Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6 sierpnia 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii

1.

Szkoły i placówki prowadzą systematyczną działalność wychowawczą, edukacyjną, informacyjną

i profilaktyczną wśród uczniów i wychowanków, ich rodziców lub opiekunów oraz nauczycieli,

wychowawców i innych pracowników szkoły i placówki w celu przeciwdziałania narkomanii.

2

Działalność, o której mowa w ust. 1, obejmuje działania uprzedzające oparte na naukowych

podstawach lub o potwierdzonej skuteczności mające na celu przeciwdziałanie pojawianiu

się zachowań ryzykownych związanych z używaniem środków odurzających, substancji psychotropowych,

środków zastępczych, nowych substancji psychoaktywnych przez uczniów i wychowanków,

charakteryzujących się nieprzestrzeganiem przyjętych dla danego wieku zwyczajowych

norm i wymagań, niosących ryzyko negatywnych konsekwencji dla zdrowia fizycznego i

psychicznego ucznia lub wychowanka oraz jego otoczenia społecznego.

1.

W terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia szkoły i placówki

uzupełnią diagnozę, o której mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia zmienianego w § 1, w

brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, w zakresie zagrożeń związanych z używaniem

substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych.

2.

W terminie 30 dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, szkoły i placówki

uzupełnią program wychowawczo-profilaktyczny szkoły lub placówki, o którym mowa w

art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

(Dz. U. z 2017 r. poz. 59, 949 i 2203), uwzględniając diagnozę uzupełnioną zgodnie z ust. 1.

1.

Działalność wychowawcza w szkole i placówce polega na prowadzeniu działań z zakresu

promocji zdrowia oraz wspomaganiu ucznia i wychowanka w jego rozwoju ukierunkowanym

na osiągnięcie pełnej dojrzałości w sferze

1)

fizycznej - ukierunkowanej na zdobycie przez ucznia i wychowanka wiedzy i umiejętności

pozwalających na prowadzenie zdrowego stylu życia i podejmowania zachowań prozdrowotnych;

2)

psychicznej - ukierunkowanej na zbudowanie równowagi i harmonii psychicznej, ukształtowanie

postaw sprzyjających wzmacnianiu zdrowia własnego i innych ludzi, kształtowanie środowiska

sprzyjającego rozwojowi zdrowia, osiągnięcie właściwego stosunku do świata, poczucia

siły, chęci do życia i witalności;

3)

społecznej - ukierunkowanej na kształtowanie postawy otwartości w życiu społecznym,

opartej na umiejętności samodzielnej analizy wzorów i norm społecznych oraz ćwiczeniu

umiejętności wypełniania ról społecznych;

4)

aksjologicznej - ukierunkowanej na zdobycie konstruktywnego i stabilnego systemu wartości,

w tym docenienie znaczenia zdrowia oraz poczucia sensu istnienia.

2.

Działalność wychowawcza obejmuje w szczególności

1)

współpracę z rodzicami lub opiekunami uczniów i wychowanków w celu budowania postawy

prozdrowotnej i zdrowego stylu życia;

2)

kształtowanie hierarchii systemu wartości, w którym zdrowie należy do jednych z najważniejszych

wartości w życiu;

3)

wzmacnianie wśród uczniów i wychowanków więzi ze szkołą lub placówką oraz społecznością

lokalną;

4)

kształtowanie przyjaznego klimatu w szkole lub placówce, budowanie prawidłowych relacji

rówieśniczych oraz relacji uczniów i nauczycieli, wychowanków i wychowawców, a także

nauczycieli, wychowawców i rodziców lub opiekunów, w tym wzmacnianie więzi z rówieśnikami

oraz nauczycielami i wychowawcami;

5)

doskonalenie umiejętności nauczycieli i wychowawców w zakresie budowania podmiotowych

relacji z uczniami, wychowankami oraz ich rodzicami lub opiekunami oraz warsztatowej

pracy z grupą uczniów lub wychowanków;

6)

wzmacnianie kompetencji wychowawczych nauczycieli i wychowawców oraz rodziców lub

opiekunów;

7

kształtowanie u uczniów i wychowanków postaw prospołecznych, w tym przez możliwość

udziału w działaniach z zakresu wolontariatu, sprzyjających aktywnemu uczestnictwu

uczniów w życiu społecznym oraz zaangażowaniu w działalność podmiotów, o których mowa

w art. 3 ust. 1 i art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

(Dz. U. z 2020 r. poz. 910 i 1378), zwanej dalej „ustawą - Prawo oświatowe”;

8)

wspieranie edukacji rówieśniczej i programów rówieśniczych mających na celu modelowanie

postaw prozdrowotnych i prospołecznych.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

1.

