Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 kwietnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich

§ 1.

Przepisy ustawy stosuje się w zakresie

1)

zapobiegania i zwalczania demoralizacji - w stosunku do osób, które nie ukończyły

lat 18;

2)

postępowania w sprawach o czyny karalne - w stosunku do osób, które dopuściły się

takiego czynu po ukończeniu lat 13, ale nie ukończyły lat 17;

3)

wykonywania środków wychowawczych lub poprawczych - w stosunku do osób, względem których

środki te zostały orzeczone, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez te osoby lat

21.

§ 2.

Ilekroć w ustawie jest mowa o

1)

„nieletnich” - rozumie się przez to osoby, o których mowa w § 1;

2)

„czynie karalnym” - rozumie się przez to czyn zabroniony przez ustawę jako

a)

przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo

b)

wykroczenie określone w art. 50a, art. 51, art. 69, art. 74, art. 76, art. 85, art. 87, art. 119, art. 122,

art. 124, art. 133 lub art. 143 Kodeksu wykroczeń.

Przewidziane w ustawie działania podejmuje się w wypadkach, gdy nieletni wykazuje

przejawy demoralizacji lub dopuści się czynu karalnego.

§ 1.

W sprawie nieletniego należy kierować się przede wszystkim jego dobrem, dążąc do osiągnięcia

korzystnych zmian w osobowości i zachowaniu się nieletniego oraz zmierzając w miarę

potrzeby do prawidłowego spełniania przez rodziców lub opiekuna ich obowiązków wobec

nieletniego, uwzględniając przy tym interes społeczny.

§ 2.

W postępowaniu z nieletnim bierze się pod uwagę osobowość nieletniego, a w szczególności

wiek, stan zdrowia, stopień rozwoju psychicznego i fizycznego, cechy charakteru, a

także zachowanie się oraz przyczyny i stopień demoralizacji, charakter środowiska

oraz warunki wychowania nieletniego.

§ 1.

W każdym stadium postępowania sąd rodzinny może, z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego

i nieletniego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia

postępowania mediacyjnego.

§ 2.

Instytucja lub osoba godna zaufania sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego,

sprawozdanie z jego przebiegu i wyników, które sąd rodzinny bierze pod uwagę, orzekając

w sprawie nieletniego.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb

przeprowadzania mediacji, regulując zwłaszcza warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje

i osoby uprawnione do jej przeprowadzania, sposób rejestracji tych instytucji i osób

oraz szkolenia mediatorów, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy, formę i zakres

sprawozdania z przebiegu i wyników postępowania mediacyjnego, mając na względzie wychowawczą

rolę postępowania mediacyjnego, interes pokrzywdzonego, dobrowolność i poufność mediacji

oraz fachowość i bezstronność mediatora.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

§ 1.

Każdy, kto stwierdzi istnienie okoliczności świadczących o demoralizacji nieletniego,

w szczególności naruszanie zasad współżycia społecznego, popełnienie czynu zabronionego,

systematyczne uchylanie się od obowiązku szkolnego lub kształcenia zawodowego, używanie

alkoholu lub innych środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, uprawianie nierządu,

włóczęgostwo, udział w grupach przestępczych, ma społeczny obowiązek odpowiedniego

przeciwdziałania temu, a przede wszystkim zawiadomienia o tym rodziców lub opiekuna

nieletniego, szkoły, sądu rodzinnego, Policji lub innego właściwego organu.

§ 2.

Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu czynu karalnego przez nieletniego, ma społeczny

obowiązek zawiadomić o tym sąd rodzinny lub Policję.

§ 3.

Instytucje państwowe i organizacje społeczne, które w związku ze swą działalnością

dowiedziały się o popełnieniu przez nieletniego czynu karalnego ściganego z urzędu,

są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym sąd rodzinny lub Policję oraz przedsięwziąć

czynności niecierpiące zwłoki, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów popełnienia

czynu.

Podmioty współdziałające z sądem rodzinnym, a w szczególności: instytucje państwowe,

społeczne lub jednostki samorządowe oraz osoby godne zaufania, w zakresie swego działania,

udzielają na żądanie sądu rodzinnego informacji niezbędnych w toku postępowania.

Wobec nieletniego mogą być stosowane środki wychowawcze oraz środek poprawczy w postaci

umieszczenia w zakładzie poprawczym; kara może być orzeczona tylko w wypadkach prawem

przewidzianych, jeżeli inne środki nie są w stanie zapewnić resocjalizacji nieletniego.

Wobec nieletnich sąd rodzinny może

1)

udzielić upomnienia;

2)

zobowiązać do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody,

do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności

lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia

w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym,

do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo

do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan

odurzenia;

3)

ustanowić nadzór odpowiedzialny rodziców lub opiekuna;

4)

ustanowić nadzór organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu

pracy albo osoby godnej zaufania - udzielających poręczenia za nieletniego;

5)

zastosować nadzór kuratora;

6)

skierować do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji

zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub

szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją;

7)

orzec zakaz prowadzenia pojazdów;

8)

orzec przepadek rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego;

9)

orzec umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej

zawodowej, która ukończyła szkolenie przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim;

10)

orzec umieszczenie w zakładzie poprawczym;

11)

zastosować inne środki zastrzeżone w niniejszej ustawie do właściwości sądu rodzinnego,

jak również zastosować środki przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, z wyłączeniem umieszczenia w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej

niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, placówce wsparcia dziennego, placówce opiekuńczo-wychowawczej

i regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej.

§ 1.

Sąd rodzinny może

1)

zobowiązać rodziców lub opiekuna do poprawy warunków wychowawczych, bytowych lub zdrowotnych

nieletniego, a także do ścisłej współpracy ze szkołą, do której nieletni uczęszcza,

poradnią psychologiczno-pedagogiczną lub inną poradnią specjalistyczną, zakładem pracy,

w którym jest zatrudniony, oraz lekarzem lub zakładem leczniczym;

2)

zobowiązać rodziców lub opiekuna do naprawienia w całości lub w części szkody wyrządzonej

przez nieletniego.

3)

(uchylony)

§ 2.

Sąd może zwrócić się do właściwych instytucji państwowych lub społecznych oraz jednostek

samorządowych o udzielenie niezbędnej pomocy w poprawie warunków wychowawczych, bytowych

lub zdrowotnych nieletniego.

§ 1.

W wypadku gdy rodzice lub opiekun nieletniego uchylają się od wykonania obowiązków

nałożonych na nich przez sąd rodzinny, sąd ten może wymierzyć im karę pieniężną w

wysokości od 50 do 1500 złotych.

§ 2.

Sąd uchyla karę pieniężną w całości lub w części, jeżeli osoba ukarana w ciągu 14

dni usprawiedliwi swoje zachowanie lub przystąpi do wykonywania nałożonych obowiązków.

§ 1.

W sprawie wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 8 § 1, orzeka sąd rodzinny

z urzędu, a w sprawie uchylenia tej kary - także na wniosek osoby ukaranej, stosując

odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 2.

Postanowienie sądu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinno być wydane po

wysłuchaniu osoby, której ma ono dotyczyć, chyba że osoba ta bez usprawiedliwienia

nie stawiła się na wezwanie.

Sąd rodzinny może orzec umieszczenie w zakładzie poprawczym nieletniego, który dopuścił

się czynu karalnego, o którym mowa w art. 1 § 2 pkt 2 lit. a, jeżeli przemawiają za

tym wysoki stopień demoralizacji nieletniego oraz okoliczności i charakter czynu,

zwłaszcza gdy inne środki wychowawcze okazały się nieskuteczne lub nie rokują resocjalizacji

nieletniego.

§ 1.

Umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym można warunkowo zawiesić, jeżeli właściwości

i warunki osobiste oraz środowiskowe sprawcy, jak również okoliczności i charakter

jego czynu uzasadniają przypuszczenie, że pomimo niewykonania środka poprawczego cele

wychowawcze zostaną osiągnięte.

§ 2.

Warunkowe zawieszenie następuje na okres próby, który wynosi od roku do lat 3; w okresie

próby sąd stosuje do nieletniego środki wychowawcze.

§ 3

Jeżeli w okresie próby zachowanie nieletniego wskazuje na dalszą demoralizację albo

jeżeli nieletni uchyla się od wykonywania nałożonych na niego obowiązków lub od nadzoru,

sąd rodzinny może odwołać warunkowe zawieszenie i zarządzić umieszczenie nieletniego

w zakładzie poprawczym. W razie popełnienia przez nieletniego czynu karalnego określonego

w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,

art. 173 § 1 lub 3, art. 189, art. 189a, art. 197 § 3 lub 4, art. 198, art. 200, art.

202 § 3, 4, 4a, 4b lub 4c, art. 204 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu

karnego i braku podstaw do rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego, sąd rodzinny odwołuje warunkowe zawieszenie i zarządza umieszczenie nieletniego

w zakładzie poprawczym.

§ 4.

Jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 3 miesięcy odwołanie warunkowego zawieszenia

nie nastąpiło, orzeczenie o umieszczeniu w zakładzie poprawczym z mocy prawa uważa

się za niebyłe.

W razie stwierdzenia u nieletniego upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej lub

innego zakłócenia czynności psychicznych bądź nałogowego używania alkoholu albo innych

środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, sąd rodzinny może orzec umieszczenie

nieletniego w szpitalu psychiatrycznym lub innym odpowiednim zakładzie leczniczym.

Jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, sąd

może orzec umieszczenie go w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, a w przypadku gdy

nieletni jest upośledzony umysłowo w stopniu głębokim i wymaga jedynie opieki - w

domu pomocy społecznej.

(uchylony)

W sprawach nieletnich, którzy dopuścili się czynu karalnego, sąd rodzinny stosuje

odpowiednio przepisy części ogólnej Kodeksu karnego, Kodeksu karnego skarbowego lub Kodeksu wykroczeń, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą.

§ 1.

Postępowania w sprawach nieletnich prowadzi sąd rodzinny, chyba że przepis szczególny

stanowi inaczej.

§ 2.

Postępowania, o których mowa w § 1, są niejawne, chyba że przepis szczególny stanowi

inaczej.

§ 1.

Jeżeli w sprawie o czyn karalny, o którym mowa w art. 1 § 2 pkt 2 lit. a, wszczęto

postępowanie przeciwko nieletniemu wespół z dorosłym, prokurator wyłącza sprawę nieletniego

i przekazuje ją sądowi rodzinnemu.

§ 2.

W szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli czyn karalny nieletniego pozostaje w

ścisłym związku z czynem osoby dorosłej, a dobro nieletniego nie stoi na przeszkodzie

łącznemu prowadzeniu sprawy, prokurator wszczyna lub prowadzi śledztwo. Po ukończeniu

śledztwa prokurator bądź je umarza, bądź przekazuje sprawę nieletniego sądowi rodzinnemu.

