Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z

mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

§ 1.

Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie

należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy.

§ 1a.

(uchylony)

§ 2.

(uchylony)

§ 3.

Nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne

przekazują je do właściwości innych organów.

W postępowaniach w sprawie o przysposobienie, w których w dniu wejścia w życie niniejszej

ustawy uczestnik został już wezwany na rozprawę, a nie wydano postanowienia kończącego

postępowanie, pouczenia, o którym mowa w art. 586 § 2 zdanie drugie ustawy zmienianej

w art. 2, dokonuje się na piśmie niezwłocznie, nie później jednak niż przy pierwszej

czynności w postępowaniu z udziałem tego uczestnika.

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie

z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą

i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

(uchylony)

Z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania

nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie

prawa procesowego).

W razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowania

występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej niezbędnych pouczeń co do czynności

procesowych.

§ 1.

Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie

nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia

sprawy.

§ 2

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są przytaczać wszystkie fakty i dowody

bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko.

Prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział

w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona

praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. W sprawach niemajątkowych

z zakresu prawa rodzinnego prokurator może wytaczać powództwa tylko w wypadkach wskazanych w ustawie.

Organizacje pozarządowe, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działalności

gospodarczej, mogą dla ochrony praw obywateli, w wypadkach przewidzianych w ustawie,

wszcząć postępowanie oraz wziąć udział w toczącym się postępowaniu.

1.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami, w brzmieniu dotychczasowym.

2.

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą

ustawą.

3.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

1)

do wniosków o wyłączenie sędziego złożonych przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy stosuje się przepis art. 53

2)

stosuje się przepis art. 130

- do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.

4.

Do rozpoznania środków odwoławczych wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu

dotychczasowym.

5.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

które pozostawały zawieszone w dniu jej wejścia w życie, sąd umarza postępowanie zawieszone

1)

z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania

nie został zgłoszony w ciągu 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy,

2)

na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania

nie został zgłoszony w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

- przy czym, jeżeli umorzenie postępowania na podstawie art. 182 § 1 ustawy zmienianej

w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym byłoby dopuszczalne wcześniej, stosuje się przepisy

dotychczasowe.

6.

Przepisy art. 98 § 1

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

§ 1.

Rozpoznawanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy,

kopie lub wyciągi z tych akt. Treść protokołów i pism może być także udostępniana

w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego

postępowanie sądowe (system teleinformatyczny) albo innego systemu teleinformatycznego

służącego udostępnianiu tych protokołów lub pism.

§ 2.

Strony i uczestnicy postępowania mają prawo do otrzymania z akt sprawy zapisu dźwięku

albo obrazu i dźwięku, chyba że protokół został sporządzony wyłącznie pisemnie. Przewodniczący

wydaje z akt sprawy zapis dźwięku, jeżeli wydaniu zapisu obrazu i dźwięku sprzeciwia

się ważny interes publiczny lub prywatny.

§ 3.

Jeżeli posiedzenie odbyło się przy drzwiach zamkniętych strony i uczestnicy postępowania

mają prawo do otrzymania z akt sprawy jedynie zapisu dźwięku.

§ 1.

Nie jest wymagane zezwolenie sądu na utrwalanie przez strony lub uczestników postępowania

przebiegu posiedzeń i innych czynności sądowych, przy których są obecni, za pomocą

urządzenia rejestrującego dźwięk.

§ 2.

Strony i uczestnicy postępowania uprzedzają sąd o zamiarze utrwalenia przebiegu posiedzenia

lub innej czynności sądowej za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk.

§ 3.

Sąd zakazuje stronie lub uczestnikowi postępowania utrwalenia przebiegu posiedzenia

lub innej czynności sądowej za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk, jeżeli posiedzenie

lub jego część odbywa się przy drzwiach zamkniętych lub sprzeciwia się temu wzgląd

na prawidłowość postępowania.

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

które na podstawie ustaw zmienianych w art. 1 i art. 3 podlegałyby rozpoznaniu w postępowaniu

w sprawach gospodarczych, nie stosuje się przepisów o tym postępowaniu. Właściwy do

rozpoznania takich spraw pozostaje sąd właściwy według przepisów dotychczasowych.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 34, 36-39, art. 2, art. 5 oraz art. 9 ust. 1, które wchodzą w życie po

upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)

art. 4 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;

3)

art. 1 pkt 4 i 35 oraz art. 7, które wchodzą w życie z dniem 1 grudnia 2020 r.

W sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania

do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji.

1.

Sprawy

1)

w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano nakaz zapłaty w postępowaniu

upominawczym,

2)

wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoznawane w postępowaniu

nakazowym,

3)

wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoznawane w elektronicznym

postępowaniu upominawczym

- do czasu zakończenia postępowania w danej instancji podlegają rozpoznaniu zgodnie

z przepisami, w brzmieniu dotychczasowym.

2.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym, w których powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty

wyłącznie na podstawie dokumentów określonych w art. 485 § 3 ustawy zmienianej w art.

1

1)

przyjmuje się, że nie ma podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym,

2)

nieprawomocny nakaz zapłaty sąd z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym

rozpoznaje sprawę w dalszym ciągu z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym,

3)

nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty,

jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała rozpoznaniu, sąd pierwszej

instancji z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym rozpoznaje sprawę ponownie

z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym,

4)

nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty,

a od którego wniesiono apelację, jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała

rozpoznaniu, sąd odwoławczy z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym przekazuje

sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z pominięciem przepisów

o postępowaniu nakazowym

- przy czym do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji sprawę rozpoznaje

się według przepisów, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że postanowienia, o których

mowa w pkt 2-4, mogą zostać wydane na posiedzeniu niejawnym.

Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia

przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona,

może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub

ograniczające jej odpowiedzialność cywilną.

W elektronicznym postępowaniu upominawczym w okresie 3 miesięcy po dniu wejścia w

życie niniejszej ustawy

1)

przepisy art. 126 § 1 i 1

2)

przepisów art. 480

3)

opłaty ustala się i pobiera zgodnie z przepisami ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu

dotychczasowym.

Roszczenia majątkowe wynikające z przestępstwa mogą być dochodzone w postępowaniu

cywilnym albo w wypadkach w ustawie przewidzianych w postępowaniu karnym.

Sprawy o roszczenia z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży

konsumenckiej rozpoznaje się w postępowaniu uproszczonym, jeżeli wartość przedmiotu

umowy nie przekracza kwoty określonej w art. 505

§ 1.

Sąd rozpoznaje sprawy w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej. W wypadkach przewidzianych

w ustawie sąd rozpoznaje sprawy według przepisów o postępowaniach odrębnych.

§ 2.

Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych

w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Przepisy art. 50 § 3, art. 52 § 3 i art. 132 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks

cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. poz. 1311 i 1513 oraz z 2016 r. poz. 178, 394, 615 i 1358), stosuje się także w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w

życie tej ustawy.

1.

Do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 2 i niezakończonych

przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

2.

Do egzekucji z

1)

rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą

kasę oszczędnościowo-kredytową,

2)

wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku,

3)

praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub

innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków pieniężnych

- wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej

w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

(uchylony)

Do postępowań zabezpieczających wszczętych przed dniem 1 stycznia 2020 r., w przypadku

których przed tym dniem nie wydano postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia, stosuje

się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

§ 1.

Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania,

choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy.

§ 2.

Sąd nie może uznać, że jest niewłaściwy, jeżeli w toku postępowania stał się właściwy.

Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 131 § 2 ustawy zmienianej

w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na

podstawie art. 131 § 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,

jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

§

Sądy rejonowe rozpoznają wszystkie sprawy z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona

jest właściwość sądów okręgowych.

§ 2.

(uchylony)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 6, 7, 20, 22, 30, 34, 44, 46, 47, 52-59, 66, 85, 94, 118, 119, 121-123,

125, 151-153, 155, pkt 157 lit. c, 158, 166-168, 170-173, pkt 187 lit. b, pkt 211

lit. a, 223, 224, 226-228, 230-233, art. 4, art. 5 pkt 7 i 8 oraz art. 6, które wchodzą

w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)

(uchylony)

3)

art. 1 pkt 198-202, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

1.

Postępowania sądowe w sprawie poniesienia odpowiedzialności, o której mowa w art.

319 ustawy zmienianej w art. 2, z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości

ich wartości, przez podmiot inny niż zobowiązany, z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych

1)

zastawem skarbowym,

2)

hipoteką przymusową, o której mowa w art. 34 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

(Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm. oraz w art. 26 ust. 2-5 i 7 ustawy zmienianej w art. 5,

3)

hipoteką ustawową, o której mowa w art. 49a ust. 2-4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej

oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, 1495, 1696 i 1818)

- wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają

umorzeniu, a jeżeli w sprawie został wydany nieprawomocny wyrok, to podlega on uchyleniu.

2.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, koszty procesu znosi się wzajemnie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 5, który

wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.

Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy

1)

o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw

o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia;

2)

(uchylony)

3)

o roszczenia wynikające z Prawa prasowego;

4)

o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć

tysięcy złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie

rozdzielności majątkowej między małżonkami, o uzgodnienie treści księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu

upominawczym;

4

o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni;

4

o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie istnienia lub nieistnienia

uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi,

którym ustawa przyznaje zdolność prawną;

4

(uchylony)

4

o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia

niezgodnego z prawem;

4

o roszczenia wynikające z naruszenia praw przysługujących na mocy przepisów o ochronie

danych osobowych.

5)

(uchylony)

6)

(uchylony)

1.

Do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, który nastąpił po wejściu w życie

niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 2, w brzmieniu

nadanym niniejszą ustawą.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się również do kolejnego zbiegu egzekucji administracyjnej

i sądowej, jeżeli wcześniejszy zbieg egzekucji nastąpił przed dniem wejścia w życie

niniejszej ustawy.

§ 1.

Jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy w sądzie rejonowym powstanie zagadnienie prawne budzące

poważne wątpliwości, sąd ten może przekazać sprawę do rozpoznania sądowi okręgowemu.

Postanowienie o przekazaniu sprawy wymaga uzasadnienia.

§ 2

Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę sąd okręgowy może odmówić przyjęcia

sprawy do rozpoznania i zwrócić ją sądowi rejonowemu, jeżeli uzna, że poważne wątpliwości

nie zachodzą. Postanowienie zapada w składzie trzech sędziów i wymaga uzasadnienia.

Ponowne przekazanie tej samej sprawy przez sąd rejonowy nie jest dopuszczalne.

Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy organowi egzekucyjnemu właściwemu

do prowadzenia łącznie egzekucji sądowej i administracyjnej nie przekazano odpisów

tytułu wykonawczego, dokumentu zajęcia oraz innych dokumentów zgodnie z art. 62b §

1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1 oraz art. 773

§ 1.

W sprawach o roszczenia pieniężne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, podana

kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu.

§ 2.

W innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną

wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia zawarte w artykułach poniższych.

Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych

obok roszczenia głównego.

Jeżeli powód dochodzi pozwem kilku roszczeń, zlicza się ich wartość.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r., z wyjątkiem art. 11, który wchodzi

w życie z dniem 31 grudnia 2019 r.

1.

W sprawach wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami ustaw zmienianych w art. 1,

art. 2, art. 4, art. 8 i art. 9 w brzmieniu dotychczasowym.

2.

W sprawach wszczętych i niezakończonych w danej instancji lub przed Sądem Najwyższym

do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, które podlegałyby rozpoznaniu w postępowaniu

w sprawach własności intelektualnej, nie stosuje się przepisów o tym postępowaniu.

Właściwy do rozpoznania takiej sprawy pozostaje sąd właściwy według przepisów dotychczasowych.

W sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi

suma świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia trwają krócej niż rok - za cały

czas ich trwania.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2021 r., z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 1 i 25, art. 6, art. 16-19, art. 21 oraz art. 22, które wchodzą w życie

z dniem 1 stycznia 2020 r.;

2)

(uchylony)

3)

art. 3 pkt 2 lit. b, który wchodzi w życie z dniem 30 lipca 2020 r.;

4)

art. 2, art. 4, art. 5 oraz art. 8 pkt 6 lit. e, które wchodzą w życie z dniem 28

lutego 2021 r.

5)

art. 20a, który wchodzi w życie z dniem 30 września 2020 r.

Do podziału kwoty uzyskanej z egzekucji po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy,

stosuje się przepisy art. 115 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą

ustawą, i art. 1025 ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

1.

W latach 2020-2029 limit wydatków z budżetu państwa będących skutkiem finansowym ustawy

wynosi 117,76 mln zł, w tym w

1)

2020 r. - 5,8 mln zł;

2)

2021 r. - 10,73 mln zł;

3)

2022 r. - 11,12 mln zł;

4)

2023 r. - 11,52 mln zł;

5)

2024 r. - 11,94 mln zł;

6)

2025 r. - 12,38 mln zł;

7)

2026 r. - 12,84 mln zł;

8)

2027 r. - 13,31 mln zł;

9)

2028 r. - 13,8 mln zł;

10)

2029 r. - 14,32 mln zł.

2.

W przypadku zagrożenia przekroczeniem przyjętego na dany rok budżetowy limitu wydatków,

o którym mowa w ust. 1, zostaną zastosowane mechanizmy korygujące polegające na weryfikacji

wykorzystania etatów oraz racjonalizacji zatrudnienia.

3.

Organem właściwym do monitorowania wykorzystania limitu wydatków, o którym mowa w

ust. 1, oraz wdrożenia mechanizmu korygującego, o którym mowa w ust. 2, jest Minister

Sprawiedliwości.

W sprawach o istnienie, unieważnienie albo rozwiązanie umowy najmu lub dzierżawy,

o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy, wartość przedmiotu sporu

stanowi przy umowach zawartych na czas oznaczony - suma czynszu za czas sporny, lecz

nie więcej niż za rok; przy umowach zawartych na czas nieoznaczony - suma czynszu

za okres trzech miesięcy.

W sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwiązania

stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowach na czas określony -

suma wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż za rok, a przy umowach

na czas nieokreślony - za okres jednego roku.

W sprawach o wydanie nieruchomości posiadanej bez tytułu prawnego lub na podstawie

tytułu innego niż najem lub dzierżawa wartość przedmiotu sporu oblicza się przyjmując,

stosownie do rodzaju nieruchomości i sposobu korzystania z niej, podaną przez powoda

sumę odpowiadającą trzymiesięcznemu czynszowi najmu lub dzierżawy należnemu od danego

rodzaju nieruchomości.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2020 r., z wyjątkiem

1)

art. 5 pkt 3-5 oraz art. 18, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2021 r.;

2)

(uchylony)

3)

art. 7 pkt 1, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

4)

art. 12 pkt 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem 29 lutego 2020 r.;

5)

art. 12 pkt 3 i 4 oraz art. 15 i art. 16, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2020 r.;

6)

art. 17, który wchodzi w życie z dniem 24 marca 2020 r.;

7)

art. 19, który wchodzi w życie z dniem 30 lipca 2020 r.;

8)

art. 20, który wchodzi w życie z dniem 3 września 2020 r.;

9)

art. 21, który wchodzi w życie z dniem 27 lutego 2020 r.

W sprawach o zabezpieczenie, zastaw lub hipotekę wartość przedmiotu sporu stanowi

suma wierzytelności. Jeżeli jednak przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą

wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza.

§ 1

Sąd może sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządzić w tym

celu dochodzenie.

§ 2.

Po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić może jedynie na zarzut pozwanego, zgłoszony

przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

§ 3.

Jeżeli sąd w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu uzna się za niewłaściwy,

przekaże sprawę sądowi właściwemu; jeżeli jest kilka sądów właściwych - przekaże temu

z nich, który wskaże powód.

Po ustaleniu w myśl artykułu poprzedzającego, wartość przedmiotu sporu nie podlega

ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania.

§ 1.

Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce

zamieszkania.

§ 2.

Miejsce zamieszkania określa się według przepisów kodeksu cywilnego.

Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, ogólną właściwość oznacza się

według miejsca jego pobytu w Polsce, a gdy nie jest ono znane lub nie leży w Polsce

- według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 88, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;

2)

art. 11, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

3)

art. 8, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;

4)

art. 1 pkt 49-52 i 89, art. 2 pkt 10 i 12, art. 4, art. 9, art. 13 ust. 2 pkt 2 i

art. 14 ust. 2 pkt 1, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia;

5)

art. 1 pkt 82 lit. a i b, art. 2 pkt 17 oraz art. 12, które wchodzą w życie z dniem

20 lutego 2021 r.;

6)

art. 1 pkt 12 w zakresie art. 26c § 5 pkt 2 lit. b oraz pkt 13 w zakresie art. 26ca

§ 3 pkt 2 lit. b, które wchodzą w życie po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia;

7)

art. 1 pkt 55, art. 2 pkt 16 lit. b, art. 13 ust. 2 pkt 4 oraz art. 14 ust. 2 pkt

3, które wchodzą w życie po upływie 24 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki

organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.

Powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną

wytacza się według miejsca ich siedziby.

§ 1

Powództwo w sprawach objętych przepisami oddziału niniejszego wytoczyć można bądź

według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd oznaczony w przepisach poniższych.

§ 2

Przepisów niniejszego oddziału nie stosuje się w sprawach przeciwko konsumentom.

Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane

z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd,

w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje

w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału.

§ 1.

Powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie

istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie

z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca

jej wykonania.

§ 2.

Za miejsce wykonania umowy uważa się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego

dla umów danego rodzaju, w szczególności w przypadku

1)

sprzedaży rzeczy ruchomych - miejsce, do którego rzeczy te zgodnie z umową zostały

lub miały zostać dostarczone;

2)

świadczenia usług - miejsce, w którym usługi zgodnie z umową były lub miały być świadczone.

§ 3.

W przypadku wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem.

Powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego

okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Powództwo o ochronę dóbr osobistych naruszonych przy wykorzystaniu środków masowego

przekazu można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby

powoda.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2021 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 9, 10, 12,

13, 17-27, art. 15, art. 28 i art. 35, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2020 r.

Powództwo o zapłatę należności za prowadzenie sprawy wytoczyć można przed sąd miejsca,

gdzie pełnomocnik procesowy sprawę prowadził.

Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można

przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

§ 1.

Powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca

płatności.

§ 2.

Kilku zobowiązanych z weksla lub czeku można łącznie pozwać przed sąd miejsca płatności

lub sąd właściwości ogólnej dla akceptanta albo wystawcy weksla własnego lub czeku.

§ 1.

Powództwo o roszczenie wynikające z czynności bankowej przeciwko bankowi, innej jednostce

organizacyjnej uprawnionej do wykonywania czynności bankowych lub ich następcom prawnym

można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się także do powództwa przeciwko bankowi hipotecznemu lub jego

następcy prawnemu o roszczenie wynikające z czynności banku hipotecznego.

§ 1

Powództwo o

1)

własność lub inne prawa rzeczowe na nieruchomości,

2)

posiadanie nieruchomości,

3)

roszczenia wynikające z art. 231 Kodeksu cywilnego,

4)

roszczenia wynikające z art. 224-228 i art. 230 Kodeksu cywilnego, o ile są związane z nieruchomością

- wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca położenia nieruchomości, przy czym jeżeli

przedmiotem sporu jest służebność gruntowa, właściwość oznacza się według położenia

nieruchomości obciążonej.

§ 2.

Właściwość powyższa rozciąga się na roszczenia osobiste związane z prawami rzeczowymi i dochodzone łącznie z nimi przeciwko temu samemu pozwanemu.

§ 3

Sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu,

jeżeli przemawiają za tym względy celowości.

Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia

oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca

zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli miejsca jego zwykłego pobytu w Polsce nie da

się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Powództwo ze stosunku członkostwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wytacza się

wyłącznie według miejsca ich siedziby.

Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu

małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu

tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie

właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie

ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.

Powództwo ze stosunku między rodzicami a dziećmi oraz między przysposabiającym a przysposobionym

wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca zamieszkania powoda, jeżeli brak jest podstaw

do wytoczenia powództwa według przepisów o właściwości ogólnej.

§ 1.

Jeżeli uzasadniona jest właściwość kilku sądów albo jeżeli powództwo wytacza się przeciwko

kilku osobom, dla których według przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne

sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda.

§ 2.

To samo dotyczy wypadku, gdy nieruchomość, której położenie jest podstawą oznaczenia

właściwości sądu, jest położona w kilku okręgach sądowych.

§ 1.

Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej

czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy inny sąd równorzędny.

§ 2.

O wyznaczenie innego sądu równorzędnego występuje sąd właściwy.

§ 1.

Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem

występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd

na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

§ 2.

O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy.

Jeżeli stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością

wiąże się dochodzone roszczenie, jest sąd

1)

właściwy do rozpoznania sprawy - sąd ten z urzędu przedstawia akta sprawy sądowi nad

nim przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym;

2)

przełożony nad sądem właściwym do rozpoznania sprawy - sąd właściwy do rozpoznania

sprawy z urzędu przedstawia akta sprawy temu sądowi przełożonemu, który przekazuje

sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym, mającemu siedzibę poza

obszarem właściwości sądu przekazującego.

§ 1.

Jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić

właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo.

§ 2.

O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego

wpłynął pozew.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 10 i 76 oraz art. 28, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;

2)

art. 8 pkt 4 i 5 oraz art. 14 pkt 22, pkt 43 lit. b i pkt 47, które wchodzą w życie

z dniem 3 września 2020 r.

§ 1.

Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według

ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości

wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy,

jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym

postępowaniu upominawczym. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru

powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów.

§ 2.

Strony nie mogą jednak zmieniać właściwości wyłącznej.

§ 1.

W pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że

przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 2.

W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch

ławników rozpoznaje sprawy

1)

z zakresu prawa pracy o

a)

ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności

wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków

pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku

nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku

pracy,

b)

naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane,

c)

odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu;

2)

ze stosunków rodzinnych o

a)

rozwód,

b)

separację,

c)

ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa,

d)

rozwiązanie przysposobienia.

§ 3

Postanowienia poza rozprawą wydaje sąd w składzie jednego sędziego.

§ 3

Zarządzenia wydaje przewodniczący.

§ 3

W sprawach rozpoznawanych w składzie jednego sędziego sędzia ten ma prawa i obowiązki

przewodniczącego.

§ 4

Prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna

to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.

Referendarz sądowy może wykonywać czynności w postępowaniu cywilnym w przypadkach

wskazanych w ustawie. W zakresie powierzonych mu czynności referendarz sądowy ma,

zależnie od rodzaju podejmowanej czynności, prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego.

§ 1.

W zakresie czynności przewodniczącego zarządzenia może również wydawać asystent sędziego,

z wyjątkiem zarządzenia o zwrocie pisma procesowego, w tym pozwu. W każdym przypadku

przewodniczący może uchylić lub zmienić zarządzenie asystenta.

§ 2.

W terminie tygodnia od dnia doręczenia stronie zarządzenia asystenta sędziego o wezwaniu

do uiszczenia opłaty, z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia zastrzeżenia,

strona może wnieść zastrzeżenie do zarządzenia asystenta sędziego o wezwaniu do uiszczenia

opłaty. Zastrzeżenie powinno zawierać wskazanie zaskarżonego zarządzenia. Zastrzeżenie

nie wymaga uzasadnienia.

§ 3.

W razie wniesienia zastrzeżenia zarządzenie asystenta sędziego o wezwaniu do uiszczenia

opłaty traci moc. Zastrzeżenie wniesione po upływie terminu lub niespełniające warunków

formalnych pisma procesowego nie wywołuje skutków i pozostawia się je bez rozpoznania,

bez wzywania do jego poprawienia lub uzupełnienia. W takim przypadku przewodniczący

z urzędu bada prawidłowość zarządzenia asystenta sędziego.

§ 1.

Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy

1)

w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku

prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;

2)

w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych

do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3)

w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4)

w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej

ze stron;

5

w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia,

jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez

niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;

6)

w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego

orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.

§ 2.

Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia,

opieki lub kurateli.

§ 3.

Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie lub skargą

nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.

W przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 sąd występuje do

sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, a sąd przełożony

wyznacza inny równorzędny sąd.

§ 1

Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie

lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

§ 2

Za okoliczność, o której mowa w § 1, nie uważa się wyrażenia przez sędziego poglądu

co do prawa i faktów przy wyjaśnianiu stronom czynności sądu lub nakłanianiu do ugody.

§ 1.

Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie,

w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

§ 2.

Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna

wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.

§ 3.

Do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego

1)

sędzia, którego dotyczy wniosek, może podejmować dalsze czynności;

2)

nie może zostać wydane orzeczenie lub zarządzenie kończące postępowanie w sprawie.

Sędzia zawiadamia sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia.

§ 1.

O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie

mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim

przełożony.

§ 2

Postanowienie wydaje się po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy.

W przypadku niezłożenia wyjaśnienia w terminie dwóch tygodni od dnia wpływu wniosku

do sądu właściwego, a jeśli był dotknięty brakami - od dnia ich usunięcia, wniosek

podlega rozpoznaniu bez wyjaśnienia, chyba że sąd uzna złożenie wyjaśnienia za konieczne.

§ 3.

Uwzględniając wniosek o wyłączenie sędziego, sąd znosi postępowanie w zakresie obejmującym

udział tego sędziego w sprawie po złożeniu wniosku, chyba że czynności przez niego

podejmowane były czynnościami niecierpiącymi zwłoki.

(utracił moc)

§ 1.

Niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego

1)

oparty wyłącznie na okolicznościach związanych z rozstrzygnięciem przez sąd o dowodach;

2)

złożony po raz kolejny co do tego samego sędziego z powołaniem tych samych okoliczności.

§ 2.

Wniosek, o którym mowa w § 1, pozostawia się w aktach sprawy bez żadnych dalszych

czynności. To samo dotyczy pism związanych z jego wniesieniem. O pozostawieniu wniosku

i pism związanych z jego wniesieniem zawiadamia się stronę wnoszącą tylko raz - przy

złożeniu pierwszego pisma.

§ 3.

W przypadku złożenia ustnie wniosku, o którym mowa w § 1, przewodniczący zawiadamia

stronę o jego bezskuteczności.

Przepisy niniejszego działu, z wyłączeniem przepisu art. 48

Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 marca 2018 r., z wyjątkiem

1)

art. 7 pkt 2-4, art. 30, art. 44 oraz art. 54, które wchodzą w życie z dniem 9 kwietnia

2018 r.;

2)

art. 1 pkt 13 w zakresie dodawanego art. 19e ust. 5, art. 1 pkt 14 lit. b w zakresie

dodawanego ust. 1g, art. 8, art. 9, art. 10 pkt 1-5, art. 16, art. 17 pkt 2, art.

31, art. 50 oraz art. 51, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2018 r.;

3)

art. 1 pkt 16 i 17, które wchodzą w życie z dniem 1 lutego 2019 r.;

4)

art. 1 pkt 2, pkt 5 lit. a w zakresie zmienianego pkt 3, pkt 7, 9, 11 i pkt 13 w zakresie

dodawanego art. 19d oraz art. 19e ust. 4, art. 3 pkt 12, pkt 13 lit. c i e, pkt 14

w zakresie dodawanego art. 694

5)

art. 1 pkt 18 w zakresie dodawanego art. 21c, pkt 23, pkt 30 w zakresie uchylenia

art. 55 i art. 57, art. 3 pkt 19, art. 5, art. 6, art. 19, art. 20, art. 21 pkt 6,

art. 25 oraz art. 45, które wchodzą w życie z dniem 1 grudnia 2020 r.

Prokurator, wytaczając powództwo na rzecz oznaczonej osoby, powinien ją wskazać w

pozwie. Nie dotyczy to spraw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 1.

Osobę, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, sąd zawiadamia o tym, doręczając

jej odpis pozwu. Osoba ta może wstąpić do sprawy w każdym jej stanie w charakterze

powoda; w tym wypadku do udziału prokuratora w sprawie stosuje się odpowiednio przepisy

o współuczestnictwie jednolitym.

§ 2.

Prokurator nie może samodzielnie rozporządzać przedmiotem sporu.

Jeżeli prokurator, wytaczając powództwo, nie działa na rzecz oznaczonej osoby, wnosi

on pozew przeciwko wszystkim osobom będącym stronami stosunku prawnego, którego dotyczy

powództwo.

Wyrok prawomocny zapadły w sprawie wytoczonej przez prokuratora ma powagę rzeczy osądzonej

pomiędzy stroną, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, a stroną przeciwną.

Jednakże w sprawach o roszczenia majątkowe prawomocne rozstrzygnięcie sprawy nie pozbawia

strony zainteresowanej, która nie brała udziału w sporze, możności dochodzenia swoich

roszczeń w całości lub w tej części, w której nie zostały zasądzone.

Sąd zawiadamia prokuratora o każdej sprawie, w której udział jego uważa za potrzebny.

§ 1.

Prokurator może wstąpić do postępowania w każdym jego stadium. Prokurator nie jest

związany z żadną ze stron. Może on składać oświadczenia i zgłaszać wnioski, jakie

uzna za celowe, oraz przytaczać fakty i dowody na ich potwierdzenie. Od chwili, kiedy

prokurator zgłosił udział w postępowaniu, należy mu doręczać pisma procesowe, zawiadomienia

o terminach i posiedzeniach oraz orzeczenia sądowe.

§ 2.

Prokurator może zaskarżyć każde orzeczenie sądowe, od którego służy środek odwoławczy.

Terminy do zaskarżenia orzeczeń sądowych, ustanowione dla stron, wiążą również prokuratora.

§ 1.

Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych mogą, za zgodą osoby fizycznej

wyrażoną na piśmie, wytaczać powództwa na jej rzecz w sprawach o

1)

alimenty;

2)

ochronę środowiska;

3)

ochronę konsumentów;

4)

ochronę praw własności przemysłowej;

5)

ochronę równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie

zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli.

§ 2.

W sprawach wymienionych w § 1 organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych

mogą, za zgodą osoby fizycznej wyrażoną na piśmie, przystąpić do niej w toczącym się

postępowaniu.

§ 3.

Za zgodą przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wyrażoną na piśmie, organizacja pozarządowa,

której jest on członkiem, może na jego rzecz wytoczyć powództwo lub przystąpić do

niego w toczącym się postępowaniu w sporze z innym przedsiębiorcą o roszczenia wynikające

z prowadzonej działalności gospodarczej.

§ 4.

Do pozwu lub pisma obejmującego przystąpienie organizacja pozarządowa dołącza wyrażoną

na piśmie zgodę osoby fizycznej.

§ 1.

Do organizacji pozarządowych wytaczających powództwa na rzecz osób fizycznych stosuje

się odpowiednio przepisy o prokuratorze wytaczającym powództwo na rzecz oznaczonej

osoby, z wyjątkiem art. 58 zdanie drugie.

§ 2.

Do przystąpienia organizacji pozarządowych do strony w toczącym się postępowaniu stosuje

się odpowiednio przepisy o interwencji ubocznej, do której nie mają odpowiedniego

zastosowania przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

Organizacje pozarządowe wymienione w artykułach poprzedzających, które nie uczestniczą

w sprawie, mogą przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd wyrażony w uchwale lub

w oświadczeniu ich należycie umocowanych organów.

W sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy inspektorzy pracy mogą wytaczać powództwa

na rzecz obywateli, a także wstępować, za zgodą powoda, do postępowania w tych sprawach

w każdym jego stadium.

W sprawach wymienionych w artykule poprzedzającym do inspektorów pracy stosuje się

odpowiednio przepisy o prokuratorze.

W sprawach o ochronę konsumentów powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów może wytaczać

powództwa na rzecz konsumentów, a także wstępować, za ich zgodą, do postępowań w tych

sprawach w każdym ich stadium.

W sprawach, o których mowa w art. 63

§ 1.

Jeżeli przepisy odrębne przyznają określonym podmiotom, które nie uczestniczą w sprawie,

uprawnienie do przedstawiania sądowi istotnego dla sprawy poglądu, do podmiotów tych

stosuje się odpowiednio przepis art. 63. Jednak na wniosek podmiotu uprawnionego sąd

może zezwolić, aby pogląd został przedstawiony także ustnie na rozprawie.

§ 2.

Na wniosek podmiotu uprawnionego sąd udostępnia akta sprawy w zakresie niezbędnym

do przedstawienia poglądu.

Przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się

również do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy, jeżeli przed tą datą nie został złożony przez wierzyciela wniosek o wyznaczenie

terminu pierwszej licytacji nieruchomości.

§ 1.

Każda osoba fizyczna i prawna ma zdolność występowania w procesie jako strona (zdolność

sądowa).

§ 1

Zdolność sądową mają także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym

ustawa przyznaje zdolność prawną.

§ 2.

(uchylony)

§ 1.

Zdolność do czynności procesowych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające

pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o

których mowa w art. 64 § 1

§ 2.

Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową

w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie.

Osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe

tylko przez swego przedstawiciela ustawowego.

§ 1.

Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 § 1

§ 1

W zakresie określonym odrębną ustawą za inne niż Skarb Państwa państwowe osoby prawne,

osoby z udziałem Skarbu Państwa i osoby prawne z udziałem państwowych osób prawnych

czynności procesowe może podejmować Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2.

Za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej,

z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej.

W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje

Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3.

(uchylony)

§ 1

Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione w art. 67 mają obowiązek wykazać

swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się, gdy stwierdzenie umocowania przez sąd jest możliwe na

podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną,

a także gdy czynność procesowa jest dokonywana za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można dokonać wyłącznie

za pośrednictwem tego systemu. Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione

w art. 67 mają jednak obowiązek wskazać podstawę swojego umocowania.

§ 1

Sąd orzekający, na wniosek strony przeciwnej, ustanawia kuratora dla strony niemającej

zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, dla strony będącej

osobą prawną, gdy w jej organie zachodzą braki uniemożliwiające jej reprezentację,

albo dla strony będącej jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 64 § 1

§ 2.

Sąd niezwłocznie zawiadamia właściwy sąd rejestrowy o ustanowieniu kuratora dla strony

wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego.

§ 3.

Kurator ustanowiony na podstawie § 1 jest umocowany do dokonywania wszystkich czynności

łączących się ze sprawą.

§ 4.

Po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 603 § 5, sąd orzekający odwołuje

kuratora ustanowionego na podstawie § 1. W miejsce odwołanego kuratora wstępuje kurator ustanowiony na podstawie art.

42 § 1 Kodeksu cywilnego. Czynności odwołanego kuratora pozostają w mocy.

§ 5.

Czynności, o których mowa w § 1 i 4, mogą być wykonywane przez referendarza sądowego.

§ 1.

Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych

organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. W wypadkach,

w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca

się o to do właściwego sądu opiekuńczego.

§ 2.

Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej

albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem

wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną

do tego osobę.

Przepisy art. 394

Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie

uzupełnione, sąd zniesie postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami,

i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.

§ 1.

Kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot

sporu stanowią

1)

prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej

(współuczestnictwo materialne);

2)

roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej

i prawnej, jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń

lub zobowiązań z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie (współuczestnictwo formalne).

§ 2.

Jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie (współuczestnictwo

konieczne), przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się także do osób, których udział

w sprawie uzasadniałby jej rozpoznanie w postępowaniu odrębnym.

§ 3.

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku współuczestnictwa materialnego, innego

niż współuczestnictwo konieczne.

§ 1.

Każdy współuczestnik działa w imieniu własnym.

§ 2.

W wypadku jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika,

że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników (współuczestnictwo

jednolite), czynności procesowe współuczestników działających są skuteczne wobec niedziałających.

Do zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa potrzeba zgody

wszystkich współuczestników.

Każdy ze współuczestników sporu ma prawo samodzielnie popierać sprawę. Na posiedzenie

sądowe wzywa się wszystkich tych współuczestników, co do których sprawa nie jest zakończona.

Kto występuje z roszczeniem o rzecz lub prawo, o które sprawa toczy się pomiędzy innymi

osobami, może aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji wytoczyć powództwo o

tę rzecz lub prawo przeciwko obu stronom przed sąd, w którym toczy się sprawa (interwencja

główna).

Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1, art. 2, art. 8, art. 46 pkt 47 w zakresie dodawanego art. 31zzg, oraz art.

63-65, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)

art. 7 w zakresie art. 12a ust. 4, art. 27 w zakresie art. 72a ust. 1, oraz art. 30

w zakresie 139b ust. 1, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 30

kwietnia 2020 r.;

3)

art. 10

a)

pkt 1 i 2, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia,

b)

pkt 3, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.;

4)

art. 14 pkt 1-7 i 12, które wchodzą w życie z dniem 21 grudnia 2020 r.;

5)

art. 9, art. 16, art. 18 oraz art. 72, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2020 r.;

6)

art. 29 pkt 7, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 13 marca 2020 r.;

7)

art. 33, który wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem pkt

1 w zakresie art. 4b ust. 5, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.;

8)

art. 46

a)

pkt 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem 25 maja 2020 r.,

b)

pkt 3

-

w zakresie art. 4d, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 kwietnia

2020 r.,

-

w zakresie art. 4e, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 8 marca

2020 r.,

c)

pkt 19, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 maja 2020 r.,

d)

pkt 31, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 kwietnia 2020 r.,

e)

pkt 36, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 7 marca 2020 r.;

9)

art. 58, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 kwietnia 2020 r.;

10)

art. 59, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 18 kwietnia 2020 r.

Kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze

stron, może w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji przystąpić

do tej strony (interwencja uboczna).

§ 1

Interwenient uboczny składa oświadczenie o wstąpieniu do sprawy w piśmie procesowym,

w którym wskazuje, jaki ma interes prawny we wstąpieniu i do której ze stron przystępuje.

Pismo to doręcza się stronom.

§ 1

Do pisma procesowego niespełniającego wymogów, o których mowa w § 1, przepis art.

130 stosuje się odpowiednio.

§ 2.

Interwenient uboczny może ze wstąpieniem do sprawy połączyć dokonanie innej czynności

procesowej.

§ 1

Każda ze stron może zgłosić opozycję przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego

w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia jej pisma zawierającego oświadczenie o

wstąpieniu, jednak nie później niż przy rozpoczęciu najbliższego posiedzenia z jej

udziałem.

§ 2

Sąd oddali opozycję, jeżeli interwenient uboczny uprawdopodobni, że ma interes prawny

we wstąpieniu do sprawy.

§ 3.

Mimo wniesienia opozycji interwenient uboczny bierze udział w sprawie, dopóki orzeczenie

uwzględniające opozycję nie stanie się prawomocne. W razie prawomocnego uwzględnienia

opozycji czynności interwenienta ubocznego uważane będą za niebyłe.

Interwenient uboczny jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych

według stanu sprawy. Nie mogą one jednak pozostawać w sprzeczności z czynnościami

i oświadczeniami strony, do której przystąpił.

Interwenientowi ubocznemu należy od chwili jego wstąpienia do sprawy doręczać, tak

jak stronie, zawiadomienia o terminach i posiedzeniach sądowych, jako też orzeczenia

sądu.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.

