Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 7 stycznia 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i życia na statkach rybackich oraz szczegółowych wymagań technicznych w zakresie ich konstrukcji i wyposażenia

Przed dopuszczeniem do pracy na statku rybackim każdego nowo zaokrętowanego członka

załogi statku rybackiego pełniącego wachtę zaznajamia się z informacją o stateczności

tego statku.

1.

Członkom załogi statku rybackiego udostępnia się aktualne stanowiskowe instrukcje

bezpieczeństwa i higieny pracy.

2.

Instrukcje, o których mowa w ust. 1, uwzględniają w szczególności

1)

warunki bezpiecznej obsługi oraz dokonywania napraw i konserwacji maszyn i innych

urządzeń oraz narzędzi połowowych na danym stanowisku pracy, a także sposób wykonywania

pracy na tym stanowisku;

2)

rodzaje prac o szczególnym zagrożeniu dla życia lub zdrowia członków załogi wykonywanych

na danym stanowisku;

3)

związany z danym stanowiskiem pracy system znaków, sygnałów lub sygnalizacji świetlnej

lub dźwiękowej obowiązujący na statku rybackim;

4)

sposób

a)

posługiwania się środkami ochrony indywidualnej i środkami ratunkowymi stosowanymi

na danym stanowisku pracy,

b)

poruszania się na statku rybackim, zapewniający bezpieczeństwo członkom załogi tego

statku, pracującym na danym stanowisku pracy,

c)

postępowania w przypadkach stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub życia na danym

stanowisku pracy, w tym udzielania pierwszej pomocy.

1.

Na statku rybackim opracowuje się rozkład alarmowy.

2.

Rozkład alarmowy, o którym mowa w ust. 1, zawiera

1)

opis sposobu postępowania w przypadkach zagrożenia dla zdrowia lub życia członków

załogi tego statku;

2)

określenie zadań do wykonania przez każdego członka załogi tego statku w przypadkach,

o których mowa w pkt 1.

W przypadku stwierdzenia, że sposób wykonywania czynności przez członków załogi na

statku rybackim stwarza zagrożenie dla ich życia lub zdrowia albo dla bezpieczeństwa

żeglugi, wstrzymuje się wykonywanie tych czynności oraz wskazuje się sposób ich bezpiecznego

wykonania.

1.

Na statku rybackim o długości 24 m i powyżej co najmniej raz na tydzień dokonuje się

kontroli tego statku w celu zapewnienia

1)

czystych, odpowiednio przystosowanych do mieszkania, bezpiecznych i w dobrym stanie

pomieszczeń mieszkalnych;

2)

wystarczających zapasów żywności i wody pitnej;

3)

dobrego stanu sanitarnego i technicznego kuchni, miejsc oraz sprzętu do przechowywania

żywności.

2.

Wyniki kontroli oraz informacje o podjętych działaniach korygujących wynikających

z tej kontroli rejestruje się w formie pisemnej, w postaci papierowej albo elektronicznej.

3.

Wyniki kontroli i informacje, o których mowa w ust. 2, udostępnia się do wglądu

1)

dyrektorowi urzędu morskiego właściwego dla portu, do którego wpłynął statek rybacki,

2)

organowi Państwowej Inspekcji Pracy zgodnie z ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1251)

- na jego żądanie.

Poziom hałasu w pomieszczeniach i na stanowiskach pracy na statku rybackim określa

załącznik do rozporządzenia.

1.

Członkowie załogi statku rybackiego zatrudnieni przy pracach mogących

1)

powodować zatrucie, zakażenie, przemoczenie, zziębnięcie, oparzenie lub inne urazy

ciała,

2)

narażać na nadmierne promieniowanie cieplne lub hałas

- używają środków ochrony indywidualnej.

2.

Środki ochrony indywidualnej, o których mowa w ust. 1, poddaje się okresowym kontrolom

i konserwacji, a przed każdym ich użyciem - oględzinom.

3.

Rodzaje i ilość środków ochrony indywidualnej określa armator statku rybackiego po

zasięgnięciu opinii członków załogi tego statku.

