Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 11 października 2019 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu jednolitych części wód podziemnych

Rozporządzenie określa kryteria i sposób oceny stanu jednolitych części wód podziemnych,

obejmujące

1)

klasyfikację elementów fizykochemicznych;

2)

definicje klasyfikacji stanu ilościowego wód podziemnych oraz ich stanu chemicznego;

3)

sposób interpretacji wyników badań elementów fizykochemicznych i ilościowych;

4)

sposób prezentacji ich stanu;

5)

częstotliwość dokonywania oceny ich stanu;

6)

wartości progowe będące normami jakości środowiska wyrażonymi jako stężenie danej

substancji zanieczyszczającej, grupy tych substancji lub substancji wyrażonej jako

wskaźnik, które nie powinno być przekroczone z uwagi na ochronę środowiska oraz zdrowie

ludzi, zwane dalej „wartościami progowymi”.

1.

Klasyfikacja elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych obejmuje pięć następujących

klas jakości wód podziemnych

1)

klasa I - wody bardzo dobrej jakości, w których wartości elementów fizykochemicznych

a)

są kształtowane wyłącznie w efekcie naturalnych procesów zachodzących w wodach podziemnych

i mieszczą się w zakresie tła hydrogeochemicznego,

b)

nie wskazują na wpływ działalności człowieka;

2)

klasa II - wody dobrej jakości, w których

a)

wartości niektórych elementów fizykochemicznych są podwyższone w wyniku naturalnych

procesów zachodzących w wodach podziemnych,

b)

wartości elementów fizykochemicznych nie wskazują na wpływ działalności człowieka

albo wpływ ten jest bardzo słaby;

3)

klasa III - wody zadowalającej jakości, w których wartości elementów fizykochemicznych

są podwyższone w wyniku

a)

naturalnych procesów zachodzących w wodach podziemnych lub

b)

słabego wpływu działalności człowieka;

4)

klasa IV - wody niezadowalającej jakości, w których wartości elementów fizykochemicznych

a)

są podwyższone w wyniku naturalnych procesów zachodzących w wodach podziemnych,

b)

wskazują na wyraźny wpływ działalności człowieka;

5)

klasa V - wody złej jakości, w których wartości elementów fizykochemicznych wskazują

na znaczący wpływ działalności człowieka.

2.

Klasyfikacji elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych dokonuje się na podstawie

wartości granicznych elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych określonych

w załączniku do rozporządzenia.

3.

Wartości graniczne elementów fizykochemicznych, o których mowa w ust. 2, ustala się

z uwzględnieniem poziomów tła hydrogeochemicznego, o ile zostało określone.

1.

W ramach klasyfikacji stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych określa

się

1)

dobry stan chemiczny;

2)

słaby stan chemiczny.

2.

Dobrym stanem chemicznym jednolitej części wód podziemnych, z zastrzeżeniem § 5 ust.

3 i 4, jest taki stan chemiczny, w którym są spełnione następujące warunki

1)

stężenia substancji zanieczyszczających nie wykazują efektów dopływu wód słonych ani

innych wód o jakości zagrażającej zanieczyszczeniem wód podziemnych;

2)

stężenia substancji zanieczyszczających nie przekraczają norm jakości ustalonych dla

wód podziemnych w przepisach dotyczących ochrony środowiska oraz zdrowia ludzi;

3)

poziom stężenia substancji zanieczyszczających nie może prowadzić do

a)

nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód powierzchniowych

pozostających w bezpośrednim związku hydraulicznym z wodami podziemnymi,

b)

obniżenia jakości chemicznej lub ekologicznej jednolitych części wód powierzchniowych,

o których mowa w lit. a,

c)

powstawania znacznych szkód w ekosystemach lądowych bezpośrednio zależnych od wód

podziemnych;

4)

zmiany w przewodności elektrolitycznej nie wskazują na dopływ wód słonych ani innych

wód o jakości zagrażającej zanieczyszczeniem wód podziemnych.

3.

Słabym stanem chemicznym jednolitej części wód podziemnych jest taki stan chemiczny,

w którym nie jest spełniony co najmniej jeden z warunków, o których mowa w ust. 2.

1.

Oceny stanu chemicznego wód podziemnych w punkcie pomiarowo-kontrolnym, zwanym dalej

„punktem pomiarowym”, dokonuje się, ustalając klasę jakości wód podziemnych, przez

porównanie wartości badanych elementów fizykochemicznych z wartościami granicznymi

elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych określonymi w załączniku do rozporządzenia.

2.

