Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 lutego 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym

1.

Ustawa normuje sądowe postępowanie cywilne w sprawach, w których są dochodzone roszczenia jednego

rodzaju, co najmniej 10 osób, oparte na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej

(postępowanie grupowe).

2.

Ustawa ma zastosowanie w sprawach o roszczenia z tytułu odpowiedzialności za szkodę

wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, z tytułu czynów niedozwolonych, z tytułu odpowiedzialności

za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania umownego lub z tytułu bezpodstawnego

wzbogacenia, a w odniesieniu do roszczeń o ochronę konsumentów także w innych sprawach.

2a.

W postępowaniu grupowym jest wyłączone dochodzenie roszczeń o ochronę dóbr osobistych,

z wyjątkiem roszczeń wynikających z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia,

w tym roszczeń przysługujących najbliższym członkom rodziny poszkodowanego, zmarłego

wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.

2b.

Możliwość dochodzenia w postępowaniu grupowym roszczeń pieniężnych wynikających z

uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, w tym roszczeń pieniężnych przysługujących

najbliższym członkom rodziny poszkodowanego, zmarłego wskutek uszkodzenia ciała lub

wywołania rozstroju zdrowia, jest ograniczona do żądania ustalenia odpowiedzialności

pozwanego, na zasadach określonych w art. 2 ust. 3.

3.

Wszczęcie postępowania grupowego nie wyłącza możliwości dochodzenia swych roszczeń

przez osoby, które nie przystąpiły do grupy lub z niej wystąpiły.

1.

Postępowanie grupowe w sprawach o roszczenia pieniężne jest dopuszczalne tylko wtedy,

gdy wysokość roszczenia każdego członka grupy została ujednolicona poprzez zrównanie

wysokości roszczenia dochodzonego przez członków grupy lub podgrupy.

2.

Ujednolicenie wysokości roszczeń może nastąpić w podgrupach, liczących co najmniej

2 osoby.

3.

W sprawach o roszczenia pieniężne powództwo może ograniczać się do żądania ustalenia

odpowiedzialności pozwanego za określone zdarzenie lub zdarzenia. W takim przypadku

powód nie jest obowiązany wykazywać interesu prawnego w ustaleniu.

4.

Uwzględniając żądanie ustalenia odpowiedzialności pozwanego za określone zdarzenie

lub zdarzenia, sąd ustala okoliczności wspólne członkom grupy, stanowiące przesłanki

dochodzonych przez nich roszczeń.

1.

Postępowanie grupowe należy do właściwości sądu okręgowego.

2.

Sąd rozpoznaje sprawę w składzie trzech sędziów zawodowych.

1.

Powództwo w postępowaniu grupowym wytacza reprezentant grupy.

2.

Reprezentantem grupy może być osoba będąca członkiem grupy albo powiatowy (miejski)

rzecznik konsumentów w zakresie przysługujących im uprawnień.

3.

Reprezentant grupy prowadzi postępowanie w imieniu własnym, na rzecz wszystkich członków

grupy.

4.

W postępowaniu grupowym obowiązuje zastępstwo powoda przez adwokata lub radcę prawnego,

chyba że powód jest adwokatem lub radcą prawnym.

Umowa regulująca wynagrodzenie pełnomocnika może określać wynagrodzenie w stosunku

do kwoty zasądzonej na rzecz powoda, nie więcej niż 20% tej kwoty.

1.

Pozew powinien czynić zadość warunkom określonym w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, z późn. zm., a ponadto zawierać

1)

wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu grupowym;

2)

wskazanie okoliczności, o których mowa w art. 1 ust. 1, a w przypadku roszczeń pieniężnych

także dokonanie ujednolicenia wysokości roszczeń członków grupy lub podgrupy;

3)

w przypadku roszczeń pieniężnych określenie wysokości roszczenia każdego z członków

grupy lub podgrup;

4)

oświadczenie powoda o tym, że działa on w charakterze reprezentanta grupy.

1a.

Żądanie pozwu w sprawach o ustalenie odpowiedzialności pozwanego na podstawie art.