Za nowy statek rybacki uznaje się statek, w odniesieniu do którego

1)

zawarto umowę na budowę lub przebudowę w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia

lub po tym dniu, lub

2)

zawarto umowę na budowę lub przebudowę przed dniem, o którym mowa w pkt 1, i umowa

ta zostanie zrealizowana co najmniej trzy lata po tym dniu, lub

3)

w dniu, o którym mowa w pkt 1, lub po tym dniu nie zawarto umowy na budowę, jednak

a)

położono stępkę statku rybackiego lub

b)

rozpoczęto budowę statku rybackiego, lub

c)

rozpoczęto montaż elementów, których masa stanowi co najmniej 50 ton lub 1% szacowanej

masy wszystkich materiałów potrzebnych do jego budowy, w zależności od tego, która

z tych wielkości jest mniejsza.

1.

Wysokość pomieszczenia na nowym statku rybackim pozwala na swobodne przejście i wykonywanie

pracy.

2.

Wysokość pomieszczenia na nowym statku rybackim, w którym praca w pozycji stojącej

jest wykonywana przez dłużej niż 1 godzinę, wynosi co najmniej 1,9 m.

3.

Jeżeli pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, mają strop pochyły, wysokość tych pomieszczeń

mierzona od poziomu podłogi do najniżej położonego punktu stropu wynosi co najmniej

1,85 m.

1.

Pomieszczenia załogi na nowym statku rybackim odpowiednio izoluje się.

2.

Do budowy grodzi wewnętrznych, paneli, pokrycia i podłóg używa się materiałów sprzyjających

zapewnieniu zdrowego otoczenia i dopuszczonych do użytku w pomieszczeniach mieszkalnych.

Pomieszczenia załogi na nowym statku rybackim wyposaża się w odpowiedni system odwadniający.

Pomieszczenia załogi na nowym statku rybackim zabezpiecza się wszelkimi użytecznymi

środkami przed dostępem owadów, zwłaszcza gdy statek rybacki prowadzi połowy na obszarach,

na których występuje duża liczba komarów.

W pomieszczeniach załogi na nowym statku rybackim zapewnia się wyjścia ewakuacyjne,

które umożliwiają członkom załogi tego statku szybkie wydostanie się z jego pomieszczeń

na pokład.

1.

Liczba i rozmieszczenie oraz wymiary dróg i wyjść, wykorzystywanych jako drogi i wyjścia

ewakuacyjne, uwzględniają maksymalną liczbę członków załogi nowego statku rybackiego.

2.

Oświetlenie dróg i wyjść ewakuacyjnych na nowym statku rybackim zapewnia bezpieczne

korzystanie z tych dróg i wyjść.

Zamknięte wyjścia na nowym statku rybackim, które wykorzystuje się jako wyjścia ewakuacyjne,

konstruuje się i montuje w sposób zapewniający natychmiastowe i łatwe ich otwarcie.

1.

W pomieszczeniach na nowym statku rybackim zapewnia się wentylację odpowiednią do

warunków klimatycznych.

2.

Pomieszczenia na nowym statku rybackim wyposaża się w system wentylacji zapewniający

ciągły dopływ powietrza o odpowiednich parametrach zawsze, kiedy rybacy znajdują się

na statku.

W pomieszczeniach na nowym statku rybackim, w których występują szkodliwe dla zdrowia

lub życia pyły lub gazy, montuje się nawiewną wentylację miejscową.

Niepalącym członkom załogi na nowym statku rybackim zapewnia się ochronę przed dymem

tytoniowym.

Pomieszczenia załogi na nowym statku rybackim ogrzewa się odpowiednio do warunków

atmosferycznych.

1.

Na nowym statku rybackim

1)

wracającym do portu macierzystego w czasie krótszym niż 24 godziny od wypłynięcia

w rejs,

2)

którego członkowie załogi nie mieszkają na statku w czasie jego postoju w porcie

- nie wydziela się pomieszczeń mieszkalnych.

2.