Klasy jakości wód podziemnych I-III oznaczają dobry stan chemiczny, a klasy jakości

wód podziemnych IV i V oznaczają słaby stan chemiczny.

3.

Przy ocenie stanu chemicznego wód podziemnych w punkcie pomiarowym dopuszcza się przekroczenie

wartości granicznych elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych, gdy jest ono

spowodowane przez naturalne procesy, z zastrzeżeniem że przekroczenie tych wartości

nie dotyczy elementów fizykochemicznych oznaczonych w załączniku do rozporządzenia

symbolem „H”, i mieści się w granicach przyjętych dla kolejnej, niższej klasy jakości

wód podziemnych.

4.

W przypadku więcej niż jednego badania monitoringowego przeprowadzonego w danym roku

w celu porównania, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się wartość średniej arytmetycznej

stężeń badanych elementów fizykochemicznych uzyskanych z rocznych wyników badań monitoringowych

w punkcie pomiarowym.

1.

Oceny stanu chemicznego jednolitej części wód podziemnych dokonuje się przez porównanie

wartości stężeń badanych elementów fizykochemicznych, a w przypadku więcej niż jednego

badania monitoringowego przeprowadzonego w danym roku - średnich arytmetycznych stężeń

badanych elementów fizykochemicznych w punktach pomiarowych, reprezentatywnych dla

jednolitej części wód podziemnych, z wartościami progowymi.

2.

Wartościami progowymi są wartości graniczne elementów fizykochemicznych stanu wód

podziemnych określone w załączniku do rozporządzenia dla III klasy jakości wód podziemnych.

3.

Stan chemiczny jednolitej części wód podziemnych uznaje się za dobry, jeżeli wartości

stężeń lub średnich arytmetycznych stężeń badanych elementów fizykochemicznych w reprezentatywnych

dla jednolitej części wód podziemnych punktach pomiarowych nie przekraczają wartości

progowych.

4.

Stan chemiczny jednolitej części wód podziemnych uznaje się za dobry także w przypadku

gdy w obszarze jednolitej części wód podziemnych występują w jednym lub większej liczbie

punktów pomiarowych przekroczenia wartości progowych, ale na podstawie badań ustalono

przyczynę tych przekroczeń i oceniono, że

1)

przy uwzględnieniu wielkości obszaru jednolitej części wód podziemnych, w której występują

te przekroczenia, nie stanowią one istotnego zagrożenia dla środowiska;

2)

w przypadku wód podziemnych wykorzystywanych do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia

ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi nie stanowią one zagrożenia dla

osiągnięcia

a)

wymagań dla jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, określonych w przepisach

wydanych na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne,

b)

celu, o którym mowa w art. 70 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne;

3)

nie uniemożliwiają one wykorzystania danej jednolitej części wód podziemnych do celów

określonych w art. 30 i art. 31 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

5.

Przy ocenie stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych brane są pod uwagę

informacje wynikające z dokumentacji planistycznych, o których mowa w art. 317 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

1.

W celu zbadania, czy warunki uznania stanu chemicznego jednolitej części wód podziemnych

za dobry, określone w § 3 ust. 2 i § 5 ust. 4 pkt 2, są spełnione, jeżeli jest to

uzasadnione wynikami monitoringu, należy, opierając się na modelu koncepcyjnym danej

jednolitej części wód podziemnych, ocenić

1)

skutki obecności substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego w jednolitej

części wód podziemnych;

2)

ilość i stężenie substancji zanieczyszczających, które są lub mogą być przenoszone

z tej jednolitej części wód podziemnych do wód powierzchniowych, pozostających z nią

w bezpośrednim związku hydraulicznym, lub do ekosystemów lądowych bezpośrednio od

niej zależnych;

3)

przypuszczalny wpływ ilości i stężeń substancji zanieczyszczających przenoszonych

z tej jednolitej części wód podziemnych do wód powierzchniowych, pozostających z nią

w bezpośrednim związku hydraulicznym, oraz do ekosystemów lądowych bezpośrednio od

niej zależnych;

4)

wielkość dopływu wód słonych lub innych wód o jakości zagrażającej zanieczyszczeniem

wód podziemnych do jednolitej części wód podziemnych;

5)

zagrożenie spowodowane obecnością substancji zanieczyszczających w jednolitej części

wód podziemnych dla jakości wody wykorzystywanej lub planowanej do wykorzystania do

poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez

ludzi.

2.