Jeżeli z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok

w sprawie ma odnieść bezpośredni skutek prawny w stosunku między interwenientem a

przeciwnikiem strony, do której interwenient przystąpił, do stanowiska interwenienta

w procesie stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

Interwenient uboczny nie może w stosunku do strony, do której przystąpił, podnieść

zarzutu, że sprawa została rozstrzygnięta błędnie albo że strona ta prowadziła proces

wadliwie, chyba że stan sprawy w chwili przystąpienia interwenienta uniemożliwił mu

korzystanie ze środków obrony albo że strona umyślnie lub przez niedbalstwo nie skorzystała

ze środków, które nie były interwenientowi znane.

Za zgodą stron interwenient uboczny może wejść na miejsce strony, do której przystąpił.

§ 1.

Strona, której w razie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia przysługiwałoby roszczenie

względem osoby trzeciej albo przeciwko której osoba trzecia mogłaby wystąpić z roszczeniem,

może zawiadomić taką osobę o toczącym się procesie i wezwać ją do wzięcia w nim udziału.

§ 2.

W tym celu strona wnosi do sądu pismo procesowe wskazujące przyczynę wezwania i stan

sprawy. Pismo to doręcza się niezwłocznie osobie trzeciej, która może zgłosić swe

przystąpienie do strony jako interwenient uboczny.

Skutki związane z interwencją uboczną określone w art. 82 powstają w stosunku do wezwanego,

który nie zgłosił przystąpienia, z chwilą, w której przystąpienie było możliwe.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r., z wyjątkiem

1)

art. 67, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 27 lipca 2019 r.;

2)

art. 19 pkt 2 i 3 oraz art. 57, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu

ogłoszenia;

3)

art. 2 pkt 2 i 18-21, które wchodzą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia;

4)

art. 62 pkt 1, 4 i 5, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia;

5)

art. 1 pkt 1-3, art. 55 oraz art. 70, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.;

6)

art. 33 pkt 2 i 4, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2020 r.;

7)

art. 62 pkt 6 lit. a tiret trzecie, lit. b i e i pkt 7 oraz art. 73 ust. 1-8, które

wchodzą w życie z dniem 1 października 2020 r.;

8)

art. 14

a)

pkt 1

-

lit. a i lit. b w zakresie uchylonego art. 4ba ust. 6,

-

lit. c w zakresie dodanego art. 4ba ust. 9,

b)

pkt 4

-

lit. a i lit. b w zakresie uchylonego art. 43d ust. 2,

-

lit. c w zakresie dodanego art. 43d ust. 6,

c)

pkt 5,

d)

pkt 6 w zakresie dodanego art. 43f ust. 1-3 i 5

- które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2023 r.;

9)

art. 63 pkt 1 lit. b i pkt 2 oraz art. 68, które wchodzą w życie z dniem wystąpienia

Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej bez zawarcia umowy, o której mowa w art.

50 ust. 2 zdanie drugie Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. poz. 864).

Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście

lub przez pełnomocników.

§ 1

Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, w sprawach własności intelektualnej

także rzecznik patentowy, a w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba posiadająca

licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem

lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia,

jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak

również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze

stroną w stosunku przysposobienia.

§ 2.

Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości

prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Osoba

prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę prawną przedsiębiorcy,

osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może udzielić pełnomocnictwa procesowego

- w imieniu podmiotu, którego obsługę prawną prowadzi - adwokatowi lub radcy prawnemu,

jeżeli została do tego upoważniona przez ten podmiot.

§ 3.

W sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka i o roszczenia alimentacyjne

pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy

społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji społecznej,

mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie.

§ 4.

W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pełnomocnikiem rolnika może

być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników indywidualnych, której

rolnik jest członkiem.

§ 5.

W sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel

organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona konsumentów.

§ 6.

(uchylony)

§ 1.

W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów

lub radców prawnych, a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników

patentowych.

§ 2

Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz

o ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną,

jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator,

notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną,

jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności intelektualnej

rzecznik patentowy.

§ 3.

Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy zastępstwo procesowe Skarbu Państwa

albo państwowej osoby prawnej jest wykonywane przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej

Polskiej.

§ 1.

W postępowaniu w sprawach własności intelektualnej obowiązuje zastępstwo stron przez

adwokatów, radców prawnych lub rzeczników patentowych. Przepisy art. 87

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu, w którym wartość przedmiotu sporu nie

przekracza dwudziestu tysięcy złotych.

§ 3.

Sąd może zwolnić stronę, na wniosek lub z urzędu, z obowiązkowego zastępstwa przez

adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, jeżeli okoliczności, w tym stopień

zawiłości sprawy, nie uzasadniają obowiązkowego zastępstwa. Zwolnienie może nastąpić

w każdym stanie sprawy, w tym także na wniosek strony złożony w piśmie procesowym.

§ 4.

W sprawach związanych z ochroną praw własności przemysłowej pełnomocnikiem twórcy

projektu wynalazczego może być również przedstawiciel organizacji, do której zadań

statutowych należą sprawy popierania własności przemysłowej i udzielania pomocy twórcom

projektów wynalazczych.

Pełnomocnictwo może być albo procesowe - bądź to ogólne, bądź do prowadzenia poszczególnych

spraw - albo do niektórych tylko czynności procesowych.

§ 1.

Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy

pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem

dla strony przeciwnej. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im

pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Złożenie

dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane,

jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego

rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną.

§ 1

Przepisu § 1 nie stosuje się do czynności procesowej dokonanej za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego, w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można

dokonać wyłącznie za pośrednictwem tego systemu. W takim przypadku pełnomocnik powołuje

się na pełnomocnictwo, wskazując jego zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87.

§ 2.

W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie

złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu.

§ 3.

(uchylony)

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona,

z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do

1)

wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa

wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem,

jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;

2)

wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji;

3)

udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu;

4)

zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli czynności

te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie;

5)

odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo procesowe, jak

również umocowanie do poszczególnych czynności procesowych, ocenia się według treści

pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub

odwoływać oświadczenia pełnomocnika.

§ 1.

Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku

do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników

- z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd.

§ 2.

Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać

za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku.

Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten

sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków

prawnych.

Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do adwokata lub radcy prawnego

ustanowionego przez sąd w przypadku zwolnienia go od obowiązku zastępowania strony

w procesie.

W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa.

Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania.

§ 1.

Po wniesieniu pozwu sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności procesowej

osobę niemogącą na razie przedstawić pełnomocnictwa. Zarządzenie to sąd może uzależnić

od zabezpieczenia kosztów.

§ 2.

Sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa

powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swej czynności przez stronę. Jeżeli

termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby. W tym wypadku

przeciwnik może żądać od działającego bez umocowania zwrotu kosztów spowodowanych

jego tymczasowym dopuszczeniem.

§ 1.

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

§ 1

Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości

odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od

dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli

orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie

tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega

doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu

do dnia zapłaty.

§ 1

W szczególnie uzasadnionym przypadku, na wniosek strony, która w toku procesu poniosła

szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, sąd może przyznać jej odsetki przewidziane

w § 1

§ 2.

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika,

który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione

przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz

równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów

i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata

wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

§ 3.

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie,

jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego

adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa

strony.

§ 4.

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów

stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika

patentowego regulują odrębne przepisy.

§ 1

Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania

przez sąd. Przysługujące mediatorowi wynagrodzenie i zwrot wydatków związane z prowadzeniem

mediacji nie mogą być wyższe niż określone w przepisach wydanych na podstawie § 4.

§ 2.

Jeżeli postępowanie cywilne zostało wszczęte w ciągu trzech miesięcy od dnia zakończenia

mediacji, która nie została zakończona ugodą albo w ciągu trzech miesięcy od dnia

uprawomocnienia się postanowienia o odmowie zatwierdzenia ugody przez sąd, do niezbędnych

kosztów procesu zalicza się także koszty mediacji w wysokości nieprzekraczającej czwartej

części opłaty.

§ 3.

Do określenia kosztów mediacji stosuje się odpowiednio art. 98 § 2 i 3.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia

mediatora, w tym stałego mediatora, za prowadzenie postępowania mediacyjnego wszczętego

na podstawie skierowania sądu i wydatki mediatora, w tym stałego mediatora, podlegające

zwrotowi, biorąc pod uwagę rodzaj sprawy i wartość przedmiotu sporu oraz sprawny przebieg

postępowania mediacyjnego, a także niezbędne wydatki związane z prowadzeniem mediacji.

Stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię

Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według

przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub

stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu

wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego

żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub

oceny sądu.

Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał

powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko

część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

§ 1.

Niezależnie od wyniku sprawy sąd może włożyć na stronę lub interwenienta obowiązek

zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem.

§ 2.

Przepis § 1 dotyczy zwłaszcza kosztów powstałych wskutek uchylenia się od wyjaśnień

lub złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą, zatajenia lub opóźnionego powołania dowodów,

a także oczywiście nieuzasadnionej odmowy poddania się mediacji.

§ 3

Jeżeli strona

1)

pomimo wezwania do osobistego stawiennictwa nie stawiła się w celu udziału w czynności

sądu i nie usprawiedliwiła swego niestawiennictwa,

2)

w toku postępowania bez usprawiedliwienia nie stawiła się na posiedzenie mediacyjne

pomimo wcześniejszego wyrażenia zgody na mediację

- sąd może, niezależnie od wyniku sprawy, włożyć na tę stronę obowiązek zwrotu kosztów

w części wyższej, niż nakazywałby to wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości.

§ 4

O możliwości tej sąd poucza strony przy wezwaniu do osobistego stawiennictwa lub przy

skierowaniu stron do mediacji.

Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły

inaczej.

Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi

się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

§ 1.

Współuczestnicy sporu zwracają koszty procesu w częściach równych. Sąd może jednak

nakazać zwrot kosztów odpowiednio do udziału każdego ze współuczestników w sprawie,

jeżeli pod tym względem zachodzą znaczne różnice.

§ 2.

Na współuczestników sporu odpowiadających solidarnie co do istoty sprawy sąd włoży

solidarny obowiązek zwrotu kosztów. Za koszty wynikłe z czynności procesowych, podjętych

przez poszczególnych współuczestników wyłącznie we własnym interesie, inni współuczestnicy

nie odpowiadają.

Udział prokuratora w sprawie nie uzasadnia zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz Skarbu

Państwa ani od Skarbu Państwa.

Interwenient uboczny, do którego nie mają zastosowania przepisy o współuczestnictwie

jednolitym, nie zwraca kosztów przeciwnikowi strony, do której przystąpił. Sąd może

jednak przyznać od interwenienta na rzecz wygrywającego sprawę przeciwnika strony,

do której interwenient przystąpił, zwrot kosztów wywołanych samoistnymi czynnościami

procesowymi interwenienta. Sąd może także przyznać interwenientowi koszty interwencji

od przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów.

§ 1.

Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Sąd może

jednak rozstrzygnąć jedynie o zasadach poniesienia przez strony kosztów procesu, pozostawiając

szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu; w tej sytuacji, po uprawomocnieniu

się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, referendarz sądowy w sądzie pierwszej

instancji wydaje postanowienie, w którym dokonuje szczegółowego wyliczenia kosztów

obciążających strony.

§ 2.

Sąd drugiej instancji, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi

pierwszej instancji do rozpoznania, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach

instancji odwoławczej.

Jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku poniesienia kosztów sądowych

lub orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu, postanowienie w tym

przedmiocie wydaje sąd, przed którym sprawa toczyła się w pierwszej instancji.

§ 1.

Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy

bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo

nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach

należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego

sąd orzeka z urzędu.

§ 2.

Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość

poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy.

Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika

będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę

niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie,

w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem

pozwu, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia

i rozstrzygnięcia.

Sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego

- po ich wysłuchaniu - zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą.

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

§ 1.

Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać

się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

§ 2.

Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia

adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest

w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku

utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

§ 3.

Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową,

niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata

lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie

kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego.

§ 4.

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem

o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w

sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która

nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o ustanowienie

adwokata lub radcy prawnego w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego

zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu.

§ 5.

Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za

potrzebny. Podstawą oddalenia wniosku nie może być skorzystanie przez osobę fizyczną

z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których

mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie

obywatelskim oraz edukacji prawnej

(Dz. U. z 2019 r. poz. 294 oraz z 2020 r. poz. 875 i 1086).

§ 6

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgłoszony po raz pierwszy w postępowaniu

kasacyjnym lub postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia sąd przekazuje do rozpoznania sądowi pierwszej instancji, chyba że uzna

wniosek za oczywiście uzasadniony.

§ 1.

Osoba fizyczna dołącza do wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oświadczenie

obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach

utrzymania. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli wniosek o ustanowienie

adwokata lub radcy prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów

sądowych, osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie.

§ 2.

Sąd może odebrać od osoby fizycznej przyrzeczenie o treści: „Świadomy znaczenia mych

słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone przeze mnie oświadczenie

o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”.

Przed odebraniem przyrzeczenia poucza się stronę ubiegającą się o ustanowienie adwokata

lub radcy prawnego o treści art. 120 § 4.

§ 3.

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego złożony przez stronę reprezentowaną

przez adwokata lub radcę prawnego bez dołączenia oświadczenia, o którym mowa w § 1,

przewodniczący zwraca bez wzywania do uzupełnienia braków.

§ 4.

W razie złożenia wniosku ustnie do protokołu, oświadczenie, o którym mowa w § 1, może

być złożone także do protokołu.

§ 5.

Przepisów § 1-4 nie stosuje się, jeżeli wniosek składa strona, o której mowa w art.

117 § 1.

§ 6.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór oświadczenia o stanie

rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, o którym mowa w § 1, a także

sposób udostępniania osobom fizycznym wzoru druków tych oświadczeń, mając na względzie

umożliwienie stronie złożenia jednego oświadczenia w razie składania wniosku o ustanowienie

adwokata lub radcy prawnego wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i komunikatywność

niezbędnych pouczeń dla stron co do sposobu wypełnienia, skutków niezłożenia oraz

złożenia nieprawdziwego oświadczenia.

§ 1.

W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona nie może

ponownie domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, powołując się na te

same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku.

§ 2

Ponowny wniosek, o którym mowa w § 1, jest niedopuszczalny i pozostawia się go w aktach

sprawy bez żadnych dalszych czynności. To samo dotyczy pism związanych z jego wniesieniem.

O pozostawieniu wniosku i pism związanych z jego wniesieniem zawiadamia się stronę

wnoszącą tylko raz - przy złożeniu pierwszego pisma.

§ 1.

O wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady

adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych.

§ 2.

Właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, wyznacza

adwokata lub radcę prawnego niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie dwóch

tygodni, zawiadamiając o tym sąd. W zawiadomieniu właściwa okręgowa rada adwokacka

lub rada okręgowej izby radców prawnych wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego adwokata

lub radcy prawnego oraz jego adres do doręczeń.

§ 3.

Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa okręgowa rada

adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu

ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego

przez stronę.

§ 1.

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z udzieleniem

pełnomocnictwa procesowego.

§ 2.

Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany zastępować stronę do

prawomocnego zakończenia postępowania, chyba że z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek

zastępowania strony ustaje wcześniej.

§ 3.

Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie od obowiązku

zastępowania strony w procesie. Sąd, zwalniając adwokata lub radcę prawnego, zwraca

się jednocześnie do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców

prawnych o wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego. Przepis art. 117

§ 4.

Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd ma podjąć czynności poza siedzibą

sądu orzekającego, sąd, na uzasadniony wniosek ustanowionego adwokata lub radcy prawnego,

zwróci się w razie potrzeby do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej

izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości.

Przepis art. 117

§ 5.

Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony w związku z postępowaniem kasacyjnym lub

postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić

na piśmie o tym stronę oraz sąd, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia

zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do zawiadomienia adwokat lub radca prawny dołącza

sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest

załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej.

§ 6.

Jeżeli opinia, o której mowa w § 5, nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej

staranności, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego

należy adwokat lub radca prawny. W takim przypadku właściwa okręgowa rada adwokacka

lub rada okręgowej izby radców prawnych wyznaczy innego adwokata lub radcę prawnego.

Przepis art. 117

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała.

Jednakże na zasadzie tego ustanowienia adwokat lub radca prawny strony podejmuje czynności

niecierpiące zwłoki.

Sąd może zarządzić stosowne dochodzenie, jeżeli na podstawie okoliczności sprawy lub

oświadczeń strony przeciwnej powziął wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego

strony domagającej się ustanowienia lub zastępowanej przez ustanowionego adwokata

lub radcę prawnego.

§ 1.

Sąd cofnie ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli okaże się, że okoliczności,

na których podstawie je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

§ 2.

W wypadkach, o których mowa w § 1, strona obowiązana jest uiścić wynagrodzenie adwokata

lub radcy prawnego dla niej ustanowionego.

§ 3.

Ponadto, w wypadku gdy okoliczności, na podstawie których przyznano ustanowienie adwokata

lub radcy prawnego, przestały istnieć, sąd może obciążyć stronę tym obowiązkiem tylko

częściowo, stosownie do zmiany, jaka nastąpiła w jej stosunkach.

§ 4.

Stronę, która uzyskała ustanowienie adwokata lub radcy prawnego na podstawie podania

świadomie nieprawdziwych okoliczności, sąd skaże na grzywnę, niezależnie od jej obowiązku

uiszczenia wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego.

(uchylony)

§ 1.

Adwokat lub radca prawny ustanowiony zgodnie z przepisami niniejszego działu ma prawo

- z wyłączeniem strony - ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków

z kosztów zasądzonych na rzecz tej strony od przeciwnika. Przeciwnik nie może czynić

żadnych potrąceń, z wyjątkiem kosztów nawzajem mu przyznanych od strony korzystającej

z pomocy prawnej z urzędu.

§ 2.

Na kosztach, przypadających od przeciwnika strony korzystającej z pomocy prawnej z

urzędu, należności adwokata lub radcy prawnego ustanowionego według przepisów poprzedzających

przysługuje pierwszeństwo przed roszczeniami osób trzecich.

§ 1

Postanowienia, o których mowa w niniejszym dziale, doręcza się tylko stronie, która

złożyła wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego.

§ 2.

Postanowienie o ustanowieniu albo odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego

może wydać także referendarz sądowy.

§ 1.

Zgłoszenie wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jak również wniesienie

środka odwoławczego od odmowy ich ustanowienia nie wstrzymuje biegu toczącego się

postępowania, chyba że chodzi o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego dla powoda

na skutek wniosku zgłoszonego w pozwie lub przed wytoczeniem powództwa. Sąd może jednak

wstrzymać rozpoznanie sprawy aż do prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku i w związku

z tym nie wyznaczać rozprawy, a wyznaczoną rozprawę odwołać lub odroczyć.

§ 2.

W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed upływem

terminu do wniesienia zażalenia, dla którego sporządzenia ustawa wymaga zastępstwa

prawnego przez adwokata lub radcę prawnego, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub

radcy prawnemu odpis postanowienia z urzędu, a termin do wniesienia zażalenia na postanowienie

biegnie od dnia jego doręczenia pełnomocnikowi. Jeżeli strona prawidłowo zażądała

doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, odpis postanowienia doręcza się pełnomocnikowi

z uzasadnieniem.

§ 3.

W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed upływem

terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która prawidłowo zażądała doręczenia

orzeczenia z uzasadnieniem, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu

orzeczenie z uzasadnieniem z urzędu, a termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie

od dnia doręczenia pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 4.

W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, zgłoszonego

w przypadkach, o których mowa w § 2 lub § 3, termin do wniesienia środka zaskarżenia

biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli postanowienie zostało wydane

na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia. Jeżeli jednak strona wniosła zażalenie

w przepisanym terminie, termin do złożenia środka zaskarżenia biegnie od dnia doręczenia

stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli postanowienie sądu drugiej

instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

§ 5.

Ponowny wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, oparty na tych samych

okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

§ 1.