2 ust. 3 powinno obejmować także wskazanie roszczeń pieniężnych, których dochodzeniu

służyć ma żądany wyrok ustalający odpowiedzialność, przy czym nie jest konieczne wskazywanie

wysokości tych roszczeń.

2.

Do pozwu należy dołączyć oświadczenia członków grupy o przystąpieniu do grupy i wyrażeniu

zgody co do osoby reprezentanta grupy oraz umowę reprezentanta grupy z pełnomocnikiem,

określającą sposób wynagrodzenia pełnomocnika.

1.

Posiedzenie przygotowawcze można przeprowadzić także przed wezwaniem pozwanego do

wniesienia odpowiedzi na pozew.

2.

Przewodniczący może zobowiązać stronę, aby w piśmie przygotowawczym podała wszystkie

twierdzenia i dowody istotne dla ustalenia dopuszczalności postępowania grupowego

- pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania.

1.

Na żądanie pozwanego sąd może postanowieniem zobowiązać powoda do złożenia kaucji

na zabezpieczenie kosztów procesu, jeżeli pozwany uprawdopodobni, że powództwo jest

bezzasadne oraz że brak kaucji uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie orzeczenia

w przedmiocie kosztów postępowania w razie oddalenia powództwa.

2.

Pozwany może zgłosić żądanie zabezpieczenia kosztów najpóźniej przy pierwszej czynności

procesowej. Pozwany nie ma prawa domagać się złożenia kaucji, jeżeli uznana przez

niego część roszczenia wystarcza na zabezpieczenie kosztów. O żądaniu pozwanego sąd

rozstrzyga po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie składu grupy.

3.

Sąd oznaczy termin złożenia kaucji, nie krótszy niż miesiąc, oraz jej wysokość, mając

na względzie prawdopodobną sumę kosztów, które poniesie pozwany. Kaucję składa się

w gotówce. Kaucja nie może być wyższa niż 20% wartości przedmiotu sporu.

4.

Jeżeli w toku sprawy okaże się, że kaucja nie wystarcza na zabezpieczenie kosztów

procesu, pozwany może żądać dodatkowego zabezpieczenia.

5.

Po bezskutecznym upływie wyznaczonego przez sąd terminu do złożenia kaucji sąd zawiesza

postępowanie, a w razie niewpłacenia kaucji w terminie dalszych 3 miesięcy sąd odrzuca

pozew lub środek odwoławczy, orzekając o kosztach, jak w przypadku cofnięcia pozwu.

6

Na postanowienie w przedmiocie kaucji przysługuje zażalenie do innego składu tego

samego sądu.

7.

Na postanowienie o zawieszeniu postępowania, o którym mowa w ust. 5, zażalenie nie

przysługuje.

1.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami, w brzmieniu dotychczasowym.

2.

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą

ustawą.

3.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

1)

do wniosków o wyłączenie sędziego złożonych przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy stosuje się przepis art. 53

2)

stosuje się przepis art. 130

- do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.

4.

Do rozpoznania środków odwoławczych wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu

dotychczasowym.

5.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

które pozostawały zawieszone w dniu jej wejścia w życie, sąd umarza postępowanie zawieszone

1)

z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania

nie został zgłoszony w ciągu 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy,

2)

na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania

nie został zgłoszony w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

- przy czym, jeżeli umorzenie postępowania na podstawie art. 182 § 1 ustawy zmienianej

w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym byłoby dopuszczalne wcześniej, stosuje się przepisy

dotychczasowe.

6.

Przepisy art. 98 § 1

Sąd na wniosek pozwanego zarządzi zaspokojenie z kaucji przyznanych mu kosztów. Wniosek

taki powinien być zgłoszony w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie. Jeżeli wniosku nie zgłoszono, sąd po upływie tego

terminu zarządzi wydanie kaucji powodowi na jego żądanie. Sąd zarządzi wydanie powodowi

kaucji natychmiast po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie,

jeżeli pozwanemu kosztów nie przyznano.

1

Po wysłuchaniu stron sąd rozstrzyga o dopuszczalności postępowania grupowego. Sąd

odrzuca pozew, jeżeli sprawa nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu grupowym. W przeciwnym

przypadku sąd wydaje postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym.