Działalność edukacyjna w szkole i placówce polega na stałym poszerzaniu i ugruntowywaniu

wiedzy i umiejętności u uczniów i wychowanków, ich rodziców lub opiekunów, nauczycieli

i wychowawców z zakresu promocji zdrowia i zdrowego stylu życia.

2.

Działalność edukacyjna obejmuje w szczególności

1)

poszerzenie wiedzy rodziców lub opiekunów, nauczycieli i wychowawców na temat prawidłowości

rozwoju i zaburzeń zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, rozpoznawania wczesnych

objawów używania środków i substancji, o których mowa w § 1 ust. 2, a także suplementów

diet i leków w celach innych niż medyczne oraz postępowania w tego typu przypadkach;

2)

rozwijanie i wzmacnianie umiejętności psychologicznych i społecznych uczniów i wychowanków;

3)

kształtowanie u uczniów i wychowanków umiejętności życiowych, w szczególności samokontroli,

radzenia sobie ze stresem, rozpoznawania i wyrażania własnych emocji;

4)

kształtowanie krytycznego myślenia i wspomaganie uczniów i wychowanków w konstruktywnym

podejmowaniu decyzji w sytuacjach trudnych, zagrażających prawidłowemu rozwojowi i

zdrowemu życiu;

5)

prowadzenie wewnątrzszkolnego doskonalenia kompetencji nauczycieli i wychowawców w

zakresie rozpoznawania wczesnych objawów używania środków i substancji, o których

mowa w § 1 ust. 2, oraz podejmowania szkolnej interwencji profilaktycznej;

6)

doskonalenie kompetencji nauczycieli i wychowawców w zakresie profilaktyki używania

środków i substancji, o których mowa w § 1 ust. 2, norm rozwojowych i zaburzeń zdrowia

psychicznego wieku rozwojowego.

1.

Działalność informacyjna w szkole i placówce polega na dostarczaniu rzetelnych i aktualnych

informacji, dostosowanych do wieku oraz możliwości psychofizycznych odbiorców, na

temat zagrożeń i rozwiązywania problemów związanych z używaniem środków i substancji,

o których mowa w § 1 ust. 2, skierowanych do uczniów i wychowanków oraz ich rodziców

lub opiekunów, a także nauczycieli i wychowawców oraz innych pracowników szkoły lub

placówki.

2.

Działalność informacyjna obejmuje w szczególności

1)

dostarczenie aktualnych informacji nauczycielom, wychowawcom i rodzicom lub opiekunom

na temat skutecznych sposobów prowadzenia działań wychowawczych i profilaktycznych

związanych z przeciwdziałaniem używaniu środków i substancji, o których mowa w § 1

ust. 2;

2)

udostępnienie informacji o ofercie pomocy specjalistycznej dla uczniów i wychowanków,

ich rodziców lub opiekunów w przypadku używania środków i substancji, o których mowa

w § 1 ust. 2;

3)

przekazanie informacji uczniom i wychowankom, ich rodzicom lub opiekunom oraz nauczycielom

i wychowawcom na temat konsekwencji prawnych związanych z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, zwanej dalej „ustawą”;

4)

informowanie uczniów i wychowanków oraz ich rodziców lub opiekunów o obowiązujących

procedurach postępowania nauczycieli i wychowawców oraz o metodach współpracy szkół

i placówek z Policją w sytuacjach zagrożenia narkomanią.

1.

Działalność profilaktyczna w szkole i placówce polega na realizowaniu działań z zakresu

profilaktyki uniwersalnej, selektywnej i wskazującej.

2.

