Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw

W ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach

represjonowanych z powodów politycznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 319) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie

„

3)

zasady przyznawania świadczenia pieniężnego, pomocy pieniężnej i świadczenia wyrównawczego

działaczom opozycji antykomunistycznej lub osobom represjonowanym z powodów politycznych;

”

;

2)

po art. 10 dodaje się art. 10a-10i w brzmieniu

„

Art. 10a.

1.

Prawo do świadczenia wyrównawczego przysługuje osobie pobierającej emeryturę lub rentę

inwalidzką albo rentę z tytułu niezdolności do pracy, zwaną dalej „rentą”, w kwocie

niższej niż 2400 zł miesięcznie.

2.

Świadczenie wyrównawcze przysługuje w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą, o

której mowa w ust. 1, a kwotą emerytury lub renty.

3.

Przez kwotę emerytury lub renty rozumie się wysokość pobieranej emerytury lub renty

brutto lub sumę tych świadczeń, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje

właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem dodatku pielęgnacyjnego oraz

innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych

przepisów, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń.

4.

Kwota, o której mowa w ust. 1, ulega podwyższeniu w terminach i na zasadach określonych przepisami ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

5.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, co najmniej na 7 dni roboczych przed najbliższym

terminem waloryzacji, uwzględnianą od tego terminu przy obliczaniu wysokości świadczenia

wyrównawczego kwotę, o której mowa w ust. 1.

Art. 10b.

W razie przyznania, ustania lub ponownego obliczenia wysokości świadczeń, o których

mowa w art. 10a ust. 3, świadczenie wyrównawcze podlega ponownemu obliczeniu z urzędu,

w taki sposób, aby łączna kwota świadczeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, wraz

ze świadczeniem wyrównawczym, nie przekroczyła miesięcznie kwoty, o której mowa w

art. 10a ust. 1, z zastrzeżeniem włączeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, i z uwzględnieniem

art. 10a ust. 4.

Art. 10c.

1.

Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydają i świadczenia te wypłacają organy

wypłacające emeryturę lub rentę, zwane dalej „organami właściwymi”.

2.

Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego, sporządzone z wykorzystaniem systemu

teleinformatycznego, mogą zamiast podpisu zawierać nadruk imienia i nazwiska wraz

ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania.

3.

Od decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia wyrównawczego, o której mowa

w ust. 1, wnioskodawcy przysługuje prawo odwołania do właściwego sądu w terminie i

na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1575).

Art. 10d.

1.

Postępowanie w sprawie świadczenia wyrównawczego wszczynane jest na wniosek osoby

uprawnionej.

2.

Wniosek o przyznanie świadczenia wyrównawczego zawiera imię lub imiona oraz nazwisko,

datę urodzenia, numer PESEL albo innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, dane

teleadresowe: adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny, numer telefonu

lub adres poczty elektronicznej, nazwę banku i numer rachunku bankowego lub nazwę

spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i numer rachunku w spółdzielczej kasie

oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać wypłacone świadczenie wyrównawcze.

3.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się dokumenty potwierdzające nadanie statusu

działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych,

a w przypadku osób uprawnionych do emerytury i renty zagranicznej lub innego świadczenia

zagranicznego o podobnym charakterze - także dokument potwierdzający prawo do tych

świadczeń i ich wysokość, wystawiony przez zagraniczną instytucję właściwą do spraw

emerytalno-rentowych.

Art. 10e.

1.

Wypłata świadczenia wyrównawczego następuje wraz z wypłatą emerytury lub renty.

2.

W razie zbiegu prawa do świadczeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, wypłacanych przez

różne organy właściwe, decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydaje i świadczenie

to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

3.

Na wniosek osoby uprawnionej do świadczenia wyrównawczego, zamieszkałej za granicą

w państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia

o Wolnym Handlu (EFTA) lub w państwie, z którym Rzeczpospolitą Polską łączy umowa

międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur

lub rent, świadczenie wyrównawcze wypłaca się z emeryturą lub rentą, w państwie zamieszkania,

na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ

emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. Wypłata dokonywana

jest w walucie wymienialnej.