1a.

(uchylony)

2.

Na postanowienie sądu w przedmiocie rozpoznania sprawy w postępowaniu grupowym przysługuje

zażalenie.

2a.

Rozpoznając zażalenie, o którym mowa w ust. 2, sąd nie stosuje przepisów art. 381 i art. 386 § 4 ustawy z dnia 17 listopada

1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

3.

W przypadku wytoczenia przez członka grupy, w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia

się postanowienia o odrzuceniu pozwu, powództwa o roszczenie, które było objęte powództwem

w postępowaniu grupowym, w odniesieniu do tego roszczenia zostają zachowane skutki

wytoczenia powództwa w postępowaniu grupowym.

Po uprawomocnieniu się postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym,

dopuszczalność prowadzenia postępowania grupowego nie podlega ponownemu badaniu w

dalszym toku postępowania.

Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu pozwu

z uwagi na niedopuszczalność postępowania grupowego, może uchylić zaskarżone postanowienie

i postanowić o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym.

1.

Sprawy

1)

w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano nakaz zapłaty w postępowaniu

upominawczym,

2)

wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoznawane w postępowaniu

nakazowym,

3)

wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoznawane w elektronicznym

postępowaniu upominawczym

- do czasu zakończenia postępowania w danej instancji podlegają rozpoznaniu zgodnie

z przepisami, w brzmieniu dotychczasowym.

2.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym, w których powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty

wyłącznie na podstawie dokumentów określonych w art. 485 § 3 ustawy zmienianej w art.

1

1)

przyjmuje się, że nie ma podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym,

2)

nieprawomocny nakaz zapłaty sąd z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym

rozpoznaje sprawę w dalszym ciągu z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym,

3)

nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty,

jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała rozpoznaniu, sąd pierwszej

instancji z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym rozpoznaje sprawę ponownie

z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym,

4)

nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty,

a od którego wniesiono apelację, jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała

rozpoznaniu, sąd odwoławczy z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym przekazuje

sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z pominięciem przepisów

o postępowaniu nakazowym

- przy czym do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji sprawę rozpoznaje

się według przepisów, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że postanowienia, o których

mowa w pkt 2-4, mogą zostać wydane na posiedzeniu niejawnym.

1.

Po uprawomocnieniu się postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym

sąd zarządzi ogłoszenie o wszczęciu postępowania grupowego.

2.

Ogłoszenie o wszczęciu postępowania grupowego powinno zawierać

1)

wymienienie sądu, przed którym toczy się postępowanie grupowe;

2)

oznaczenie stron postępowania oraz oznaczenie przedmiotu sprawy;

3)

informacje o możliwości przystąpienia do grupy przez osoby, których roszczenia mogą

być objęte powództwem grupowym poprzez złożenie reprezentantowi grupy, w oznaczonym

terminie, nie krótszym niż jeden, a nie dłuższym niż trzy miesiące od daty ogłoszenia,

pisemnego oświadczenia o przystąpieniu do grupy;

4)

zasady wynagrodzenia pełnomocnika;

5)

wzmiankę o wiążącym skutku wyroku wobec członków grupy.

3.

Publikacja ogłoszenia o wszczęciu postępowania grupowego następuje w sposób najbardziej

odpowiedni dla danej sprawy, tak aby umożliwiało ono poinformowanie o postępowaniu

wszystkich potencjalnie zainteresowanych przystąpieniem do grupy, w szczególności

ogłoszenie może zostać zamieszczone na stronach Biuletynu Informacji Publicznej właściwego

sądu, na stronach internetowych stron lub ich pełnomocników lub w prasie o zasięgu

ogólnokrajowym albo lokalnym.

4.

Zarządzenie ogłoszenia o wszczęciu postępowania grupowego można zaniechać wtedy, gdy

z okoliczności sprawy wynika, że wszyscy członkowie grupy złożyli oświadczenia o przystąpienie

do grupy.

5.

Przystąpienie do grupy po upływie terminu wyznaczonego przez sąd jest niedopuszczalne.

1.

