Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem"

Ustawa określa uprawnienia kobiet w ciąży i rodzin do wsparcia w zakresie dostępu

do

1)

świadczeń opieki zdrowotnej;

2)

instrumentów polityki na rzecz rodziny.

1.

Ustawę stosuje się do świadczeniobiorców oraz osób uprawnionych do świadczeń opieki

zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm..

2.

Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez świadczeniodawców, o których

mowa w art. 5 pkt 41 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych, jednostki samorządu terytorialnego oraz jednostki organizacyjne realizujące wspieranie

rodziny, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

(Dz. U. z 2020 r. poz. 821), lub inne jednostki sektora finansów publicznych lub wykonujące zadania zlecone im

przez jednostki sektora finansów publicznych, w tym na zasadach, w sposób i w trybie

przewidzianym w przepisach odrębnych.

Ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio: małżonków, rodziców

dziecka w fazie prenatalnej, rodziców dziecka, opiekuna faktycznego dziecka, przez

którego rozumie się osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z

wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a także pozostające na ich

utrzymaniu dzieci.

1.

Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez

1)

zapewnienie dostępu do informacji w zakresie rozwiązań wspierających rodziny oraz

kobiety w ciąży,

2)

zapewnienie kobietom w ciąży dostępu do diagnostyki prenatalnej,

3)

zapewnienie odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla kobiety w okresie ciąży,

porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz w sytuacji

niepowodzeń położniczych

- na zasadach określonych w przepisach odrębnych.

2.

Wsparcie, o którym mowa w art. 1, obejmuje także zapewnienie

1)

dostępu do poradnictwa w zakresie rozwiązań wspierających rodzinę;

2)

jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie

i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które

powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;

3)

odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem

dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną

chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka

lub w czasie porodu;

4)

dostępu do usług koordynacyjno-opiekuńczo-rehabilitacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem

dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną

chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka

lub w czasie porodu;

5)

możliwości przeprowadzenia porodu w szpitalu III poziomu referencyjnego;

6)

innych świadczeń, w tym w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastępczej.

3.

Ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu,

które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, o których

mowa w ust. 2 pkt 2-4, stwierdza w zaświadczeniu lekarz ubezpieczenia zdrowotnego,

w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych, posiadający specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa

i ginekologii, perinatologii, neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej

lub chirurgii dziecięcej.

4.

Wsparcie, o którym mowa w ust. 2 pkt 3-6, jest realizowane również na zasadach określonych

w przepisach odrębnych.

1.

Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rodziny

oraz ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego opracuje informator o

uprawnieniach przysługujących na podstawie ustawy. Informator jest zamieszczany na

stronach podmiotowych urzędów obsługujących tych ministrów.

2.

Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany do udzielania w miejscu

udzielania świadczeń informacji w zakresie objętym informatorem, o którym mowa w ust.

1.

Uprawnienia, o których mowa w art. 1 pkt 1, na rzecz kobiety w ciąży oraz dziecka

obejmują w szczególności

1)

diagnostykę prenatalną;

2)

świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i leczenia

szpitalnego, w tym zabiegi wewnątrzmaciczne;

3)

wsparcie psychologiczne;

4)

rehabilitację leczniczą;

5)

zaopatrzenie w wyroby medyczne;

6)

opiekę paliatywną i hospicyjną;

7)

poradnictwo laktacyjne, ze szczególnym uwzględnieniem matek dzieci urodzonych przed

ukończeniem 37 tygodnia ciąży lub urodzonych z masą urodzeniową poniżej 2500 g.

1.

Do zawierania umów ze świadczeniodawcami realizującymi świadczenia opieki zdrowotnej

w więcej niż jednym zakresie świadczeń lub w różnych rodzajach działalności leczniczej,

o których mowa w art. 8 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

(Dz. U. z 2020 r. poz. 295 i 567), skierowane do kobiet w ciąży powikłanej oraz dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie

i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały

w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych dotyczących konkursu ofert i rokowań.