Pisma procesowe obejmują wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą.

§ 2.

Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach.

§ 2

Jeżeli przepis szczególny tak stanowi albo dokonano wyboru wnoszenia pism procesowych

za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pisma procesowe w tej sprawie wnosi

się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Pisma niewniesione za

pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa

wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza wnoszącego pismo.

§ 2

Dokonanie wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego

oraz dalsze wnoszenie tych pism za pośrednictwem tego systemu jest dopuszczalne, jeżeli

z przyczyn technicznych, leżących po stronie sądu, jest to możliwe.

§ 2

W przypadku niewniesienia pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przewodniczący

zawiadamia wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności.

§ 2

Jeżeli z przyczyn technicznych leżących po stronie sądu nie jest możliwe wniesienie

pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w wymaganym terminie, stosuje się

przepisy art. 168-172.

§ 2

Oświadczenie o wyborze lub rezygnacji z wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego składa się za pośrednictwem tego systemu. Oświadczenie

to jest wiążące tylko w stosunku do osoby, która je złożyła.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory i sposób udostępniania

stronom urzędowych formularzy, o których mowa w § 2, odpowiadających wymaganiom przewidzianym

dla pism procesowych, szczególnym wymaganiom postępowania, w którym mają być stosowane,

oraz zawierających niezbędne pouczenia dla stron, co do sposobu ich wypełniania, wnoszenia

i skutków niedostosowania pisma do tych wymagań, uwzględniając, że urzędowe formularze

powinny być udostępniane w siedzibach sądów oraz bezpłatnie w sieci Internet w formie

pozwalającej na dogodną edycję treści formularza.

§ 3

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji

określi, w drodze rozporządzenia, sposób wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego, mając na względzie skuteczność wnoszenia pism, szczególne

wymagania postępowań obsługiwanych przez ten system oraz ochronę praw osób wnoszących

pisma.

§ 4.

(uchylony)

§ 1

Każde pismo procesowe powinno zawierać

1)

oznaczenie sądu, do którego jest skierowane;

2)

imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

3)

oznaczenie rodzaju pisma;

4)

osnowę wniosku lub oświadczenia;

5)

w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia

- wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie

dowodu na wykazanie każdego z tych faktów;

6)

podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

7)

wymienienie załączników.

§ 1

Do pisma procesowego dołącza się załączniki wymienione w tym piśmie.

§ 2.

Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie

przedmiotu sporu oraz

1)

oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku gdy

strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności

Gospodarczej - adres do korespondencji wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji

o Działalności Gospodarczej;

1

oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i

pełnomocników stron;

2)

numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji

podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego

posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub

3)

numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer w innym właściwym

rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku

wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania.

§ 2

Dalsze pisma procesowe, poza elementami określonymi w § 1, powinny zawierać sygnaturę

akt.

§ 3.

Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo albo uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa,

jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli

pełnomocnik dokonał wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa wnosi się za pośrednictwem tego systemu.

§ 3

Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

§ 4.

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona,

z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

§ 5.

Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego opatruje się

kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

§ 6

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji

określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie

teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem

sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania

jednorazowo wielu pism.

§ 6.

(uchylony)

§ 1.

W każdym piśmie należy podać wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia,

jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność

środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna.

§ 2.

Pisma dotyczące części przedmiotu sporu lub zaskarżenia podlegają opłacie tylko w

stosunku do wartości tej części.

§ 3.

Wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia podaje się w złotych, zaokrąglając w górę

do pełnego złotego.

§ 1.

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona

należna opłata.

§ 2.

Nie żąda się opłaty od pisma, jeżeli już z jego treści wynika, że podlega ono odrzuceniu.

§ 1.

W piśmie procesowym mającym na celu przygotowanie sprawy do rozstrzygnięcia (pismo

przygotowawcze) strona powinna zwięźle podać stan sprawy, wyszczególnić, które fakty

przyznaje, a którym zaprzecza, oraz wypowiedzieć się co do twierdzeń i dowodów zgłoszonych

przez stronę przeciwną.

§ 2.

W piśmie przygotowawczym strona może także wskazać podstawy prawne swoich żądań lub

wniosków.

§ 1.

Do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia

ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników

w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

§ 2.

Do pisma procesowego wnoszonego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego dołącza

się poświadczone elektronicznie odpisy załączników.

§ 1.

Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika

złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą.

§ 2.

Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność

z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie

pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub

radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2

Elektroniczne poświadczenie odpisu dokumentu przez występującego w sprawie pełnomocnika

strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej następuje z chwilą wprowadzenia przez tego pełnomocnika

dokumentu do systemu teleinformatycznego.

§ 3.

Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego

w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym

lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter dokumentu

urzędowego.

§ 4.

Jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd, na wniosek strony albo z urzędu,

zażąda od strony składającej odpis dokumentu, o którym mowa w § 2, przedłożenia oryginału

tego dokumentu.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, formaty, w jakich odpisy

pism, dokumentów i pełnomocnictw mogą być poświadczane elektronicznie, mając na względzie

minimalne wymagania dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej.

§ 1.

Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania

warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący

wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia

go w terminie tygodniowym. Mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności

nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym.

§ 1

Jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma

w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznacza termin do poprawienia lub uzupełnienia

pisma albo uiszczenia opłaty nie krótszy niż miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania

miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy

niż trzy miesiące.

§ 2.

Po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwraca pismo stronie. Pismo zwrócone

nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do

sądu.

§ 3.

Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia.

§ 4.

Zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pozwu doręcza się tylko powodowi.

§ 5.

Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 87

§ 6.

Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że pismo może być wniesione wyłącznie za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego, pismo wnosi się wraz z opłatą. Pismo wniesione bez opłaty

nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza

wnoszącego pismo. W razie jednoczesnego wniesienia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego

więcej niż jednego pisma podlegającego opłacie żadne z tych pism nie wywołuje skutków,

jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, jeżeli nie uiszczono opłaty w wysokości

sumy opłat należnych od wszystkich pism.

§ 7.

W przypadku wniesienia pisma podlegającego opłacie z naruszeniem § 6 przewodniczący

zawiadamia wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności.

§ 8.

Przepisów § 6 i 7 nie stosuje się, jeżeli wnoszący pismo jest zwolniony z mocy prawa

od kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej należnej od tego pisma, a także w razie

zwolnienia od tych kosztów przyznanego przez sąd lub w razie zgłoszenia wniosku o

takie zwolnienie.

§ 1.

(utracił moc)

§ 1

Jeżeli pismo procesowe, które powinno być wniesione na urzędowym formularzu, nie zostało

wniesione na takim formularzu lub nie może otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezachowania

innych warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego poprawienia lub uzupełnienia

w terminie tygodniowym, przesyłając złożone pismo. Wezwanie powinno wskazywać wszystkie

braki pisma oraz zawierać pouczenie o treści § 2.

§ 2.

W razie bezskutecznego upływu terminu lub ponownego złożenia pisma dotkniętego brakami

przewodniczący zarządza zwrot pisma. Sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu

zapłaty oraz sprzeciw od nakazu zapłaty sąd odrzuca.

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli pismo procesowe wniesione przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego

lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej nie może otrzymać prawidłowego

biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący zwraca pismo stronie

bez wezwania do jego poprawienia lub uzupełnienia. Mylne oznaczenie pisma procesowego

lub inne oczywiste niedokładności nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu i

rozpoznania go w trybie właściwym.

§ 2.

W zarządzeniu o zwrocie pisma wskazuje się braki, które stanowią podstawę zwrotu.

§ 3.

W terminie tygodnia od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma strona może je

wnieść ponownie. Jeżeli pismo to nie jest dotknięte brakami, wywołuje skutek od daty

pierwotnego wniesienia. Skutek ten nie następuje w przypadku kolejnego zwrotu pisma,

chyba że zwrot nastąpił na skutek braków uprzednio niewskazanych.

§ 4.

Zarządzenie o zwrocie pisma może wydać także referendarz sądowy.

§ 1.

Pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, które nie

zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie opłaty,

jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej

przez stronę wartości przedmiotu sporu.

§ 2.

W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma z przyczyn określonych

w § 1 strona może uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata została wniesiona we właściwej

wysokości, pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie następuje

w razie kolejnego zwrotu pisma z tej samej przyczyny.

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

(uchylony)

§ 5.

Przepisu § 1 nie stosuje się, gdy obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej powstał

na skutek sprawdzenia przez sąd wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub

zaskarżenia.

§ 1.

Przepisy art. 126

§ 2

Jeżeli obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstał z innych przyczyn niż

wymienione w § 1 albo po wysłaniu odpisu pisma innym stronom, a w przypadku braku

takich stron - po wysłaniu zawiadomienia o terminie posiedzenia, przewodniczący wzywa

zobowiązanego do uiszczenia należnej opłaty w terminie tygodnia. W przypadku bezskutecznego

upływu terminu sąd prowadzi sprawę bez wstrzymywania biegu postępowania, a o obowiązku

uiszczenia opłaty orzeka w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio

zasady obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu.

§ 3

Jeżeli zobowiązany mieszka lub ma siedzibę za granicą i nie ma w kraju przedstawiciela,

termin, o którym mowa w § 2, wynosi miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania miało

mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż

trzy miesiące.

§ 1.

Strona, która wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest uiścić

zaliczkę na ich pokrycie w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd. Jeżeli więcej

niż jedna strona wnosi o podjęcie czynności, sąd zobowiązuje każdą stronę, która z

czynności wywodzi skutki prawne, do uiszczenia zaliczki w równych częściach lub w

innym stosunku według swego uznania.

§ 2.

Przewodniczący wzywa stronę zobowiązaną do wniesienia zaliczki, aby w wyznaczonym

terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie zapłaciła oznaczoną kwotę. Jeżeli strona zobowiązana

mieszka lub ma siedzibę za granicą i nie ma w kraju przedstawiciela, termin, o którym

mowa w § 1, wynosi miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania miało mieć miejsce

poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż trzy miesiące.

§ 3.

Jeżeli okazuje się, że przewidywane lub rzeczywiste wydatki są większe od wniesionej

zaliczki, przewodniczący wzywa o jej uzupełnienie w trybie określonym w § 2.

§ 4.

Sąd podejmie czynność połączoną z wydatkami, jeżeli zaliczka zostanie uiszczona w

oznaczonej wysokości.

§ 5.

W razie nieuiszczenia zaliczki sąd pominie czynność połączoną z wydatkami.

W przypadkach, o których mowa w art. 125 oraz art. 130-130

§ 1

Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1041), osoby zatrudnione w sądzie, lub sądową służbę doręczeniową. Sąd może również dokonywać

doręczeń za pośrednictwem komornika w sposób określony w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 121 i 288).

§ 1

W wypadkach wskazanych w ustawie sąd może dokonać doręczeń przez Policję lub Żandarmerię

Wojskową.

§ 2

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności określi,

w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych przez

podmioty, o których mowa w § 1 zdanie pierwsze, mając na uwadze konieczność zapewnienia

sprawnego toku postępowania, a także realizacji gwarancji procesowych jego uczestników,

ochronę praw osób, którym pisma są doręczane, oraz ochronę ich danych osobowych.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości, na uzasadniony wniosek prezesa sądu, w drodze zarządzenia,

tworzy i znosi w tym sądzie sądową służbę doręczeniową.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki organizacji oraz

strukturę sądowej służby doręczeniowej, mając na względzie wielkość sądu, koszty oraz

zapewnienie skuteczności doręczeń i zachowanie wymogów postępowania sądowego.

§ 1.

Sąd dokonuje doręczeń za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (doręczenie elektroniczne),

jeżeli adresat wniósł pismo za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo dokonał

wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

§ 2.

W przypadku doręczenia elektronicznego pismo uznaje się za doręczone w chwili wskazanej

w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji. Przepisu art. 134 § 1 nie stosuje

się. W przypadku braku takiego potwierdzenia doręczenie elektroniczne uznaje się za

skuteczne po upływie 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym.

§ 2

Adresat, który dokonał wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

może zrezygnować z doręczenia elektronicznego.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji

określi, w drodze rozporządzenia, tryb i sposób dokonywania doręczeń elektronicznych,

mając na względzie zapewnienie skuteczności doręczeń oraz ochronę praw osób, którym

pisma są doręczane.

§ 1

W toku sprawy adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz Prokuratoria Generalna

Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych

z załącznikami. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie

o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą.

Pismo niezawierające powyższego oświadczenia podlega zwrotowi bez wzywania do usunięcia

tego braku.

§ 1

Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia pozwu wzajemnego, apelacji, skargi kasacyjnej,

zażalenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, sprzeciwu od nakazu zapłaty, zarzutów od

nakazu zapłaty, wniosku o zabezpieczenie powództwa, skargi o wznowienie postępowania,

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i skargi na orzeczenia

referendarza sądowego, które należy złożyć w sądzie z odpisami dla strony przeciwnej.

§ 1

Przepis § 1 nie dotyczy pism wnoszonych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

podlegających doręczeniu adwokatowi, radcy prawnemu, rzecznikowi patentowemu lub Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, którzy dokonali wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego i nie zrezygnowali z doręczenia elektronicznego.

§ 1

Pisma procesowe z załącznikami, z wyłączeniem pism wymienionych w § 1

§ 2.

Doręczenie adresatowi może nastąpić także przez wręczenie mu pisma bezpośrednio w

sekretariacie sądu.

§ 1.

Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie

ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu.

§ 2.

Pisma procesowe lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla organizacji, która

nie ma osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich

przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism.

§ 2

Pisma procesowe lub orzeczenia dla przedsiębiorcy wpisanego do Centralnej Ewidencji

i Informacji o Działalności Gospodarczej doręcza się na adres do doręczeń udostępniony

w tej ewidencji, chyba że przedsiębiorca wskazał inny adres do doręczeń.

§ 2

Pisma procesowe lub orzeczenia dla przedsiębiorcy wpisanego do rejestru sądowego doręcza

się na adres udostępniony w tym rejestrze, chyba że przedsiębiorca wskazał inny adres

do doręczeń. Jeżeli ostatni udostępniony adres został wykreślony jako niezgodny z

rzeczywistym stanem rzeczy i nie zgłoszono wniosku o wpis nowego adresu, który podlegałby

udostępnieniu, adres wykreślony jest uważany za adres udostępniony w rejestrze.

§ 2a.

(uchylony)

§ 2b.

(uchylony)

§ 2

Pisma procesowe lub orzeczenia dla osób reprezentujących podmiot wpisany do Krajowego

Rejestru Sądowego, likwidatorów, prokurentów, członków organów lub osób uprawnionych

do powołania zarządu doręcza się na adres do doręczeń wskazany zgodnie z przepisami

art. 19a ust. 5-5b i 5d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1500, 1655 i 1798 oraz z 2020 r. poz. 288).

§ 3

Jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism

sądowych, pisma sądowe doręcza się tym osobom. Pismo wzywające stronę do osobistego

stawiennictwa doręcza się tylko bezpośrednio tej stronie, z wyjątkiem strony, o której

mowa w art. 1135

§ 1.

W dni ustawowo uznane za wolne od pracy, jako też w porze nocnej doręczać można tylko

w wyjątkowych wypadkach za uprzednim zarządzeniem prezesa sądu.

§ 2.

Za porę nocną uważa się czas od godziny dwudziestej pierwszej do godziny siódmej.

§ 1.

Doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata

zastanie.

§ 2.

Na wniosek strony doręczenie może być dokonane na wskazany przez nią adres skrytki

pocztowej. W tym wypadku pismo sądowe przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego

w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe składa się w placówce pocztowej tego operatora, umieszczając zawiadomienie o tym

w skrytce pocztowej adresata.

§ 1.

Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swego

zamieszkania.

§ 2.

W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze

skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku

i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu.

§ 3.

Przepisu § 2 nie stosuje się do doręczenia skargi o wznowienie postępowania lub skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

§ 4.

Strona, która zgłosiła wniosek o dokonywanie doręczeń na adres oznaczonej skrytki

pocztowej, ma obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie tego adresu. Przepisy § 2

i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Doręczenia żołnierzom zasadniczej służby wojskowej, funkcjonariuszom Policji i Służby

Więziennej dokonuje się przez ich organy bezpośrednio przełożone.

§ 2.

Doręczenia osobom pozbawionym wolności dokonuje się przez zarząd odpowiedniego zakładu.

§ 1.

Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe

dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu lub

sołtysowi, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania

mu pisma.

§ 2.

Dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo

osobie upoważnionej do odbioru pism.

§ 1.

W razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających,

pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe należy złożyć w placówce pocztowej tego operatora, a doręczane w inny sposób - w

urzędzie właściwej gminy, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach mieszkania adresata

lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem gdzie i kiedy pismo pozostawiono,

oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia

zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, czynność zawiadomienia

należy powtórzyć.

§ 1

Pismo złożone w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego

do odbioru przesyłek pocztowych, w rozumieniu tej ustawy.

§ 2.

Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane. W takim

przypadku doręczający zwraca pismo do sądu z adnotacją o odmowie jego przyjęcia.

§ 3

Jeżeli stronie podlegającej wpisowi do rejestru sądowego nie można doręczyć pisma

w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających ze względu na nieujawnienie w tym

rejestrze zmiany adresu, pismo to pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia,

chyba że nowy adres jest sądowi znany.

§ 3

Pisma dla osób reprezentujących podmiot wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego, likwidatorów,

prokurentów, członków organów lub osób uprawnionych do powołania zarządu, w razie

niemożności doręczenia ich w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających z uwagi

na niezgłoszenie oświadczenia o zmianie adresu do doręczeń, pozostawia się w aktach

sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że inny adres do doręczeń lub miejsce zamieszkania

i adres są sądowi znane.

§ 4.

Sąd rejestrowy przy ogłoszeniu lub doręczeniu postanowienia o pierwszym wpisie poucza

wnioskodawcę o skutkach zaniedbania ujawnienia w rejestrze zmian określonych w § 3.

§ 4

Sąd rejestrowy przy doręczeniu postanowienia w przedmiocie wpisu do Krajowego Rejestru

Sądowego osób reprezentujących podmiot, likwidatorów, prokurentów, członków organów

lub osób uprawnionych do powołania zarządu poucza podmiot wpisany do rejestru o określonych

w § 3

§ 5

Na wniosek strony wydaje się zaświadczenie, że wyrok zaoczny albo nakaz zapłaty został

uznany za doręczony na oznaczony adres w sposób przewidziany w § 1. W zaświadczeniu

stwierdza się z urzędu fakt uchylenia zarządzenia o uznaniu wyroku albo nakazu za

doręczony.

§ 1.

Jeżeli pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia zgodnie z art. 139 § 1 zdanie drugie,

nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony

jego praw, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany

w artykułach poprzedzających i nie ma zastosowania art. 139 § 2-3

§ 2.

Powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania, o którym mowa

w § 1, składa do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika

albo zwraca pismo i wskazuje aktualny adres pozwanego lub dowód, że pozwany przebywa

pod adresem wskazanym w pozwie. Po bezskutecznym upływie terminu stosuje się przepis

art. 177 § 1 pkt 6.

§ 1.

Pisma i orzeczenia doręcza się w odpisach.

§ 2.

Zamiast odpisu pisma lub orzeczenia może być doręczony dokument uzyskany z systemu

teleinformatycznego, o ile ma on cechy umożliwiające weryfikację istnienia i treści

pisma lub orzeczenia w tym systemie.

§ 3.

W przypadku doręczenia elektronicznego pisma i orzeczenia mają postać dokumentów zawierających

dane z systemu teleinformatycznego.

§ 1.

Pełnomocnikowi procesowemu kilku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i załączników.

§ 2.