Działalność profilaktyczna obejmuje

1)

w przypadku profilaktyki uniwersalnej - wspieranie wszystkich uczniów i wychowanków

w prawidłowym rozwoju i zdrowym stylu życia oraz podejmowanie działań, których celem

jest ograniczanie zachowań ryzykownych niezależnie od poziomu ryzyka używania przez

nich środków i substancji, o których mowa w § 1 ust. 2;

2)

w przypadku profilaktyki selektywnej - wspieranie uczniów i wychowanków, którzy ze

względu na swoją sytuację rodzinną, środowiskową lub uwarunkowania biologiczne są

w wyższym stopniu narażeni na rozwój zachowań ryzykownych;

3)

w przypadku profilaktyki wskazującej - wspieranie uczniów i wychowanków, u których

rozpoznano wczesne objawy używania środków i substancji, o których mowa w § 1 ust.

2, lub występowania innych zachowań ryzykownych, które nie zostały zdiagnozowane jako

zaburzenia lub choroby wymagające leczenia.

3.

Działania profilaktyczne w szkołach i placówkach w ramach działalności, o której mowa

w ust. 1, obejmują w szczególności

1

realizowanie wśród uczniów i wychowanków oraz ich rodziców lub opiekunów dostosowanych

do potrzeb indywidualnych i grupowych programów zalecanych w ramach Systemu rekomendacji

programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego, o którym mowa w Krajowym

Programie Przeciwdziałania Narkomanii określonym w przepisach wydanych na podstawie

art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym

(Dz. U. z 2019 r. poz. 2365 oraz z 2020 r. poz. 322), zwanej dalej „ustawą o zdrowiu publicznymˮ; dobór odpowiedniego programu uzależnia

się od celu profilaktycznego, który wynika z uprzednio przeprowadzonej diagnozy, o

której mowa w § 6 ust. 2;

2)

przygotowanie oferty zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia, jako alternatywnej

pozytywnej formy działalności zaspakajającej ważne potrzeby, w szczególności potrzebę

podniesienia samooceny, sukcesu, przynależności i satysfakcji życiowej;

3)

kształtowanie i wzmacnianie norm przeciwnych używaniu środków i substancji, o których

mowa w § 1 ust. 2, przez uczniów i wychowanków, a także norm przeciwnych podejmowaniu

innych zachowań ryzykownych;

4)

doskonalenie zawodowe nauczycieli i wychowawców w zakresie realizacji szkolnej interwencji

profilaktycznej w przypadku podejmowania przez uczniów i wychowanków zachowań ryzykownych;

5

włączanie, w razie potrzeby, w indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, o którym

mowa w art. 127 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe, działań z zakresu przeciwdziałania

używaniu środków i substancji, o których mowa w § 1 ust. 2.

1

Szkoła i placówka, przy prowadzeniu działalności, o której mowa w § 2-5, współpracuje

z jednostkami samorządu terytorialnego, poradniami psychologiczno-pedagogicznymi,

w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, podmiotami

realizującymi świadczenia zdrowotne z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, opieki

psychiatrycznej i leczenia uzależnień, państwowymi wojewódzkimi i państwowymi powiatowymi

inspektorami sanitarnymi, Policją, pracodawcami, podmiotami, o których mowa w art.

5 ust. 3 ustawy, podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 1 i art. 86 ust. 1 ustawy

- Prawo oświatowe, lub podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym.

2

Podstawę do podejmowania działalności, o której mowa w § 2-5, stanowi diagnoza w zakresie

występujących w środowisku szkolnym czynników chroniących i czynników ryzyka, o których

mowa odpowiednio w ust. 3 i 4, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń związanych z

używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych,

dotycząca uczniów lub wychowanków, rodziców lub opiekunów, nauczycieli, wychowawców

i innych pracowników szkoły lub placówki, opracowywana we współpracy z podmiotami,

o których mowa w ust. 1, w każdym roku szkolnym, w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia

roku szkolnego.

3.

Przez czynniki chroniące należy rozumieć indywidualne cechy i zachowania uczniów lub

wychowanków, cechy środowiska społecznego i efekty ich wzajemnego oddziaływania, których

występowanie wzmacnia ogólny potencjał zdrowotny ucznia lub wychowanka i zwiększa

jego odporność na działanie czynników ryzyka, o których mowa w ust. 4.

4.