Statek, o którym mowa w ust. 1, wyposaża się w urządzenia higieniczno-sanitarne, sprzęty

umożliwiające przygotowanie i spożywanie posiłków oraz miejsca do wypoczynku, przechowywania

odzieży i jej suszenia.

Wszystkim osobom znajdującym się na nowym statku rybackim zapewnia się dostęp do zimnej

i ciepłej wody słodkiej, w ilości umożliwiającej należytą higienę.

Na nowym statku rybackim choremu lub rannemu rybakowi zapewnia się osobne pomieszczenie.

1.

Na nowym statku rybackim rybakom zapewnia się odpowiednie przybory do jedzenia, pościel

oraz ręczniki.

2.

Koszt ręczników mogą ponosić rybacy, jeżeli tak stanowi zbiorowy układ pracy lub rybacka

umowa o pracę.

1.

Nowy statek rybacki wyposaża się w systemy łączności.

2.

Na nowym statku rybackim rybakom zapewnia się dostęp do systemów, o których mowa w

ust. 1, w stopniu, w jakim jest to możliwe, za rozsądną cenę nieprzekraczającą pełnego

kosztu faktycznego użycia danego systemu przez rybaka, a ponoszonego przez armatora.

Rybacy pracujący na pomocniczych nowych statkach rybackich, które nie mają odpowiednich

pomieszczeń dla załogi ani pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, otrzymują zakwaterowanie

i dostęp do takich pomieszczeń na statku macierzystym.

Na nowym statku rybackim zapewnia się

1)

oświetlenie dzienne przez odpowiednio rozmieszczone okna

a)

w pomieszczeniach mieszkalnych,

b)

na stanowiskach pracy znajdujących się w pomieszczeniach - jeżeli jest to możliwe

ze względów konstrukcyjnych;

2)

oświetlenie elektryczne o natężeniu dostosowanym do rodzaju wykonywanych czynności.

1.

W oknach pomieszczeń mieszkalnych na nowym statku rybackim, w celu ich zaciemnienia,

montuje się żaluzje lub zasłony.

2.

W pomieszczeniach mieszkalnych na nowym statku rybackim montuje się

1)

urządzenia do regulowania poziomu natężenia oświetlenia elektrycznego;

2)

miejscowe oświetlenie elektryczne przy koi.

1.

W pomieszczeniach mieszkalnych na nowym statku rybackim zapewnia się oświetlenie awaryjne.

2.

W mesach, korytarzach i innych miejscach, które mogą być wykorzystywane jako drogi

ewakuacyjne, zapewnia się oświetlenie awaryjne lub w przypadku braku takiego oświetlenia

- stałe oświetlenie nocne.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim sytuuje się w sposób zapewniający

członkom załogi

1)

bezpieczne dojście do tych pomieszczeń;

2)

ochronę przed wpływem warunków atmosferycznych, hałasem i wibracjami;

3)

zabezpieczenie przed przenikaniem uciążliwych zapachów z innych części statku.

Pomieszczeń mieszkalnych na nowym statku rybackim nie sytuuje się

1)

w części dziobowej przed grodzią zderzeniową;

2)

za rufową główną grodzią zderzeniową;

3)

poniżej wodnicy ładunkowej.

1.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim nie mogą być połączone z pomieszczeniami

ładowni i maszynowni bezpośrednimi otworami (przejściami) innymi niż wyjścia ewakuacyjne.

2.

Jeżeli pozwalają na to warunki eksploatacyjne nowego statku rybackiego, kuchni, magazynów,

suszarni lub pomieszczeń higieniczno-sanitarnych ogólnego użytku nie łączy ze sobą

bezpośrednimi przejściami.

Powierzchnia pomieszczenia mieszkalnego na nowym statku rybackim przypadająca na jedną

osobę, z wyłączeniem przestrzeni zajmowanej przez koje i schowki, oraz liczba osób

zakwaterowanych w tym pomieszczeniu zapewniają odpowiednią przestrzeń i komfort, uwzględniając

sposób eksploatacji statku wynikający z jego przeznaczenia.