Uprawnionemu przez kilku współuczestników sporu do odbioru pism sądowych doręcza się

po jednym egzemplarzu dla każdego współuczestnika.

§ 3.

Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich.

§ 1.

Doręczenie pisma jest potwierdzane pisemnie przez odbiorcę albo za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego operatora pocztowego, o którym mowa w art. 131 § 1, albo dokumentem

uzyskanym z systemu teleinformatycznego.

§ 2.

W przypadku potwierdzenia pisemnego odbiorca potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym

podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę

doręczenia oraz przyczyny braku podpisu.

§ 3.

Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na doręczonym

piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.

Jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne

pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili

zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do

rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

§ 1.

Przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu

strony nie jest znane. W sprawach o roszczenia alimentacyjne, jak również w sprawach

o ustalenie pochodzenia dziecka i o związane z tym roszczenia, przewodniczący przed

ustanowieniem kuratora przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca

zamieszkania lub pobytu pozwanego.

§ 2.

O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie w budynku sądowym i lokalu

wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to za

potrzebne, także w prasie.

§ 3.

Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd może jednak

uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od chwili wywieszenia

obwieszczenia w budynku sądowym.

§ 4.

Czynności określone w § 1-3 może wykonywać także referendarz sądowy.

W wypadkach, w których ustanowienie kuratora według przepisów poprzedzających nie

jest wymagane, pismo doręcza się stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, przez

wywieszenie w budynku sądowym. Doręczenie takie staje się skuteczne z upływem miesiąca

od dnia wywieszenia.

Do kuratora ustanowionego zgodnie z art. 143 i art. 144 stosuje się odpowiednio przepis

art. 69 § 3.

Gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie było uzasadnione,

sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a w miarę potrzeby zniesie na wniosek

strony zainteresowanej postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu

pisma w budynku sądowym.

§ 1.

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd

orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie.

§ 2.

Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas,

gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

§ 3

Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

§ 1.

Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub

gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu

zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna

- mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych

- że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

§ 2.

(uchylony)

§ 3.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w

pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany

uznał powództwo.

§ 1.

Posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy.

§ 2.

O posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony i osoby zainteresowane przez wezwanie

lub ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy

zawsze doręczyć wezwanie na następne posiedzenie. Wezwanie powinno być doręczone co

najmniej na tydzień przed posiedzeniem. W wypadkach pilnych termin ten może być skrócony

do trzech dni.

Sąd może wzywać strony, świadków, biegłych lub inne osoby w sposób, który uzna za

najbardziej celowy, z pominięciem sposobów doręczeń przewidzianych w rozdziale 2,

jeżeli uzna to za niezbędne do przyspieszenia rozpoznania sprawy. Wezwanie dokonane

w ten sposób wywołuje skutki przewidziane w niniejszym kodeksie, jeżeli jest niewątpliwe,

że doszło ono do wiadomości adresata w terminach określonych w art. 149 § 2.

W wezwaniu na posiedzenie oznacza się

1)

imię, nazwisko i miejsce zamieszkania wezwanego;

2)

sąd oraz miejsce i czas posiedzenia;

3)

strony i przedmiot sprawy;

4)

cel posiedzenia;

5)

skutki niestawiennictwa.

§ 1.

Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym, a poza tym budynkiem tylko wówczas,

gdy czynności sądowe muszą być wykonane w innym miejscu albo gdy odbycie posiedzenia

poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia się znacznie

do zaoszczędzenia kosztów.

§ 2.

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia jawnego przy użyciu urządzeń

technicznych umożliwiających jego przeprowadzenie na odległość. W takim przypadku

uczestnicy postępowania mogą brać udział w posiedzeniu sądowym, gdy przebywają w budynku

innego sądu, i dokonywać tam czynności procesowych, a przebieg czynności procesowych

transmituje się z sali sądowej sądu prowadzącego postępowanie do miejsca pobytu uczestników

postępowania oraz z miejsca pobytu uczestników postępowania do sali sądowej sądu prowadzącego

postępowanie.

§ 1.

Na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają tylko osoby nieuzbrojone i pełnoletnie.

Wymóg pełnoletności nie dotyczy stron, interwenientów ubocznych, ich przedstawicieli

ustawowych i pełnomocników oraz osób wezwanych.

§ 2.

Przewodniczący może zezwolić na obecność na posiedzeniu jawnym osobom małoletnim oraz

osobom obowiązanym do noszenia broni.

§ 3.

Na posiedzenia niejawne mają wstęp tylko osoby wezwane.

§ 4.

Przy czynnościach sądu nie mogą być obecne osoby w stanie nielicującym z powagą sądu.

§ 1.

Sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych,

jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża porządkowi publicznemu lub moralności

lub jeżeli mogą być ujawnione okoliczności objęte ochroną informacji niejawnych.

§ 1

Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych,

gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa.

§ 2.

Sąd może ponadto zarządzić odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych

na wniosek strony, jeżeli podane przez nią przyczyny uzna za uzasadnione lub jeżeli

roztrząsane być mają szczegóły życia rodzinnego. Postępowanie dotyczące tego wniosku

odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza

publicznie.

§ 1.

Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na

sali: strony, interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy,

prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony.

§ 2.

Ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odbywa się publicznie.

§ 1.

Przewodniczący otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela głosu, zadaje pytania,

upoważnia do zadawania pytań i ogłasza orzeczenia.

§ 2.

Przewodniczący może odebrać głos, gdy przemawiający go nadużywa, jak również uchylić

pytanie, jeżeli uzna je za niewłaściwe lub zbyteczne.

Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny.

W miarę potrzeby na posiedzeniu przewodniczący może pouczyć strony o prawdopodobnym

wyniku sprawy w świetle zgłoszonych do tej chwili twierdzeń i dowodów.

Jeżeli w toku posiedzenia okaże się, że o żądaniu lub wniosku strony można rozstrzygnąć

na innej podstawie prawnej, niż przez nią wskazana, uprzedza się o tym strony obecne

na posiedzeniu.

§ 1.

Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant sporządza protokół. Protokół sporządza

się, utrwalając przebieg posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo

obraz i dźwięk oraz pisemnie, pod kierunkiem przewodniczącego, zgodnie z art. 158

§ 1.

§ 1

Jeżeli ze względów technicznych utrwalenie przebiegu posiedzenia za pomocą urządzenia

rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie jest możliwe, protokół jest sporządzany

wyłącznie pisemnie, pod kierunkiem przewodniczącego, zgodnie z art. 158 § 2.

§ 2.

Przy wydawaniu wyroków zaocznych wystarcza zaznaczenie w aktach, że pozwany nie stawił

się na posiedzenie, nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności i nie złożył

żadnych wyjaśnień, oraz wzmianka co do ogłoszenia wyroku.

§ 3.

Z posiedzenia niejawnego sporządza się notatkę urzędową, jeżeli nie wydano orzeczenia.

§ 1.

Protokół sporządzony pisemnie zawiera oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia,

nazwiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, interwenientów, jak również obecnych

na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz oznaczenie sprawy i

wzmianki co do jawności. Ponadto protokół sporządzony pisemnie zawiera wymienienie

zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone,

streszczenie wyników postępowania dowodowego, a także czynności stron wpływające na

rozstrzygnięcie sądu (ugoda, zrzeczenie się roszczenia, uznanie powództwa, cofnięcie,

zmiana, rozszerzenie lub ograniczenie żądania pozwu) oraz inne czynności stron, które

według szczególnych przepisów ustawy powinny być wciągnięte, wpisane, przyjęte, złożone,

zgłoszone lub wniesione do protokołu. Jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia

nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia.

Czynności wymagające podpisu strony mogą być zamieszczane w odrębnym dokumencie stanowiącym

część protokołu.

§ 1

Protokół, o którym mowa w § 1, może zawierać wnioski i twierdzenia stron oraz inne

okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia; zamiast wniosków i twierdzeń można

w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.

§ 2.

Jeżeli przebiegu posiedzenia nie utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk

albo obraz i dźwięk, protokół sporządzony pisemnie zawiera, oprócz danych i okoliczności

określonych w § 1, wnioski oraz twierdzenia stron, udzielone pouczenia, a także wyniki

postępowania dowodowego oraz inne okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia;

zamiast wniosków i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.

§ 3.

Protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk

protokolant podpisuje podpisem elektronicznym gwarantującym identyfikację osoby protokolanta

oraz rozpoznawalność jakiejkolwiek późniejszej zmiany protokołu. Protokół sporządzony

pisemnie podpisują przewodniczący i protokolant.

§ 4.

Jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia prawidłowego orzekania w sprawie, przewodniczący

może zarządzić sporządzenie transkrypcji odpowiedniej części protokołu sporządzonego

za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków

technicznych służących do utrwalania dźwięku albo obrazu i dźwięku, sposób sporządzania

zapisów dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz sposób identyfikacji osób je sporządzających,

jak również sposób udostępniania oraz przechowywania takich zapisów, mając na uwadze

1)

konieczność właściwego zabezpieczenia zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku przed ich

utratą, zniekształceniem, nieuprawnionym dostępem, usunięciem lub inną nieuprawnioną

zmianą, a także rozpoznawalność dokonania uprawnionej zmiany lub usunięcia i identyfikacji

osoby dokonującej tych czynności;

2)

minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań

publicznych, określone w odrębnych przepisach;

3)

konieczność zmiany formatu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku lub przeniesienia

na inny informatyczny nośnik danych w celu ponownego odtworzenia zapisu;

4)

konieczność zapewnienia możliwości zapoznania się z zapisem dźwięku albo obrazu i

dźwięku oraz uzyskania z akt sprawy zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku.

(uchylony)

§ 1.

Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu, nie później jednak jak

na następnym posiedzeniu, a jeśli idzie o protokół rozprawy, po której zamknięciu

nastąpiło wydanie wyroku - dopóki akta sprawy znajdują się w sądzie. Od zarządzenia

przewodniczącego strony mogą odwołać się do sądu w terminie tygodniowym od doręczenia

im zarządzenia.

§ 2.

Zapis dźwięku albo obrazu i dźwięku nie podlega sprostowaniu.

W toku posiedzenia wnioski, oświadczenia, uzupełnienia i sprostowania wniosków i oświadczeń

można zamieścić w załączniku do protokołu. Jeżeli stronę zastępuje adwokat, radca

prawny, rzecznik patentowy lub Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, przewodniczący

może zażądać złożenia takiego załącznika w wyznaczonym terminie.

§ 1.

Strona powinna zwrócić uwagę sądu na uchybienie przepisom postępowania, wnosząc o

wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Zastrzeżenie można zgłosić najpóźniej na kolejnym

posiedzeniu.

§ 2.

Stronie zastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię

Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje

prawo powoływania się na to uchybienie w dalszym toku postępowania. Skutku tego nie

niweczy wypowiedzenie lub cofnięcie pełnomocnictwa.

§ 3.

Przepisu § 2 nie stosuje się, gdy chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie

sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu lub gdy strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła

zastrzeżeń bez swojej winy.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli kodeks przewiduje grzywnę bez określenia jej wysokości, grzywnę wymierza się

w kwocie do trzech tysięcy złotych. Grzywny ściąga się w drodze egzekucji sądowej

na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2.

Ilekroć kodeks dopuszcza zarządzenie przymusowego sprowadzenia lub aresztowania, stosuje

się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego.

§ 3.

O przymusowe sprowadzenie żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej

służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, sąd zwraca się do dowódcy jednostki wojskowej,

w której pełni on służbę, lub do Żandarmerii Wojskowej, a o przymusowe sprowadzenie

funkcjonariusza Policji, Służby Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego

Biura Antykorupcyjnego lub Straży Granicznej - do jego przełożonego.

§ 4.

O ukaranie żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby

wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, sąd występuje do dowódcy jednostki wojskowej, w

której pełni on służbę, a o ukaranie funkcjonariusza Policji, Służby Ochrony Państwa,

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego,

Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Marszałkowskiej

lub Straży Granicznej - do jego przełożonego.

Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna

się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy kodeks przewiduje

doręczenie z urzędu - od jego doręczenia.

§ 1.

Terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego.

§ 2.

Oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu

ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym

państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

§ 3.

To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo

przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego oraz przez członka

załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku.

§ 4.

Wprowadzenie pisma do systemu teleinformatycznego jest równoznaczne z wniesieniem

pisma do sądu.

Przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć lub skrócić termin sądowy na wniosek

zgłoszony przed upływem terminu, nawet bez wysłuchania strony przeciwnej.

Czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

§ 1.

Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na

jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

§ 2.

Przywrócenie nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie pociąga za sobą

ujemnych dla strony skutków procesowych.

§ 1.

Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała

być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

§ 2.

W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek.

§ 3.

Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej.

§ 4.

Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko

w wypadkach wyjątkowych.

§ 5.

(uchylony)

Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego od wyroku

orzekającego unieważnienie małżeństwa lub rozwód albo ustalającego nieistnienie małżeństwa,

jeżeli choćby jedna ze stron zawarła po uprawomocnieniu się wyroku nowy związek małżeński.

Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca.

Zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie ani

wykonania orzeczenia. Sąd może jednak, stosownie do okoliczności, wstrzymać postępowanie

lub wykonanie orzeczenia. W przypadku uwzględnienia wniosku sąd może natychmiast przystąpić

do rozpoznania sprawy.

Postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania czynności przez sąd

wskutek siły wyższej.

§ 1.

Sąd zawiesza postępowanie z urzędu

1)

w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności

procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela

ustawowego charakteru takiego przedstawiciela;

2)

jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające

jej działanie, chyba że ustanowiono kuratora na podstawie art. 69 § 1 lub art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego;

3)

jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się w miejscowości pozbawionej

wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu;

4)

jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości, masy układowej lub masy sanacyjnej i ogłoszono

upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe albo ustanowiono zarządcę w

postępowaniu restrukturyzacyjnym;

5)

jeżeli ustanowiono zarządcę przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości

lub zarządcę tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania sanacyjnego, a postępowanie

dotyczy majątku objętego zabezpieczeniem;

6)

jeżeli zarządca sukcesyjny przestał pełnić tę funkcję albo zarząd sukcesyjny wygasł,

w przypadku gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego.

§ 2.

W przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1, 4 i 6 zawieszenie ma skutek od chwili zdarzeń,

które je spowodowały. Zawieszając postępowanie, sąd z urzędu uchyla orzeczenia wydane

po nastąpieniu tych zdarzeń, chyba że nastąpiły one po zamknięciu rozprawy.

§ 3.

W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 4 i 5, sąd wezwie syndyka, zarządcę przymusowego,

zarządcę tymczasowego albo zarządcę do udziału w sprawie.

W razie śmierci pełnomocnika procesowego postępowanie może toczyć się dalej dopiero

po wezwaniu strony niestawającej. Wezwanie doręcza się stronie w miejscu jej rzeczywistego

zamieszkania, zawiadamiając ją równocześnie o śmierci pełnomocnika procesowego. W

wypadku tym nie stosuje się art. 136 § 2.

Jeżeli zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych jest obowiązkowe, w razie

śmierci adwokata lub radcy prawnego, skreślenia z listy adwokatów lub radców prawnych,

utraty możliwości wykonywania zawodu albo utraty zdolności procesowej, sąd zawiesza

postępowanie z urzędu, wyznaczając odpowiedni termin do wskazania innego adwokata

lub radcy prawnego, i po upływie tego terminu podejmuje postępowanie. Przepis art.

175 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Sąd zawiesi postępowanie na wniosek spadkobiercy, jeżeli powód dochodzi przeciwko

niemu wykonania obowiązku, należącego do długów spadkowych, a spadkobierca nie złożył

jeszcze oświadczenia o przyjęciu spadku i termin do złożenia takiego oświadczenia

jeszcze nie upłynął.

§ 2.

Sąd zawiesi na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego postępowanie, w którym podmiot

w restrukturyzacji, o którym mowa w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie

gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

(Dz. U. z 2020 r. poz. 842), jest stroną.

§ 1.

Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu

1)

jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego;

2)

jeżeli osoba trzecia wystąpiła przeciwko obu stronom z interwencją główną;

3)

jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej;

3

jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem

Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej;

4)

jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby

wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej;

5)

w razie niestawiennictwa obu stron na rozprawie, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,

oraz w razie niestawiennictwa powoda, gdy powód nie żądał rozpoznania sprawy w jego

nieobecności, a pozwany nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy;

6)

jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda

w wyznaczonym terminie adresu pozwanego lub danych pozwalających sądowi na ustalenie

numerów, o których mowa w art. 208

§ 2.

Jeżeli postępowanie karne, dyscyplinarne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte,

a jego rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia postępowania,

w innych wypadkach może zwrócić się do właściwego organu.

Sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron.

W postanowieniu o zawieszeniu postępowania wskazuje się przepis stanowiący podstawę

prawną rozstrzygnięcia.

§ 1.

W wypadku zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron albo wskutek ich niestawiennictwa

lub niemożności nadania sprawie dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg

terminów sądowych, które biegną dalej dopiero z chwilą podjęcia postępowania.

§ 2.

We wszystkich innych wypadkach zawieszenia żadne terminy nie biegną i zaczynają biec

dopiero od początku z chwilą podjęcia postępowania. Terminy sądowe należy w miarę

potrzeby wyznaczać na nowo.

§ 3.

Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają

na celu podjęcie postępowania albo zabezpieczenie powództwa lub dowodu. Czynności

podejmowane przez strony, a niedotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero

z chwilą podjęcia postępowania.

§ 1.

Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności

1)

w razie śmierci strony - z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych

zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku;

2)

w razie utraty zdolności sądowej - z chwilą ustalenia ogólnego następcy prawnego;

3)

w razie braku przedstawiciela ustawowego - z chwilą jego ustanowienia;

3

w razie braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną - z chwilą

wyboru albo powołania tego organu, a w przypadku gdy dla strony ustanowiono kuratora

umocowanego do podejmowania czynności za stronę - z chwilą jego ustanowienia;

4)

gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania - z chwilą uprawomocnienia

się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do

okoliczności, podjąć dalsze postępowanie;

5)

w przypadku

a)

ustanowienia zarządcy przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości

- z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję zarządcy przymusowego,

b)

ogłoszenia upadłości strony lub wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego, z

wyjątkiem określonym w art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1228) - z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka,

c)

ustanowienia zarządcy tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania sanacyjnego

- z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję zarządcy tymczasowego,

d)

ustanowienia zarządcy w postępowaniu restrukturyzacyjnym - z chwilą ustalenia osoby

pełniącej funkcję zarządcy;

6)

jeżeli zarządca sukcesyjny, z którego udziałem toczyło się postępowanie, przestał

pełnić tę funkcję - z dniem zgłoszenia się lub wskazania kolejnego zarządcy sukcesyjnego;

7)

w przypadku wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego - z dniem zgłoszenia się lub wskazania

następców prawnych zmarłego.

§ 2.

Jeżeli w ciągu roku od dnia postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się

lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłego, a postępowanie nie zostanie podjęte

z udziałem zarządcy sukcesyjnego, sąd może z urzędu zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie

kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony.

§ 1.

Sąd postanowi podjąć postępowanie na wniosek którejkolwiek ze stron

1)

gdy postępowanie zostało zawieszone na wniosek spadkobiercy - po złożeniu oświadczenia

o przyjęciu lub odrzuceniu spadku albo po upływie terminu do złożenia takiego oświadczenia;

2)

w wypadku zawieszenia na wniosek obu stron albo wskutek niestawiennictwa - nie wcześniej

niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia, jeżeli strony we wniosku o zawieszenie

nie oznaczyły dłuższego terminu.

§ 2.

Sąd, na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, podejmie postępowanie, o którym

mowa w art. 176 § 2.

