Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 września 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności

Ustawa określa zasady postępowania z żywnością oraz obowiązki sprzedawców żywności

w celu przeciwdziałania marnowaniu żywności oraz negatywnym skutkom społecznym, środowiskowym

i gospodarczym wynikającym z marnowania żywności.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

marnowanie żywności - wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która spełnia wymogi

prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu

Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania

prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz

ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002,

str. 1, z późn. zm.

2)

organizacja pozarządowa - organizację pozarządową oraz podmiot, o których mowa odpowiednio

w art. 3 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku

publicznego i o wolontariacie

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1057), których celem statutowym jest wykonywanie zadań w sferze zadań publicznych w zakresie

a)

pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz

wyrównywania szans tych rodzin i osób,

b)

wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej,

c)

działalności charytatywnej, polegającej w szczególności na przekazywaniu żywności

osobom potrzebującym lub prowadzeniu zakładów żywienia zbiorowego dla osób potrzebujących;

3)

sprzedawca żywności - podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze, o którym mowa

w art. 3 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, w zakresie sprzedaży żywności w jednostce

handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

(Dz. U. z 2020 r. poz. 293, 471, 782, 1086 i 1378) powyżej 250 m

4)

żywność - środki spożywcze w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002.

1.

Sprzedawca żywności jest obowiązany do zawarcia umowy w formie pisemnej lub elektronicznej

pod rygorem nieważności z organizacją pozarządową dotyczącej nieodpłatnego przekazywania

żywności spełniającej wymogi prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu

(WE) nr 178/2002, a nieprzeznaczonej do sprzedaży, w szczególności ze względu na wady

wyglądu tej żywności albo jej opakowań, z wyjątkiem napojów alkoholowych o zawartości

alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów

bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5%, z przeznaczeniem na

wykonywanie przez tę organizację zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2.

2.

Umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące

1)

czasu i sposobu przekazywania żywności organizacji pozarządowej oraz rodzaju przekazywanej

żywności organizacji pozarządowej, z przeznaczeniem jej na wykonywanie przez tę organizację

zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2;

2)

podziału kosztów odbioru i dystrybucji żywności pomiędzy stronami umowy;

3)

przypadków, w których organizacja pozarządowa może zrezygnować lub odmówić odbioru

żywności;

4)

okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków

umowy, w tym warunków wypowiedzenia.

3.

W przypadku wypowiedzenia umowy, o której mowa w ust. 1, sprzedawca żywności jest

obowiązany zawrzeć nową umowę najpóźniej w terminie 14 dni od dnia rozwiązania się

umowy wypowiedzianej, jeżeli nie jest stroną innej umowy, o której mowa w ust. 1.

1.

Sprzedawca żywności jest obowiązany do prowadzenia w jednostce handlu, o której mowa

w art. 2 pkt 3, kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie racjonalnego gospodarowania

żywnością oraz przeciwdziałania marnowaniu żywności co najmniej raz w roku przez co

najmniej dwa kolejne tygodnie, w każdym dniu działalności jednostki handlu.

2.

Kampanie, o których mowa w ust. 1, są prowadzone wspólnie z organizacją pozarządową,

z którą sprzedawca żywności zawarł umowę, o której mowa w art. 3 ust. 1.

3.

Na kampanie, o których mowa w ust. 1, można przeznaczyć nie więcej niż 20% środków

pochodzących z opłaty, o której mowa w art. 5.

1.

Sprzedawca żywności jest obowiązany do ponoszenia opłaty za marnowanie żywności, zwanej

dalej „opłatą”.

2.

Opłatę oblicza się jako iloczyn stawki opłaty i masy marnowanej żywności. Podstawę

obliczenia opłaty stanowi 90% masy marnowanej żywności w kilogramach.

3.

Stawka opłaty wynosi 0,1 zł za 1 kg marnowanej żywności.

4.

Opłatę pomniejsza się o koszty poniesione przez sprzedawcę żywności na prowadzone

kampanie edukacyjno-informacyjne, o których mowa w art. 4.

5.

Opłatę pomniejsza się o poniesione przez sprzedawcę żywności koszty wykonania umowy,

o której mowa w art. 3 ust. 1, w szczególności koszty transportu i dystrybucji żywności.

6.

Opłata jest obliczana na koniec roku kalendarzowego.

7.

Sprzedawca żywności ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją

na rachunek bankowy organizacji pozarządowej, z którą zawarł umowę, o której mowa

w art. 3 ust. 1, do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego następującego po roku, którego

opłata dotyczy. Jeżeli sprzedawca żywności zawarł umowę, o której mowa w art. 3 ust.