4.

Przepis ust. 3 stosuje się również do osób uprawnionych do świadczenia wyrównawczego,

zamieszkałych za granicą w państwie, z którym Rzeczypospolitej Polskiej nie łączy

umowa międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur

i rent.

Art. 10f.

Do świadczenia wyrównawczego stosuje się odpowiednio art. 84 i art. 85 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291).

Art. 10g.

1.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie dotyczących świadczenia wyrównawczego stosuje

się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyłączeniem art. 136 tej ustawy.

2.

Potrąceń i egzekucji dokonuje się od łącznej kwoty emerytury lub renty i świadczenia

wyrównawczego, na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, z wyjątkiem art. 141 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych.

3.

Kwoty nienależnie pobranych świadczeń wyrównawczych traktuje się jak kwoty, o których

mowa w art. 139 ust. 1 pkt 2b ustawy, o której mowa w ust. 1.

Art. 10h.

1.

Organy właściwe są uprawnione do pozyskiwania i przetwarzania danych osobowych w zakresie

niezbędnym do przyznawania, ustania prawa do świadczenia wyrównawczego i wypłacania

tego świadczenia.

2.

Na wniosek organu rentowego, o którym mowa w art. 10e ust. 2, organy właściwe wypłacające

emerytury i renty, o których mowa w art. 10a ust. 1, są obowiązane przekazać, w terminie

7 dni od dnia otrzymania wniosku, dane niezbędne do ustalenia lub ustania prawa do

świadczenia wyrównawczego. Organ ten zawiadamia o przyznaniu świadczenia wyrównawczego

organy właściwe.

3.

Zabezpieczenia przetwarzania danych osobowych przez organy właściwe polegają co najmniej

na

1)

dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne

upoważnienie wydane przez administratora danych;

2)

pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania

ich poufności.

Art. 10i.

Świadczenie wyrównawcze wraz z odsetkami za opóźnienie finansowane jest ze środków

budżetu państwa.

”

;

3)

po art. 13 dodaje się art. 13a i art. 13b w brzmieniu

„

Art. 13a.

1.

Osobom uprawnionym przysługuje ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach środkami

komunikacji miejskiej.

2.

Osobom uprawnionym przysługuje ulga w wysokości 51% na przejazdy w komunikacji krajowej

środkami publicznego transportu zbiorowego

1)

kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych oraz autobusowego w komunikacji

zwykłej i przyspieszonej - na podstawie biletów jednorazowych;

2)

kolejowego w 2 klasie pociągów innych niż osobowe i pospieszne - na podstawie biletów

jednorazowych.

3.

Osoba uprawniona do ulgowego przejazdu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, korzystająca

z przejazdu w klasie 1, obowiązana jest do uiszczenia dopłaty w wysokości stanowiącej

różnicę między należnością za pełnopłatny przejazd w klasie 1 a należnością za pełnopłatny

przejazd w klasie 2.

Art. 13b.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zlecić organizacjom

pozarządowym na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1057) wykonywanie zadań opiekuńczych na rzecz osób uprawnionych.

”

.

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1575) w art. 831 w § 1 po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu

„

6a)

jednorazowa lub okresowa pomoc pieniężna przyznawana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych;

”

.

W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 53, 252, 568 i 1222) w art. 132 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„

2.

Do wypłaty świadczeń osobom uprawnionym do świadczeń przewidzianych przepisami o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, przepisami o kombatantach oraz niektórych

osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, przepisami o świadczeniu

pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej

przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i

batalionach budowlanych, przepisami o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom

deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę

i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz przepisami o działaczach opozycji

antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zamieszkałym

za granicą, stosuje się zasady określone w tych przepisach.

”

.

W ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, 1492 i 1493) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 66 w ust. 1 po pkt 31a dodaje się pkt 31b w brzmieniu

„

31b)

działacze opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowane z powodów politycznych

niepodlegający ubezpieczeniu społecznemu w Rzeczypospolitej Polskiej lub niepobierający

emerytury lub renty;

”

;

2)

w art. 73 pkt 14 otrzymuje brzmienie

„

14)

osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 31 i 31b, powstaje z dniem złożenia Szefowi

Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oświadczenia o niepodleganiu przepisom

o systemie ubezpieczeń społecznych i braku innego tytułu do objęcia ubezpieczeniem

zdrowotnym, a wygasa z dniem ustania tych warunków;

”

;

3)

w art. 75 ust. 14 otrzymuje brzmienie

„

14.

Osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 31 i 31b, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

”

;

4)

w art. 81 w ust. 8 pkt 9 otrzymuje brzmienie

„

9)

osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 28, 31 i 31b, jest kwota odpowiadająca wysokości

specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach

rodzinnych;

”

;

5)

w art. 86 w ust. 1 pkt 12 otrzymuje brzmienie

„

12)

osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 31 i 31b, opłaca Szef Urzędu do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych;

”

.

Do zamówień na usługi lub dostawy udzielane przez organ właściwy w związku z realizacją

zadań związanych z ustalaniem prawa lub wypłatą świadczenia wyrównawczego nie stosuje

się przepisów o zamówieniach publicznych.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Prawo do świadczenia wyrównawczego przysługuje osobie pobierającej emeryturę lub rentę

inwalidzką albo rentę z tytułu niezdolności do pracy, zwaną dalej „rentą”, w kwocie

niższej niż 2400 zł miesięcznie.

2.

Świadczenie wyrównawcze przysługuje w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą, o

której mowa w ust. 1, a kwotą emerytury lub renty.

3.

Przez kwotę emerytury lub renty rozumie się wysokość pobieranej emerytury lub renty

brutto lub sumę tych świadczeń, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje

właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem dodatku pielęgnacyjnego oraz

innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych

przepisów, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń.

4.

Kwota, o której mowa w ust. 1, ulega podwyższeniu w terminach i na zasadach określonych przepisami ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

5.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, co najmniej na 7 dni roboczych przed najbliższym

terminem waloryzacji, uwzględnianą od tego terminu przy obliczaniu wysokości świadczenia

wyrównawczego kwotę, o której mowa w ust. 1.

W razie przyznania, ustania lub ponownego obliczenia wysokości świadczeń, o których

mowa w art. 10a ust. 3, świadczenie wyrównawcze podlega ponownemu obliczeniu z urzędu,

w taki sposób, aby łączna kwota świadczeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, wraz

ze świadczeniem wyrównawczym, nie przekroczyła miesięcznie kwoty, o której mowa w

art. 10a ust. 1, z zastrzeżeniem włączeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, i z uwzględnieniem

art. 10a ust. 4.

1.

Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydają i świadczenia te wypłacają organy

wypłacające emeryturę lub rentę, zwane dalej „organami właściwymi”.

2.

Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego, sporządzone z wykorzystaniem systemu

teleinformatycznego, mogą zamiast podpisu zawierać nadruk imienia i nazwiska wraz

ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania.

3.

Od decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia wyrównawczego, o której mowa

w ust. 1, wnioskodawcy przysługuje prawo odwołania do właściwego sądu w terminie i

na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1575).

1.

Postępowanie w sprawie świadczenia wyrównawczego wszczynane jest na wniosek osoby

uprawnionej.

2.

Wniosek o przyznanie świadczenia wyrównawczego zawiera imię lub imiona oraz nazwisko,

datę urodzenia, numer PESEL albo innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, dane

teleadresowe: adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny, numer telefonu

lub adres poczty elektronicznej, nazwę banku i numer rachunku bankowego lub nazwę

spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i numer rachunku w spółdzielczej kasie

oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać wypłacone świadczenie wyrównawcze.

