Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 czerwca 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Ustawa reguluje

1)

zasady, wysokość oraz tryb przyznawania świadczenia pieniężnego, zwanego dalej „świadczeniem”,

osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III

Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich;

2)

zasady wydawania legitymacji osoby deportowanej do pracy przymusowej lub osadzonej

w obozie pracy przez III Rzeszę lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,

zwanej dalej „legitymacją”;

3)

inne niż wymienione w pkt 1 i 2 uprawnienia osób deportowanych do pracy przymusowej

oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik

Radzieckich.

1

Świadczenie przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w

ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie.

2.

Świadczenie przysługuje wyłącznie osobom, które nie mają ustalonego prawa do dodatku

1)

kombatanckiego, określonego w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących

ofiarami represji wojennych i okresu powojennego;

2)

za tajne nauczanie, przysługującego na podstawie odrębnych przepisów.

3.

Osobie uprawnionej równocześnie do świadczenia i do dodatku określonego w przepisach

1)

o ubezpieczeniu społecznym rolników,

2)

o uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo

zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu

- przysługuje świadczenie albo jeden z dodatków - wyższy lub wybrany przez uprawnionego.

Represją w rozumieniu ustawy jest

1)

osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn

politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;

2)

deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach

terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium

na terytorium

a)

III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b)

Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w

okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do

końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

1.

Świadczenie przysługujące w wysokości ustalonej w wyniku podwyższenia wskaźnikiem

waloryzacji emerytur i rent od dnia 1 czerwca 2001 r., z uwzględnieniem waloryzacji

przypadających w okresie od dnia 1 czerwca 2002 r. do dnia 31 maja 2005 r., za każdy

pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2, nie więcej jednak łącznie niż

za 20 miesięcy, od dnia 1 czerwca 2005 r. wynosi kwotę

1)

za 1 miesiąc - 7,23 zł;

2)

za 2 miesiące - 14,41 zł;

3)

za 3 miesiące - 21,66 zł;

4)

za 4 miesiące - 28,83 zł;

5)

za 5 miesięcy - 36,08 zł;

6)

za 6 miesięcy - 43,24 zł;

7)

za 7 miesięcy - 50,49 zł;

8)

za 8 miesięcy - 57,71 zł;

9)

za 9 miesięcy - 64,94 zł;

10)

za 10 miesięcy - 72,13 zł;

11)

za 11 miesięcy - 79,30 zł;

12)

za 12 miesięcy - 86,58 zł;

13)

za 13 miesięcy - 93,77 zł;

14)

za 14 miesięcy - 100,99 zł;

15)

za 15 miesięcy - 108,19 zł;

16)

za 16 miesięcy - 115,39 zł;

17)

za 17 miesięcy - 122,65 zł;

18)

za 18 miesięcy - 129,82 zł;

19)

za 19 miesięcy - 137,06 zł;

20)

za 20 miesięcy - 144,25 zł.

2.

Kwota świadczenia ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur

i rent od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja, z uwzględnieniem ust.

4.

3.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” co najmniej na 12 dni roboczych przed najbliższym

terminem waloryzacji należną od tego terminu kwotę świadczenia, o którym mowa w ust.

1.

4.

W 2002 r. świadczenie nie podlega waloryzacji.

1.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje legitymację osoby

deportowanej do pracy przymusowej lub osadzonej w obozie pracy przez III Rzeszę lub

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich na wniosek osoby deportowanej do pracy

przymusowej lub osadzonej w obozie pracy przez III Rzeszę lub Związek Socjalistycznych

Republik Radzieckich, która w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy posiada uprawnienie

stwierdzone decyzją, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1.

2.

Wniosek o wydanie legitymacji, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać imię (imiona),

nazwisko, datę i miejsce urodzenia, PESEL, adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny

wnioskodawcy, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej.

3.

Legitymacja osoby deportowanej do pracy przymusowej lub osadzonej w obozie pracy przez

III Rzeszę lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich wydawana jest w terminie

30 dni od dnia złożenia wniosku o jej wydanie.

1

Uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych na podstawie wniosku zainteresowanej osoby i dokumentów oraz

dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji.

1a

Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera imię lub imiona oraz nazwisko, nazwisko rodowe,

datę i miejsce urodzenia, imiona rodziców, aktualne obywatelstwo i obywatelstwo w

czasie podlegania represjom, numer PESEL, adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny

wnioskodawcy, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, o ile wnioskodawca je

posiada.

2.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może upoważnić inne osoby

będące pracownikami Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wydawania

decyzji, o których mowa w ust. 1.

3.

(uchylony)

4.

W zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają

zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

5.

(utracił moc)

6.

(uchylony)

Ustawa wchodzi w życie z dniem 30 października 2018 r.

1.

Świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy, na wniosek osoby uprawnionej

złożony w tym organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia

1)

osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą;

2)

osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona

- kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału.

2.

Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające

miesiąc zgłoszenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.

2a

Na wniosek osoby uprawnionej do świadczenia, zamieszkałej za granicą w państwie członkowskim

Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu

(EFTA) lub w państwie, z którym Rzeczpospolitą Polską łączy umowa międzynarodowa w

dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur lub rent, świadczenie

wypłaca się z emeryturą, uposażeniem w stanie spoczynku lub innymi świadczeniami,

w państwie zamieszkania, na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie

wskazanej przez organ emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez

ten organ. Wypłata dokonywana jest w walucie wymienialnej.