1, z więcej niż jedną organizacją pozarządową, opłatę dzieli się między wszystkie

organizacje proporcjonalnie do ilości odebranej przez nie żywności. W przypadku gdy

sprzedawca żywności nie przekazał żywności żadnej z organizacji pozarządowych, przekazuje

opłatę w częściach równych wszystkim organizacjom, z którymi zawarł umowę.

8.

W przypadku niezawarcia umowy, o której mowa w art. 3 ust. 1, sprzedawca żywności

wnosi, w terminie określonym w ust. 7, należną opłatę na rachunek bankowy wojewódzkiego

funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej na terenie województwa, w którym znajduje

się siedziba sprzedawcy żywności. Środki pochodzące z opłaty przeznaczane są na działania

w zakresie przeciwdziałania marnowaniu żywności.

9.

W przypadku gdy wysokość całej opłaty nie przekracza 300 zł, opłaty nie wnosi się.

10.

Sprzedawca żywności zamieszcza informację o wysokości należnej opłaty lub wartości

żywności przekazanej organizacjom pozarządowym, z przeznaczeniem na wykonywanie przez

te organizacje zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2, w sprawozdaniu finansowym,

o którym mowa w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

(Dz. U. z 2019 r. poz. 351, 1495, 1571, 1655 i 1680 oraz z 2020 r. poz. 568), oraz na swojej stronie internetowej, jeżeli ją prowadzi.

1.

Środki pochodzące z opłaty organizacja pozarządowa przeznacza na wykonywanie zadań

w zakresie określonym w art. 2 pkt 2, w tym na pokrywanie kosztów administracyjnych.

2.

Organizacja pozarządowa może przeznaczyć na pokrycie kosztów administracyjnych nie

więcej niż 20% środków pochodzących z opłaty.

1.

Organizacja pozarządowa składa sprzedawcy żywności, o którym mowa w art. 5 ust. 7,

pisemną roczną informację o wykorzystaniu środków pochodzących z opłaty, w szczególności

informację, ile środków zostało przeznaczone na pokrycie kosztów administracyjnych,

w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy informacja.

2.

Organizacja pozarządowa składa organowi, o którym mowa w art. 20, pisemne roczne sprawozdanie

o sposobie zagospodarowania otrzymanej żywności zawierające w szczególności dane o

masie żywności otrzymanej od sprzedawców żywności oraz masie żywności, którą przekazała

na rzecz potrzebujących, wraz z wykazem sprzedawców żywności, od których otrzymała

żywność, w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

3.

Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w porozumieniu z ministrem właściwym

do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór informacji o

wykorzystaniu środków pochodzących z opłaty oraz wzór sprawozdania o sposobie zagospodarowania

otrzymanej żywności, mając na względzie zapewnienie przejrzystości i komunikatywności

tej informacji i sprawozdania, a także ujednolicenie sposobu ich opracowywania.

1.

Sprzedawca żywności składa wojewódzkiemu funduszowi ochrony środowiska i gospodarki

wodnej na terenie województwa, w którym prowadzi on działalność w zakresie sprzedaży

żywności, pisemne roczne sprawozdanie o marnowanej żywności zawierające dane o całkowitej

masie marnowanej żywności w danym roku oraz wysokości należnej opłaty wraz ze wskazaniem

wysokości opłaty, która zostanie wpłacona do funduszu, w terminie do dnia 31 marca

roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

2.

Wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej składa organowi, o którym

mowa w art. 20, pisemne roczne zbiorcze sprawozdanie o marnowanej żywności zawierające

dane o całkowitej masie marnowanej żywności przez sprzedawców żywności w danym roku

oraz całkowitej wysokości należnej opłaty i wysokości opłaty wpłaconej do wojewódzkiego

funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej wraz z wykazem sprzedawców żywności,

którzy złożyli sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, w terminie do dnia 30 czerwca

roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

3

Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, wzór sprawozdania

o marnowanej żywności oraz wzór zbiorczego sprawozdania o marnowanej żywności, mając

na względzie zapewnienie przejrzystości i komunikatywności tych sprawozdań, a także

ujednolicenie sposobu ich opracowywania.

1.

Kto, wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1, nie składa

sprawozdania, podlega karze grzywny.

2.

Orzekanie w sprawach o czyny określone w ust. 1 następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

(Dz. U. z 2020 r. poz. 729, 956 i 1423).

1.

