Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych

1.

Żołnierzom

1)

zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani

w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud

uranowych,

2)

z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad „Służby Polsce”

i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach,

3)

przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959

- przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, świadczenie pieniężne.

2.

Świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą nie przysługują żołnierzom

Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w

1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej

służby wojskowej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę

o pracę w górnictwie węglowym.

3.

(uchylony)

4.

Osobie uprawnionej jednocześnie do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 1,

do dodatku kombatanckiego lub świadczenia przysługującego w wysokości tego dodatku

określonych w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami

represji wojennych i okresu powojennego, do dodatku określonego w przepisach o ubezpieczeniu

społecznym rolników, a także do dodatku za tajne nauczanie przysługującego na podstawie

odrębnych przepisów bądź do świadczenia pieniężnego określonego w przepisach o osobach

deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę

i ZSRR przysługuje tylko jedno z tych świadczeń lub jeden z tych dodatków - wyższy

lub wybrany przez zainteresowanego.

1.

Świadczenie pieniężne wynosi 222,01 zł

2.

Kwota świadczenia pieniężnego ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji

emerytur i rent od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja, z uwzględnieniem

ust. 4.

3.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” co najmniej na 12 dni roboczych przed najbliższym

terminem waloryzacji należną od tego terminu kwotę świadczenia pieniężnego, o którym

mowa w ust. 1.

4.

W 2002 r. świadczenie pieniężne nie podlega waloryzacji.

1.

Osobom, o których mowa w art. 1 ust. 1, przysługuje ryczałt energetyczny określony

w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych

i okresu powojennego.

2.

Ryczałt energetyczny przysługuje również wdowom po żołnierzach, o których mowa w art.

1 ust. 1, pobierającym emeryturę lub rentę.

3.

W razie zbiegu prawa do ryczałtu energetycznego, o którym mowa w ust. 1 lub 2, z innych

tytułów przysługuje jeden ryczałt energetyczny.

4.

W 2002 r. ryczałt energetyczny za korzystanie z energii elektrycznej, gazowej i cieplnej

na cele domowe wynosi 88,23 zł.

1.

Osobom, o których mowa w art. 1 ust. 1, przysługuje dodatek kompensacyjny określony

w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych

i okresu powojennego.

2.

W razie zbiegu prawa do dodatku kompensacyjnego, o którym mowa w ust. 1, z prawem

do dodatku kompensacyjnego przysługującego z innych tytułów przysługuje jeden dodatek

kompensacyjny.

1.

Świadczenie pieniężne, dodatek kompensacyjny oraz ryczałt energetyczny przyznaje i

wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym

organie wraz z zaświadczeniem, o którym mowa w art. 5 ust. 1

1)

osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą;

2)

osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona

- kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału.

2.

Na wniosek osoby, o której mowa w art. 1 ust. 1, zamieszkałej za granicą w państwie

członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o

Wolnym Handlu (EFTA) lub w państwie, z którym Rzeczpospolitą Polską łączy umowa międzynarodowa

w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur lub rent, świadczenie

pieniężne, dodatek kompensacyjny oraz ryczałt energetyczny wypłaca się z emeryturą,

uposażeniem w stanie spoczynku lub innymi świadczeniami, w państwie zamieszkania,

na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ

emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. Wypłata jest

dokonywana w walucie wymienialnej.

3.

Przepis ust. 1 stosuje się również do osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, zamieszkałych

za granicą w państwie, z którym Rzeczypospolitej Polskiej nie łączy umowa międzynarodowa

w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur i rent.

4.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,

organy emerytalno-rentowe właściwe do przyznawania i wypłacania świadczenia pieniężnego,

dodatku kompensacyjnego oraz ryczałtu energetycznego, a także tryb przyznawania i

wypłacania tych świadczeń osobom

1)

niemającym ustalonego prawa do emerytury lub renty,

2)

pobierającym świadczenie o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych

- mając na względzie sprawną wypłatę świadczeń.

Świadczenie pieniężne, dodatek kompensacyjny, ryczałt energetyczny i jednorazowe odszkodowanie

oraz koszty ich obsługi finansowane są ze środków budżetu państwa.

1.

Świadczenie pieniężne, dodatek kompensacyjny oraz ryczałt energetyczny są przyznawane

na podstawie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania

przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, o której mowa w art.

1 ust. 1.

1a.

Wydanie zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone zasięgnięciem

przez organ wojskowy opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy

górników bądź stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy batalionów budowlanych.

Opinia sporządzana jest nieodpłatnie.

2.

Minister Obrony Narodowej określa, w drodze rozporządzenia, organy wojskowe właściwe

do wydawania zaświadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz tryb postępowania przed tymi

organami.

1.

Żołnierzom, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1, przymusowo zatrudnianym w zakładach

pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych jednorazowo przysługuje odszkodowanie w wysokości

1)

22 200 zł - jeżeli u poszkodowanego orzeczono na stałe inwalidztwo I grupy lub całkowitą

niezdolność do pracy oraz do samodzielnej egzystencji;

2)

15 850 zł - jeżeli u poszkodowanego orzeczono na stałe inwalidztwo II grupy lub całkowitą

niezdolność do pracy;

3)

9510 zł - dla pozostałych poszkodowanych.

2.

Podstawę do wypłaty odszkodowania stanowi zaświadczenie organu wojskowego, o którym

mowa w art. 5 ust. 1.

3.