2b

Przepis ust. 1 stosuje się również do osób uprawnionych do świadczenia, zamieszkałych

za granicą w państwie, z którym Rzeczypospolitej Polskiej nie łączy umowa międzynarodowa

w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur i rent.

3.

Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb wypłacania świadczenia

osobom niemającym ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz osobom pobierającym

świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych.

1.

Osobom uprawnionym do świadczenia, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej,

zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc

pieniężna - jednorazowa lub okresowa.

2.

Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana w szczególności na

1)

częściowe pokrycie kosztów zakupu wózka inwalidzkiego, sprzętu rehabilitacyjnego lub

wyrobów medycznych;

2)

dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju niepełnosprawności.

3.

Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana w szczególności na

1)

zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej

wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów

leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne;

2)

opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia.

4.

Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana, jeżeli

1)

dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej

emerytury, ogłaszanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 39, 730 i 752), zwanej dalej „najniższą emeryturą”;

2)

dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury;

3)

dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza

kwoty odpowiadającej 300% najniższej emerytury w przypadku gdy wnioskodawca

a)

pobiera rentę inwalidy wojennego lub wojskowego,

b)

jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji.

5.

Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana, jeżeli

1)

dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej

emerytury;

2)

dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 100% najniższej emerytury.

6.

Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana do wysokości 150% najniższej emerytury,

przy czym pomoc przeznaczona na częściowe pokrycie kosztów zakupu wózka inwalidzkiego,

sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych lub dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych

do rodzaju niepełnosprawności jest przyznawana do wysokości 300% najniższej emerytury.

7.

Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana do wysokości 100% najniższej emerytury miesięcznie.

8.

Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż

raz na 12 miesięcy.

9.

Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana nie częściej niż raz na 12 miesięcy.

10.

Pomoc pieniężna jest przyznawana na wniosek osoby uprawnionej w drodze decyzji administracyjnej

wydawanej przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

11.

Wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej zawiera imię lub imiona oraz nazwisko, datę

urodzenia, numer PESEL, dane teleadresowe: adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny,

numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, nazwę banku i numer rachunku bankowego

lub nazwę spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i numer rachunku w spółdzielczej

kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać wypłacona pomoc pieniężna, dochód

netto wnioskodawcy, a także imię, nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz dochód netto

osób, z którymi wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe.

12.

Do wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej należy dołączyć odpowiednio kopie dokumentów,

które będą stanowić podstawę ustalenia stanu zdrowia, sytuacji rodzinnej i materialnej

wnioskodawcy lub osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą

1)

orzeczenia o inwalidztwie, o niezdolności do pracy lub o stopniu niepełnosprawności;

2)

dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu netto, w szczególności aktualnej decyzji

o waloryzacji renty lub emerytury lub zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia

za pracę;

3)

nakazu płatniczego podatku rolnego oraz zaświadczenia z urzędu gminy o wielkości gospodarstwa

rolnego w hektarach przeliczeniowych;

4)

zaświadczenia o kontynuowaniu przez dziecko wnioskodawcy nauki w gimnazjum, szkole

ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub szkole wyższej;

5)

decyzji o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu

bezrobotnego, przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu lub wznowieniu wypłaty oraz

utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, stypendium i innych finansowanych z Funduszu

Pracy świadczeń niewynikających z zawartych umów albo oświadczenia o pozostawaniu

w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy.

13.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 4-7 i ust.

9.

1.

Do spraw związanych z przyznawaniem pomocy pieniężnej przepisy art. 6 pkt 3, 10, 14 i 16, art. 8 ust. 3-13, art. 11 ust. 1, art. 12, art. 13, art.

98, art. 100, art. 104, art. 105, art. 106 ust. 1, 3a i 5, art. 107 ust. 5b-5d i art.

109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm. stosuje się odpowiednio.

2.

Jako kwotę dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyjmuje się kwotę ustaloną zgodnie z art. 9 ust. 6 tej ustawy.

3.

Do dochodu nie wlicza się pozostałych świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm., kwoty dodatku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, oraz pomocy pieniężnej.

Świadczenie i pomoc pieniężna są finansowane ze środków budżetu państwa.

1.

Legitymację wydaje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wraz z

wydaniem decyzji, o której mowa w art. 4 ust. 1.

2.

Legitymacja jest dokumentem potwierdzającym prawo do korzystania z uprawnień, o których

mowa w art. 6b i art. 6c, oraz z uprawnień, o których mowa w art. 47c ust. 1 i art. 57 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach

opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm..

3.

W legitymacji ujawnia się imię (imiona), nazwisko i PESEL jej posiadacza.

4.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,

wzór legitymacji, mając na względzie konieczność zapewnienia sprawności postępowania

przy wydawaniu tej legitymacji i zapewnienie jej trwałości.

Osobie deportowanej do pracy przymusowej lub osadzonej w obozie pracy przez III Rzeszę

lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich przysługuje prawo pierwszeństwa

do środowiskowej opieki socjalnej, w tym w uzyskaniu miejsca w domu pomocy społecznej.

Samorząd terytorialny może udzielać pomocy osobom deportowanym do pracy przymusowej

lub osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę lub Związek Socjalistycznych Republik

Radzieckich, w zakresie udogodnień komunikacyjnych, świadczeń mieszkaniowych, kulturalnych,

zdrowotnych i oświatowych.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

(pominięty)

(pominięty)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt

10 i art. 6, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 87 pkt 1, który wchodzi w życie po upływie 90 dni od dnia ogłoszenia;

2)

art. 107 pkt 7 i 8, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 2019 r.;

3)

art. 157 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 13 października 2019 r.