Na wniosek zarządcy sukcesyjnego lub drugiej strony sąd postanowi podjąć postępowanie

z udziałem zarządcy sukcesyjnego, jeżeli postępowanie dotyczy spraw wynikających z

prowadzenia przedsiębiorstwa zmarłej strony objętego zarządem sukcesyjnym.

§ 1

Sąd umarza postępowanie

1)

zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek o podjęcie

postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o

zawieszeniu postępowania;

2)

zawieszone na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy, jeżeli wniosek o podjęcie

postępowania nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od daty postanowienia o

zawieszeniu postępowania;

3)

w przypadku stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową,

a w każdym razie po upływie roku od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania

z tej przyczyny;

4)

zawieszone z przyczyny wskazanej w art. 174 § 1 pkt 2 po upływie dwóch lat od daty

postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny;

5)

zawieszone z powodu śmierci strony po upływie pięciu lat od daty postanowienia o zawieszeniu

postępowania z tej przyczyny.

§ 2

Umorzenie postępowania zawieszonego w pierwszej instancji nie pozbawia powoda prawa

ponownego wytoczenia powództwa, jednakże poprzedni pozew nie wywołuje żadnych skutków,

które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Skutki te wywołuje jednak pozew wniesiony

w sprawie, w której postępowanie umorzono na podstawie § 1 pkt 4.

§ 3.

Umorzenie zawieszonego postępowania przez sąd wyższej instancji powoduje uprawomocnienie

się zaskarżonego orzeczenia, z wyjątkiem spraw o unieważnienie małżeństwa lub o rozwód

oraz o ustalenie nieistnienia małżeństwa, w których postępowanie umarza się wówczas

w całości.

§ 4.

Z umorzeniem postępowania umarzają się nawzajem także koszty stron w danej instancji.

(uchylony)

(uchylony)

§ 1.

Sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania.

§ 2

Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub

doręczenia jej postanowienia kierującego strony do mediacji nie wyraziła zgody na

mediację.

§ 3.

Przepisu § 1 nie stosuje się w sprawach rozpoznawanych w postępowaniach upominawczym

oraz nakazowym, chyba że doszło do skutecznego wniesienia zarzutów.

§ 4.

Przewodniczący może wezwać strony do udziału w spotkaniu informacyjnym dotyczącym

polubownych metod rozwiązywania sporów, w szczególności mediacji. Spotkanie informacyjne

może prowadzić sędzia, referendarz sądowy, urzędnik sądowy, asystent sędziego lub

stały mediator.

§ 5.

Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę przewodniczący dokonuje oceny,

czy skierować strony do mediacji. W tym celu przewodniczący, jeżeli zachodzi potrzeba

wysłuchania stron, może wezwać je do osobistego stawiennictwa na posiedzeniu niejawnym.

§ 6.

Jeżeli strona bez uzasadnienia nie stawi się na spotkanie informacyjne lub posiedzenie

niejawne, sąd może obciążyć ją kosztami nakazanego stawiennictwa poniesionymi przez

stronę przeciwną.

§ 1.

Jeżeli strony nie dokonały wyboru osoby mediatora, sąd, kierując strony do mediacji,

wyznacza mediatora mającego odpowiednią wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia

mediacji w sprawach danego rodzaju, biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności stałych

mediatorów.

§ 2.

Mediator ma prawo do zapoznania się z aktami sprawy, chyba że strona w terminie tygodnia

od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia kierującego strony do mediacji nie

wyrazi zgody na zapoznanie się mediatora z aktami.

§ 3.

Po skierowaniu stron do mediacji, przewodniczący niezwłocznie przekazuje mediatorowi

dane kontaktowe stron oraz ich pełnomocników, w szczególności numery telefonów i adresy

poczty elektronicznej, o ile je posiadają.

§ 1.

Kierując strony do mediacji, sąd wyznacza czas jej trwania na okres do trzech miesięcy.

Na zgodny wniosek stron lub z innych ważnych powodów termin na przeprowadzenie mediacji

może zostać przedłużony, jeżeli będzie to sprzyjać ugodowemu załatwieniu sprawy. Czasu

trwania mediacji nie wlicza się do czasu trwania postępowania sądowego.

§ 2.

Przewodniczący wyznacza rozprawę po upływie terminu, o którym mowa w § 1, a przed

jego upływem, jeżeli choć jedna ze stron oświadczy, że nie wyraża zgody na mediację.

Mediator niezwłocznie ustala termin i miejsce posiedzenia mediacyjnego. Wyznaczenie

posiedzenia mediacyjnego nie jest wymagane, jeżeli strony zgodzą się na przeprowadzenie

mediacji bez posiedzenia mediacyjnego.

§ 1.

Z przebiegu mediacji sporządza się protokół, w którym oznacza się miejsce i czas przeprowadzenia

mediacji, a także imię, nazwisko (nazwę) i adresy stron, imię i nazwisko oraz adres

mediatora, a ponadto wynik mediacji. Protokół podpisuje mediator.

§ 2.

Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę zamieszcza się w protokole albo

załącza się do niego. Strony podpisują ugodę. Niemożność podpisania ugody mediator

stwierdza w protokole.

§ 2

Przez podpisanie ugody strony wyrażają zgodę na wystąpienie do sądu z wnioskiem o

jej zatwierdzenie, o czym mediator informuje strony.

§ 3.

Mediator doręcza stronom odpis protokołu.

§ 1.

W przypadku gdy strona, po zawarciu ugody, w ramach mediacji prowadzonej na podstawie

umowy o mediację, wystąpi do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie ugody mediator składa

protokół w sądzie, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej

lub wyłącznej.

§ 2.

W razie skierowania przez sąd sprawy do mediacji mediator składa protokół w sądzie

rozpoznającym sprawę.

§ 1.

Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa w art. 183

§ 2

Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie

jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem.

§ 3.

Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed

mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami

współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała

lub zawiera sprzeczności.

§ 1.

Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody

zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono przez nadanie

jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym.

§ 2.

Przepis § 1 nie uchybia przepisom o szczególnej formie czynności prawnej.

§ 1.

Mediacja jest dobrowolna.

§ 2.

Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego

strony do mediacji. Umowa może być zawarta także przez wyrażenie przez stronę zgody

na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek, o którym mowa w art. 183

§ 3.

W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji, osobę mediatora

albo sposób wyboru mediatora.

§ 4.

Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku

sprawy.

§ 1.

Mediatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, korzystająca

w pełni z praw publicznych.

§ 2.

Mediatorem nie może być sędzia. Nie dotyczy to sędziów w stanie spoczynku.

§ 3.

Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych oraz uczelnie mogą prowadzić

listy mediatorów oraz tworzyć ośrodki mediacyjne. Wpis na listę wymaga wyrażonej na

piśmie zgody mediatora. Informację o listach mediatorów oraz ośrodkach mediacyjnych

przekazuje się prezesowi sądu okręgowego.

§ 3

Ilekroć w dalszych przepisach niniejszego kodeksu jest mowa o mediatorze, należy przez

to rozumieć także stałego mediatora, chyba że przepisy niniejszego kodeksu stanowią

inaczej.

§ 4.

Stały mediator może odmówić prowadzenia mediacji tylko z ważnych powodów, o których

jest obowiązany niezwłocznie powiadomić strony, a jeżeli strony do mediacji skierował

sąd - również sąd.

§ 1.

Mediator powinien zachować bezstronność przy prowadzeniu mediacji.

§ 2.

Mediator niezwłocznie ujawnia stronom okoliczności, które mogłyby wzbudzić wątpliwości

co do jego bezstronności.

Mediator prowadzi mediację, wykorzystując różne metody zmierzające do polubownego

rozwiązania sporu, w tym poprzez wspieranie stron w formułowaniu przez nie propozycji

ugodowych, lub na zgodny wniosek stron może wskazać sposoby rozwiązania sporu, które

nie są dla stron wiążące.

§ 1.

Postępowanie mediacyjne nie jest jawne.

§ 2.

Mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym są obowiązane

zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedziały się w związku z prowadzeniem mediacji.

Strony mogą zwolnić mediatora i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym

z tego obowiązku.

§ 3.

Bezskuteczne jest powoływanie się w toku postępowania przed sądem lub sądem polubownym

na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw lub inne oświadczenia składane

w postępowaniu mediacyjnym.

§ 1

Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem

mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia. Wynagrodzenie

i zwrot wydatków obciążają strony.

§ 2

Należności, o których mowa w § 1, mediator pobiera bezpośrednio od stron. Sąd ustala

je i przyznaje mediatorowi tylko wówczas, gdy przynajmniej jedna ze stron skierowanych

do mediacji przez sąd była zwolniona od kosztów sądowych w zakresie obejmującym należności

mediatora, a pozostałe strony nie wypłaciły mediatorowi tych należności w całości.

§ 1.

Wszczęcie mediacji przez stronę następuje z chwilą doręczenia mediatorowi wniosku

o przeprowadzenie mediacji, z dołączonym dowodem doręczenia jego odpisu drugiej stronie.

§ 2.

Mimo doręczenia wniosku, o którym mowa w § 1, mediacja nie zostaje wszczęta, jeżeli

1)

stały mediator, w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu wniosku o przeprowadzenie

mediacji, odmówił przeprowadzenia mediacji;

2)

strony zawarły umowę o mediację, w której wskazano jako mediatora osobę niebędącą

stałym mediatorem, a osoba ta, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku

o przeprowadzenie mediacji, odmówiła przeprowadzenia mediacji;

3)

strony zawarły umowę o mediację bez wskazania mediatora i osoba, do której strona

zwróciła się o przeprowadzenie mediacji, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej

wniosku o przeprowadzenie mediacji, nie wyraziła zgody na przeprowadzenie mediacji

albo druga strona w terminie tygodnia nie wyraziła zgody na osobę mediatora;

4)

strony nie zawarły umowy o mediację, a druga strona nie wyraziła zgody na mediację.

§ 3.

Jeżeli w przypadkach, o których mowa w § 2 pkt 1-3, strona wytoczy powództwo o roszczenie,

które było objęte wnioskiem o przeprowadzenie mediacji, w terminie trzech miesięcy

od dnia

1)

w którym mediator lub druga strona złożyli oświadczenie powodujące, że mediacja nie

została wszczęta albo

2)

następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia wniosku o przeprowadzenie mediacji,

gdy mediator lub druga strona nie złożyli oświadczenia, o którym mowa w pkt 1

- w odniesieniu do tego roszczenia zostają zachowane skutki przewidziane dla wszczęcia

mediacji.

Wniosek o przeprowadzenie mediacji zawiera oznaczenie stron, dokładnie określone żądanie,

przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie, podpis strony oraz wymienienie

załączników. Jeżeli strony zawarły umowę o mediację na piśmie, do wniosku dołącza

się odpis tej umowy.

Sprawy cywilne, których charakter na to zezwala, mogą być uregulowane drogą ugody

zawartej przed wniesieniem pozwu. Sąd uzna ugodę za niedopuszczalną, jeżeli jej treść

jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia

prawa.

§ 1

O zawezwanie do próby ugodowej - bez względu na właściwość rzeczową - można zwrócić

się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika, a w braku podstaw do ustalenia

tej właściwości - do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania albo siedziby

wzywającego.

§ 1

W wezwaniu należy zwięźle oznaczyć sprawę i przedstawić propozycje ugodowe. Do wezwania

niespełniającego tych wymogów przepis art. 130 stosuje się odpowiednio.

§ 2.

Postępowanie pojednawcze przeprowadza sąd w składzie jednego sędziego.

§ 3

Z posiedzenia sporządza się protokół. Jeżeli doszło do ugody, jej osnowę wciąga się

do protokołu albo zamieszcza się w odrębnym dokumencie stanowiącym załącznik do protokołu

i stwierdza podpisami stron. Niemożność podpisania ugody stwierdza się w protokole.

§ 1.

Jeżeli wzywający nie stawi się na posiedzenie, sąd na żądanie przeciwnika włoży na

niego obowiązek zwrotu kosztów wywołanych próbą ugodową.

§ 2

Jeżeli przeciwnik bez usprawiedliwienia nie stawi się na posiedzenie, sąd na żądanie

wzywającego, który wniósł następnie w tej sprawie pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw

lub zarzuty od nakazu zapłaty, uwzględni koszty wywołane próbą ugodową w orzeczeniu

kończącym postępowanie w sprawie.

Pismo, które zostało wniesione jako pozew, a z którego nie wynika żądanie rozstrzygnięcia

sporu o charakterze sprawy cywilnej, przewodniczący zwraca wnoszącemu bez żadnych

dalszych czynności, chyba że wyjątkowe okoliczności uzasadniają nadanie mu biegu.

§ 1.

Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać

1)

dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości

przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;

1

oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia;

2

wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających

również właściwość sądu;

3)

informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania

sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia.

§ 2.

Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej

wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące

do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o

1)

wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych;

2)

dokonanie oględzin;

3)

polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu,

a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin;

4

zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z

uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego

lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Uprawnienie, o którym mowa w art. 189, przysługuje również, w toku prowadzonego postępowania,

organowi podatkowemu, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego

lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych.

Można dochodzić przyszłych powtarzających się świadczeń, jeżeli nie sprzeciwia się

temu treść łączącego strony stosunku prawnego.

Powód może dochodzić jednym pozwem kilku roszczeń przeciwko temu samemu pozwanemu,

jeżeli nadają się one do tego samego trybu postępowania oraz jeżeli sąd jest właściwy

ze względu na ogólną wartość roszczeń, a ponadto - gdy roszczenia są różnego rodzaju

- o tyle tylko, o ile dla któregokolwiek z tych roszczeń nie jest przewidziane postępowanie

odrębne ani też nie zachodzi niewłaściwość sądu według przepisów o właściwości bez

względu na wartość przedmiotu sporu.

§ 1.

Jeżeli z treści pozwu i załączników oraz okoliczności dotyczących sprawy, a także

faktów, o których mowa w art. 228, wynika oczywista bezzasadność powództwa, stosuje

się przepisy § 2-4.

§ 2.

Gdyby czynności, które ustawa nakazuje podjąć w następstwie wniesienia pozwu, miały

być oczywiście niecelowe, można je pominąć. W szczególności można nie wzywać powoda

do usunięcia braków, uiszczenia opłaty, nie sprawdzać wartości przedmiotu sporu ani

nie przekazywać sprawy.

§ 3.

Sąd może oddalić powództwo na posiedzeniu niejawnym, nie doręczając pozwu osobie wskazanej

jako pozwany ani nie rozpoznając wniosków złożonych wraz z pozwem.

§ 4.

Uzasadnienie wyroku sporządza się na piśmie z urzędu. Powinno ono zawierać jedynie

wyjaśnienie, dlaczego powództwo zostało uznane za oczywiście bezzasadne. Wyrok z uzasadnieniem

sąd z urzędu doręcza tylko powodowi z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia

środka zaskarżenia.

Z chwilą doręczenia pozwu

1)

nie można w toku sprawy wszcząć pomiędzy tymi samymi stronami nowego postępowania

o to samo roszczenie;

2)

pozwany może wytoczyć przeciw powodowi powództwo wzajemne;

3)

zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg

sprawy; nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej.

§ 1.

Zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu.

§ 2.

Jeżeli w myśl przepisu poprzedzającego zmiana nie jest dopuszczalna, a powód zmienia

powództwo w ten sposób, że występuje z nowym roszczeniem obok pierwotnego, sąd rozpoznaje

nowe roszczenie jako sprawę oddzielną, jeżeli jest dla niej rzeczowo i miejscowo właściwy,

w przeciwnym zaś razie przekazuje sprawę sądowi właściwemu. Gdy jednak zmiana taka

następuje w sądzie rejonowym, należy przekazać całe zmienione powództwo sądowi okręgowemu,

który dla zmienionego powództwa jest rzeczowo i miejscowo właściwy.

§ 2

Z wyjątkiem spraw o roszczenia alimentacyjne zmiana powództwa może być dokonana jedynie

w piśmie procesowym. Przepis art. 187 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Jeżeli powód występuje z nowym roszczeniem zamiast lub obok roszczenia pierwotnego,

skutki przewidziane w artykule poprzedzającym rozpoczynają się z chwilą, w której

roszczenie to powód zgłosił na rozprawie w obecności pozwanego, w innych zaś wypadkach

- z chwilą doręczenia pozwanemu pisma zawierającego zmianę i odpowiadającego wymaganiom

pozwu.

§ 4.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli okaże się, że powództwo nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna

być w sprawie stroną pozwaną, sąd na wniosek powoda lub pozwanego wezwie tę osobę

do wzięcia udziału w sprawie. Osoba wezwana do udziału w sprawie na wniosek pozwanego

może domagać się zwrotu kosztów wyłącznie od pozwanego, jeżeli okaże się, że wniosek

był bezzasadny.

§ 2.

Osoba wezwana do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego może za zgodą obu

stron wstąpić w miejsce pozwanego, który wówczas będzie zwolniony od udziału w sprawie.

W razie wyrażenia zgody na zmianę strony pozwanej, pozwany może w terminie dwutygodniowym

złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów od strony powodowej, niezależnie od późniejszego

wyniku sprawy.

§ 3.

Jeżeli okaże się, że powództwo o to samo roszczenie może być wytoczone przeciwko innym

jeszcze osobom, które nie występują w sprawie w charakterze pozwanych, sąd na wniosek

powoda może wezwać te osoby do wzięcia udziału w sprawie.

§ 4.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby,

których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła

w wyznaczonym terminie osoby niebiorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub

zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie

kuratora.

§ 2.

Sąd wezwie osoby niezapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych.

Osoby, których udział w sprawie w charakterze powodów jest konieczny, sąd zawiadomi

o toczącym się procesie. Osoby te mogą w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia

przystąpić do sprawy w charakterze powodów.

§ 1.

Jeżeli okaże się, że powództwo zostało wniesione nie przez osobę, która powinna występować

w sprawie w charakterze powoda, sąd na wniosek powoda zawiadomi o toczącym się procesie

osobę przez niego wskazaną. Osoba ta może w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia

wstąpić do sprawy w charakterze powoda.

§ 2.

Osoba zawiadomiona, która zgłosiła przystąpienie do sprawy w charakterze powoda, może

za zgodą obu stron wstąpić na miejsce strony powodowej, która wówczas będzie od udziału

w sprawie zwolniona. W razie wyrażenia zgody na zmianę strony powodowej pozwany może

w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie dotychczasowych kosztów

od osoby, która poprzednio występowała jako powód.

(uchylony)

§ 1.

Wezwanie do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego, dokonane przez sąd

zgodnie z artykułami poprzedzającymi, zastępuje pozwanie. Osobom wezwanym sąd doręczy

odpisy pism procesowych i załączników.

§ 2.

Skutki prawne, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, w stosunku do osób zawiadomionych

w myśl artykułów poprzedzających następują z chwilą przystąpienia tych osób do sprawy

w charakterze powodów.

§ 3.

Osoby wezwane do wzięcia udziału w sprawie, a także osoby zawiadomione w myśl artykułów

poprzedzających o toczącym się procesie, które w terminie zgłosiły swe przystąpienie

do sprawy w charakterze powodów, mogą przy pierwszej czynności procesowej żądać powtórzenia

dotychczasowego postępowania w całości lub w części, stosownie do okoliczności sprawy.

§ 4.

W stosunku do osób wezwanych do wzięcia udziału w sprawie i osób zawiadomionych, które

zgłosiły przystąpienie do sprawy, stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie.

§ 1.

Sąd odrzuci pozew

1)

jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna;

2)

jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo

została już prawomocnie osądzona;

3)

jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności

procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów

jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.

4)

(uchylony)

§ 2.

Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej powoda

i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej

będącej powodem, uniemożliwiającego jej działanie, sąd odrzuci pozew dopiero wówczas,

gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu.