Jeżeli łączne rozpoznanie sprawy jest konieczne - przekazuje sprawę z aktem oskarżenia

sądowi właściwemu według przepisów Kodeksu postępowania karnego, który orzeka w sprawie nieletniego z zachowaniem przepisów niniejszej ustawy.

§ 3.

Sąd rodzinny, w którego okręgu prowadzone jest śledztwo, może stosować na wniosek

prokuratora środki, o których mowa w art. 26 i 27, zawiadamiając o dokonanych czynnościach

sąd rodzinny właściwości ogólnej.

§ 1.

Właściwość miejscową sądu rodzinnego ustala się według miejsca zamieszkania nieletniego,

a w razie trudności w ustaleniu miejsca zamieszkania - według miejsca pobytu nieletniego.

§ 2.

Z ważnych względów, zwłaszcza jeżeli przyczyniłoby się to do uproszczenia lub przyspieszenia

postępowania, sąd właściwy według miejsca zamieszkania nieletniego może przekazać

sprawę sądowi rodzinnemu, w którego okręgu nieletni przebywa.

§ 3.

W wypadku niecierpiącym zwłoki sąd rodzinny może wydać postanowienie w sprawie nieletniego,

który nie podlega jego właściwości miejscowej, po czym przekazuje sprawę sądowi miejscowo

właściwemu, zawiadamiając go o dokonanych czynnościach; przekazanie sprawy jest wiążące.

§ 1.

Sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego rozpoznaje sprawę, jeżeli

1)

zachodzą podstawy do orzeczenia wobec nieletniego kary na podstawie art. 10 § 2 Kodeksu karnego;

2)

przeciwko nieletniemu, który dopuścił się czynu karalnego, o którym mowa w art. 1

§ 2 pkt 2 lit. a, wszczęto postępowanie po ukończeniu przez nieletniego lat 18.

§ 2.

Postępowanie w sprawach, o których mowa w § 1, toczy się według przepisów Kodeksu postępowania karnego, jednakże w sprawach, o których mowa

1)

w pkt 1, gdy postępowanie wszczęto przed ukończeniem przez nieletniego lat 18

a)

postępowanie przygotowawcze prowadzi sąd rodzinny, z tym że przepisy art. 16 oraz

art. 32k stosuje się odpowiednio,

b)

nieletni musi mieć obrońcę,

c)

rodzice lub opiekun nieletniego mają prawa strony,

d)

przepisy art. 23-25a, art. 27, art. 32, art. 32f-32h i art. 32n § 1 stosuje się odpowiednio,

e)

tymczasowe aresztowanie może być zastosowane tylko wtedy, gdy umieszczenie w schronisku

dla nieletnich byłoby niewystarczające,

f)

jeżeli sąd uzna, że wobec nieletniego należy zastosować środki wychowawcze lub poprawcze

przewidziane w niniejszej ustawie, orzeka o zastosowaniu tych środków,

g)

przepisy art. 60, 62 i 63 stosuje się odpowiednio;

2)

w pkt 2, jeżeli czyn zabroniony jest przez ustawę jako przestępstwo skarbowe, postępowanie

toczy się na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego.

§ 3.

Jeżeli wobec nieletniego orzeczono karę pozbawienia wolności, okres pobytu w schronisku

dla nieletnich zalicza się na poczet tej kary na zasadach stosowanych przy zaliczaniu

skazanym okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary.

Nieletniemu przysługują

1)

prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy,

2)

prawo do odmowy składania wyjaśnień lub odpowiedzi na poszczególne pytania

- o czym należy go pouczyć przed przystąpieniem do przesłuchania lub wysłuchania.

Przy wysłuchaniu nieletniego należy dążyć do zapewnienia mu pełnej swobody wypowiadania

się. Wysłuchanie nieletniego powinno odbywać się w warunkach zbliżonych do naturalnych,

w miarę potrzeby w miejscu zamieszkania nieletniego, przy czym unikać należy wielokrotnego

wysłuchiwania nieletniego co do tych samych okoliczności lub okoliczności ustalonych

już innymi dowodami i niebudzących wątpliwości.

§ 1.

W sprawach nieletnich stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego właściwe dla spraw opiekuńczych, a w zakresie zbierania, utrwalania i przeprowadzania

dowodów przez Policję oraz powoływania i działania obrońcy stosuje się odpowiednio

przepisy Kodeksu postępowania karnego, ze zmianami przewidzianymi w ustawie.

§ 2.

Czynności dowodowe z udziałem osób małoletnich innych niż nieletni przeprowadza się

przy odpowiednim zastosowaniu przepisów Kodeksu postępowania karnego.

§ 3.

Do rzeczy zatrzymanych w toku postępowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

§ 1.

Sąd rodzinny wszczyna postępowanie w sprawie nieletniego, jeżeli zachodzi uzasadnione

podejrzenie istnienia okoliczności, o których mowa w art. 2.

§ 2.

Sąd rodzinny nie wszczyna postępowania, a wszczęte umarza w całości lub w części,

jeżeli nie ma podstaw do jego wszczęcia lub prowadzenia w określonym zakresie albo

gdy orzeczenie środków wychowawczych lub poprawczych jest niecelowe, w szczególności

ze względu na orzeczone już środki w innej sprawie, które w ocenie sądu są wystarczające.

§ 3.

Na postanowienie wydane na podstawie § 2 stronom oraz pokrzywdzonemu przysługuje zażalenie. Do pokrzywdzonego stosuje się

odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Postępowanie w sprawie nieletniego ma na celu ustalenie, czy istnieją okoliczności

świadczące o demoralizacji nieletniego lub czy nieletni popełnił czyn karalny, a także

ustalenie, czy zachodzi potrzeba zastosowania wobec nieletniego środków przewidzianych

w ustawie.

§ 1.

W sprawie o czyn ścigany na wniosek sąd rodzinny wszczyna postępowanie w razie złożenia

wniosku; postępowanie toczy się wówczas z urzędu.

§ 2.

W sprawie o czyn ścigany z oskarżenia prywatnego postępowanie wszczyna się, jeżeli

tego wymaga interes społeczny albo wzgląd na wychowanie nieletniego lub ochronę pokrzywdzonego;

postępowanie toczy się wówczas z urzędu.

§ 3.

Art. 21 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Rodziców lub opiekuna zawiadamia się o wszczęciu postępowania w sprawie nieletniego,

a o ukończeniu postępowania - jeżeli orzeczenie kończące postępowanie nie było im

doręczone.

§ 2.

O wszczęciu i ukończeniu postępowania w sprawie nieletniego można zawiadomić szkołę,

do której nieletni uczęszcza, odpowiednią instytucję państwową, społeczną lub jednostkę

samorządową, w szczególności powiatowe centrum pomocy rodzinie właściwe ze względu

na miejsce zamieszkania nieletniego.

§ 1.

W celu ustalenia danych dotyczących nieletniego i jego środowiska, a w szczególności

dotyczących zachowania się i warunków wychowawczych nieletniego, sytuacji bytowej

rodziny, przebiegu nauki nieletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego kontaktów

środowiskowych, stosunku do niego rodziców albo opiekuna, podejmowanych oddziaływań

wychowawczych, stanu zdrowia i znanych w środowisku uzależnień nieletniego, sąd rodzinny

zleca kuratorowi sądowemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

§ 2.

W wyjątkowych przypadkach przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może być zlecone

1)

przedstawicielom organizacji społecznych, do których zadań statutowych należy oddziaływanie

wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie procesu ich resocjalizacji, oraz osobom

godnym zaufania - jeżeli powierzono im nadzór nad nieletnim;

2)

jednostkom Policji, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego

- jeżeli zachodzi potrzeba uzyskania informacji niewymagających zastosowania wiedzy

psychologicznej i pedagogicznej;

3)

opiniodawczym zespołom sądowych specjalistów - jeżeli zachodzi potrzeba wydania opinii

o nieletnim;

4)

pracownikom pedagogicznym schronisk dla nieletnich lub zakładów poprawczych - jeżeli

zachodzi potrzeba wydania opinii o nieletnim lub w celu sprawdzenia zachowania nieletniego

oraz warunków wychowawczych i bytowych, w jakich nieletni przebywa poza zakładem poprawczym.

§ 3.

Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach udzielonego wywiadu środowiskowego,

ujawnia się jedynie na żądanie sądu rodzinnego.

§ 4.

Osoby, które dostarczyły w ramach wywiadu środowiskowego informacji mających istotne

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być w razie potrzeby przesłuchane w charakterze

świadków.

§ 5.

Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana udzielić mu pomocy przy wykonywaniu

zadań związanych z przeprowadzaniem wywiadu środowiskowego.

§ 6.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania wywiadów

środowiskowych o nieletnich dla potrzeb postępowania, regulując zwłaszcza czas, termin

i miejsce ich przeprowadzania, formę i szczegółowy zakres sprawozdania z wywiadu,

uwzględniając konieczność poszanowania sfery prywatności nieletniego i jego rodziny.

§ 1.

W razie potrzeby uzyskania kompleksowej diagnozy osobowości nieletniego, wymagającej

wiedzy pedagogicznej, psychologicznej lub medycznej, oraz określenia właściwych kierunków

oddziaływania na nieletniego, sąd rodzinny zwraca się o wydanie opinii do opiniodawczego

zespołu sądowych specjalistów. Sąd może zwrócić się o wydanie opinii także do innej

specjalistycznej placówki lub biegłego albo biegłych.

§ 2.

Przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym,

podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, domu pomocy społecznej albo zakładzie

poprawczym sąd zwraca się o wydanie opinii, o której mowa w § 1.

§ 3.

Przy przeprowadzeniu dowodu z opinii, o której mowa w § 1, sąd stosuje odpowiednio

przepisy art. 279, art. 284, art. 285 § 1 i 3, art. 286, art. 290 i art. 290.

§ 4.

Jeżeli sąd dysponuje opinią o nieletnim, sporządzoną w innej sprawie w okresie 6 miesięcy

poprzedzających wszczęcie postępowania wyjaśniającego, może wykorzystać ją w prowadzonym

postępowaniu. W takim wypadku sąd nie zwraca się o wydanie opinii, o której mowa w

§ 2.

§ 1.

W razie potrzeby uzyskania opinii o stanie zdrowia psychicznego nieletniego sąd rodzinny

zarządza jego badanie przez co najmniej 2 biegłych lekarzy psychiatrów. Na wniosek

biegłych lekarzy psychiatrów do udziału w wydaniu opinii sąd powołuje biegłych innych

specjalności.

§ 2.

W razie zgłoszenia przez biegłych takiej konieczności, badanie stanu zdrowia psychicznego

nieletniego może być połączone z obserwacją w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą

tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że nieletni wykazuje

wysoki stopień demoralizacji lub popełnił czyn karalny, o którym mowa w art. 1 § 2

pkt 2 lit. a.

§ 3.

O potrzebie obserwacji w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą orzeka sąd

rodzinny po wysłuchaniu nieletniego, określając miejsce i czas trwania obserwacji.

Do udziału w wysłuchaniu należy dopuścić pozostałe strony i obrońcę nieletniego, jeżeli

się stawią.