Minister Sprawiedliwości prowadzi wykaz postępowań grupowych będących w toku oraz

prawomocnie zakończonych, w toku których zarządzono ogłoszenie o wszczęciu postępowania

grupowego, zwany dalej „wykazem”. Wykaz udostępnia się w Biuletynie Informacji Publicznej

Ministra Sprawiedliwości.

2.

Wykaz zawiera

a)

informacje, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 1-4,

b)

informacje o dacie i sposobie publikacji ogłoszenia, o którym mowa w art. 11 ust.

1,

c)

informacje o sposobie prawomocnego zakończenia postępowania grupowego albo wzmiankę

o tym, że postępowanie grupowe jest w toku.

3.

Niezwłocznie po zarządzeniu ogłoszenia o wszczęciu postępowania grupowego sąd przekazuje

Ministrowi Sprawiedliwości informacje, o których mowa w ust. 2. Minister Sprawiedliwości

aktualizuje wykaz o te informacje niezwłocznie po ich otrzymaniu.

4.

Przepis ust. 3 stosuje się także do orzeczeń prawomocnie kończących postępowanie w

sprawie, wydanych po zarządzeniu ogłoszenia o wszczęciu postępowania grupowego.

W elektronicznym postępowaniu upominawczym w okresie 3 miesięcy po dniu wejścia w

życie niniejszej ustawy

1)

przepisy art. 126 § 1 i 1

2)

przepisów art. 480

3)

opłaty ustala się i pobiera zgodnie z przepisami ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu

dotychczasowym.

W oświadczeniu o przystąpieniu do grupy uprawniony powinien określić swe żądanie oraz

wskazać okoliczności uzasadniające żądanie, a także przynależność do grupy oraz przedstawić

dowody. Wykaz osób, które przystąpiły do grupy, sporządza powód i przedstawia sądowi,

dołączając oświadczenia o przystąpieniu do grupy. Sąd doręcza wykaz pozwanemu.

1.

Z chwilą przedstawienia sądowi oświadczenia o przystąpieniu do grupy między członkiem

grupy oraz pozwanym powstaje skutek sprawy w toku, co do roszczenia objętego postępowaniem

grupowym.

2.

Osoba, która przed dniem wszczęcia postępowania grupowego wytoczyła przeciwko pozwanemu

powództwo o roszczenie, które może być objęte postępowaniem grupowym, nie później

niż do dnia zakończenia postępowania w pierwszej instancji może złożyć oświadczenie

o przystąpieniu do grupy. W takim przypadku sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania.

Interwencja uboczna członka grupy po stronie powoda jest niedopuszczalna.

Po upływie terminu wyznaczonego w ogłoszeniu o wszczęciu postępowania grupowego, a

jeżeli zaniechano tego ogłoszenia - po uprawomocnieniu się postanowienia o rozpoznaniu

sprawy w postępowaniu grupowym przewodniczący wyznacza pozwanemu termin nie krótszy

niż miesiąc do podniesienia zarzutów co do członkostwa określonych osób w grupie lub

w podgrupach.

1.

W sprawach o roszczenia pieniężne ciężar udowodnienia przynależności członka do grupy

spoczywa na powodzie. W innych sprawach do ustalenia przynależności członka do grupy

wystarcza uprawdopodobnienie.

2.

Powód może zobowiązać członka grupy do złożenia w wyznaczonym terminie dodatkowych

dowodów i wyjaśnień.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 6, 7, 20, 22, 30, 34, 44, 46, 47, 52-59, 66, 85, 94, 118, 119, 121-123,

125, 151-153, 155, pkt 157 lit. c, 158, 166-168, 170-173, pkt 187 lit. b, pkt 211

lit. a, 223, 224, 226-228, 230-233, art. 4, art. 5 pkt 7 i 8 oraz art. 6, które wchodzą

w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)

art. 1 pkt 2, który wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia;

3)

art. 1 pkt 198-202, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

1

Po upływie terminu do podniesienia zarzutów, o których mowa w art. 15, sąd wydaje

postanowienie co do składu grupy.

2.

Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie.

2a.

