zajęcie nieruchomości jest możliwe po jej

wywłaszczeniu;

3)

nabycie praw do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa może nastąpić tylko do zajętej

części nieruchomości, chyba że nie jest to uzasadnione z przyczyn gospodarczych z

uwagi na powierzchnię pozostałej części nieruchomości;

4)

nabycie, o którym mowa w pkt 3, może nastąpić w zamian za przeniesienie praw do odpowiedniej

powierzchni nieruchomości bezpośrednio przylegającej do nieruchomości, o której mowa

w pkt 3, lub położonej w tej samej miejscowości (nieruchomość odtworzeniowa);

5)

do wydzielenia części nieruchomości, o której mowa w pkt 3, oraz nieruchomości odtworzeniowej

nie stosuje się ograniczeń wynikających z przepisów odrębnych, a koszty z tym związane

obciążają Skarb Państwa, w tym poprzez ich zwrot właściwemu staroście przez komendanta

oddziału Straży Granicznej właściwego ze względu na lokalizację inwestycji;

6)

właściwy organ, oferując nieruchomość odtworzeniową, pisemnie określa jej wartość

odpowiadającą nabywanej nieruchomości, o której mowa w pkt 3;

7)

dodatkowe koszty związane z odmową przyjęcia przez uprawnionego oferowanego wynagrodzenia

za nabycie, o którym mowa w pkt 3, lub odmową przyjęcia w rozliczeniu nieruchomości

odtworzeniowej obciążają uprawnionego, chyba że wykaże on, że nieruchomość odtworzeniowa,

jej wartość lub wartość oferowanego wynagrodzenia były nieodpowiednie, a w szczególności

niższe niż wartość przejmowanej nieruchomości uprawnionego, z uwzględnieniem dotychczasowych

obciążeń z nią związanych, jej części lub zmniejszenia wartości nieruchomości, która

miała zostać pozostawiona uprawnionemu;

8)

uprawnionemu do nieruchomości, o której mowa w pkt 3, oraz do nieruchomości odtworzeniowej przysługuje wynagrodzenie za nabycie praw

do nieruchomości lub jej części lub nieruchomość odtworzeniowa o wartości 50% wyższej

niż uprawdopodobniona jako należna; przepis art. 54a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych

(Dz. U. z 2021 r. poz. 305, 1236, 1535, 1773, 1927 i 1981) stosuje się odpowiednio;

9)

nabycie, o którym mowa w pkt 3, może polegać także na ustanowieniu na rzecz Skarbu

Państwa odpowiedniej służebności lub prawa użytkowania; przepisy pkt 4-8 stosuje się

odpowiednio.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do umów najmu, dzierżawy i użyczenia, z tym

że uprawnionemu przysługuje prawo do odszkodowania od Skarbu Państwa z uwzględnieniem

okresu nie dłuższego niż okres wypowiedzenia lub do końca obowiązywania umowy. Podmiotem

właściwym do wypłaty odszkodowania jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce położenia

nieruchomości.

3.

W przypadku konieczności wywłaszczenia nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy

ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji

inwestycji w zakresie dróg publicznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1363 oraz z 2021 r. poz. 784 i 1228), z tym że

1)

wojewoda właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, na wniosek Komendanta

Głównego Straży Granicznej, zamiast decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji

drogowej wydaje decyzję o realizacji inwestycji;

2)

decyzja o realizacji inwestycji podlega natychmiastowemu wykonaniu;

3)

nie stosuje się art. 11a ust. 2 i 4, art. 11b, art. 11f ust. 1 pkt 3, 7 i 8 i ust. 2a, art. 11ia,

art. 17 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 20, art. 22 ust. 1, art. 32 i art. 32a ustawy

z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji

w zakresie dróg publicznych;

4)

wniosek o wydanie decyzji o realizacji inwestycji oraz decyzja mogą zawierać tylko

elementy, o których mowa odpowiednio w art. 11d ust. 1 i art. 11f ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych

zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w zakresie koniecznym dla jej realizacji, oraz mogą dotyczyć określonej części inwestycji.

Tworzy się Zespół do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej.

Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.