§ 4.

Obserwacja w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą nie powinna trwać dłużej

niż 4 tygodnie; na wniosek podmiotu leczniczego sąd rodzinny może przedłużyć ten termin

na czas określony, niezbędny do zakończenia obserwacji. Łączny czas trwania obserwacji

w danej sprawie nie może przekroczyć 6 tygodni. O zakończeniu obserwacji należy niezwłocznie

zawiadomić sąd rodzinny.

Wobec nieletniego można tymczasowo zastosować nadzór organizacji młodzieżowej lub

innej organizacji społecznej albo zakładu pracy, a także nadzór kuratora lub innej

osoby godnej zaufania, a jeżeli byłoby to niewystarczające - umieszczenie w młodzieżowym

ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej zawodowej, która ukończyła szkolenie

przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim lub zastosować środki leczniczo-wychowawcze,

o których mowa w art. 12.

§ 1.

Nieletniego można umieścić w schronisku dla nieletnich, jeżeli zostaną ujawnione okoliczności

przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie poprawczym, a zachodzi uzasadniona obawa

ukrycia się nieletniego lub zatarcia śladów czynu karalnego, albo jeżeli nie można

ustalić tożsamości nieletniego.

§ 2

Umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich może nastąpić wyjątkowo także

wtedy, gdy zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie

poprawczym, a nieletniemu zarzucono popełnienie czynu karalnego określonego w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,

art. 173 § 1 lub 3, art. 189, art. 189a, art. 197 § 3 lub 4, art. 198, art. 200, art.

202 § 3, 4, 4a, 4b lub 4c, art. 204 § 3, art. 252 § 1 lub 2 i w art. 280 Kodeksu karnego.

§ 3.

Okres pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich przed skierowaniem sprawy na

rozprawę nie może trwać dłużej niż 3 miesiące; okres pobytu należy określić w postanowieniu

o umieszczeniu nieletniego w schronisku.

§ 4.

Jeżeli, ze względu na szczególne okoliczności sprawy, zachodzi konieczność przedłużenia

pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich, można ten pobyt przedłużyć na okres

nieprzekraczający dalszych 3 miesięcy.

§ 5.

O przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich sąd rodzinny orzeka

na posiedzeniu. O terminie posiedzenia zawiadamia się strony i obrońcę nieletniego.

§ 6.

Łączny pobyt nieletniego w schronisku dla nieletnich, do chwili wydania przez sąd

pierwszej instancji postanowienia, o którym mowa w art. 32r, nie może być dłuższy

niż rok. Do okresu tego nie wlicza się nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego

w schronisku dla nieletnich trwającej dłużej niż 3 dni oraz okresu obserwacji psychiatrycznej.

§ 7.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek sądu prowadzącego sprawę, sąd

okręgowy, w którego okręgu toczy się postępowanie, może przedłużyć okres pobytu nieletniego

w schronisku dla nieletnich, o którym mowa w § 6, na czas oznaczony.

Sąd rodzinny może w każdym stadium postępowania wydać postanowienie nakładające na

rodziców lub opiekuna obowiązki, o których mowa w art. 7 § 1 pkt 1.

Postanowienie o zastosowaniu środków, o których mowa w art. 25a, art. 26, art. 27

§ 1, 2, 4 i 7 oraz art. 28, doręcza się stronom. Na postanowienie przysługuje zażalenie,

z tym że rozpoznanie zażalenia na postanowienie, o którym mowa w art. 25a § 3 i 4,

następuje niezwłocznie. Zażalenie nie wstrzymuje wykonania postanowienia.

§ 1.

W postępowaniu w sprawie nieletniego stronami są

1)

nieletni;

2)

rodzice lub opiekun nieletniego;

3)

prokurator.

§ 2.

Przepisy niniejszej ustawy dotyczące opiekuna stosuje się odpowiednio do osób, pod

których stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje.

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

Sąd rodzinny może dopuścić przedstawiciela organizacji społecznej, do której zadań

statutowych należy oddziaływanie wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie procesu

ich resocjalizacji, do udziału w postępowaniu w charakterze przedstawiciela społecznego.

§ 5.

(uchylony)

§ 6.

Na rozprawie może być obecny pokrzywdzony.

§ 1.

Postępowanie w sprawie nieletniego można również zawiesić, jeżeli nieletni ukrywa

się i nie można go ująć.

§ 2.

Przepis art. 21 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia oraz odpisy pism, które ustawa nakazuje doręczać

stronom, należy doręczać również obrońcy nieletniego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2.

Przepisy o doręczeniach dotyczące pełnomocnika stosuje się odpowiednio do obrońcy

nieletniego.

§ 3.

Pokrzywdzonego zawiadamia się o treści orzeczenia kończącego postępowanie.

§ 1.

Stronom i innym osobom przysługuje zażalenie na czynności naruszające ich prawa.

§ 2.

Zażalenie rozpoznaje sąd rodzinny.

§ 1.

Kosztami postępowania w sprawie nieletniego sąd rodzinny obciąża rodziców lub inne

osoby zobowiązane do jego alimentacji albo nieletniego, chyba że ze względu na warunki

materialne i osobiste tych osób uzna za celowe odstąpienie od obciążenia ich kosztami

w całości lub w części. Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa.

§ 2.

Do kosztów postępowania zalicza się również należność z tytułu pobytu nieletniego

w policyjnej izbie dziecka, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, młodzieżowym

ośrodku wychowawczym, w domu pomocy społecznej, zryczałtowane kwoty z tytułu: postępowania

mediacyjnego, umieszczenia w rodzinie zastępczej zawodowej, pobytu w ośrodku kuratorskim

lub ustanowienia nadzoru kuratora, a także zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu

z opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów.

§ 3.

Zasady ponoszenia odpłatności za pobyt nieletnich umieszczonych przez sąd w podmiotach

leczniczych niebędących przedsiębiorcą regulują odrębne przepisy.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia

społecznego, ministrem właściwym do spraw finansów publicznych i ministrem właściwym

do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość i szczegółowe zasady

ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich, uwzględniając możliwość zmiany

w toku postępowania wysokości kosztów, w szczególności z uwagi na zmianę sytuacji

materialnej osób zobowiązanych do ich uiszczania.

§ 1.

O wszczęciu postępowania wydaje się postanowienie, w którym określa się osobę, której

postępowanie dotyczy, oraz przedmiot tego postępowania.

§ 2.

Postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza się stronom oraz ujawnionemu pokrzywdzonemu

wraz z pouczeniem o przysługujących im prawach i ciążących na nich obowiązkach.

§ 3.

W razie ujawnienia nowych okoliczności świadczących o demoralizacji nieletniego lub

nowych czynów karalnych wydaje się postanowienie o zmianie postanowienia, o którym

mowa w § 1.

§ 1.

W postępowaniu zbiera się dane o nieletnim, jego warunkach wychowawczych, zdrowotnych

i bytowych oraz przeprowadza się inne dowody.

§ 2.

Sąd rodzinny w szczególności

1)

wysłuchuje nieletniego, jego rodziców albo opiekuna;

2)

zarządza w razie potrzeby przeprowadzenie przeszukania i oględzin oraz dokonuje innych

czynności procesowych w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

§ 3.

Strony, obrońcy i pełnomocnicy mogą zgłaszać wnioski dowodowe. Pokrzywdzony może składać

wnioski dowodowe do czasu rozpoczęcia rozprawy lub posiedzenia.

§ 1.

Jeżeli interesy nieletniego i jego rodziców albo opiekuna pozostają w sprzeczności,

a nieletni nie ma obrońcy, prezes sądu wyznacza mu obrońcę z urzędu.

§ 2.

Jeżeli nieletni nie ma obrońcy i jednocześnie

1)

jest głuchy, niemy lub niewidomy lub

2)

zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego stan zdrowia psychicznego pozwala na udział

w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny, lub

3)

nieletniego umieszczono w schronisku dla nieletnich

- prezes sądu wyznacza mu obrońcę z urzędu.

§ 3.

Nieletni może złożyć wniosek o ustanowienie obrońcy z urzędu. Prezes sądu uwzględnia

wniosek, jeżeli udział obrońcy w sprawie uzna za potrzebny, a nieletni lub jego rodzice

nie są w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia obrońcy z wyboru bez uszczerbku dla

niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Na odmowę ustanowienia obrońcy przysługuje

zażalenie.

§ 4.

Obrońca nieletniego może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść nieletniego,

uwzględniając jego słuszny interes.

§ 1.

Strony oraz obrońcy i pełnomocnicy mogą przeglądać akta sprawy i robić z nich odpisy,

przy czym sąd rodzinny może odmówić nieletniemu przeglądania akt i sporządzania z

nich odpisów, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze.

§ 2.

Prawo do przeglądania akt i robienia z nich odpisów, z wyłączeniem wywiadów środowiskowych

i opinii o nieletnim, przysługuje, za zgodą sądu rodzinnego, także pokrzywdzonemu.

§ 1.

Policja zbiera i utrwala dowody przejawów demoralizacji oraz czynów karalnych w wypadkach

niecierpiących zwłoki, a w razie potrzeby dokonuje zatrzymania nieletniego.

§ 2.

Sąd rodzinny może zlecić Policji dokonanie określonych czynności, a w wyjątkowych

wypadkach może zlecić dokonanie czynności w określonym zakresie.

§ 3.

Po dokonaniu czynności określonych w § 1 lub 2 sprawę przekazuje się niezwłocznie

sądowi rodzinnemu.

§ 4.

Jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że sprawcą czynu karalnego jest nieletni, lecz

czynności, o których mowa w § 1, nie doprowadziły do ustalenia jego tożsamości, Policja

niezwłocznie przekazuje sprawę sądowi rodzinnemu, który odmawia wszczęcia postępowania

i może zlecić Policji dokonanie określonych czynności lub dokonanie czynności w określonym

zakresie w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 2 miesiące.

Przesłuchanie nieletniego przez Policję odbywa się w obecności rodziców, którym przysługuje

władza rodzicielska, albo opiekuna lub obrońcy nieletniego, a jeżeli zapewnienie ich

obecności byłoby w danym wypadku niemożliwe, należy wezwać wskazaną przez nieletniego

osobę mu bliską, przedstawiciela szkoły, do której nieletni uczęszcza, asystenta rodziny,

koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej lub przedstawiciela organizacji społecznej,

do której zadań statutowych należy oddziaływanie wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie

procesu ich resocjalizacji. Przepis art. 19 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli jest to konieczne ze względu na okoliczności sprawy, Policja może zatrzymać,

a następnie umieścić w policyjnej izbie dziecka nieletniego, co do którego istnieje

uzasadnione podejrzenie, że popełnił czyn karalny, a zachodzi uzasadniona obawa ukrycia

się nieletniego lub zatarcia śladów tego czynu, albo gdy nie można ustalić tożsamości

nieletniego.

§ 2.