Kto wbrew obowiązkowi określonemu w art. 3 ust. 1, nie zawiera z organizacją pozarządową

umowy dotyczącej nieodpłatnego przekazywania żywności, z przeznaczeniem na wykonywanie

przez tę organizację zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2, podlega karze pieniężnej

w wysokości 5000 zł.

2.

Kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, nie nakłada się, w przypadku gdy sprzedawca

żywności wykaże, że nie było możliwe zawarcie umowy dotyczącej nieodpłatnego przekazywania

żywności z organizacją pozarządową wykonującą zadania w zakresie określonym w art.

2 pkt 2 na terenie powiatu, w którym prowadzi on działalność w zakresie sprzedaży

żywności.

1.

Kto wbrew obowiązkowi określonemu w art. 5 ust. 7, nie wnosi na rachunek bankowy organizacji

pozarządowej, z którą zawarł umowę, o której mowa w art. 3 ust. 1, opłaty, wnosi ją

w niepełnej wysokości albo nie wnosi jej w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości

od 500 zł do 10 000 zł.

2.

Karze określonej w ust. 1 podlega także ten, kto wbrew obowiązkowi określonemu w art.

5 ust. 8, nie wnosi na rachunek bankowy wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska

i gospodarki wodnej opłaty, wnosi ją w niepełnej wysokości albo nie wnosi jej w terminie.

1.

Kary pieniężne, o których mowa w art. 10 i art. 11, wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki

inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce prowadzenia przez sprzedawcę

żywności działalności w zakresie sprzedaży żywności.

2.

Przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 11,

wojewódzki inspektor ochrony środowiska uwzględnia ilość marnowanej żywności podlegającej

wniesieniu opłaty, wysokość wniesionej w niepełnym wymiarze opłaty oraz liczbę dni

opóźnienia wniesienia opłaty.

3.

Jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, który popełnił naruszenie,

dołożył należytej staranności, aby do naruszenia nie doszło, lub nie miał żadnego

wpływu na powstanie naruszenia, a nastąpiło ono na skutek okoliczności, których nie

mógł przewidzieć, wojewódzki inspektor ochrony środowiska odstępuje od wymierzenia

kary pieniężnej, umarza postępowanie oraz zwalnia podmiot od wniesienia opłaty za

okres do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

4.

Kary pieniężne wnosi się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu

kary stała się ostateczna, na rachunek bankowy wskazany w tej decyzji.

W ustawie z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1355 i 1501) w art. 2 w ust. 1 po pkt 17c dodaje się pkt 17d w brzmieniu

„

17d)

kontrola przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności

(Dz. U. poz. 1680);

”

.

(pominięte)

W ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

(Dz. U. z 2019 r. poz. 351, 1495, 1571 i 1655) w załączniku nr 1 w części „Dodatkowe informacje i objaśnienia” w ust. 2 w pkt 11

kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 12 w brzmieniu

„

12)

wartość żywności przekazanej organizacjom pozarządowym, z przeznaczeniem na wykonywanie

przez te organizacje zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności

(Dz. U. poz. 1680), lub kwotę opłaty za marnowanie żywności, o której mowa w art. 5 tej ustawy.

”

.

W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, 1403, 1495, 1501, 1527 i 1579) w art. 400a w ust. 1 po pkt 31 dodaje się pkt 31a w brzmieniu

„

31a)

zadania związane z racjonalnym wykorzystaniem żywności oraz przeciwdziałaniem jej

marnowaniu;

”

.

W ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1148, 1078 i 1287) w art. 1 po pkt 15 dodaje się pkt 15a w brzmieniu

„

15a)

upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o zasadach racjonalnego odżywiania

oraz przeciwdziałaniu marnowaniu żywności;”.

”

;

W okresie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy przez sprzedawcę żywności rozumie się

podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze w zakresie sprzedaży żywności w jednostce

handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powyżej 400 m

Sprzedawca żywności jest obowiązany do zawarcia pierwszej umowy, o której mowa w art.

3 ust. 1, w terminie 5 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Podstawę obliczenia opłaty w roku, w którym art. 5 wszedł w życie, stanowi 80% masy

marnowanej żywności w kilogramach.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po upływie 18 miesięcy od dnia wejścia w życie

ustawy, przedstawi Sejmowi i Senatowi ocenę jej funkcjonowania, w szczególności w

zakresie zasadności i skuteczności rozwiązań w niej przewidzianych.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 106 ust.

4, art. 107 ust. 2 i art. 108 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem następującym po

dniu ogłoszenia.