§ 3.

(uchylony)

Sąd nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest

organ administracji publicznej lub sąd administracyjny, jeżeli organ administracji

publicznej lub sąd administracyjny uznały się w tej sprawie za niewłaściwe.

§ 1.

(uchylony)

§ 1

Swoją właściwość sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.

§ 1

Niewłaściwość dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę z urzędu

tylko do czasu doręczenia pozwu. Po doręczeniu pozwu sąd bierze tę niewłaściwość pod

rozwagę tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony i należycie uzasadniony przed wdaniem

się w spór co do istoty sprawy.

§ 1

Przepisy § 1

§ 1

Sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę sądowi właściwemu.

§ 2.

Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu

sprawy. Nie dotyczy to wypadku przekazania sprawy sądowi wyższego rzędu. Sąd ten w

razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekaże sprawę innemu sądowi, który uzna za

właściwy, nie wyłączając sądu przekazującego.

§ 3.

Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy.

§ 1.

Przewodniczący bada, w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana oraz czy podlega

rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu odrębnym, i wydaje odpowiednie zarządzenia.

W wypadkach przewidzianych w ustawie przewodniczący wyznacza posiedzenie niejawne

w celu wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.

§ 2.

Jeżeli sprawę wszczęto lub prowadzono w trybie niewłaściwym, sąd rozpozna ją w trybie

właściwym lub przekaże właściwemu sądowi do rozpoznania w takim trybie. W wypadku

przekazania stosuje się odpowiednio przepisy § 2 i 3 artykułu poprzedzającego. Każda

jednak strona może żądać powtórzenia czynności sądu dokonanych bez jej udziału.

Okoliczności, które uzasadniają odrzucenie pozwu, jak również niewłaściwy tryb postępowania,

brak należytego umocowania pełnomocnika, brak zdolności procesowej pozwanego, brak

w składzie jego organów lub niedziałanie jego przedstawiciela ustawowego sąd bierze

pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.

Jeżeli strony przed wszczęciem postępowania sądowego zawarły umowę o mediację, sąd

kieruje strony do mediacji na zarzut pozwanego zgłoszony przed wdaniem się w spór

co do istoty sprawy.

§ 1.

Pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli

z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku.

§ 2.

Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa.

Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie

o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego.

§ 3.

W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę

i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi

wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego,

niezłożenie przez niego oświadczenia w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa

się za wyrażenie zgody.

§ 4.

Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie

roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności

są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia

prawa.

§ 1.

Podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku

prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność pozwanego

jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego.

§ 2.

Pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co

do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała

się wymagalna.

§ 3.

Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie procesowym. Do pisma tego

stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów dotyczących

opłat.

§ 1

Powództwo wzajemne jest dopuszczalne, jeżeli roszczenie wzajemne jest w związku z

roszczeniem powoda lub nadaje się do potrącenia. Powództwo wzajemne można wytoczyć

nie później niż w odpowiedzi na pozew, a jeżeli jej nie złożono - w sprzeciwie od

wyroku zaocznego albo przy rozpoczęciu pierwszego posiedzenia, o którym zawiadomiono

albo na które wezwano pozwanego.

§ 2.

Pozew wzajemny wnosi się do sądu pozwu głównego. Jeżeli jednak pozew wzajemny podlega

rozpoznaniu przez sąd okręgowy, a sprawa wszczęta była w sądzie rejonowym, sąd ten

przekazuje całą sprawę sądowi właściwemu do rozpoznania powództwa wzajemnego.

§ 3.

Przepisy dotyczące pozwu stosuje się odpowiednio do pozwu wzajemnego.

Sąd rejonowy może na wniosek pozwanego, złożony aż do zamknięcia rozprawy, przekazać

sprawę sądowi okręgowemu, jeżeli pozwany wytoczył przeciwko powodowi przed tym sądem

powództwo wpływające na roszczenie powoda bądź dlatego, że ma z nim związek, bądź

dlatego, że roszczenia stron nadają się do potrącenia.

§ 1.

Plan rozprawy zawiera rozstrzygnięcia co do wniosków dowodowych stron, zastępując

w tym zakresie postanowienie dowodowe. Przepisy art. 236 i art. 243

§ 2.

W miarę potrzeby plan rozprawy może zawierać

1)

dokładne określenie przedmiotów żądań stron, w tym rozmiar dochodzonych świadczeń

wraz z należnościami ubocznymi;

2)

dokładnie określone zarzuty, w tym formalne;

3)

ustalenie, które fakty i oceny prawne pozostają między stronami sporne;

4)

terminy posiedzeń i innych czynności w sprawie;

5)

kolejność i termin przeprowadzenia dowodów oraz roztrząsania wyników postępowania

dowodowego;

6)

termin zamknięcia rozprawy lub ogłoszenia wyroku;

7)

rozstrzygnięcia innych zagadnień, o ile są niezbędne do prowadzenia postępowania.

§ 3.

W planie rozprawy można się odwoływać do pism procesowych stron.

§ 4.

Przepisy art. 206 i art. 206

§ 1.

Spory co do poszczególnych zagadnień objętych planem rozprawy rozstrzyga przewodniczący.

§ 2.

Plan rozprawy podpisują strony. Odmowę złożenia podpisu przez stronę odnotowuje się

w planie.

§ 3.

Przewodniczący zatwierdza plan rozprawy.

§ 4.

Plan rozprawy stanowi załącznik do protokołu posiedzenia przygotowawczego. Do planu

rozprawy stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzeniu.

§ 5.

Plan rozprawy z urzędu doręcza się stronom. Doręczenie stronie planu rozprawy zastępuje

zawiadomienie jej o terminach posiedzeń i innych czynności objętych planem. Jeżeli

plan obejmuje obowiązki, które strona musi wykonać osobiście, w szczególności stawienie

się w celu udziału w czynnościach wymagających jej osobistego stawiennictwa, doręcza

się go także bezpośrednio stronie, z wyjątkiem strony, o której mowa w art. 1135

§ 1.

Jeżeli plan rozprawy stał się nieaktualny, sąd może w drodze postanowienia dokonać

w nim zmiany. Przed wydaniem postanowienia sąd wysłucha stron, informując je jednocześnie

o zakresie zamierzonej zmiany.

§ 2.

Jeżeli choć jedna ze stron sprzeciwi się zamierzonej przez sąd zmianie, przeprowadza

się kolejne posiedzenie przygotowawcze. Nie dotyczy to przypadku, w którym zmiana

planu rozprawy obejmuje jedynie wyznaczenie dodatkowych terminów przesłuchania objętych

planem świadków, biegłych lub stron.

§ 3.

W razie istotnej potrzeby można sporządzić nowy plan rozprawy. W takim przypadku przeprowadzenie

kolejnego posiedzenia przygotowawczego jest obowiązkowe. Pierwotny plan rozprawy traci

moc w części, w której nowy plan jest odmienny.

§ 4.

Zmiana planu rozprawy lub wyznaczenie kolejnego posiedzenia przygotowawczego nie powoduje

otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów.

§ 1.

Jeżeli wyznaczono posiedzenie przygotowawcze, strona może przytaczać twierdzenia i

dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony

przeciwnej do chwili zatwierdzenia planu rozprawy. Twierdzenia i dowody zgłoszone

po zatwierdzeniu planu rozprawy podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni,

że ich powołanie nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później.

§ 2.

Jeżeli nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, strona może przytaczać

twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń

strony przeciwnej aż do zamknięcia rozprawy, z zastrzeżeniem niekorzystnych skutków,

które według przepisów kodeksu mogą dla niej wyniknąć z działania na zwłokę lub niezastosowania

się do zarządzeń przewodniczącego i postanowień sądu.

§ 1.

Przewodniczący zarządza doręczenie pozwu pozwanemu i wzywa go do złożenia odpowiedzi

na pozew w wyznaczonym terminie nie krótszym niż dwa tygodnie. O zarządzeniu doręczenia

pozwu zawiadamia się powoda.

§ 2.

Przewodniczący zarządza zwrot odpowiedzi na pozew złożonej z uchybieniem terminu.

§ 1.

Równocześnie z doręczeniem pism, o których mowa w art. 205

1)

możliwości rozwiązania sporu w drodze ugody zawartej przed sądem lub mediatorem;

2)

obowiązku udziału w posiedzeniu przygotowawczym i przedstawienia wszystkich twierdzeń

i dowodów na tym posiedzeniu;

3)

skutkach niedopełnienia obowiązków, o których mowa w pkt 2, w szczególności możliwości

wydania przez sąd wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym i warunkach jego wykonalności,

obciążenia kosztami postępowania, a także możliwości umorzenia postępowania oraz pominięcia

spóźnionych twierdzeń i dowodów;

4)

możliwości ustanowienia pełnomocnika procesowego oraz o tym, że zastępstwo adwokata,

radcy prawnego lub rzecznika patentowego nie jest obowiązkowe;

5)

obowiązku złożenia pisma przygotowawczego na zarządzenie przewodniczącego, wymogach

co do jego treści i skutkach ich niedochowania;

6)

zwrocie pisma przygotowawczego złożonego bez zarządzenia przewodniczącego.

§ 2.

Pozwanego poucza się także o czynnościach procesowych, które może lub powinien podjąć,

jeśli nie uznaje żądania pozwu w całości lub części, w szczególności obowiązku złożenia

odpowiedzi na pozew, w tym obowiązujących w tym zakresie wymaganiach co do terminu

i formy.

§ 3.

Pouczenia, o których mowa w § 1 i 2, doręcza się bezpośrednio stronie, z wyjątkiem

strony, o której mowa w art. 1135

§ 1.

W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach zawiłych lub obrachunkowych,

przewodniczący może zarządzić wymianę przez strony pism przygotowawczych, oznaczając

porządek składania pism, terminy, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które

mają być wyjaśnione.

§ 2.

Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie

twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do

ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody

zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni,

iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania

wynikła później.

§ 3.

Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu

do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów.

§ 4.

Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię

Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący może zobowiązać do wskazania w

piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby

ograniczając zakres tego wskazania.

§ 5.

Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego z uchybieniem terminu

albo bez zarządzenia.

§ 1.

Po złożeniu odpowiedzi na pozew, a także gdy odpowiedź na pozew nie została złożona,

ale wyrok zaoczny nie został wydany, przewodniczący wyznacza posiedzenie przygotowawcze

i wzywa na nie strony.

§ 2.

Przewodniczący i sąd są obowiązani podejmować czynności tak, by termin pierwszego

posiedzenia przygotowawczego przypadł nie później niż dwa miesiące po dniu złożenia

odpowiedzi na pozew albo ostatniego pisma przygotowawczego złożonego w wykonaniu zarządzenia

przewodniczącego, a jeżeli odpowiedź na pozew albo pismo przygotowawcze nie zostaną

złożone - nie później niż dwa miesiące po upływie terminu do złożenia tych pism.

§ 3.

Jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że przeprowadzenie posiedzenia przygotowawczego

nie przyczyni się do sprawniejszego rozpoznania sprawy, przewodniczący może jej nadać

inny właściwy bieg, w szczególności skierować ją do rozpoznania, także na rozprawie.

§ 1.

Posiedzenie przygotowawcze służy rozwiązaniu sporu bez potrzeby prowadzenia dalszych

posiedzeń, zwłaszcza rozprawy. Jeżeli nie uda się rozwiązać sporu, na posiedzeniu

przygotowawczym sporządza się z udziałem stron plan rozprawy.

§ 2.

Posiedzenie przygotowawcze odbywa się według przepisów o posiedzeniu niejawnym. W

toku posiedzenia przygotowawczego zachowanie szczegółowych przepisów postępowania

nie jest konieczne, jeżeli przyczyni się to do osiągnięcia celów tego posiedzenia.

§ 3.

Do udziału w posiedzeniu przygotowawczym są obowiązani strony i ich pełnomocnicy.

Przewodniczący może zwolnić stronę od obowiązku stawienia się na posiedzenie przygotowawcze,

jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że udział pełnomocnika będzie wystarczający.

§ 4.

Przed rozpoczęciem posiedzenia przygotowawczego powód może wnieść o jego przeprowadzenie

bez swego udziału. Wniosek nie podlega cofnięciu, a zastrzeżenie warunku lub terminu

uważa się za nieistniejące. W takim przypadku niestawiennictwo powoda lub jego pełnomocnika

na posiedzeniu przygotowawczym nie prowadzi do umorzenia postępowania, plan rozprawy

sporządza się bez udziału powoda, a ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą powoda

w dalszym toku postępowania.

§ 5.

Jeżeli powód bez usprawiedliwienia nie stawi się na posiedzenie przygotowawcze, sąd

umarza postępowanie, rozstrzygając o kosztach jak przy cofnięciu pozwu, chyba że sprzeciwi

się temu obecny na tym posiedzeniu pozwany. Jeżeli powód w terminie tygodnia od dnia

doręczenia mu postanowienia o umorzeniu postępowania usprawiedliwi swe niestawiennictwo,

sąd uchyli to postanowienie i nada sprawie właściwy bieg. Przepisu tego nie stosuje

się w przypadku kolejnego nieusprawiedliwionego niestawiennictwa.

§ 6.

Jeżeli pozwany nie stawi się na posiedzenie przygotowawcze, plan rozprawy sporządza

się bez jego udziału. Ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą pozwanego w dalszym

toku postępowania. W przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa przepis art.

103 § 3 stosuje się.

§ 7.

Jeżeli strona, która stawiła się na posiedzenie przygotowawcze, nie bierze w nim udziału,

plan rozprawy sporządza się bez jej udziału. Ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą

tę stronę w dalszym toku postępowania. Przepis art. 103 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Na posiedzeniu przygotowawczym przewodniczący ustala ze stronami przedmiot sporu i

wyjaśnia stanowiska stron, także w zakresie prawnych aspektów sporu.

§ 2.

Przewodniczący powinien skłaniać strony do pojednania oraz dążyć do ugodowego rozwiązania

sporu, w szczególności w drodze mediacji. W tym celu przewodniczący może poszukiwać

ze stronami ugodowych sposobów rozwiązania sporu, wspierać je w formułowaniu propozycji

ugodowych oraz wskazywać sposoby i skutki rozwiązania sporu, w tym skutki finansowe.

§ 1.

Jeżeli na posiedzeniu przygotowawczym sąd skierował strony do mediacji, posiedzenie

odracza się do czasu zakończenia mediacji.

§ 2.

W razie potrzeby, zwłaszcza gdy istnieją widoki ugodowego rozwiązania sporu lub gdy

zajdzie potrzeba wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy albo

w przypadku usprawiedliwionego niestawiennictwa strony, a także na zgodny wniosek

stron, posiedzenie przygotowawcze można odroczyć na czas oznaczony, nie dłuższy niż

trzy miesiące.

§ 3.

Na zgodny wniosek stron posiedzenie przygotowawcze można odroczyć po raz drugi - na

czas oznaczony, nie dłuższy niż trzy miesiące.

§ 4.

Poza przypadkami, o których mowa w § 1-3, odraczanie posiedzenia przygotowawczego

jest niedopuszczalne.

§ 1.

Z przebiegu posiedzenia przygotowawczego protokół sporządza się pisemnie. W protokole

tym nie zamieszcza się oświadczeń stron złożonych w ramach prób ugodowego rozwiązania

sporu; przepis art. 183

§ 2.

Jeżeli zawarto ugodę, jej osnowę wciąga się do protokołu albo zamieszcza w odrębnym

dokumencie, podpisanym przez strony, stanowiącym załącznik do protokołu.

§ 1.

Przewodniczący i sąd podejmują czynności w sprawie tak, aby przebiegła zgodnie z planem

rozprawy, a jeżeli planu nie sporządzono - w najwcześniejszych możliwych terminach.

§ 2.

Przewodniczący wyznacza terminy posiedzeń w sprawie zgodnie z planem rozprawy, a jeżeli

planu nie sporządzono - najwcześniejsze możliwe terminy.

Rozprawę należy przygotować tak, aby nie było przeszkód do rozstrzygnięcia sprawy

na pierwszym posiedzeniu na nią wyznaczonym. Więcej posiedzeń niż jedno wyznacza się

tylko w razie konieczności, zwłaszcza gdy przeprowadzenie wszystkich dowodów na jednym

posiedzeniu nie jest możliwe. W takim przypadku posiedzenia powinny odbywać się w

kolejnych dniach, a jeżeli nie jest to możliwe - tak, aby upływ czasu pomiędzy kolejnymi

posiedzeniami nie był nadmierny.

(uchylony)

§ 1.

Na podstawie planu rozprawy przewodniczący wydaje zarządzenia mające na celu przygotowanie

rozprawy. Przewodniczący może w szczególności

1)

wezwać strony do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez pełnomocnika;

2

zażądać od państwowej jednostki organizacyjnej lub jednostki organizacyjnej samorządu

terytorialnego znajdujących się u niej dowodów, jeżeli strona sama dowodów tych otrzymać

nie może;

3

wezwać na rozprawę wskazanych przez strony świadków lub biegłych;

4

zarządzić przedstawienie przedmiotów oględzin lub dokumentów, w szczególności ksiąg

i planów.

5)

(uchylony)

§ 2

Przewodniczący może ponadto zarządzić oględziny jeszcze przed rozprawą.

§ 3

Jeżeli planu rozprawy nie sporządzono, zarządzenia mające na celu przygotowanie rozprawy

wydaje się na podstawie pozwu i innych pism procesowych.

Sąd z urzędu ustala numer PESEL pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on

obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku, lub numer

w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer w innym właściwym rejestrze,

ewidencji lub NIP pozwanego niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu

we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania.

Każda ze stron może w piśmie procesowym żądać przeprowadzenia rozprawy w jej nieobecności.

§ 1.

Rozprawa odbywa się w ten sposób, że po wywołaniu sprawy strony - najpierw powód,

a potem pozwany - zgłaszają ustnie swe żądania i wnioski oraz przedstawiają twierdzenia

i dowody na ich poparcie. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne swych żądań

i wniosków. Na żądanie prokuratora sąd udziela mu głosu w każdym stanie rozprawy;

art. 62 nie stosuje się.

§ 2

Każda ze stron jest obowiązana do złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej

dotyczących faktów. Strona jest przy tym obowiązana wyszczególnić fakty, którym zaprzecza.

§ 2

Sąd poucza stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego

lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o treści art. 162 § 1, art. 205

§ 2

Sąd poucza strony o możliwości ugodowego załatwienia sporu, w szczególności w drodze

mediacji.

§ 3.

Ponadto rozprawa obejmuje, stosownie do okoliczności, postępowanie dowodowe i roztrząsanie

jego wyników.

W razie nieobecności strony na rozprawie przewodniczący lub wyznaczony przez niego

sędzia sprawozdawca przedstawia jej wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w

aktach sprawy.

§ 1

Na rozprawie prowadzonej bez planu rozprawy sąd przez zadawanie pytań stronom dąży

do tego, aby strony przytoczyły lub uzupełniły twierdzenia lub dowody na ich poparcie

oraz udzieliły wyjaśnień koniecznych do zgodnego z prawdą ustalenia podstawy faktycznej

dochodzonych przez nie praw lub roszczeń. W ten sam sposób sąd dąży do wyjaśnienia

istotnych okoliczności sprawy, które są sporne.

§ 2.

W razie uzasadnionej potrzeby przewodniczący może udzielić stronom niezbędnych pouczeń,

a stosownie do okoliczności zwraca uwagę na celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego.

§ 1.

(uchylony)

§ 2.

Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub

zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

§ 1.

Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania

albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną

sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.

§ 2.

Sąd może skazać na grzywnę stronę, jeżeli powołała się w złej wierze na nieprawdziwe

okoliczności, które skutkowały odroczeniem rozprawy.

§ 3.