3.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się dokumenty potwierdzające nadanie statusu

działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych,

a w przypadku osób uprawnionych do emerytury i renty zagranicznej lub innego świadczenia

zagranicznego o podobnym charakterze - także dokument potwierdzający prawo do tych

świadczeń i ich wysokość, wystawiony przez zagraniczną instytucję właściwą do spraw

emerytalno-rentowych.

1.

Wypłata świadczenia wyrównawczego następuje wraz z wypłatą emerytury lub renty.

2.

W razie zbiegu prawa do świadczeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, wypłacanych przez

różne organy właściwe, decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydaje i świadczenie

to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

3.

Na wniosek osoby uprawnionej do świadczenia wyrównawczego, zamieszkałej za granicą

w państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia

o Wolnym Handlu (EFTA) lub w państwie, z którym Rzeczpospolitą Polską łączy umowa

międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur

lub rent, świadczenie wyrównawcze wypłaca się z emeryturą lub rentą, w państwie zamieszkania,

na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ

emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. Wypłata dokonywana

jest w walucie wymienialnej.

4.

Przepis ust. 3 stosuje się również do osób uprawnionych do świadczenia wyrównawczego,

zamieszkałych za granicą w państwie, z którym Rzeczypospolitej Polskiej nie łączy

umowa międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur

i rent.

Do świadczenia wyrównawczego stosuje się odpowiednio art. 84 i art. 85 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291).

1.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie dotyczących świadczenia wyrównawczego stosuje

się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyłączeniem art. 136 tej ustawy.

2.

Potrąceń i egzekucji dokonuje się od łącznej kwoty emerytury lub renty i świadczenia

wyrównawczego, na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, z wyjątkiem art. 141 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych.

3.

Kwoty nienależnie pobranych świadczeń wyrównawczych traktuje się jak kwoty, o których

mowa w art. 139 ust. 1 pkt 2b ustawy, o której mowa w ust. 1.

1.

Organy właściwe są uprawnione do pozyskiwania i przetwarzania danych osobowych w zakresie

niezbędnym do przyznawania, ustania prawa do świadczenia wyrównawczego i wypłacania

tego świadczenia.

2.

Na wniosek organu rentowego, o którym mowa w art. 10e ust. 2, organy właściwe wypłacające

emerytury i renty, o których mowa w art. 10a ust. 1, są obowiązane przekazać, w terminie

7 dni od dnia otrzymania wniosku, dane niezbędne do ustalenia lub ustania prawa do

świadczenia wyrównawczego. Organ ten zawiadamia o przyznaniu świadczenia wyrównawczego

organy właściwe.

3.

Zabezpieczenia przetwarzania danych osobowych przez organy właściwe polegają co najmniej

na

1)

dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne

upoważnienie wydane przez administratora danych;

2)

pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania

ich poufności.

Świadczenie wyrównawcze wraz z odsetkami za opóźnienie finansowane jest ze środków

budżetu państwa.

1.

Osobom uprawnionym przysługuje ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach środkami

komunikacji miejskiej.

2.

Osobom uprawnionym przysługuje ulga w wysokości 51% na przejazdy w komunikacji krajowej

środkami publicznego transportu zbiorowego

1)

kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych oraz autobusowego w komunikacji

zwykłej i przyspieszonej - na podstawie biletów jednorazowych;

2)

kolejowego w 2 klasie pociągów innych niż osobowe i pospieszne - na podstawie biletów

jednorazowych.

3.

Osoba uprawniona do ulgowego przejazdu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, korzystająca

z przejazdu w klasie 1, obowiązana jest do uiszczenia dopłaty w wysokości stanowiącej

różnicę między należnością za pełnopłatny przejazd w klasie 1 a należnością za pełnopłatny

przejazd w klasie 2.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zlecić organizacjom

pozarządowym na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1057) wykonywanie zadań opiekuńczych na rzecz osób uprawnionych.