Uprawnienia Policji do zatrzymania nieletniego przysługują także Straży Granicznej,

w zakresie jej właściwości.

§ 3.

Zatrzymanego nieletniego informuje się natychmiast o przyczynach zatrzymania oraz

przysługujących mu prawach, w tym o prawie do skorzystania z pomocy adwokata, prawie

do odmowy składania wyjaśnień lub odpowiedzi na poszczególne pytania i prawie złożenia

zażalenia na czynności naruszające jego prawa. Nieletniego należy niezwłocznie przesłuchać.

Nieletniemu, na jego żądanie, umożliwia się nawiązanie kontaktu z rodzicem albo opiekunem

lub z adwokatem.

§ 4.

Z zatrzymania nieletniego sporządza się protokół, zawierający w szczególności określenie

miejsca, daty, godziny i przyczyny zatrzymania.

§ 5.

Policja niezwłocznie zawiadamia rodziców albo opiekuna nieletniego o zatrzymaniu.

Zawiadomienie przekazywane rodzicom albo opiekunowi nieletniego powinno zawierać informacje,

o których mowa w § 3.

§ 6.

O zatrzymaniu nieletniego należy niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin

od chwili zatrzymania, zawiadomić właściwy sąd rodzinny.

§ 7.

Zatrzymanego nieletniego należy natychmiast zwolnić i przekazać rodzicom albo opiekunowi,

jeżeli

1)

ustanie przyczyna zatrzymania;

2)

poleci to sąd rodzinny;

3)

nie został zachowany termin, o którym mowa w § 6;

4)

w ciągu 48 godzin od chwili zawiadomienia właściwego sądu rodzinnego o zatrzymaniu

nieletniego nie ogłoszono nieletniemu postanowienia o umieszczeniu w schronisku dla

nieletnich lub tymczasowym umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, rodzinie

zastępczej zawodowej albo w zakładzie leczniczym, o którym mowa w art. 12.

§ 8.

Nieletni w razie ogłoszenia mu postanowienia, o którym mowa w § 7 pkt 4, może przebywać

w policyjnej izbie dziecka przez czas niezbędny do przekazania go do właściwej rodziny

zastępczej zawodowej lub do właściwego zakładu leczniczego, ośrodka lub schroniska,

nie dłużej jednak niż przez dalszych 5 dni.

§ 9.

W policyjnej izbie dziecka można również umieścić nieletniego zatrzymanego w trakcie

jego samowolnego pobytu poza schroniskiem dla nieletnich albo poza młodzieżowym ośrodkiem

wychowawczym lub zakładem poprawczym na czas niezbędny do przekazania nieletniego

do właściwego schroniska, ośrodka lub zakładu, nie dłużej jednak niż na 5 dni.

§ 1.

Nieletniego można również umieścić w policyjnej izbie dziecka

1)

na czas uzasadnionej przerwy w konwoju albo w doprowadzeniu, lecz nie dłużej niż na

24 godziny;

2)

na polecenie sądu rodzinnego, wydane w formie postanowienia, na czas niezbędny do

wykonania określonych czynności procesowych, nieprzekraczający 48 godzin.

§ 2.

W wypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, Policja może umieścić nieletniego w policyjnej

izbie dziecka bez zarządzenia sądu rodzinnego, zawiadamiając o tym sąd, na którego

obszarze właściwości znajduje się policyjna izba dziecka. Na zarządzenie sądu kierownik

policyjnej izby dziecka niezwłocznie zwalnia nieletniego.

§ 3.

W wypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2, Policja może nieletniego zatrzymać.

§ 4.

Na postanowienie, o którym mowa w § 1 pkt 2, przysługuje zażalenie.

Nadzór nad wykonywaniem czynności, o których mowa w art. 32e-32h, sprawuje sąd rodzinny.

§ 1.

Sąd rodzinny może przekazać sprawę nieletniego, za jego zgodą, szkole, do której nieletni

uczęszcza, albo organizacji młodzieżowej, sportowej, kulturalno-oświatowej lub innej

organizacji społecznej, do której nieletni należy, jeżeli uzna, że środki oddziaływania

wychowawczego, jakimi dana szkoła lub organizacja dysponuje, są wystarczające. Sąd

rodzinny wskazuje, w miarę potrzeby, kierunki oddziaływania wychowawczego.

§ 2.

Podmiot, któremu przekazano sprawę nieletniego, informuje sąd rodzinny o podjętych

działaniach wychowawczych i osiągniętych efektach, nie rzadziej niż co 6 miesięcy,

niezwłocznie zaś o ich nieskuteczności.

§ 3.

Przepis art. 79 § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli w toku postępowania ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające pociągnięcie

nieletniego do odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 10 § 2 Kodeksu karnego, sąd rodzinny orzeka o przekazaniu sprawy prokuratorowi. Na postanowienie sądu przysługuje

zażalenie.

§ 2.

W razie ujawnienia nowych okoliczności wskazujących, iż nie zachodzi potrzeba pociągnięcia

nieletniego do odpowiedzialności karnej, prokurator nie sporządza aktu oskarżenia

i przekazuje sprawę sądowi rodzinnemu.

§ 1.

Jeżeli okoliczności i charakter sprawy, a także celowość zastosowania i dobór środków

wychowawczych nie budzą wątpliwości, sąd rodzinny orzeka na posiedzeniu o zastosowaniu

środków wychowawczych, o których mowa w art. 6 pkt 1-8.

§ 2.

Posiedzenie odbywa się przy drzwiach zamkniętych, chyba że jawność posiedzenia jest

uzasadniona ze względów wychowawczych.

Jeżeli nie zachodzą przesłanki z art. 21 § 2, art. 32j § 1 lub art. 32l § 1, zarządza

się wyznaczenie rozprawy, o czym zawiadamia się strony oraz pokrzywdzonego.

§ 1.

Rozprawa odbywa się przy drzwiach zamkniętych, chyba że jawność rozprawy jest uzasadniona

ze względów wychowawczych.

§ 2.

Podczas rozprawy sąd rodzinny wysłuchuje nieletniego. Nieletni może czynić uwagi i

składać oświadczenia co do każdego przeprowadzonego dowodu. Wywiady środowiskowe oraz

opinie o nieletnim powinny być odczytywane podczas jego nieobecności, chyba że szczególne

względy wychowawcze przemawiają za celowością zapoznania nieletniego z ich treścią.

§ 1.

Jeżeli strony, które wezwano na rozprawę, nie stawią się bez usprawiedliwienia, sąd

rodzinny może prowadzić postępowanie bez ich udziału, chyba że postanowi inaczej.

§ 2.

Sąd rodzinny, na wniosek nieletniego przebywającego w schronisku dla nieletnich albo

w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zarządza doprowadzenie go na rozprawę, chyba

że uzna za wystarczającą obecność jego obrońcy. O prawie złożenia wniosku należy nieletniego

pouczyć.

§ 3.

Rozprawy nie można przeprowadzić w czasie nieobecności nieletniego, jeżeli usprawiedliwił

on swoje niestawiennictwo i wnosił o odroczenie rozprawy, a sąd uznał nieobecność

nieletniego za usprawiedliwioną.

§ 1.

Jeżeli bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest konieczne, na rozprawie wolno

odczytywać protokoły lub odtwarzać zapisy przesłuchania świadków, a także protokoły

oględzin, przeszukania, zatrzymania rzeczy, opinie biegłych, instytutów, zakładów

lub instytucji, dane o nieletnim, dane z wywiadu środowiskowego oraz wszelkie dokumenty

urzędowe złożone w postępowaniu albo w innym postępowaniu przewidzianym w ustawie.

§ 2.

Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu lub odtworzeniu na rozprawie można uznać

za ujawnione w całości lub w części bez ich odczytywania lub odtwarzania. Należy jednak

je odczytać lub odtworzyć, jeżeli którakolwiek ze stron lub pokrzywdzony o to wnosi.

§ 1.

Pokrzywdzony może być obecny na rozprawie lub posiedzeniu, chyba że jest to sprzeczne

z dobrem nieletniego lub względami wychowawczymi.

§ 2.

Na rozprawę lub posiedzenie sąd rodzinny może wezwać także kuratora, przedstawiciela

schroniska dla nieletnich, zakładu poprawczego, młodzieżowego ośrodka wychowawczego,

placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej lub

podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą albo domu pomocy społecznej, w którym

nieletni przebywa, a ponadto również inne osoby, w szczególności asystenta rodziny,

koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej, przedstawiciela szkoły, do której nieletni

uczęszcza, zakładu pracy, w którym jest zatrudniony, lub organizacji społecznej, do

której należy; w sprawach o czyn karalny jako przestępstwo skarbowe można wezwać także

właściwy finansowy organ postępowania przygotowawczego, określony w Kodeksie karnym skarbowym.

W postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie nieletniego sąd rodzinny stwierdza,

czy nieletni wykazuje przejawy demoralizacji lub popełnił czyn karalny, oraz orzeka

o zastosowaniu środków określonych w art. 6, art. 7 § 1 lub art. 12.

Środki odwoławcze od orzeczeń wydanych w sprawach nieletnich rozpoznaje sąd okręgowy

w składzie 3 sędziów.

§ 1.

Orzeczenie można zaskarżyć w całości albo w części.

§ 2.

Środki odwoławcze wniesione przez nieletniego lub jego rodziców albo opiekuna uważa

się za zwrócone przeciwko całości orzeczenia, chyba że dotyczą tylko kosztów postępowania.

§ 3.

Strony mogą skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające ich prawa lub

szkodzące ich interesom. Prokurator może wnieść środek odwoławczy zarówno na korzyść,

jak i na niekorzyść nieletniego.

Do środków odwoławczych wnoszonych przez osobę, której postępowanie dotyczy bezpośrednio,

nie ma zastosowania przepis art. 368 Kodeksu postępowania cywilnego oraz w zakresie objętym treścią tego artykułu również przepis art. 370 tego kodeksu.

§ 1.

Jeżeli wobec nieletniego zastosowano środki określone w art. 6 pkt 1-8 lub 11, a środek

odwoławczy nie zawiera wniosku o orzeczenie środka wychowawczego określonego w art.

6 pkt 9, środka poprawczego lub środka, o którym mowa w art. 12, to w wyniku postępowania

odwoławczego nie można orzec tych środków.

§ 2.

Przepis § 1 ma odpowiednie zastosowanie w razie orzeczenia na podstawie art. 10 § 4 Kodeksu karnego lub art. 5 § 2 Kodeksu karnego skarbowego środków przewidzianych w art. 6.

§ 1.

Udział nieletniego w rozprawie nie jest obowiązkowy. Sąd odwoławczy zarządza jednak

doprowadzenie nieletniego umieszczonego w schronisku dla nieletnich albo w młodzieżowym

ośrodku wychowawczym, jeżeli uzna to za konieczne, a także gdy domagają się tego strony

lub obrońca nieletniego. Przepis art. 32o § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 2.

Sąd odwoławczy może wezwać na rozprawę pokrzywdzonego, jeżeli uzna jego obecność za

konieczną.

Postępowanie wykonawcze należy wszcząć bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne.

§ 1.

Wykonywanie środków wychowawczych i poprawczych ma na celu wychowanie nieletniego

na świadomego i uczciwego obywatela i odbywa się z uwzględnieniem wskazań nauki i

doświadczeń pedagogicznych.

§ 2.

Działalność wychowawcza powinna zmierzać przede wszystkim do wszechstronnego rozwoju

osobowości i uzdolnień nieletniego oraz do kształtowania i utrwalania w nim społecznie

pożądanej postawy i poczucia odpowiedzialności, tak by był on odpowiednio przygotowany

do społecznie użytecznej pracy.

§ 3.

Wykonywanie środków powinno doprowadzić także do prawidłowego spełniania przez rodziców

lub opiekuna ich obowiązków wobec nieletniego.

§ 4.

Do wykonywania środków można włączyć również organizacje młodzieżowe i inne organizacje

społeczne.

Nieletni jest obowiązany podporządkować się wydanemu w stosunku do niego orzeczeniu

oraz stosować się do poleceń podmiotu biorącego udział w wykonaniu orzeczenia.

§ 1.

Organizacja i system wychowawczy w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i schroniskach

dla nieletnich oraz w zakładach poprawczych powinny zapewniać możliwość indywidualnego

oddziaływania na nieletnich odpowiednio do ich osobowości i potrzeb wychowawczych.

§ 2.

Ośrodki, zakłady i schroniska, o których mowa w § 1, zapewniają w szczególności nauczanie

ogólnokształcące i zawodowe, działalność kulturalno-oświatową i sportową, działalność

mającą na celu rozwijanie aktywności społecznej nieletnich i wdrożenie ich do pracy

społecznie użytecznej, a także dostęp do świadczeń zdrowotnych.

§ 3.

Korespondencja nieletniego umieszczonego w ośrodku, zakładzie lub schronisku, o których

mowa w § 1, z wyjątkiem korespondencji z organami państwowymi i samorządowymi, w szczególności

z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i z Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami powołanymi

na podstawie ratyfikowanych w drodze ustawy przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych

dotyczących ochrony praw człowieka, może być kontrolowana przez dyrektora ośrodka,

zakładu lub schroniska bądź przez upoważnionego przez niego pracownika pedagogicznego,

wyłącznie w przypadkach powzięcia uzasadnionego podejrzenia, iż zawiera ona treści

godzące w porządek prawny, bezpieczeństwo ośrodka, zakładu lub schroniska, w zasady

moralności publicznej bądź może wpłynąć niekorzystnie na przebieg toczącego się postępowania

lub resocjalizacji nieletniego. W razie stwierdzenia takich treści korespondencji

nie doręcza się, powiadamiając o tym nieletniego oraz sąd rodzinny wykonujący orzeczenie

i podając powody tej decyzji. Nieletniego poucza się o prawie do złożenia zażalenia,

o którym mowa w art. 31a. Zatrzymaną korespondencję włącza się do akt osobowych nieletniego.

§ 4.

Dyrektor zakładu, ośrodka lub schroniska, o których mowa w § 1, może ograniczyć lub

zakazać kontaktów nieletniego z osobami spoza zakładu, ośrodka lub schroniska dla

nieletnich wyłącznie w przypadku, gdy kontakt ten stwarzałby zagrożenie dla porządku

prawnego, bezpieczeństwa zakładu, ośrodka lub schroniska bądź może wpłynąć niekorzystnie

na przebieg toczącego się postępowania lub proces resocjalizacji nieletniego.

§ 5.

W wypadku, o którym mowa w § 4, dyrektor zakładu, ośrodka lub schroniska dla nieletnich

niezwłocznie zawiadamia nieletniego i sąd rodzinny wykonujący orzeczenie o powodach

decyzji. Sąd może uchylić decyzję dyrektora.

§ 1.

Nieletni ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych

oraz bezpośredniego uczestniczenia w nabożeństwach odprawianych w zakładach poprawczych

i schroniskach dla nieletnich w dni świąteczne, słuchania nabożeństw transmitowanych

przez środki masowego przekazu, a także do posiadania służących do wykonywania praktyk

religijnych książek, pism i przedmiotów.

§ 2.

Nieletni ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w ośrodkach, zakładach i schroniskach

dla nieletnich, o których mowa w art. 66 § 1, nauczaniu religii, działalności charytatywnej

lub społecznej kościoła lub innego związku wyznaniowego, a także do spotkań indywidualnych

z duchownym kościoła lub innego związku wyznaniowego, do którego należy. Duchowni

ci mogą odwiedzać nieletnich w pomieszczeniach, w których przebywają.

§ 3.

Miejsce, sposób i czas uczestniczenia w lekcjach religii i organizowania innych form

życia religijnego dyrektor zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich ustala

w porozumieniu z kapelanami.

§ 4.

Korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani zakłócać

ustalonego porządku w zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady uczestniczenia

w lekcjach religii i praktykach religijnych, korzystania z posług religijnych i organizacji

pracy duszpasterskiej w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, mając

na uwadze zasadę uwzględniania woli zainteresowanych uczestniczeniem w lekcjach religii,

wykonywaniem praktyk religijnych i korzystaniem z posług religijnych, a także potrzebę

przestrzegania praw nieletnich oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i prawidłowości

funkcjonowania zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich.

Policja w zakresie postępowania wykonawczego wykonuje polecenia sądu rodzinnego.

Przepis art. 17 § 2 nie ma zastosowania w wypadkach, gdy wykonywany jest środek polegający

na umieszczeniu nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, podmiocie leczniczym

niebędącym przedsiębiorcą, domu pomocy społecznej albo w zakładzie poprawczym.

§ 1.

Sąd rodzinny wykonuje środki orzeczone na podstawie niniejszej ustawy oraz na podstawie

art. 10 § 4 Kodeksu karnego lub art. 5 § 2 Kodeksu karnego skarbowego.

§ 2.

Orzeczenie o karze wykonuje sąd właściwy według Kodeksu karnego wykonawczego na podstawie przepisów tego kodeksu.

§ 3.

Sąd rodzinny, wykonując środki wychowawcze, o których mowa w art. 6 pkt 7 i 8, stosuje

odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego.

§ 1.

Strony postępowania oraz obrońca nieletniego mogą składać wnioski, a w przypadkach

przewidzianych w ustawie wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.

§ 2.

W sprawach nieletnich umieszczonych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, podmiotach

leczniczych niebędących przedsiębiorcą, domach pomocy społecznej oraz w schroniskach

dla nieletnich i zakładach poprawczych wnioski w postępowaniu wykonawczym może również

składać dyrektor właściwego zakładu.

§ 1.

Kurator sądowy, sprawując nadzór nad nieletnim, organizuje i prowadzi działania mające

na celu pomoc nieletniemu w zmianie nagannych zachowań i postaw, w kierunku postaw

społecznie akceptowanych.

§ 2.

Do zakresu działania kuratora sądowego należy w szczególności

1)

kontrolowanie zachowania nieletniego w okresie wykonywania nadzoru;

2)

odwiedzanie osób, których dotyczy postępowanie, w miejscu ich zamieszkania lub pobytu

oraz kontaktowanie się z ich rodziną i szkołą lub miejscem nauki zawodu;

3)

żądanie niezbędnych informacji i wyjaśnień od nieletniego lub innych osób objętych

kontrolą lub na które nałożono obowiązki;

4)

współdziałanie z właściwymi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami w zakresie

poprawy warunków wychowawczych, bytowych lub zdrowotnych nieletniego;

5)

przeglądanie akt sądowych i sporządzanie z nich odpisów w związku z wykonywaniem czynności

zleconych przez sąd;

6)

przeprowadzanie wywiadów środowiskowych i gromadzenie niezbędnych informacji uzyskanych

od organów administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego, zakładów pracy,

stowarzyszeń, organizacji i instytucji;

7)

podejmowanie innych czynności niezbędnych dla prawidłowego wykonywania środków wychowawczych;

8)

udzielanie nieletniemu innej stosownej pomocy;

9)

składanie wniosków o zmianę lub uchylenie orzeczonego wobec nieletniego środka wychowawczego;

10)

składanie wniosków o zmianę lub uchylenie środka wychowawczego zastosowanego w okresie

próby w związku z warunkowym zwolnieniem z zakładu poprawczego oraz o odwołanie warunkowego

zwolnienia z zakładu poprawczego;

11)

składanie wniosków o zarządzenie wykonania środka poprawczego;

12)

składanie wniosków o zmianę lub uchylenie zastosowanego względem nieletniego środka

tymczasowego;

13)

składanie wniosków o odroczenie wykonywania środka wychowawczego lub przerwę w jego

wykonywaniu, o przedłużenie odroczenia lub przerwy oraz o odwołanie odroczenia lub

przerwy w jego wykonywaniu;

14)

składanie wniosków o nałożenie, zmianę lub uchylenie obowiązków, o których mowa w

art. 7 § 1, wobec rodziców lub opiekuna nieletniego;

15)

udział w posiedzeniach sądu dotyczących nieletniego, wobec którego zastosowano nadzór

kuratora;

16)

kontrolowanie, na zarządzenie sędziego rodzinnego, wykonywania innych środków wychowawczych

zastosowanych wobec nieletniego.

§ 1.

Jeżeli zachowanie nieletniego wskazuje, że jest on w stanie po użyciu alkoholu lub

podobnie działającego środka, kurator sądowy może zobowiązać nieletniego do poddania

się badaniu w celu ustalenia w organizmie nieletniego obecności alkoholu lub innego

środka użytego w celu wprowadzenia się w stan odurzenia przy użyciu metod niewymagających

badania laboratoryjnego.

§ 2.

Nieletniego odmawiającego poddania się badaniu, o którym mowa w § 1, uznaje się za

osobę uchylającą się od nadzoru kuratora, o czym kurator sądowy poucza nieletniego,

zobowiązując go do poddania się badaniu, o którym mowa w § 1.

§ 3.

W razie ustalenia obecności alkoholu lub innego środka użytego w celu wprowadzenia

się w stan odurzenia w organizmie nieletniego albo w wypadku, o którym mowa w § 2,

kurator może wystąpić do sądu rodzinnego z wnioskiem o zmianę środka wychowawczego.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi,

w drodze rozporządzenia, warunki i sposób przeprowadzania badań na obecność alkoholu

lub innego środka użytego w celu wprowadzenia się w stan odurzenia w organizmie nieletniego

oraz procedury dokumentowania badań oraz sposoby weryfikacji wyników testu, uwzględniając

w szczególności cel stosowanego nadzoru kuratora sądowego oraz potrzebę powstrzymania

dalszego procesu demoralizacji nieletniego.

Przepisy art. 70a stosuje się odpowiednio do organizacji młodzieżowej, innej organizacji

społecznej, zakładu pracy oraz osoby godnej zaufania w wypadku powierzenia im nadzoru

nad nieletnim.

§ 1.

Sędzia rodzinny przyznaje, na wniosek przedstawiciela organizacji młodzieżowej, innej

organizacji społecznej, zakładu pracy lub osoby godnej zaufania, którym powierzono

sprawowanie nadzoru, miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku

ze sprawowanym nadzorem, płatny do 20. dnia każdego miesiąca.

§ 2.

Ryczałt za sprawowanie jednego nadzoru wynosi od 2% do 4% kwoty bazowej ustalonej

dla kuratorów zawodowych na podstawie przepisów o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej

sferze budżetowej.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia

1)

warunki i sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez kuratorów sądowych w zakresie

sprawowania nadzoru nad nieletnim, kontrolowania wykonywania przez nieletniego nałożonych

na niego obowiązków określonego postępowania, jak również kontrolowania wykonywania

obowiązków, o których mowa w art. 7 § 1, nałożonych na rodziców albo opiekuna nieletniego,

2)

warunki i sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez organizacje młodzieżowe

lub inne organizacje społeczne, zakłady pracy albo osoby godne zaufania, którym powierzono

sprawowanie nadzoru

- mając na względzie dobór właściwych metod oddziaływania wychowawczego wobec nieletniego,

prawidłowe wypełnianie przez rodziców albo opiekuna nieletniego oraz przez podmioty,

o których mowa w pkt 2, nałożonych na nich obowiązków, a także sprawność i cele prowadzonego

postępowania wykonawczego.

§ 1.

Sąd rodzinny może na czas określony odroczyć lub przerwać wykonywanie środków wychowawczych

lub środka poprawczego w razie choroby nieletniego lub z innych ważnych przyczyn.

§ 2.

Sąd rodzinny może odwołać odroczenie lub przerwę wykonywania środków wychowawczych

lub środka poprawczego w razie ustania przyczyny, dla której zostały udzielone, lub

w wypadku, gdy nieletni nie korzysta z odroczenia lub przerwy w celu, w jakim zostały

udzielone, albo rażąco narusza porządek prawny.

O umieszczeniu nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w podmiocie leczniczym

niebędącym przedsiębiorcą lub w domu pomocy społecznej oraz o umieszczeniu w zakładzie

poprawczym, jak również o każdej zmianie tego zakładu, placówki, ośrodka lub domu

pomocy społecznej dyrektor zakładu, placówki, ośrodka lub domu pomocy społecznej zawiadamia

sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie.

§ 1.

Wykonywanie środków, o których mowa w art. 6 pkt 2, 3 i 6 oraz w art. 7 i 8, jak również

umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, rodzinie zastępczej zawodowej, która

ukończyła szkolenie przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim, podmiocie

leczniczym niebędącym przedsiębiorcą albo domu pomocy społecznej ustaje z mocy prawa

z chwilą ukończenia przez nieletniego lat 18, a wykonywanie pozostałych środków -

z chwilą ukończenia lat 21; jeżeli środki wychowawcze zastosowano na podstawie art. 10 § 4 Kodeksu karnego lub art. 5 § 2 Kodeksu karnego skarbowego - wykonywanie ich ustaje z mocy prawa z chwilą ukończenia przez sprawcę lat 21.

§ 2.

Jeżeli nieletni ukończy lat 18 przed zakończeniem roku szkolnego, sąd rodzinny może

przedłużyć na okres do zakończenia roku szkolnego przebywanie w zakładzie wychowawczym

§ 3.

W razie powołania nieletniego do zasadniczej służby wojskowej, zasadniczej służby

w obronie cywilnej albo służby zastępczej, wykonywanie środków wychowawczych ustaje

z mocy prawa.

§ 1.

Zastosowany tymczasowo wobec nieletniego środek, o którym mowa w art. 26 i 27, trwa

do czasu przystąpienia do wykonywania orzeczenia, chyba że sąd rodzinny postanowił

inaczej.

§ 2.

W razie gdy wykonanie orzeczenia o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym

natrafiłoby na niedające się usunąć przeszkody, sąd rodzinny stosuje nadzór kuratora,

a w wyjątkowych wypadkach uznając, że ze względów wychowawczych jest to konieczne,

może orzec umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich. Nieletni pozostaje

w schronisku dla nieletnich do czasu umieszczenia go we właściwym zakładzie, jednakże

pobyt w schronisku nie może wówczas przekroczyć 3 miesięcy.

§ 3.

Jeżeli orzeczono umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, a zachodzą warunki,

o których mowa w § 2, sąd rodzinny może zastosować środki przewidziane w art. 26,

a jeżeli nieletni był dotychczas objęty instytucjonalną pieczą zastępczą, sąd może

postanowić o tymczasowym umieszczeniu dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej

do czasu wykonania postanowienia, nie dłużej jednak niż przez okres trzech miesięcy.

§ 1.

W postępowaniu wykonawczym sąd rodzinny orzeka z urzędu lub na wniosek.

§ 2.

Sąd rodzinny orzeka na posiedzeniu.

§ 3.

W sprawach określonych w art. 11 § 3, art. 86 § 1, art. 87 § 3 i 3a, art. 88 § 1 i

3 oraz art. 93-94 o terminie posiedzenia zawiadamia się oprócz prokuratora również

nieletniego i jego obrońcę oraz rodziców lub opiekuna.

§ 4.

W miarę potrzeby sąd rodzinny wysłuchuje nieletniego oraz jego rodziców lub opiekuna.

§ 5.

Na postanowienie w sprawach, o których mowa w § 3, oraz w sprawach o zmianę środka

wychowawczego, o zastosowanie środka leczniczo-wychowawczego w postępowaniu wykonawczym,

o odwołanie odroczenia lub przerwy wykonywania środków wychowawczych lub poprawczych,

o przeniesieniu nieletniego do zakładu poprawczego o wzmożonym nadzorze wychowawczym,

o ukaraniu dyscyplinarnym przez sędziego rodzinnego, jak również o odmowie zwolnienia

z zakładu poprawczego albo z zakładu psychiatrycznego lub innego zakładu leczniczego

- zażalenie przysługuje również nieletniemu, jego obrońcy, rodzicom lub opiekunowi.

§ 6.

Postanowienia wydane w toku wykonywania środka poprawczego, na które przysługuje zażalenie,

doręcza się prokuratorowi, nieletniemu i jego obrońcy oraz rodzicom lub opiekunowi.

§ 7.

Ponownego wniosku o warunkowe zwolnienie z zakładu poprawczego, złożonego przez nieletniego,

jego obrońcę oraz rodziców lub opiekuna przed upływem 6 miesięcy od wydania postanowienia

o odmowie warunkowego zwolnienia, nie rozpoznaje się aż do upływu tego okresu.

§ 1.

Jeżeli rodzice lub opiekun nie mogą zapewnić nieletniemu zwalnianemu z młodzieżowego

ośrodka wychowawczego, podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą, domu pomocy

społecznej, zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich albo opuszczającemu rodzinę

zastępczą niezbędnych warunków wychowawczych i bytowych - udziela się nieletniemu

pomocy.

§ 2.

Zasady i zakres udzielania pomocy, o której mowa w § 1, regulują odrębne przepisy.

§ 3.

Pomocy nieletnim mogą udzielać również stowarzyszenia, fundacje i organizacje społeczne,

których celem jest pomoc w społecznej readaptacji nieletniego, oraz osoby godne zaufania.

§ 1.

Nadzór nad wykonywaniem orzeczeń o skierowaniu nieletniego do ośrodka kuratorskiego,

o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, domu pomocy społecznej, podmiocie

leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, schronisku dla nieletnich i zakładzie poprawczym,

jak również decyzji o umieszczeniu w policyjnej izbie dziecka, sprawuje sędzia rodzinny.

§ 2.

Nadzór sprawowany przez sędziego rodzinnego obejmuje legalność umieszczenia nieletniego

oraz prawidłowość wykonywania orzeczenia, zwłaszcza w zakresie stosowanych metod i

środków oddziaływania, warunków, w jakich przebywają nieletni, jak również przestrzegania

ich praw i obowiązków. W tym celu sędzia rodzinny ma w każdym czasie prawo wstępu

na teren nadzorowanej jednostki oraz do pomieszczeń, w których przebywają nieletni,

a także przeglądania dokumentów i żądania wyjaśnień od administracji odpowiednich

zakładów, przeprowadzania na osobności rozmów z nieletnimi oraz badania ich próśb

i skarg.

§ 3.

Sędzia rodzinny sprawuje nadzór w szczególności przez

1)

okresowe kontrole jednostek nadzorowanych lub kontrole przeprowadzane doraźnie obejmujące

całokształt spraw poddanych nadzorowi albo niektóre zagadnienia w tym zakresie; okresowe

kontrole przeprowadza się co najmniej raz w roku;

2)

wydawanie zaleceń pokontrolnych oraz kontrolowanie prawidłowości i terminowości ich

realizacji;

3)

podejmowanie w miarę potrzeby innych czynności i decyzji zmierzających do usunięcia

uchybień i zapobieżenia ich powstawaniu.

§ 4.

Przepisy § 1-3 nie naruszają ustawowych uprawnień prokuratora w tym zakresie.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i

wychowania, ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw

zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób wykonywania przez sędziów

rodzinnych nadzoru, o którym mowa w art. 77, określając w szczególności tryb przeprowadzania

kontroli, sposób dokumentowania jej przebiegu i wyników oraz tryb wykonywania zaleceń

wydanych w toku sprawowania nadzoru.

§ 1.

Sąd rodzinny może zmieniać lub uchylać środki wychowawcze, jeżeli względy wychowawcze

za tym przemawiają; dotyczy to również środków wychowawczych stosowanych w okresie

próby.

§ 2.

Sąd rodzinny może odstąpić od stosowania orzeczonego wobec nieletniego środka wychowawczego

w razie podjęcia przez nieletniego nauki lub pracy w zakładzie lub innej instytucji

powołanej do przygotowania zawodowego.

§ 3.

Sąd rodzinny może uchylić orzeczony wobec nieletniego zakaz prowadzenia pojazdów,

jeżeli ustały przyczyny uzasadniające dalsze stosowanie tego środka.

§ 4.

Jeżeli w toku wykonywania środka wychowawczego lub poprawczego okaże się, że wobec

nieletniego należy zastosować środki o charakterze leczniczo-wychowawczym, sąd rodzinny

może orzec umieszczenie nieletniego w odpowiednim zakładzie.

§ 1.

Dyrektor podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą lub domu pomocy społecznej

ma obowiązek zawiadamiać sąd, który wykonuje orzeczenie, nie rzadziej niż co 6 miesięcy,

o stanie zdrowia nieletniego umieszczonego w zakładzie lub domu pomocy społecznej

i o postępach w leczeniu.

§ 2.

Dyrektor zakładu lub domu pomocy społecznej niezwłocznie zawiadamia sąd, jeżeli uzna,

że w związku ze zmianą stanu zdrowia nieletniego jego dalsze pozostawanie w zakładzie

lub domu pomocy społecznej nie jest konieczne.

§ 3.

Sąd, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w wypadku określonym w § 2 - niezwłocznie,

rozstrzyga na podstawie opinii lekarskiej o potrzebie dalszego pobytu nieletniego

w zakładzie lub domu pomocy społecznej.

§ 4.

Wobec nieletniego zwalnianego z zakładu lub domu pomocy społecznej sąd rodzinny stosuje

w razie potrzeby środki wychowawcze.

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości,

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,

zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, w szczególności

wskazując organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich placówek i

uwzględniając sprawność postępowania, konieczność zapewnienia bezpieczeństwa tych

placówek, właściwych warunków pobytu nieletnich i przestrzegania ich praw.

§ 1.

Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi,

w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,

zwalniania i pobytu nieletnich w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami,

w szczególności wskazując organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich

zakładów, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia sprawności postępowania, bezpieczeństwa

tych placówek, właściwych warunków pobytu nieletnich i przestrzegania ich praw.

§ 2.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i tryb kierowania, przyjmowania,

przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w domach pomocy społecznej oraz formy

opieki, a także wskaże organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich

domów, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia sprawności postępowania.

§ 1.

Minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje zwierzchni nadzór nad policyjnymi

izbami dziecka.

§ 2.

Policyjne izby dziecka tworzą i znoszą komendanci wojewódzcy oraz Komendant Stołeczny

Policji w porozumieniu z Komendantem Głównym Policji.

§ 3.

(uchylony)

§ 1.

Minister Sprawiedliwości sprawuje zwierzchni nadzór nad ośrodkami kuratorskimi.

§ 2.

(uchylony)

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

Na wniosek prezesów sądów rejonowych prezesi sądów okręgowych tworzą i znoszą ośrodki

kuratorskie.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb i szczegółowe zasady

tworzenia i znoszenia ośrodków kuratorskich, sposób wykonywania nadzoru nad ośrodkami

kuratorskimi, ich organizację i zakres działania, mając w szczególności na względzie

dobór właściwych metod wychowania resocjalizacyjnego w środowisku pobytu nieletniego.

§ 1.

Sąd rodzinny, kierując do wykonania orzeczenie o umieszczeniu nieletniego w zakładzie

poprawczym, może określić rodzaj tego zakładu.

§ 2.

Zmiana rodzaju zakładu w wypadku określonym w § 1 oraz przeniesienie nieletniego do

zakładu poprawczego o wzmożonym nadzorze wychowawczym wymagają zgody sądu rodzinnego,

chyba że ze względu na szczególne okoliczności sprawy jest konieczne natychmiastowe

przeniesienie nieletniego; przeniesienie takie wymaga zatwierdzenia przez sąd rodzinny.

§ 3.

(uchylony)

§ 1.

Sąd rodzinny może warunkowo zwolnić nieletniego z zakładu poprawczego, jeżeli postępy

w jego wychowaniu pozwalają przypuszczać, że po zwolnieniu z zakładu nieletni będzie

przestrzegał porządku prawnego i zasad współżycia społecznego.

§ 2.

Warunkowe zwolnienie z zakładu nie może nastąpić wcześniej niż po upływie 6 miesięcy

od umieszczenia nieletniego w zakładzie; do okresu tego sąd może zaliczyć okres pobytu

nieletniego w schronisku dla nieletnich.

§ 1.

Orzekając warunkowe zwolnienie z zakładu poprawczego, sąd rodzinny ustala okres próby

od roku do lat 3; okres próby nie może jednak trwać dłużej niż do ukończenia przez

sprawcę lat 21.

§ 2.

Do warunkowo zwolnionego sąd stosuje środki wychowawcze.

§ 3.

Jeżeli w okresie próby warunkowo zwolniony uległ ponownie demoralizacji albo uchyla

się od wykonywania nałożonych na niego obowiązków lub od nadzoru, sąd rodzinny może

odwołać warunkowe zwolnienie i zarządzić umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym.

§ 3a

W razie popełnienia przez nieletniego czynu karalnego określonego w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,

art. 173 § 1 lub 3, art. 189, art. 189a, art. 197 § 3 lub 4, art. 198, art. 200, art.

202 § 3, 4, 4a, 4b lub 4c, art. 204 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu

karnego i braku podstaw do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego, sąd odwołuje warunkowe zwolnienie i zarządza umieszczenie nieletniego w zakładzie

poprawczym. Warunkowego zwolnienia oraz art. 90 nie stosuje się przez okres roku od

chwili ponownego umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym.

§ 4.

Jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 3 miesięcy odwołanie warunkowego zwolnienia

nie nastąpiło, orzeczenie o umieszczeniu w zakładzie z mocy prawa uważa się za niebyłe.

§ 1.

Jeżeli po wydaniu orzeczenia o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym, a

przed umieszczeniem go w takim zakładzie albo po upływie okresu odroczenia lub przerwy

wykonania umieszczenia w zakładzie poprawczym w zachowaniu nieletniego nastąpiła istotna

poprawa, sąd rodzinny może warunkowo odstąpić od wykonania orzeczenia.

§ 2.

Odstępując warunkowo od wykonania orzeczenia, sąd stosuje wobec nieletniego środki

wychowawcze.

§ 3.

Sąd rodzinny może w każdym czasie - jeżeli względy wychowawcze tego wymagają - zarządzić

umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym.

§ 4.

Jeżeli w ciągu 2 lat od wydania postanowienia o warunkowym odstąpieniu od wykonania

orzeczenia i w ciągu dalszych 3 miesięcy nie zarządzono umieszczenia nieletniego w

zakładzie poprawczym, orzeczenie o umieszczeniu w zakładzie z mocy prawa uważa się

za niebyłe.

Orzeczenie środka poprawczego uważa się z mocy prawa za niebyłe z chwilą ukończenia

przez sprawcę lat 23, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej.

§ 1.

Dyrektor zakładu poprawczego może umieścić nieletniego na czas określony poza zakładem,

jeżeli przemawiają za tym

1)

względy szkoleniowo-wychowawcze, a w szczególności możliwość zdobycia wykształcenia,

zawodu, a także niezbędnych kwalifikacji lub uprawnień,

2)

możliwość podjęcia zatrudnienia,

3)

potrzeba specjalistycznego leczenia lub

4)

szczególne względy rodzinne,

a ocena zachowania nieletniego wskazuje, iż będzie możliwe roztoczenie nad nim skutecznego

nadzoru.

§ 2.

Nieletni umieszczony poza zakładem poprawczym jest nadal wychowankiem tego zakładu.

Zakład jest obowiązany roztoczyć nad nim nadzór. Dyrektor zakładu poprawczego może

w każdym czasie odwołać decyzję o umieszczeniu nieletniego poza zakładem, jeżeli ustały

przyczyny, o których mowa w § 1.

§ 3.

O decyzji w sprawie umieszczenia nieletniego poza zakładem poprawczym dyrektor zakładu

zawiadamia sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie. Do wykonania decyzji, o której

mowa w § 1, dyrektor zakładu może przystąpić po zaakceptowaniu jej przez sąd rodzinny.

Sąd rodzinny zajmuje stanowisko w terminie 14 dni od otrzymania decyzji dyrektora.

§ 4.

Sąd rodzinny może w każdym czasie uchylić decyzję dyrektora zakładu poprawczego.

§ 1.

Dyrektor zakładu poprawczego może umieścić nieletniego na czas określony w hostelu,

jeżeli jest to uzasadnione prowadzonym procesem usamodzielniania się wychowanka lub

przygotowaniem do zwolnienia go z zakładu, a nieletni w czasie pobytu w hostelu podejmie

pracę lub naukę.

§ 2.

Hostel jest jednostką organizacyjną, przeznaczoną dla nieletnich umieszczonych w zakładzie

poprawczym, służącą ułatwieniu procesu usamodzielniania nieletnich lub przygotowaniu

ich do zwolnienia z zakładu poprawczego, zapewniającą całodobową opiekę wychowawczą

i dającą nieletnim możliwość czasowego zamieszkania, w szczególności gdy ich niezwłoczny

powrót do środowiska jest niewskazany. Hostel stanowi dział zakładu poprawczego. Hostel

może stanowić również jednostkę organizacyjną poza zakładem poprawczym, prowadzoną

przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację społeczną, której celem działania

jest pomoc w readaptacji społecznej nieletnich.

§ 3.

Nieletni przebywający w hostelu zobowiązany jest do częściowego pokrywania wydatków

związanych z kosztami utrzymania go w hostelu w wysokości nieprzekraczającej 25% tych

wydatków. Wysokość wydatków związanych z kosztami utrzymania nieletnich w hostelu

ustala dyrektor zakładu poprawczego, którego dział stanowi hostel, a w przypadku hostelu

prowadzonego przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację społeczną - kierownik

hostelu, na podstawie średniej kosztów utrzymania wychowanków tego hostelu, w tym

kosztów wyżywienia nieletnich, kosztów ich zakwaterowania oraz wynagrodzenia pracowników

zatrudnionych w hostelu, w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji ustalającej

wysokość odpłatności, a jeżeli obliczenie wydatków za taki okres jest niemożliwe -

za maksymalny możliwy do uwzględnienia okres. Decyzję w sprawie określenia wysokości

zobowiązania nieletniego do pokrywania wydatków związanych z kosztami utrzymania w

hostelu wydaje dyrektor zakładu poprawczego, a w przypadku hostelu prowadzonego przez

stowarzyszenie, fundację lub inną organizację społeczną - kierownik hostelu.

§ 4.

Nieletniego umieszczonego w hostelu, na jego wniosek, można całkowicie lub częściowo

zwolnić z obowiązku, o którym mowa w § 3, w przypadku gdy poniesienie przez niego

takiej opłaty jest niemożliwe lub zbyt uciążliwe z uwagi na jego sytuację materialną

lub osobistą, w szczególności stan zdrowia, niezawinione niewykonywanie pracy zarobkowej,

brak stałych źródeł dochodu lub konieczność łożenia przez nieletniego na utrzymanie

osób najbliższych.

§ 5.

O decyzji w sprawie umieszczenia nieletniego w hostelu prowadzonym przez stowarzyszenie,

fundację lub inną organizację społeczną, jak również o decyzji w sprawie pokrywania

przez nieletniego wydatków związanych z kosztami utrzymania go w hostelu, dyrektor

zakładu poprawczego zawiadamia sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie, przedstawiając

uzgodnione z nieletnim zasady pobytu w hostelu. Przepis art. 90 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 6.

Kierownik hostelu prowadzonego przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację

społeczną informuje okresowo sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie, o zachowaniu

się nieletniego w hostelu, w tym o przebiegu nauki i zatrudnienia.

§ 7.

Dyrektor zakładu poprawczego lub kierownik hostelu, prowadzonego przez stowarzyszenie,

fundację lub inną organizację społeczną, może w każdym czasie stwierdzić brak podstaw

do dalszego pobytu nieletniego w hostelu. W takim wypadku nieletni jest umieszczany

w zakładzie poprawczym, z którego został skierowany do hostelu.