Jeżeli nieprawdziwe okoliczności, które skutkowały odroczeniem rozprawy, zostały powołane

w złej wierze przez pełnomocnika strony, sąd może go skazać na grzywnę.

§ 1.

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby stron, ich przedstawicieli ustawowych,

pełnomocników, świadków i innych uczestników postępowania, wymaga przedstawienia zaświadczenia

potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie sądu, wystawionego

przez lekarza sądowego.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których usprawiedliwianie

niestawiennictwa z powodu choroby regulują odrębne przepisy.

Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi wezwać do wzięcia udziału w sprawie

lub zawiadomić o toczącym się procesie osoby, które dotychczas w postępowaniu nie

występowały w charakterze powodów lub pozwanych.

Sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia stanu sprawy zarządzić stawienie się stron

lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika.

§ 1.

Sąd w sprawach dotyczących osoby małoletniego dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój

umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala. Wysłuchanie odbywa się

poza salą posiedzeń sądowych.

§ 2.

Sąd stosownie do okoliczności, rozwoju umysłowego, stanu zdrowia i stopnia dojrzałości

dziecka uwzględni jego zdanie i rozsądne życzenia.

(uchylony)

Sąd może zarządzić oddzielną rozprawę co do pozwu głównego i wzajemnego, jako też

co do jednego z kilku roszczeń połączonych w jednym pozwie, bądź to głównym, bądź

wzajemnym, albo w stosunku do poszczególnych współuczestników.

Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu

ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli są one ze sobą w związku

lub mogły być objęte jednym pozwem.

Sąd może ograniczyć rozprawę do poszczególnych zarzutów lub zagadnień wstępnych.

Pozwany nie może odmówić wdania się w spór co do istoty sprawy, chociaż wniósł zarzuty

formalne.

Oddalając zarzuty, których uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie pozwu, sąd wyda

oddzielne postanowienie i może wstrzymać dalsze rozpoznanie sprawy, aż do uprawomocnienia

się tego postanowienia. Oddalenie innych zarzutów formalnych sąd stwierdza w uzasadnieniu

orzeczenia kończącego postępowanie, przytaczając powody rozstrzygnięcia.

§ 1.

Przewodniczący powinien we właściwej chwili skłaniać strony do pojednania, zwłaszcza

na pierwszym posiedzeniu, po wstępnym wyjaśnieniu stanowiska stron. Osnowę ugody zawartej

przed sądem wciąga się do protokołu rozprawy albo zamieszcza w odrębnym dokumencie

stanowiącym część protokołu i stwierdza podpisami stron. Niemożność podpisania ugody

sąd stwierdza w protokole.

§ 2.

Przepis art. 203 § 4 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Przewodniczący zamyka rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom.

§ 2

Można zamknąć rozprawę również w przypadku, gdy ma jeszcze zostać przeprowadzony dowód

przez sędziego wyznaczonego lub przez sąd wezwany, dowód z dokumentu sporządzonego

przez organ administracji publicznej lub znajdującego się w jego aktach albo dowód

z dokumentu znajdującego się w aktach sądowych lub komorniczych, a rozprawę co do

tych dowodów sąd uzna za zbyteczną.

Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo.

Od zarządzeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy strony mogą odwołać się do

sądu.

Ilekroć ustawa przewiduje wysłuchanie stron lub innych osób, stosownie do okoliczności

może się to odbyć przez wezwanie stron do złożenia odpowiednich oświadczeń na posiedzeniu

albo wyznaczenie terminu do zajęcia stanowiska w piśmie procesowym lub za pomocą środków

porozumiewania się na odległość, o ile dają one pewność co do osoby składającej oświadczenie.

§ 1.

Ilekroć zachowanie strony w świetle okoliczności sprawy wskazuje na nadużycie przez

nią prawa procesowego, sąd poucza ją o możliwości zastosowania wobec niej środków,

o których mowa w § 2.

§ 2.

W przypadku gdy sąd stwierdzi nadużycie przez stronę prawa procesowego, może w orzeczeniu

kończącym postępowanie w sprawie

1)

stronę nadużywającą skazać na grzywnę;

2)

niezależnie od wyniku sprawy, odpowiednio do spowodowanej tym nadużyciem prawa procesowego

zwłoki w jej rozpoznaniu, włożyć na stronę nadużywającą obowiązek zwrotu kosztów w

części większej, niż wskazywałby wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości;

3)

na wniosek strony przeciwnej

a)

przyznać od strony nadużywającej koszty procesu podwyższone odpowiednio do spowodowanego

tym nadużyciem zwiększenia nakładu pracy strony przeciwnej na prowadzenie sprawy,

nie więcej jednak niż dwukrotnie,

b)

podwyższyć stopę odsetek zasądzonych od strony, której nadużycie spowodowało zwłokę

w rozpoznaniu sprawy, za czas odpowiadający tej zwłoce, z tym że stopa może zostać

podwyższona nie więcej niż dwukrotnie; przepisów o maksymalnej dopuszczalnej wysokości

odsetek ustawowych za opóźnienie nie stosuje się.

Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.

§ 1.

Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. Sąd bierze je pod rozwagę nawet bez powołania

się na nie przez strony.

§ 2.

Nie wymagają dowodu również fakty, o których informacja jest powszechnie dostępna

oraz fakty znane sądowi z urzędu, jednakże sąd powinien zwrócić na nie uwagę stron.

Nie wymagają również dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną,

jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości.

Gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając

na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane.

Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne).

Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki

prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.

§ 1.

Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego

rozważenia zebranego materiału.

§ 2.

Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez

stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu

sądu.

Domniemania ustanowione przez prawo (domniemania prawne) wiążą sąd; mogą być jednak

obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza.

§ 1.

Postępowanie dowodowe odbywa się przed sądem orzekającym, chyba że sprzeciwia się

temu charakter dowodu albo wzgląd na poważne niedogodności lub niewspółmierność kosztów

w stosunku do przedmiotu sporu. W takich wypadkach sąd orzekający zleci przeprowadzenie

dowodu jednemu ze swych członków (sędzia wyznaczony) albo innemu sądowi (sąd wezwany).

§ 2.

Jeżeli charakter dowodu się temu nie sprzeciwia, sąd orzekający może postanowić, że

jego przeprowadzenie nastąpi przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających dokonanie

tej czynności na odległość.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków

technicznych umożliwiających przeprowadzenie dowodu na odległość, sposób korzystania

z tego rodzaju urządzeń i środków, jak również sposób przechowywania, odtwarzania

i kopiowania zapisów dokonanych podczas jego przeprowadzenia, mając na względzie konieczność

właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą dowodu, jego

zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem.

We wniosku o przeprowadzenie dowodu strona jest obowiązana oznaczyć dowód w sposób

umożliwiający przeprowadzenie go oraz wyszczególnić fakty, które mają zostać wykazane

tym dowodem.

§ 1.

Sąd może w szczególności pominąć dowód

1)

którego przeprowadzenie wyłącza przepis kodeksu;

2)

mający wykazać fakt bezsporny, nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy lub udowodniony

zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;

3)

nieprzydatny do wykazania danego faktu;

4)

niemożliwy do przeprowadzenia;

5)

zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania;

6)

gdy wniosek strony nie odpowiada wymogom art. 235

§ 2.

Pomijając dowód, sąd wydaje postanowienie, w którym wskazuje podstawę prawną tego

rozstrzygnięcia.

§ 1.

W postanowieniu o dopuszczeniu dowodu sąd oznaczy środek dowodowy i fakty, które mają

nim zostać wykazane, a w miarę potrzeby i możliwości - także termin i miejsce przeprowadzenia

dowodu.

§ 2.

Jeżeli o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczenia dowodu wnosiła strona, w

postanowieniu wystarczy powołać się na treść jej wniosku.

§ 3.

Zlecając przeprowadzenie dowodu sędziemu wyznaczonemu albo sądowi wezwanemu, sąd oznaczy

tego sędziego albo ten sąd. Jeżeli nie oznaczono terminu lub miejsca przeprowadzenia

dowodu, oznaczy je sędzia wyznaczony albo sąd wezwany.

Niestawiennictwo stron na termin nie wstrzymuje przeprowadzenia dowodu, chyba że obecność

stron lub jednej z nich okaże się konieczna.

§ 1.

Protokół sporządzony zgodnie z art. 157 § 1

§ 2.

Odmowę lub niemożność podpisania stwierdza się w protokole.

Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mają w zakresie zleconego im postępowania dowodowego

prawa przewodniczącego i prawa sądu orzekającego. Na ich uchybienia strony mogą zwrócić

uwagę sądu nie później niż na najbliższej rozprawie.

§ 1

Sąd nie jest związany swym postanowieniem dowodowym i może je stosownie do okoliczności

uchylić lub zmienić.

§ 2.

Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mogą uzupełnić na wniosek strony postanowienie sądu

orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu.

Sąd orzekający może zarządzić powtórzenie lub uzupełnienie postępowania dowodowego.

Jeżeli postępowanie dowodowe napotyka przeszkody o nieokreślonym czasie trwania, sąd

może oznaczyć termin, po którego upływie dowód może być przeprowadzony tylko wówczas,

gdy nie spowoduje to zwłoki w postępowaniu.

Strona, która wnosiła o wezwanie na rozprawę świadka, biegłego lub innej osoby, powinna

dołożyć starań, by osoba ta stawiła się w wyznaczonym czasie i miejscu, w szczególności

zawiadomić ją o obowiązku, czasie i miejscu stawiennictwa.

§ 1.

Ilekroć ustawa przewiduje odebranie przyrzeczenia od osoby stawającej przed sądem,

może je odebrać tylko sąd lub sędzia wyznaczony.

§ 2.

Osobie, która w danej sprawie składała już przyrzeczenie, przypomina się je przy czynności

z jej udziałem, chyba że będzie potrzebne ponowne odebranie przyrzeczenia.

Zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć

ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu.

Przepisy niniejszego oddziału stosuje się do dokumentów zawierających tekst, umożliwiających

ustalenie ich wystawców.

Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez

wydawania odrębnego postanowienia. Pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje

postanowienie.

§ 1.

Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy

władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód

tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez podmioty,

inne niż wymienione w § 1, w zakresie zleconych im przez ustawę zadań z dziedziny

administracji publicznej.

Dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód

tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.

Jeżeli ustawa lub umowa stron wymaga dla czynności prawnej zachowania formy pisemnej,

dowód ze świadków lub z przesłuchania stron w sprawie między uczestnikami tej czynności

na fakt jej dokonania jest dopuszczalny w wypadku, gdy dokument obejmujący czynność

został zagubiony, zniszczony lub zabrany przez osobę trzecią, a jeżeli forma pisemna

była zastrzeżona tylko dla celów dowodowych, także w wypadkach określonych w kodeksie cywilnym.

Dowód ze świadków lub z przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu

obejmującego czynność prawną może być dopuszczony między uczestnikami tej czynności

tylko w wypadkach, gdy nie doprowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej

pod rygorem nieważności i gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna

to za konieczne.

§ 1.

Każdy obowiązany jest przedstawić na zarządzenie sądu w oznaczonym terminie i miejscu

dokument znajdujący się w jego posiadaniu i stanowiący dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia

sprawy, chyba że dokument zawiera informacje niejawne.

§ 2.

Od powyższego obowiązku może uchylić się ten, kto co do okoliczności objętych treścią

dokumentu mógłby jako świadek odmówić zeznania albo kto posiada dokument w imieniu

osoby trzeciej, która mogłaby z takich samych przyczyn sprzeciwić się przedstawieniu

dokumentu. Jednakże i wówczas nie można odmówić przedstawienia dokumentu, gdy jego

posiadacz lub osoba trzecia obowiązani są do tego względem chociażby jednej ze stron

albo gdy dokument wystawiony jest w interesie strony, która żąda przeprowadzenia dowodu.

Strona nie może ponadto odmówić przedstawienia dokumentu, jeżeli szkoda, na którą

byłaby przez to narażona, polega na przegraniu procesu.

§ 1.

W sprawach dotyczących przedsiębiorstwa handlowego lub przemysłowego, w razie powołania

się jednej ze stron na księgi i dokumenty przedsiębiorstwa, należy je przedstawić

sądowi, jeżeli sąd uzna wyciąg za niewystarczający.

§ 2.

Gdy zachodzi istotna trudność w dostarczeniu ksiąg do sądu, sąd może przejrzeć je

na miejscu lub zlecić sędziemu wyznaczonemu ich przejrzenie i sporządzenie niezbędnych

wyciągów.

§ 1.

Jeżeli dokument znajduje się w aktach organów lub podmiotów, o których mowa w art.

244 § 1 i 2, wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ lub podmiot

odpis lub wyciąg z dokumentu. Sąd zażąda wydania odpisu lub wyciągu, jeżeli strona

sama nie może go uzyskać.

§ 2.

Gdy sąd uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może zarządzić, by go dostarczono

na rozprawę, albo przejrzeć go na miejscu przez sędziego wyznaczonego lub przez cały

skład sądu.

Za nieuzasadnioną odmowę przedstawienia dokumentu przez osobę trzecią sąd, po wysłuchaniu

jej oraz stron co do zasadności odmowy, skaże osobę trzecią na grzywnę. Osoba trzecia

ma prawo żądać zwrotu wydatków połączonych z przedstawieniem dokumentu.

Strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte

w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą,

powinna okoliczności te udowodnić.

Jeżeli strona zaprzecza prawdziwości dokumentu prywatnego albo twierdzi, że zawarte

w nim oświadczenie osoby, która je podpisała, od niej nie pochodzi, obowiązana jest

okoliczności te udowodnić. Jeżeli jednak spór dotyczy dokumentu prywatnego pochodzącego

od innej osoby niż strona zaprzeczająca, prawdziwość dokumentu powinna udowodnić strona,

która chce z niego skorzystać.

§ 1.

Badania prawdziwości dokumentu można dokonać z udziałem biegłego.

§ 1

Badanie prawdziwości pisma może nastąpić przez porównanie pisma na zakwestionowanym

dokumencie z pismem tej samej osoby na innych dokumentach niewątpliwie prawdziwych.

Sąd w razie potrzeby może wezwać osobę, od której pismo pochodzi, w celu napisania

podyktowanych jej wyrazów.

§ 2.

Od obowiązku złożenia próby pisma zwolniony jest ten, kto na zapytanie, czy pismo

na dokumencie jest prawdziwe, mógłby jako świadek odmówić zeznania.

§ 2

Sąd w razie potrzeby może wezwać wystawcę dokumentu sporządzonego w postaci elektronicznej

do udostępnienia informatycznego nośnika danych, na którym ten dokument został zapisany.

§ 2

Od obowiązku udostępnienia informatycznego nośnika danych zwolniony jest ten, kto

na pytanie, czy dokument sporządzono na tym informatycznym nośniku danych lub czy

pochodzi on od niego, mógłby jako świadek odmówić zeznań.

§ 3.

Sąd może zastosować do osoby trzeciej, która nie wykonała zarządzeń sądu wydanych

w myśl paragrafów poprzedzających, takie same środki przymusowe, jak wobec świadków.

§ 4.

Osoba trzecia może na równi ze świadkiem żądać zwrotu wydatków koniecznych związanych

ze stawiennictwem do sądu lub udostępnieniem informatycznego nośnika danych, a ponadto

wynagrodzenia za utratę zarobku.

Strona, która w złej wierze lub lekkomyślnie zgłosiła zarzuty przewidziane w art.

252 i 253, podlega karze grzywny.

Sąd może zażądać, aby dokument w języku obcym był przełożony przez tłumacza przysięgłego.

Sąd oceni na podstawie okoliczności poszczególnego wypadku, czy i o ile dokument zachowuje

moc dowodową pomimo przekreśleń, podskrobań lub innych uszkodzeń.

(uchylony)

Świadkami nie mogą być

1)

osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;

2)

wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych

o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” oraz osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ich zeznanie miałoby być

połączone z jej naruszeniem;

3)

przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze

strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową;

4)

współuczestnicy jednolici.

Mediator nie może być świadkiem co do faktów, o których dowiedział się w związku z

prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy

mediacji.

Współuczestnik sporu, niebędący współuczestnikiem jednolitym, może być świadkiem co

do faktów dotyczących wyłącznie innego współuczestnika.

§ 1.

Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonków stron,

ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu,

jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Prawo odmowy

zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże

odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o

rozwód.

§ 2.

Świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić

jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność

karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby

być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Duchowny może odmówić zeznań

co do faktów powierzonych mu na spowiedzi.

Sąd, wzywając świadka, wymieni w wezwaniu imię, nazwisko i zamieszkanie wezwanego,

miejsce i czas przesłuchania, nazwiska stron i przedmiot sprawy oraz zwięzłą osnowę

przepisów o karach za pogwałcenie obowiązków świadka, a ponadto o zwrocie wydatków

koniecznych, związanych ze stawiennictwem do sądu, oraz o wynagrodzeniu za utratę

zarobku.

Świadka, który nie może się stawić na wezwanie z powodu choroby, niepełnosprawności

lub innej niedającej się usunąć przeszkody, przesłuchuje się w miejscu jego pobytu.

Kolejność przesłuchania świadków oznacza przewodniczący. Świadkowie, którzy nie złożyli

jeszcze zeznań, nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych świadków.

§ 1.

Do przesłuchania świadka niewładającego dostatecznie językiem polskim sąd może przybrać

tłumacza.

§ 2.

Do tłumaczy stosuje się odpowiednio przepisy o biegłych. Pracownik organów wymiaru

sprawiedliwości może pełnić obowiązki tłumacza bez składania przyrzeczenia, lecz z

powołaniem się na ślubowanie służbowe.

§ 1.

Przed przesłuchaniem świadka uprzedza się go o prawie odmowy zeznań i odpowiedzialności

karnej za złożenie fałszywych zeznań.

§ 2.

Przesłuchanie rozpoczyna się od zadania świadkowi pytań dotyczących jego osoby oraz

stosunku do stron.

§ 3

Jeżeli świadek ma składać zeznania, odbiera się od niego przyrzeczenie, po pouczeniu

go o znaczeniu tego aktu.

Nie składają przyrzeczenia świadkowie małoletni, którzy nie ukończyli lat siedemnastu,

oraz osoby skazane wyrokiem prawomocnym za fałszywe zeznania. Inni świadkowie mogą

być za zgodą stron zwolnieni przez sąd od złożenia przyrzeczenia.

Brzmienie przyrzeczenia jest następujące: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności

przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając

z tego, co mi jest wiadome”.

§ 1.

Świadek składa przyrzeczenie, powtarzając za sędzią lub odczytując na głos tekst przyrzeczenia,

przy czym wszyscy - z wyjątkiem sędziów - stoją.

§ 2.

Niemi i głusi składają przyrzeczenie przez podpisanie jego tekstu lub przy pomocy

biegłego.

(uchylony)

§ 1.

Świadek składa zeznanie ustnie, zaczynając od odpowiedzi na pytania przewodniczącego,

co i z jakiego źródła wiadomo mu w sprawie, po czym sędziowie i strony mogą w tymże

przedmiocie zadawać mu pytania.

§ 2.

Niemi i głusi składają zeznania na piśmie lub przy pomocy biegłego.

Świadek składa zeznanie na piśmie, jeżeli sąd tak postanowi. W takim przypadku świadek

składa przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia. Świadek jest obowiązany

złożyć tekst zeznania w sądzie w terminie wyznaczonym przez sąd. Przepisy art. 165

§ 2, art. 274 § 1 i art. 276 stosuje się odpowiednio.

Świadkowie, których zeznania przeczą sobie wzajemnie, mogą być konfrontowani.

Jeżeli sąd poweźmie wątpliwość co do zdolności spostrzegania lub komunikowania spostrzeżeń

przez świadka, może zarządzić przesłuchanie go z udziałem biegłego lekarza lub psychologa,

a świadek nie może się temu sprzeciwić.