Wniesienie zażalenia na postanowienie w przedmiocie składu grupy nie wstrzymuje merytorycznego

rozpoznania sprawy. Niezwłocznie po wydaniu postanowienia w przedmiocie składu grupy

sąd wyznacza rozprawę lub w inny sposób nadaje sprawie dalszy bieg.

3.

Po uprawomocnieniu się postanowienia, o którym mowa w ust. 1, oświadczenie członka

grupy o wystąpieniu z grupy jest bezskuteczne.

4.

W przypadku wytoczenia powództwa o roszczenie objęte postępowaniem grupowym, przez

osobę, która przystąpiła do grupy a nie została objęta postanowieniem sądu co do składu

grupy, w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia, art.

10 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

1

Na wniosek więcej niż połowy członków grupy sąd może dokonać zmiany reprezentanta

grupy. Wniosek powinien wskazywać proponowanego reprezentanta grupy oraz zawierać

jego oświadczenie o wyrażeniu zgody na bycie reprezentantem.

2.

Zmiana reprezentanta grupy nie powoduje wygaśnięcia udzielonego w postępowaniu pełnomocnictwa.

3.

W przypadku złożenia wniosku o zmianę reprezentanta grupy po wydaniu wyroku, bieg

terminu do zaskarżenia wyroku nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch

tygodni od uprawomocnienia się postanowienia, o którym mowa w ust. 1.

1.

Cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia oraz zawarcie ugody wymaga

zgody więcej niż połowy członków grupy.

2.

Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie

roszczenia, jak też zawarcie ugody, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że wymienione

czynności są sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami albo zmierzają do obejścia

prawa bądź rażąco naruszają interes członków grupy.

Członka grupy lub podgrupy przesłuchuje się w charakterze strony.

1.

W sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 2, w przypadku dochodzenia roszczeń pieniężnych, przepis art. 322 ustawy

z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego stosuje się.

2.

W przypadku gdy sąd stosuje przepis ust. 1, przed wydaniem wyroku wysłuchuje stanowisk

stron co do wysokości kwot zasądzanych na rzecz członków grupy lub podgrupy. Sąd może

wysłuchać stanowisk stron na posiedzeniu niejawnym.

3.

Sąd, uwzględniając powództwo, jest związany zgodnym wnioskiem stron w zakresie wysokości

kwoty przypadającej członkom grupy lub podgrupy.

1.

W sentencji wyroku należy wymienić wszystkich członków grupy lub podgrupy.

2.

W wyroku zasądzającym świadczenie pieniężne należy ustalić, jaka kwota przypada każdemu

członkowi grupy lub podgrupy.

2a

Wszyscy członkowie grupy lub podgrupy mogą także zostać wymienieni, wraz z ustaleniem

kwot przypadających każdemu z nich, na liście stanowiącej załącznik do wyroku. W takim

przypadku w wyroku należy powołać tę listę, a sama lista nie podlega odczytaniu.

3.

Wyrok prawomocny ma skutek wobec wszystkich członków grupy.

Tytułem egzekucyjnym do prowadzenia egzekucji świadczenia pieniężnego przypadającego

członkowi grupy lub podgrupy jest wyciąg z wyroku albo wyrok z wyciągiem z listy członków

grupy lub podgrupy stanowiącej załącznik do wyroku, wskazujący w szczególności wysokość

należnego mu świadczenia.

1.

W sprawach o świadczenia niepieniężne egzekucję zasądzonego świadczenia wszczyna się

na wniosek reprezentanta grupy.

2.

Jeżeli zasądzone świadczenie niepieniężne nie zostanie spełnione w terminie 6 miesięcy,

liczonym od dnia uprawomocnienia się wyroku, a w tym czasie reprezentant grupy nie

wystąpi z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności,

a także o wszczęcie egzekucji, może wystąpić każdy z członków grupy.

1

W zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, z wyłączeniem art. 8, art. 117-124, art. 194-196, art. 204, art. 205, art. 205

2.

W sprawach rozpoznawanych w postępowaniu grupowym przepisów art. 100 ust. 2, art. 101-103, 105, 107 i 109-112 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz. U. z 2019 r. poz. 785, z późn. zm. nie stosuje się.

(pominięty)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia