Ustawa z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego

W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

(Dz. U. z 2017 r. poz. 682, z 2018 r. poz. 950 oraz z 2019 r. poz. 303) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 61

„

§ 2.

Powództwo o ustalenie macierzyństwa wytacza dziecko przeciwko matce, a jeżeli matka

nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy. W razie śmierci

dziecka, które wytoczyło powództwo, ustalenia macierzyństwa mogą dochodzić jego zstępni.

§ 3.

Matka wytacza powództwo o ustalenie macierzyństwa przeciwko dziecku, a jeżeli dziecko

nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

”

;

2)

art. 61

„

Art. 61

Matka nie może wytoczyć powództwa o ustalenie macierzyństwa po osiągnięciu przez dziecko

pełnoletności. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, matka może

wytoczyć powództwo o ustalenie macierzyństwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby

pełnoletność.

”

;

3)

art. 61

„

Art. 61

§ 1.

Zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka, chyba że dziecko

zmarło po wszczęciu postępowania.

§ 2.

W razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, zaprzeczenia macierzyństwa mogą

dochodzić jego zstępni.

Art. 61

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa może wytoczyć także prokurator,

jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. Jeżeli dziecko

zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, prokurator może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie

macierzyństwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność. Wytoczenie przez

prokuratora powództwa o zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko

zmarło po osiągnięciu pełnoletności.

”

;

4)

po art. 70 dodaje się art. 70

„

Art. 70

§ 1.

Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka, chyba że dziecko zmarło

po wszczęciu postępowania.

§ 2.

W razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, zaprzeczenia ojcostwa mogą dochodzić

jego zstępni.

”

;

5)

w art. 83

a)

§ 1 otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka,

chyba że dziecko zmarło po wszczęciu postępowania.

”

,

b)

po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu

„

§ 1a.

W razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, ustalenia bezskuteczności uznania

ojcostwa mogą dochodzić jego zstępni.

”

,

c)

§ 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, stosuje się odpowiednio przepisy

art. 82 § 1 i 2, przy czym powództwo powinno być wytoczone nie później niż do dnia,

w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność, przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez

sąd opiekuńczy.

”

;

6)

art. 84 otrzymuje brzmienie

„

Art. 84.

§ 1.

Sądowego ustalenia ojcostwa mogą żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec

dziecka.

§ 2.

Matka ani domniemany ojciec nie mogą wytoczyć powództwa o ustalenie ojcostwa po osiągnięciu

przez dziecko pełnoletności. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności,

matka oraz domniemany ojciec mogą wytoczyć powództwo o ustalenie ojcostwa do dnia,

w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

§ 3.

Dziecko albo matka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu,

a gdy ten nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 4.

Domniemany ojciec dziecka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko dziecku

i matce. Jeżeli matka dziecka nie żyje, powództwo wytacza się przeciwko dziecku, a

jeżeli dziecko nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 5.

W razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, ustalenia ojcostwa mogą dochodzić

jego zstępni.

”

;

7)

art. 86 otrzymuje brzmienie

„

Art. 86.

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona

interesu społecznego. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, prokurator

może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność. Wytoczenie przez prokuratora

powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa

nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zmarło po osiągnięciu pełnoletności.

”

;

8)

art. 99 otrzymuje brzmienie

„

Art. 99.

§ 1.

Dla dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, którego żadne z rodziców nie może

reprezentować, sąd opiekuńczy ustanawia kuratora reprezentującego dziecko.

§ 2.

Kurator reprezentujący dziecko jest umocowany do dokonywania wszelkich czynności łączących

się ze sprawą, również w zakresie zaskarżenia i wykonania orzeczenia. Do czynności

kuratora przepisy art. 95 § 3 i 4 oraz art. 154 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Do kuratora reprezentującego dziecko przepisy art. 148, art. 151, art. 152, art. 156,

art. 159, art. 164, art. 165 § 2, art. 168-170 i art. 180 § 2 stosuje się odpowiednio.

”

;

9)

po art. 99 dodaje się art. 99

„

Art. 99

§ 1.

Kuratorem reprezentującym dziecko może być ustanowiony adwokat lub radca prawny, który

wykazuje szczególną znajomość spraw dotyczących dziecka, tego samego rodzaju lub rodzajowo

odpowiadających sprawie, w której wymagana jest reprezentacja dziecka lub ukończył

szkolenie dotyczące zasad reprezentacji dziecka, praw lub potrzeb dziecka.

§ 2.

W przypadku gdy stopień skomplikowania sprawy tego nie wymaga, w szczególności gdy

sąd opiekuńczy określi szczegółowo treść czynności, kuratorem reprezentującym dziecko

może zostać ustanowiona również inna osoba posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze

i wykazująca znajomość potrzeb dziecka. Jeżeli szczególne okoliczności za tym przemawiają

kuratorem może zostać ustanowiona także osoba nieposiadająca wyższego wykształcenia

prawniczego.

§ 3.

Przepisu § 2 nie stosuje się do kuratora reprezentującego dziecko w postępowaniu karnym.

Art. 99

§ 1.

Kurator reprezentujący dziecko w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym

udziela na piśmie lub przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej temu z

rodziców dziecka, które nie uczestniczy w postępowaniu, na jego wniosek, informacji

niezbędnych do prawidłowego wykonywania władzy rodzicielskiej dotyczących przebiegu

tego postępowania i podjętych w jego toku czynnościach, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie

dobro dziecka. Kurator uzyskuje od tego rodzica, informacje o dziecku, jego stanie

zdrowia, sytuacji rodzinnej i środowisku, w zakresie niezbędnym do prawidłowej reprezentacji

dziecka.

§ 2.

O informacje o dziecku, o których mowa w § 1, kurator reprezentujący dziecko może

zwrócić się również do organów lub instytucji oraz stowarzyszeń i organizacji społecznych,

do których należy dziecko lub które świadczą dziecku pomoc.

§ 3.

Jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwalają

kurator reprezentujący dziecko nawiązuje z dzieckiem kontakt i informuje je o podejmowanych

czynnościach, przebiegu postępowania i sposobie jego zakończenia oraz konsekwencjach

podjętych działań dla jego sytuacji prawnej, w sposób zrozumiały i dostosowany do

stopnia jego rozwoju.

§ 4.

Kurator reprezentujący dziecko jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy,

o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności, z wyjątkiem wiarygodnych

informacji o przestępstwach popełnionych na szkodę dziecka. W przypadku, gdy kuratorem

reprezentującym dziecko został ustanowiony adwokat lub radca prawny, tajemnica ta

stanowi tajemnicę zawodową w rozumieniu ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, 1467, 1669 i 2193 oraz z 2019 r. poz. 730) lub ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

(Dz. U. z 2018 r. poz. 2115 i 2193 oraz z 2019 r. poz. 730).

Art. 99

O wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie poniesionych przez niego

wydatków orzeka ten sąd lub organ państwowy, przed którym dziecko jest reprezentowane,

stosując przepisy właściwe dla danego postępowania. Wysokość wynagrodzenia kuratora

ustanowionego do reprezentowania dziecka w postępowaniu innym niż postępowanie cywilne

i zwrot poniesionych przez niego wydatków ustala się na podstawie przepisów określających

wysokość wynagrodzenia i zwrot wydatków kuratora ustanowionego dla strony w sprawie

cywilnej.

”

.

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm. wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 454 § 1

„

§ 1

W sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa prokurator, wytaczając powództwo, pozywa kobietę

wpisaną jako matka w akcie urodzenia dziecka, mężczyznę, którego ojcostwo zostało

ustalone z uwzględnieniem jej macierzyństwa, oraz dziecko, a jeżeli osoby te nie żyją

- kuratora ustanowionego na ich miejsce.

§ 2.

W sprawach o zaprzeczenie ojcostwa prokurator, wytaczając powództwo, pozywa męża matki

dziecka, a jeżeli ten nie żyje - kuratora ustanowionego na jego miejsce, matkę dziecka,

jeżeli ta żyje, oraz dziecko, a jeżeli dziecko nie żyje - kuratora ustanowionego na

jego miejsce.

§ 3.

W sprawach o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa prokurator, wytaczając powództwo,

pozywa dziecko, a jeżeli dziecko nie żyje - kuratora ustanowionego na jego miejsce

oraz mężczyznę, który uznał ojcostwo, a jeżeli ten nie żyje - kuratora ustanowionego

na jego miejsce, a także matkę dziecka, jeżeli ta żyje.

”

;

2)

w art. 456 § 3 otrzymuje brzmienie

„

§ 3.

W sprawie o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa

oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa postępowanie zawiesza się w razie

śmierci dziecka, które było pozwanym w sprawie, do czasu ustanowienia przez sąd orzekający

kuratora, który wstępuje do sprawy na miejsce zmarłego dziecka. W razie śmierci dziecka,

które było powodem w sprawie, postępowanie zawiesza się, a jeżeli zstępni dziecka

w ciągu sześciu miesięcy od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania

nie zgłoszą wniosku o jego podjęcie, sąd postępowanie umorzy.

”

.

W sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ustanowiono kuratora

do reprezentowania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, którego nie może

reprezentować żadne z rodziców, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w

brzmieniu dotychczasowym, z wyjątkiem przepisów art. 99 § 2 i 3 oraz art. 99

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

stosuje przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Matka nie może wytoczyć powództwa o ustalenie macierzyństwa po osiągnięciu przez dziecko

pełnoletności. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, matka może

wytoczyć powództwo o ustalenie macierzyństwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby

pełnoletność.

§ 1.

Zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka, chyba że dziecko

zmarło po wszczęciu postępowania.

§ 2.

W razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, zaprzeczenia macierzyństwa mogą

dochodzić jego zstępni.

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa może wytoczyć także prokurator,

jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. Jeżeli dziecko

zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, prokurator może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie

macierzyństwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność. Wytoczenie przez

prokuratora powództwa o zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko

zmarło po osiągnięciu pełnoletności.

§ 1.

Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka, chyba że dziecko zmarło

po wszczęciu postępowania.

§ 2.

W razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, zaprzeczenia ojcostwa mogą dochodzić

jego zstępni.

§ 1.

Sądowego ustalenia ojcostwa mogą żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec

dziecka.

§ 2.

Matka ani domniemany ojciec nie mogą wytoczyć powództwa o ustalenie ojcostwa po osiągnięciu

przez dziecko pełnoletności. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności,

matka oraz domniemany ojciec mogą wytoczyć powództwo o ustalenie ojcostwa do dnia,

w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

§ 3.

Dziecko albo matka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu,

a gdy ten nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 4.

Domniemany ojciec dziecka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko dziecku

i matce. Jeżeli matka dziecka nie żyje, powództwo wytacza się przeciwko dziecku, a

jeżeli dziecko nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 5.

W razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, ustalenia ojcostwa mogą dochodzić

jego zstępni.

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona

interesu społecznego. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, prokurator

może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność. Wytoczenie przez prokuratora

powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa

nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zmarło po osiągnięciu pełnoletności.

§ 1.

Dla dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, którego żadne z rodziców nie może

reprezentować, sąd opiekuńczy ustanawia kuratora reprezentującego dziecko.

§ 2.

Kurator reprezentujący dziecko jest umocowany do dokonywania wszelkich czynności łączących

się ze sprawą, również w zakresie zaskarżenia i wykonania orzeczenia. Do czynności

kuratora przepisy art. 95 § 3 i 4 oraz art. 154 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Do kuratora reprezentującego dziecko przepisy art. 148, art. 151, art. 152, art. 156,

art. 159, art. 164, art. 165 § 2, art. 168-170 i art. 180 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Kuratorem reprezentującym dziecko może być ustanowiony adwokat lub radca prawny, który

wykazuje szczególną znajomość spraw dotyczących dziecka, tego samego rodzaju lub rodzajowo

odpowiadających sprawie, w której wymagana jest reprezentacja dziecka lub ukończył

szkolenie dotyczące zasad reprezentacji dziecka, praw lub potrzeb dziecka.

§ 2.

W przypadku gdy stopień skomplikowania sprawy tego nie wymaga, w szczególności gdy

sąd opiekuńczy określi szczegółowo treść czynności, kuratorem reprezentującym dziecko

może zostać ustanowiona również inna osoba posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze

i wykazująca znajomość potrzeb dziecka. Jeżeli szczególne okoliczności za tym przemawiają

kuratorem może zostać ustanowiona także osoba nieposiadająca wyższego wykształcenia

prawniczego.

§ 3.

Przepisu § 2 nie stosuje się do kuratora reprezentującego dziecko w postępowaniu karnym.

§ 1.

Kurator reprezentujący dziecko w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym

udziela na piśmie lub przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej temu z

rodziców dziecka, które nie uczestniczy w postępowaniu, na jego wniosek, informacji

niezbędnych do prawidłowego wykonywania władzy rodzicielskiej dotyczących przebiegu

tego postępowania i podjętych w jego toku czynnościach, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie

dobro dziecka. Kurator uzyskuje od tego rodzica, informacje o dziecku, jego stanie

zdrowia, sytuacji rodzinnej i środowisku, w zakresie niezbędnym do prawidłowej reprezentacji

dziecka.

§ 2.

O informacje o dziecku, o których mowa w § 1, kurator reprezentujący dziecko może

zwrócić się również do organów lub instytucji oraz stowarzyszeń i organizacji społecznych,

do których należy dziecko lub które świadczą dziecku pomoc.

§ 3.

Jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwalają

kurator reprezentujący dziecko nawiązuje z dzieckiem kontakt i informuje je o podejmowanych

czynnościach, przebiegu postępowania i sposobie jego zakończenia oraz konsekwencjach

podjętych działań dla jego sytuacji prawnej, w sposób zrozumiały i dostosowany do

stopnia jego rozwoju.

§ 4.

Kurator reprezentujący dziecko jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy,

o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności, z wyjątkiem wiarygodnych

informacji o przestępstwach popełnionych na szkodę dziecka. W przypadku, gdy kuratorem

reprezentującym dziecko został ustanowiony adwokat lub radca prawny, tajemnica ta

stanowi tajemnicę zawodową w rozumieniu ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, 1467, 1669 i 2193 oraz z 2019 r. poz. 730) lub ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

(Dz. U. z 2018 r. poz. 2115 i 2193 oraz z 2019 r. poz. 730).

O wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie poniesionych przez niego

wydatków orzeka ten sąd lub organ państwowy, przed którym dziecko jest reprezentowane,

stosując przepisy właściwe dla danego postępowania. Wysokość wynagrodzenia kuratora

ustanowionego do reprezentowania dziecka w postępowaniu innym niż postępowanie cywilne

i zwrot poniesionych przez niego wydatków ustala się na podstawie przepisów określających

wysokość wynagrodzenia i zwrot wydatków kuratora ustanowionego dla strony w sprawie

cywilnej.