Przez czynniki ryzyka należy rozumieć indywidualne cechy i zachowania uczniów lub

wychowanków, cechy środowiska społecznego i efekty ich wzajemnego oddziaływania, które

wiążą się z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia zachowań ryzykownych stanowiących

zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju, zdrowia, bezpieczeństwa lub funkcjonowania

społecznego.

5

Działania prowadzone w ramach działalności, o której mowa w § 2-5, wynikające z diagnozy,

o której mowa w ust. 2, szkoła lub placówka uwzględnia w programie wychowawczo-profilaktycznym

szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe.

1.

Działalność, o której mowa w § 1, może być realizowana w ramach

1

zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, o których mowa w art. 109 ust.

1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe;

2

zajęć, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 6 i ust. 4 ustawy - Prawo oświatowe;

3)

zajęć edukacyjnych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty;

4)

zajęć edukacyjnych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu

ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

(Dz. U. poz. 78, z późn. zm.;

5)

zajęć z wychowawcą;

6)

zajęć, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

(Dz. U. z 2019 r. poz. 2215).

2

Działalność, o której mowa w § 1, może odbywać się także w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

o której mowa w przepisach w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej

w przedszkolach, szkołach i placówkach, w formach określonych w tych przepisach.

3.

Działalność, o której mowa w § 1, realizowana w ramach zajęć, o których mowa w ust.

1 i 2, może odbywać się w oddziale, grupie oddziałowej, międzyoddziałowej lub międzyklasowej,

z udziałem całej społeczności szkolnej lub w trakcie bieżącej pracy z uczniem.

4.

Działalność, o której mowa w § 1, realizowana w ramach zajęć, o których mowa w ust.

1, może odbywać się w szczególności w formie interaktywnych wykładów, warsztatów,

treningów umiejętności, projektów, debat, szkoleń, spektakli teatralnych, spotów,

kampanii społecznych, happeningów, pikników edukacyjnych lub w innych formach uwzględniających

wykorzystanie aktywnych metod pracy.

5.

Działalność, o której mowa w § 1, może odbywać się także w ramach realizacji programów,

o których mowa w § 5 ust. 3 pkt 1, w formach wskazanych w tych programach.

6

Działalność, o której mowa w § 1, powinna być realizowana z uwzględnieniem form i

działań określonych w Gminnym Programie Przeciwdziałania Narkomanii, o którym mowa

w art. 10 ust. 2 ustawy, oraz w Krajowym Programie Przeciwdziałania Narkomanii określonym

w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o zdrowiu publicznym.

7

W działalności, o której mowa w § 1, mogą brać udział rodzice, opiekunowie, specjaliści

oraz przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego, poradni psychologiczno-pedagogicznych,

w tym poradni specjalistycznych, placówek doskonalenia nauczycieli, podmiotów realizujących

świadczenia zdrowotne z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, opieki psychiatrycznej

i leczenia uzależnień, państwowych wojewódzkich i państwowych powiatowych inspektorów

sanitarnych, Policji, pracodawców, podmiotów, o których mowa w art. 5 ust. 3 ustawy,

podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 1 i art. 86 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe,

lub podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym, z tym że w zakresie zagrożeń związanych z używaniem substancji psychotropowych,

środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych szkoła lub placówka prowadzi

działania oparte na naukowych podstawach lub o potwierdzonej skuteczności we współpracy

z państwowymi wojewódzkimi i państwowymi powiatowymi inspektorami sanitarnymi, Policją

lub podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym.

8

Na podstawie diagnozy, o której mowa w § 6 ust. 2, nauczyciel lub wychowawca w uzgodnieniu

z dyrektorem szkoły lub placówki wybiera formę, w której realizuje działalność, o

której mowa w § 1, uwzględniając wykorzystanie aktywnych metod pracy, z tym że w zakresie

zagrożeń związanych z używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz

nowych substancji psychoaktywnych prowadzi działania, o których mowa w ust. 7, we współpracy z przedstawicielem lub przedstawicielami państwowych wojewódzkich

i państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych, Policji lub podmiotów, o których

mowa w art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym, posiadającymi doświadczenie w prowadzeniu tych działań, w szczególności w realizowaniu

programów, o których mowa w § 5 ust. 3 pkt 1.

Szkoły i placówki dostosują, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia,

program wychowawczy i program profilaktyki, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, do przepisów rozporządzenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2015 r.