W pomieszczeniu mieszkalnym na nowym statku rybackim kwateruje się nie więcej niż

6 osób.

Maksymalną liczbę osób, które mogą być zakwaterowane w danym pomieszczeniu mieszkalnym

na nowym statku rybackim, oznacza się w tym pomieszczeniu w miejscu widocznym, w sposób

czytelny i trwały.

Kapitana statku rybackiego oraz oficerów, o ile pozwala na to rodzaj nowego statku

rybackiego, jego wielkość lub przeznaczenie, kwateruje się w osobnym pomieszczeniu

mieszkalnym lub w osobnych pomieszczeniach mieszkalnych.

1.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim rozplanowuje się i wyposaża w sposób

zapewniający optymalny komfort i ułatwiający utrzymanie porządku mieszkającym w nich

osobom.

2.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim sytuuje się lub wyposaża w taki

sposób, aby w miarę możliwości zapewnić odpowiedni poziom prywatności mężczyznom i

kobietom.

3.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim wyposaża się w

1)

koje;

2)

schowki o pojemności wystarczającej do przechowywania odzieży i innych rzeczy osobistych;

3)

odpowiednią powierzchnię do pisania.

1.

Na nowym statku rybackim każdemu z członków załogi zapewnia się indywidualną koję

o odpowiednim rozmiarze, wyposażoną w materac wykonany z zatwierdzonych materiałów.

2.

Przy każdej koi zapewnia się miejscowe oświetlenie elektryczne.

1.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim utrzymuje się w czystości w stopniu

umożliwiającym ich zamieszkiwanie.

2.

W pomieszczeniach mieszkalnych na nowym statku rybackim nie przechowuje się przedmiotów

i zapasów, które nie stanowią własności osobistej rybaków ani nie służą bezpieczeństwu

lub ratowaniu osób zamieszkujących te pomieszczenia.

1.

Mesę na nowym statku rybackim dostosowuje się do warunków eksploatacyjnych na tym

statku.

2.

Mesę na nowym statku rybackim sytuuje się

1)

możliwie najbliżej kuchni;

2)

za grodzią zderzeniową.

3.

Mesę, o ile to możliwe, oddziela się od pomieszczeń mieszkalnych.

4.

Wymiary mesy na nowym statku rybackim i jej wyposażenie odpowiadają liczbie osób,

jaka może z niej korzystać.

1.

Na nowym statku rybackim wydziela się kuchnię albo część kuchenną - w przypadku gdy

brak jest wydzielonej kuchni, o wymiarach dostosowanych do jej przeznaczenia.

2.

Kuchnię i część kuchenną

1)

dobrze oświetla się i wentyluje;

2)

wyposaża się w sprzęty i urządzenia niezbędne do przygotowywania posiłków;

3)

utrzymuje się w należytym stanie.

1.

Nowy statek rybacki o długości między pionami, rozumianej jako odległość między przednim

a tylnym pionem, gdzie pion przedni jest równoległy do przedniej krawędzi dziobnicy

w płaszczyźnie wodnicy, na której mierzona jest długość, a pion tylny jest równoległy

do osi trzonu sterowego tej wodnicy, równej 15 m lub większej, wyposaża się w lodówkę

o pojemności dostosowanej do liczebności załogi oraz kuchenkę elektryczną lub gazową.

2.

Lodówka oraz kuchenka są cały czas dostępne dla rybaków.

Butle z butanem lub propanem, wykorzystywane do przygotowywania posiłków w kuchni

albo części kuchennej, przechowuje się na otwartym pokładzie w schowku zaprojektowanym

tak, aby zapewnić ochronę przed zewnętrznymi źródłami ciepła i uderzeniami.

1.

W celu zapobieżenia zepsuciu zapasów żywności przechowuje się je w miejscu o odpowiedniej

pojemności, suchym, chłodnym i dobrze wentylowanym.

2.

O ile pozwala na to wielkość nowego statku rybackiego, w pomieszczeniu, w którym przechowywane

są zapasy żywności, zapewnia się urządzenia chłodnicze lub inne urządzenia utrzymujące

niską temperaturę w pomieszczeniu.