W celu zbadania, czy warunki uznania stanu chemicznego jednolitej części wód podziemnych

za dobry, określone w § 5 ust. 4 pkt 1 i 3, są spełnione, jeżeli jest to uzasadnione

wynikami monitoringu, należy oszacować, w jakim obszarze danej jednolitej części wód

podziemnych średnia arytmetyczna stężenia danej substancji zanieczyszczającej przekracza

wartość progową, opierając się przy tym na zagregowanych wynikach badań, uzupełnionych,

w razie potrzeby, o oszacowania stężeń oparte na modelu koncepcyjnym danej jednolitej

części wód podziemnych.

1.

Jeżeli wyniki badań elementów fizykochemicznych wskazują na występowanie znaczących

i utrzymujących się trendów wzrostowych stężeń substancji zanieczyszczających, grupy

tych substancji lub substancji wyrażonej jako wskaźnik, zwanych dalej „trendami wzrostowymi”,

występujących w jednolitej części wód podziemnych uznanej za zagrożoną, określa się

te trendy, bazując na metodach statystycznych stosowanych do serii pomiarowych, oraz

wyznacza się punkt początkowy inicjowania działań mających na celu ich odwrócenie.

2.

Przy określaniu znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych uwzględnia się

rok bazowy i poziomy początkowe, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie

art. 350 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

3.

W celu uniknięcia błędu systematycznego w określaniu znaczących i utrzymujących się

trendów wzrostowych, wyniki poniżej granicy oznaczalności ustala się na poziomie połowy

wartości tej granicy, występującej w szeregu czasowym, z wyjątkiem wartości dla sumy

pestycydów.

4.

Punktem początkowym inicjowania działań mających odwrócić znaczące i utrzymujące się

trendy wzrostowe jest stan, w którym stężenie substancji zanieczyszczającej osiągnęło

poziom 75% wartości progowej.

5.

Punkt początkowy inicjowania działań mających odwrócić znaczące i utrzymujące się

trendy wzrostowe na niższym poziomie stężeń niż wartość określona w ust. 4 wyznacza

się, w przypadku gdy jest konieczne zapobiegnięcie istotnym dla środowiska niekorzystnym

zmianom jakości wód podziemnych lub co najmniej złagodzenie tych zmian w możliwie

największym stopniu, w sposób najefektywniejszy z punktu widzenia kosztów.

6.

Punkt początkowy inicjowania działań mających odwrócić znaczące i utrzymujące się

trendy wzrostowe na wyższym poziomie stężeń niż wartość określona w ust. 4 wyznacza

się, w przypadku gdy szybkość nasilania się trendu i jego odwracalny charakter sprawiają,

że przyjęcie punktu początkowego na wyższym poziomie stężeń niż wartość określona

w ust. 4 nadal umożliwia, w sposób najbardziej efektywny, zapobieżenie istotnym dla

środowiska niekorzystnym zmianom jakości wód podziemnych lub przynajmniej ich złagodzenie

w możliwie największym stopniu; z tym że przyjęcie punktu początkowego na wyższym

poziomie stężeń niż wartość określona w ust. 4 nie może prowadzić do opóźnienia terminów

osiągnięcia celów środowiskowych.

7.

Jeżeli interpretacja wyników badań elementów fizykochemicznych wskazuje na występowanie

znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych, ale granica oznaczalności substancji

zanieczyszczającej nie pozwala na stwierdzenie istnienia trendu na poziomie 75% wartości

progowej, określa się te trendy, wyznaczając inny niż określony w ust. 4 punkt początkowy

inicjowania działań mających odwrócić znaczące i utrzymujące się trendy wzrostowe.

8.

Punkt początkowy, o którym mowa w ust. 4-7, nie podlega zmianie w okresie 6-letniego

cyklu aktualizacji planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, o której mowa

w art. 318 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

9.

Jeżeli zachodzi potrzeba, do oceny wpływu zanieczyszczeń występujących w obrębie jednolitej

części wód podziemnych, w szczególności pochodzących ze źródeł punktowych i skażeń

na powierzchni terenu, które mogą stanowić zagrożenie dla osiągnięcia celów środowiskowych,

przeprowadza się dodatkową analizę trendów odnoszących się do wykrytych zanieczyszczeń

w celu potwierdzenia, że zanieczyszczenia pochodzące ze skażonych miejsc

1)

nie rozszerzają się,

2)

nie powodują pogorszenia stanu chemicznego danej jednolitej części wód podziemnych

lub grupy takich części oraz

3)

nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzi i środowiska.

1.

Stan chemiczny jednolitych części wód podziemnych prezentuje się na mapie stanu chemicznego

jednolitych części wód podziemnych, zwanej dalej „mapą stanu chemicznego”, w następujący

sposób

1)

stan dobry - kolor zielony;

2)

stan słaby - kolor czerwony.