Przyznanie i jednorazową wypłatę odszkodowania realizuje na wniosek poszkodowanego

Biuro Roszczeń Byłych Pracowników Zakładów Produkcji Rud Uranu Państwowej Agencji

Atomistyki w Kowarach.

Wiek emerytalny osób wymienionych w art. 1 ust. 1, przysługujący im na podstawie odrębnych

przepisów, ulega skróceniu o okres przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla, kamieniołomach,

zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych i batalionach budowlanych.

1.

Osobom, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego

w związku z zatrudnieniem, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przysługują świadczenia

pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych

i wojskowych oraz ich rodzin.

2.

Za inwalidztwo pozostające w związku z zatrudnieniem, o którym mowa w art. 1 ust.

1, uważa się inwalidztwo będące następstwem zranień, kontuzji bądź innych obrażeń

lub chorób powstałych w związku z tym zatrudnieniem.

3.

Związek zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób z zatrudnieniem w miejscach,

o których mowa w art. 1 ust. 1, ustala wojskowa komisja lekarska.

4.

Grupę inwalidztwa, datę jego powstania oraz związek inwalidztwa z zatrudnieniem w

miejscach, o których mowa w art. 1 ust. 1, ustala lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych lub komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie orzeczenia

wojskowej komisji lekarskiej.

1.

Osobom, o których mowa w art. 1 ust. 1, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej,

zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc

pieniężna - jednorazowa lub okresowa.

2.

Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana w szczególności na

1

pokrycie - w części lub całości - kosztów zakupu wyrobów medycznych;

2)

dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju niepełnosprawności.

3.

Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana w szczególności na

1)

zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej

wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów

leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne;

2)

opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia.

4

Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana, jeżeli

1)

dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 290% najniższej

emerytury, ogłaszanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2021 r. poz. 291, 353, 794 i 1621), zwanej dalej „najniższą emeryturą”;

2)

dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej emerytury;

3)

dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza

kwoty odpowiadającej 350% najniższej emerytury, w przypadku gdy wnioskodawca pobiera

rentę inwalidy wojskowego albo jest osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej

egzystencji.

5

Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana, jeżeli

1)

dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej

emerytury;

2)

dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury.

6

Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana do wysokości 150% najniższej emerytury,

przy czym pomoc przeznaczona na pokrycie kosztów zakupu wyrobów medycznych jest przyznawana

do wysokości 350% najniższej emerytury, a na dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych

do rodzaju niepełnosprawności jest przyznawana do wysokości 450% najniższej emerytury.

7.

Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana do wysokości 100% najniższej emerytury miesięcznie.

8.

Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż

raz na 12 miesięcy.

9

Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana nie częściej niż 2 razy w roku kalendarzowym.

10.

Pomoc pieniężna jest przyznawana na wniosek osoby uprawnionej w drodze decyzji administracyjnej

wydawanej przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

11.

Wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej zawiera imię lub imiona oraz nazwisko, datę

urodzenia, numer PESEL, dane teleadresowe: adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny,

numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, nazwę banku i numer rachunku bankowego

lub nazwę spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i numer rachunku w spółdzielczej

kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać wypłacona pomoc pieniężna, dochód

netto wnioskodawcy, a także imię, nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz dochód netto

osób, z którymi wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe.

12.

Do wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej należy dołączyć odpowiednio kopie dokumentów,

które będą stanowić podstawę ustalenia stanu zdrowia, sytuacji rodzinnej i materialnej

wnioskodawcy lub osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą

1)

orzeczenia o inwalidztwie, o niezdolności do pracy lub o stopniu niepełnosprawności;

2)

dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu netto, w szczególności aktualnej decyzji

o waloryzacji renty lub emerytury lub zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia

za pracę;

3)

nakazu płatniczego podatku rolnego oraz zaświadczenia z urzędu gminy o wielkości gospodarstwa

rolnego w hektarach przeliczeniowych;

4)

zaświadczenia o kontynuowaniu przez dziecko wnioskodawcy nauki w gimnazjum, szkole

ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub szkole wyższej;

5)

decyzji o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu

bezrobotnego, przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu lub wznowieniu wypłaty oraz

utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, stypendium i innych finansowanych z Funduszu

Pracy świadczeń niewynikających z zawartych umów albo oświadczenia o pozostawaniu

w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy.

13.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 4-7 i ust.

9.

1.

Do spraw związanych z przyznawaniem pomocy pieniężnej przepisy art. 6 pkt 3, 10, 14 i 16, art. 8 ust. 3-13, art. 11 ust. 1, art. 12, art. 13, art.

98, art. 100, art. 104, art. 105, art. 106 ust. 1, 3a i 5, art. 107 ust. 5b-5d i art.

109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 i 2369 oraz z 2021 r. poz. 794 i 803) stosuje się odpowiednio.

2.

Jako kwotę dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyjmuje się kwotę ustaloną zgodnie z art. 9 ust. 6 tej ustawy.

3.

Do dochodu nie wlicza się pozostałych świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162), kwoty dodatku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, oraz pomocy pieniężnej.

Pomoc pieniężna jest finansowana ze środków budżetu państwa.

Osoby, o których mowa w art. 1 ust. 1, korzystają z pierwszeństwa do środowiskowej

opieki socjalnej w miejscu zamieszkania, w uzyskaniu miejsc w domach pomocy społecznej,

w szczególności w domach przeznaczonych dla kombatantów.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 11-15,

które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2021 r.