3.

Na nowym statku rybackim o długości między pionami rozumianej w sposób określony w

§ 41 ust. 1 i wynoszącej 15 m lub więcej zapewnia się magazyny zapasów żywności i

urządzenia chłodnicze lub inne urządzania utrzymujące niską temperaturę.

Kuchnię, część kuchenną i urządzenia do przechowywania żywności utrzymuje się w odpowiednich

warunkach higienicznych.

1.

Odpady przechowuje się w zamkniętych i dobrze uszczelnionych pojemnikach.

2.

Odpady usuwa się z miejsc, w których znajduje się żywność, gdy tylko zajdzie taka

potrzeba.

Ilość żywności i wody pitnej odpowiada liczbie rybaków przebywających na nowym statku

rybackim, jak również długości i charakterystyce rejsu.

1.

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne na nowym statku rybackim mają właściwości, które

uniemożliwiają zanieczyszczanie innych pomieszczeń.

2.

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne na nowym statku rybackim są wyposażone w wentylację

połączoną ze świeżym powietrzem, niezależną od innych pomieszczeń.

3.

Wszystkie powierzchnie w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych przystosowuje się

do łatwego i skutecznego ich czyszczenia.

4.

Podłogi w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych pokrywa się powłoką antypoślizgową.

1.

Odpowiednio do rodzaju i przeznaczenia nowego statku rybackiego wyposaża się go w

urządzenia higieniczno-sanitarne, takie jak ustępy, umywalki i wanny lub natryski.

2.

Urządzenia higieniczno-sanitarne spełniają odpowiednie normy dotyczące ich jakości

oraz co najmniej minimalne normy zapewniające zachowanie zdrowia i higieny przez ich

użytkowników.

3.

Urządzenia higieniczno-sanitarne instaluje się w sposób umożliwiający, w uzasadnionym

stopniu, zachowanie prywatności osobom z nich korzystających.

Nowy statek rybacki, w razie potrzeby, wyposaża się w urządzenia do prania i suszenia

ubrań, biorąc pod uwagę rodzaj i przeznaczenie statku rybackiego.

Na nowym statku rybackim w bezpośredniej bliskości pomieszczeń mieszkalnych zapewnia

się miejsce do wieszania ubrań przeciwsztormowych i innych środków ochrony indywidualnej.

Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o „nowym statku rybackim”, bez bliższego

określenia, należy przez to rozumieć nowy statek rybacki o długości 24 m i powyżej.

1.

Wysokość pomieszczeń na nowym statku rybackim, w których konieczny jest pełny i swobodny

ruch, wynosi co najmniej 2 m.

2.

Pomiędzy pomieszczeniami mieszkalnymi, ładowniami, maszynownią, kuchnią, magazynami,

suszarniami lub pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi ogólnego użytku na nowym statku

rybackim nie może być bezpośrednich przejść, innych niż wyjścia ewakuacyjne.

3.

Dwa pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim mogą być połączone bezpośrednim

przejściem z pomieszczeniem sanitarnym.

4.

Część grodzi, która na nowym statku rybackim oddziela pomieszczenia mieszkalne od

miejsc, o których mowa w ust. 2, i od grodzi zewnętrznych, stanowi przegrodę wodoszczelną

i gazoszczelną oraz wykonywana jest ze stali.

1.

Pomieszczenia na nowym statku rybackim wyposaża się w system wentylacji zapewniający

zadowalającą jakość powietrza i wystarczający ruch powietrza we wszystkich warunkach

atmosferycznych.

2.

System wentylacyjny na nowym statku rybackim jest uruchamiany zawsze, gdy rybacy znajdują

się na tym statku.

1.

Pomieszczenia na nowym statku rybackim wyposaża się w system grzewczy zapewniający

temperaturę w tych pomieszczeniach odpowiednią do warunków atmosferycznych lub w zależności

od potrzeby.

2.

System grzewczy na nowym statku rybackim jest uruchamiany zawsze, gdy wymagają tego

warunki i rybacy znajdują się na tym statku, w tym podczas ich pracy.