2.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu

Zdrowia zawiera umowę ze świadczeniodawcą spełniającym warunki do zawarcia umowy na

realizację świadczeń, o których mowa w ust. 1, określone przez Prezesa Narodowego

Funduszu Zdrowia. Przepisy art. 146 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych stosuje się odpowiednio.

1.

Rodzina jest uprawniona w sytuacjach, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust.

2 pkt 2-4, do poradnictwa w zakresie

1)

przezwyciężania trudności w pielęgnacji i wychowaniu dziecka;

2)

wsparcia psychologicznego;

3)

pomocy prawnej, w szczególności w zakresie praw rodzicielskich i uprawnień pracowniczych;

4)

dostępu do rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz świadczeń opieki zdrowotnej.

2.

Poradnictwo w zakresie, o którym mowa w ust. 1, dla kobiet posiadających dokument

potwierdzający ciążę, ich rodzin lub rodziny z dzieckiem posiadającym zaświadczenie,

o którym mowa w art. 4 ust. 3, koordynowane jest przez asystenta rodziny, o którym

mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

3.

Koordynacja, o której mowa w ust. 2, polega na

1)

opracowywaniu wspólnie z osobami, o których mowa w ust. 2, katalogu możliwego do uzyskania

wsparcia;

2)

występowaniu przez asystenta rodziny w imieniu osób, o których mowa w ust. 2, na ich

żądanie, do podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem świadczeniodawców,

w celu umożliwienia im skorzystania ze wsparcia, na podstawie pisemnego upoważnienia.

4.

Podmioty odpowiedzialne za realizację wsparcia, o którym mowa w art. 1, obowiązane

są do współpracy z asystentem rodziny w zakresie przekazywania informacji na jego

wniosek o możliwym do zrealizowania przez te podmioty wsparciu.

5.

Podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem świadczeniodawców, przekazują

asystentowi rodziny informacje w zakresie udzielonego wsparcia w przypadku złożenia

wniosku, o którym mowa w ust. 4.

6.

Koordynacja wsparcia podejmowana jest przez asystenta rodziny na wniosek osób, o których

mowa w ust. 2, złożony do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy

kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych.art. 11 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy

zastępczej nie stosuje się.

7.

Składając wniosek, o którym mowa w ust. 6, wnioskodawca wyraża zgodę na przetwarzanie

przez asystenta rodziny jego danych osobowych niezbędnych do wykonywania zadań wynikających

z ustawy oraz zgodę na przekazanie asystentowi rodziny przez podmioty, o których mowa

w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem świadczeniodawców, informacji o udzielonym wsparciu.

1.

Koordynacja, o której mowa w art. 8 ust. 2, finansowana jest ze środków Funduszu Pracy.

2.

W ustawie budżetowej corocznie przeznacza się na realizację koordynacji, o której

mowa w art. 8 ust. 2, środki finansowe w kwocie nie większej niż 70 mln zł.

3.

Środki na realizację koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, minister właściwy

do spraw rodziny przekazuje wojewodom na ich wniosek.

4.

Wojewoda przekazuje środki, o których mowa w ust. 3, wójtom, burmistrzom lub prezydentom

miast na podstawie zawartej umowy.

5.

Środki Funduszu Pracy przekazane wójtom, burmistrzom lub prezydentom miast na realizację

koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, stanowią dochód gminy, o którym mowa w

art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

(Dz. U. z 2020 r. poz. 23, 374 i 1086).

1.

Z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie, o którym mowa

w art. 4 ust. 3, przyznaje się, na to dziecko, jednorazowe świadczenie w wysokości

4000 zł.

2.

Jednorazowe świadczenie przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo

opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód.

3.

Prawo do jednorazowego świadczenia ustala się na wniosek osób, o których mowa w ust.

2.

4.

Wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia składa się w terminie 12 miesięcy od dnia

narodzin dziecka. Wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania.

5.

Jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną

nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

6.

Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem

wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 111) stosuje się odpowiednio.

7.

Przepisu ust. 5 nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi opiekunami

dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko.

8.

Systemy teleinformatyczne stosowane w urzędach administracji publicznej realizujących

zadania w zakresie jednorazowego świadczenia stanowią integralne części systemów teleinformatycznych

stosowanych do realizacji świadczeń rodzinnych określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

9.

Do finansowania jednorazowego świadczenia mają zastosowanie przepisy o finansach publicznych.

10.

Jednorazowe świadczenie i koszty jego obsługi są finansowane w formie dotacji celowej

z budżetu państwa.

11.

Koszty obsługi, o których mowa w ust. 10, w przypadku organu właściwego w rozumieniu

ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wynoszą 3% otrzymanej dotacji na jednorazowe świadczenie.

12.

Zwroty nienależnie pobranego jednorazowego świadczenia w trakcie danego roku budżetowego

nie mają wpływu na wysokość kosztów obsługi, o których mowa w ust. 11.

13.

Przepisy art. 3 pkt 7, 11 i 15a, art. 7 pkt 2 i 6, art. 20-22, art. 23 ust. 2-3f, ust. 4 pkt

3, ust. 6a-13, art. 23a, art. 23b, art. 24a, art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 1 i 2 i

art. 29-32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio.

14.

Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku,

o którym mowa w ust. 3, kierując się koniecznością zapewnienia prawidłowego przebiegu

postępowania w sprawach o przyznanie jednorazowego świadczenia oraz dokumentacji niezbędnej

do sprawnej realizacji zadania, również drogą elektroniczną.

Kwoty jednorazowego świadczenia nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, 1622, 1690, 1818 i 2473).

1.

Rada Ministrów w terminie do dnia 31 grudnia 2016 r. przyjmie program kompleksowego

wsparcia dla rodzin „Za życiem”, opracowany na podstawie odrębnych przepisów.

2.

Program dotyczy w szczególności

1)

wczesnego wspomagania rozwoju dziecka;

2)

opieki, w tym paliatywnej lub rehabilitacji dzieci posiadających zaświadczenie, o

którym mowa w art. 4 ust. 3;

3)

wsparcia dla kobiet w ciąży i ich rodzin w przypadku ciąży powikłanej;

4)

pomocy w zabezpieczeniu szczególnych potrzeb, w tym mieszkaniowych, rodzin z dzieckiem

posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3.

3.

Program może być również skierowany do rodzin z dzieckiem legitymującym się orzeczeniem

o niepełnosprawności albo orzeczeniem o lekkim lub umiarkowanym lub znacznym stopniu

niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej

oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz do dzieci i młodzieży posiadających

odpowiednio opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, orzeczenie o

potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,

o których mowa w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

(Dz. U. z 2020 r. poz. 910), i ich rodzin.

1.

Monitoring realizacji ustawy sprawuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania

kobiety w ciąży oraz dziecka uprawnionego do wsparcia.

2.

Wojewoda obowiązany jest do przedstawienia Radzie Ministrów corocznie do dnia 30 kwietnia

informacji z realizacji ustawy za rok poprzedni.

3.

Rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa, biorąc pod uwagę lokalne potrzeby

w zakresie wspierania kobiet w ciąży, rodzin oraz dzieci, o których mowa w art. 4

ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2-4, mogą w drodze uchwały ustanowić dla osób zamieszkałych

na terenie jej działania uprawnienia na rzecz kobiet, rodzin i dzieci, inne niż określone

w niniejszej ustawie.

(pominięte)

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 7, art. 12 i art.

18 pkt 3 i 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia

Ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o

1)

ośrodku pomocy społecznej, należy przez to rozumieć centrum usług społecznych,

2)

kierowniku ośrodka pomocy społecznej, należy przez to rozumieć dyrektora centrum usług

społecznych

- jeżeli centrum usług społecznych powstało w wyniku przekształcenia ośrodka pomocy

społecznej.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.