2.

Na mapie stanu chemicznego prezentuje się w postaci punktów w kolorze czarnym, także

te miejsca w jednolitych częściach wód podziemnych, w których określono znaczące i

utrzymujące się trendy wzrostowe, o których mowa w § 7 ust. 1.

3.

Odwrócenie trendów wzrostowych, o których mowa w § 7 ust. 1, prezentuje się na mapie

stanu chemicznego w postaci punktów w kolorze niebieskim.

4.

Na mapie stanu chemicznego, jeżeli jest to możliwe, wskazuje się także w postaci znaku

graficznego wszystkie punkty pomiarowe, w których występują przekroczenia wartości

progowych.

Oceny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych dokonuje się przynajmniej

raz w okresie 6-letniego cyklu aktualizacji planu gospodarowania wodami na obszarze

dorzecza, o której mowa w art. 318 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

1.

Oceny stanu ilościowego jednolitej części wód podziemnych dokonuje się przez ustalenie

wielkości rezerw zasobów wód podziemnych jednolitej części wód podziemnych i interpretację

wyników badań położenia zwierciadła wód podziemnych.

2.

Ustalenia wielkości rezerw zasobów wód podziemnych jednolitej części wód podziemnych

dokonuje się przez porównanie średniego wieloletniego poboru rzeczywistego z ujęć

wód podziemnych, wyrażonego w m

3.

Interpretacja wyników badań położenia zwierciadła wód podziemnych polega na ustaleniu

wystąpienia następujących skutków wynikających z działalności człowieka

1)

zmian położenia zwierciadła wód podziemnych, które mogą spowodować

a)

nieosiągnięcie celów środowiskowych określonych dla wód powierzchniowych, pozostających

w bezpośrednim związku hydraulicznym z jednolitą częścią wód podziemnych, zawartych

w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, o którym mowa w art. 315 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne,

b)

wystąpienie znacznych szkód w ekosystemach lądowych bezpośrednio zależnych od wód

podziemnych,

c)

wystąpienie znacznego obniżenia zwierciadła wód podziemnych;

2)

krótkotrwałych lub ciągłych zmian kierunku przepływu wód podziemnych wynikających

ze zmian położenia zwierciadła wód podziemnych, występujących na ograniczonym obszarze,

które mogą powodować dopływ wód słonych lub innych wód o jakości zagrażającej zanieczyszczeniem

wód podziemnych, oraz mogą wskazywać na trwałą tendencję do zmian kierunku przepływu

wód podziemnych, która mogłaby spowodować taki dopływ.

1.

W ramach klasyfikacji stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych określa

się

1)

dobry stan ilościowy;

2)

słaby stan ilościowy.

2.

Dobrym stanem ilościowym jednolitej części wód podziemnych jest taki stan ilościowy

wód podziemnych, w którym w jednolitej części wód podziemnych

1)

dostępne zasoby wód podziemnych są wyższe od średniego wieloletniego rzeczywistego

poboru z ujęć wód podziemnych;

2)

zwierciadło wód podziemnych nie podlega zmianom wynikającym z działalności człowieka,

powodującym skutki, o których mowa w § 10 ust. 3.

3.

Słabym stanem ilościowym jednolitej części wód podziemnych jest taki stan ilościowy

wód podziemnych, w którym w jednolitej części wód podziemnych

1)

średni wieloletni pobór rzeczywisty z ujęć wód podziemnych jest równy lub wyższy od

dostępnych zasobów wód podziemnych;

2)

zwierciadło wód podziemnych podlega takim zmianom wynikającym z działalności człowieka,

że wystąpił co najmniej jeden ze skutków określonych w § 10 ust. 3.

Stan ilościowy jednolitych części wód podziemnych prezentuje się na mapie stanu ilościowego

jednolitych części wód podziemnych w następujący sposób

1)

stan dobry - kolor zielony;

2)

stan słaby - kolor czerwony.

Oceny stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych dokonuje się przynajmniej

raz w okresie 6-letniego cyklu aktualizacji planu gospodarowania wodami na obszarze

dorzecza, o której mowa w art. 318 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

1.

Stan jednolitej części wód podziemnych ocenia się jako dobry, jeżeli zarówno jej stan

chemiczny, jak i jej stan ilościowy, są oceniane jako dobre.

2.

Stan jednolitej części wód podziemnych ocenia się jako słaby, jeżeli jej stan chemiczny

lub jej stan ilościowy jest oceniany jako słaby.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.