3.

Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nowych statków rybackich prowadzących połowy

wyłącznie w klimacie tropikalnym.

Pomieszczenia załogi, w części, w której możliwe jest swobodne poruszanie się, wyposaża

się w oświetlenie o natężeniu umożliwiającym osobie o normalnej sile wzroku co najmniej

czytanie zwykłej gazety w bezchmurny dzień.

Na nowych statkach rybackich o długości od 24 m do 45 m powierzchnia pomieszczenia

mieszkalnego przypadająca na jedną osobę pomniejszona o powierzchnię koi i schowków

nie może być mniejsza niż 1,5 m

Na nowych statkach rybackich o długości 45 m i powyżej powierzchnia pomieszczenia

mieszkalnego przypadająca na jedną osobę pomniejszona o powierzchnię koi i schowków

nie może być mniejsza niż 2 m

1.

W pomieszczeniu mieszkalnym na nowym statku rybackim kwateruje się nie więcej niż

4 osoby.

2.

W szczególnych przypadkach, gdy ze względu na rodzaj statku rybackiego, jego wielkość

lub przeznaczenie nie ma możliwości spełnienia wymogu, o którym mowa w ust. 1, w pomieszczeniu

mieszkalnym może być zakwaterowana większa liczba osób, nie więcej jednak niż 6.

1.

Kapitana nowego statku rybackiego oraz oficerów, o ile pozwala na to rodzaj statku

rybackiego, jego wielkość lub przeznaczenie, kwateruje się w osobnych, jednoosobowych

pomieszczeniach mieszkalnych.

2.

W pomieszczeniach mieszkalnych kapitana nowego statku rybackiego oraz oficerów nie

mogą znajdować się więcej niż dwie koje.

Na nowym statku rybackim wewnętrzne minimalne rozmiary koi wynoszą co najmniej 198

cm na 80 cm.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim wyposaża się w stolik do pisania

oraz krzesło.

Pomieszczenia mieszkalne na nowym statku rybackim oddziela się od mes.

Rybakom, którzy nie zajmują pomieszczeń mieszkalnych wyposażonych w urządzenia higieniczno-sanitarne,

zapewnia się dostęp do co najmniej jednej wanny lub natrysku, lub obu tych urządzeń,

oraz jednego ustępu i jednej umywalki, przypadających na nie więcej niż 4 osoby.

Rybakom zapewnia się dostęp do urządzeń do prania, suszenia i prasowania ubrań.

1.

Na nowych statkach rybackich o długości 45 m i powyżej urządzenia do prania, suszenia

i prasowania ubrań znajdują się w pomieszczeniu oddzielonym od pomieszczeń mieszkalnych,

jadalnych i sanitarnych.

2.

Pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, odpowiednio wentyluje się, ogrzewa i wyposaża

w sznurki lub inne środki do suszenia ubrań.

Na nowym statku rybackim rybakom zapewnia się dostęp do pomieszczenia rekreacyjnego,

wyposażonego w sprzęt oraz udogodnienia mające na celu zaspokojenie potrzeb rybaka.

Na nowym statku rybackim zapewnia się kuchnię stanowiącą wydzielone pomieszczenie.

1.

Na nowych statkach rybackich o długości 45 m i powyżej wyodrębnia się pomieszczenie,

w którym zapewnia się opiekę medyczną.

2.

Pomieszczenie, o którym mowa w ust. 1, utrzymuje się w czystości.

Statek rybacki niebędący nowym statkiem rybackim powinien co najmniej spełniać wymagania

dla nowych statków rybackich określone w § 20, § 21, § 23-25, § 28, § 34, § 35, §

37, § 38, § 39 ust. 1 i 3, § 40-42, § 43 ust. 1 i 2, § 44-46, § 47 ust. 1, 3 i 4 oraz

§ 48.

W przypadku gdy dokonano czynności określonych w § 8 w okresie od dnia 15 listopada

2019 r. do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, powinny one zostać dostosowane

do wymagań określonych w dziale II w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszego

rozporządzenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.