§ 8.

Szczegółowe warunki pobytu w hostelu oraz szczegółowy tryb postępowania w przedmiocie

decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania nieletniego do pokrywania wydatków

związanych z kosztami utrzymania w hostelu określa regulamin hostelu.

§ 9.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb przyjmowania i zwalniania

nieletnich z hosteli, w tym prowadzonych przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację

społeczną, oraz warunki pobytu nieletnich w hostelu, a także sposób wykonywania nadzoru

dyrektora zakładu poprawczego nad nieletnimi umieszczonymi w hostelach, uwzględniając

konieczność zapewnienia właściwych warunków pobytu i przestrzegania praw nieletnich.

§ 1.

Na finansowanie lub dofinansowanie wydatków związanych z pobytem nieletnich w hostelu,

o którym mowa w art. 90a § 2 zdanie trzecie, stowarzyszenia, fundacje lub inne organizacje

społeczne mogą otrzymywać środki finansowe w formie dotacji celowej na zasadach określonych

w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

(Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62).

§ 2.

Finansowanie pobytu nieletnich w hostelach, o których mowa w art. 90a § 2 zdanie trzecie,

może odbywać się także z innych źródeł pozyskiwanych przez stowarzyszenia, fundacje

lub inne organizacje społeczne prowadzące hostel. Przepisy art. 90a § 3 i 4 stosuje

się odpowiednio.

§ 3.

Wysokość środków finansowych, o których mowa w § 1, jak również tryb i terminy ich

przekazywania określa każdorazowo umowa, o której mowa w art. 151 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zawarta przez Ministra Sprawiedliwości z przedstawicielem organizacji prowadzącej

hostel.

§ 4.

Umieszczenie nieletniego w hostelu prowadzonym przez stowarzyszenie, fundację lub

inną organizację społeczną może nastąpić wyłącznie po zawarciu umowy, o której mowa

w § 3.

§ 1.

Wobec nieletniego, który uciekł z zakładu poprawczego lub samowolnie przedłużył urlop

lub przepustkę, przepisów art. 90 lub art. 90a nie stosuje się w okresie 6 miesięcy

od dnia ponownego umieszczenia nieletniego w zakładzie.

§ 2.

Przepis § 1 nie wyłącza zastosowania środków dyscyplinarnych lub innych środków przewidzianych

w regulaminie zakładu poprawczego za ucieczkę lub samowolne przedłużenie urlopu lub

przepustki.

§ 1.

W braku podstaw do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego, fakt popełnienia przez wychowanka zakładu poprawczego czynu karalnego przed ukończeniem

lat 17 stwierdza postanowieniem sąd rodzinny na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego.

Odpis prawomocnego postanowienia sąd rodzinny przesyła dyrektorowi zakładu poprawczego

w celu zastosowania wobec wychowanka środka dyscyplinarnego.

§ 2

Stwierdzając popełnienie przez wychowanka zakładu poprawczego czynu karalnego określonego

w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,

art. 173 § 1 lub 3, art. 189, art. 189a, art. 197 § 3 lub 4, art. 198, art. 200, art.

202 § 3, 4, 4a, 4b lub 4c, art. 204 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu

karnego, sąd rodzinny orzeka także w przedmiocie przeniesienia nieletniego do zakładu poprawczego

o wzmożonym nadzorze wychowawczym bądź zastosowania art. 79 § 4. Od postanowienia

sądu przysługuje apelacja.

§ 3.

W wypadku, o którym mowa w § 2, do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy nieletniego

umieszcza się w schronisku dla nieletnich.

§ 4.

Wobec nieletniego przeniesionego zgodnie z § 2 do zakładu poprawczego o wzmożonym

nadzorze wychowawczym nie stosuje się przez okres oznaczony w orzeczeniu sądu, nie

krótszy niż rok, warunkowego zwolnienia oraz art. 90.

§ 5.

Do ustalania właściwości sądu stosuje się art. 17. W przypadku gdy czyn karalny został

popełniony na terenie zakładu poprawczego, właściwy jest sąd rodzinny miejsca położenia

zakładu, który o podjętych czynnościach zawiadamia sąd rodzinny właściwości ogólnej.

§ 6.

Dyrektor zakładu poprawczego powiadamia sąd rodzinny wykonujący orzeczenie i sędziego

rodzinnego sprawującego nadzór nad zakładem poprawczym o każdym przypadku popełnienia

przez wychowanka zakładu poprawczego czynu karalnego, a jeżeli nieletni popełnił czyn

zabroniony po ukończeniu lat 17 - także prokuratora.

§ 1.

Jeżeli sprawca, wobec którego orzeczono umieszczenie w zakładzie poprawczym, został

skazany na karę pozbawienia wolności, wykonuje się karę pozbawienia wolności.

§ 2.

Sąd rodzinny umarza postępowanie w przedmiocie wykonania środka poprawczego po otrzymaniu

zawiadomienia o osadzeniu nieletniego w zakładzie karnym.

§ 1.

Jeżeli sprawca, wobec którego orzeczono umieszczenie w zakładzie poprawczym, został

skazany na karę ograniczenia wolności, wykonanie tej kary ulega odroczeniu do chwili

zwolnienia nieletniego z zakładu poprawczego. Przed zwolnieniem z zakładu poprawczego

sąd rodzinny decyduje, czy wykonać tę karę, czy odstąpić od jej wykonania.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zastępczej kary pozbawienia wolności oraz kary

aresztu.

Jeżeli nieletni, wobec którego orzeczono umieszczenie w zakładzie poprawczym, ukończył

lat 18 przed rozpoczęciem wykonania orzeczenia, sąd rodzinny decyduje, czy wykonać

orzeczony środek, czy od jego wykonania odstąpić i wymierzyć sprawcy karę. Wymierzając

karę sąd stosuje nadzwyczajne jej złagodzenie. W szczególnie uzasadnionych wypadkach

sąd może odstąpić od wymierzenia kary, zwłaszcza gdy w zachowaniu sprawcy nastąpiła

istotna poprawa. W razie wymierzenia kary pozbawienia wolności albo kary ograniczenia

wolności czas jej trwania nie może przekroczyć okresu, jaki pozostaje do ukończenia

przez sprawcę lat 21.

§ 1.

Minister Sprawiedliwości sprawuje zwierzchni nadzór nad schroniskami dla nieletnich

i zakładami poprawczymi.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi schroniska dla nieletnich

i zakłady poprawcze.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje schronisk dla nieletnich

i zakładów poprawczych, w zależności od stosowanych wobec nieletnich środków i form

oddziaływania wychowawczego, resocjalizacyjnego i terapeutycznego, sposób wykonywania

nadzoru, o którym mowa w § 1, organizację tych schronisk i zakładów oraz szczegółowe

zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu w nich nieletnich,

uwzględniając konieczność zapewnienia sprawności postępowania, bezpieczeństwa schronisk

i zakładów, właściwych warunków pobytu i przestrzegania praw nieletnich, a także sposób

wykonywania nadzoru pedagogicznego w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych.

§ 4.

Zasady kształcenia i wychowania w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych

regulują odrębne przepisy.

§ 1.

W razie bezskuteczności środków oddziaływania psychologiczno-pedagogicznego, w przypadkach,

o których mowa w art. 11 pkt 1-3, 6, 8, 10 i 12-14 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu

bezpośredniego i broni palnej

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1120 oraz z 2018 r. poz. 106 i 138), wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie poprawczym, schronisku dla nieletnich

lub młodzieżowym ośrodku wychowawczym można użyć środka przymusu bezpośredniego w

postaci siły fizycznej.

§ 2.

Wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich,

gdy użycie siły fizycznej jest niewystarczające, w przypadku usiłowania targnięcia

się tego nieletniego na życie lub zdrowie własne albo innej osoby, można użyć środków

przymusu bezpośredniego, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3, 4 lub 15 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego

i broni palnej.

§ 3.

Użycie i dokumentowanie użycia środków przymusu bezpośredniego odbywa się na zasadach

określonych w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej.

(uchylony)

§ 1.

(uchylony)

§ 2.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych,

określi, w drodze rozporządzenia, zakres i tryb współdziałania zakładów poprawczych

i schronisk dla nieletnich z Policją w wypadku zagrożenia bezpieczeństwa tych placówek,

uwzględniając w szczególności przypadki i warunki użycia sił Policji na terenie zakładów

poprawczych i schronisk dla nieletnich.

§ 1.

Dyrektor schroniska dla nieletnich lub zakładu poprawczego może udzielić nieletniemu

przebywającemu w schronisku albo zakładzie nagrody lub zastosować wobec niego środek

dyscyplinarny.

§ 2.

Udzielenie nagrody i stosowanie środka dyscyplinarnego nie może prowadzić do upokarzającego

i poniżającego traktowania nieletniego.

§ 1.

Nagrody udziela się za właściwe zachowanie nieletniego, wyróżniające wykonywanie obowiązków,

wzorowe przestrzeganie regulaminu schroniska dla nieletnich albo zakładu poprawczego

lub osiąganie bardzo dobrych wyników w nauce.

§ 2.

W przypadkach uzasadnionych względami wychowawczymi można udzielić jednorazowo więcej

niż jedną nagrodę.

§ 1.

Nagrodą jest

1)

pochwała;

2)

list pochwalny do rodziców albo opiekuna;

3)

list pochwalny do sądu rodzinnego;

4)

zezwolenie na rozmowę telefoniczną na koszt schroniska lub zakładu;

5)

nagroda rzeczowa lub pieniężna;

6)

zgoda na wykonanie przedmiotu lub usługi w warsztatach szkolnych na potrzeby nieletniego

lub jego osób najbliższych;

7)

zgoda na korzystanie z internetu lub gier komputerowych;

8)

zgoda na udział w imprezach, zajęciach oświatowych i sportowych oraz szkoleniach poza

schroniskiem lub zakładem;

9)

skrócenie lub darowanie uprzednio zastosowanego środka dyscyplinarnego;

10)

udzielenie przepustki na okres do 3 dni.

§ 2.

W przypadku nieletniego przebywającego w zakładzie poprawczym nagrodą jest również

1)

udzielenie urlopu;

2)

podwyższenie kieszonkowego na okres do 3 miesięcy do wysokości 4,5% kwoty bazowej

ustalonej dla kuratorów zawodowych na podstawie przepisów o kształtowaniu wynagrodzeń

w państwowej sferze budżetowej.

§ 3.

W każdym czasie sąd rodzinny może zastrzec, że udzielenie przepustki lub urlopu wymaga

jego zgody.

§ 4.

Nieletniemu, wobec którego toczy się postępowanie w związku z popełnieniem czynu karalnego,

nagrody wymienione w § 1 pkt 4, 7, 8 i 10 oraz § 2 pkt 1 mogą być udzielone za zgodą

organu prowadzącego postępowanie.

§ 5.

Decyzję o udzieleniu nagrody ze wskazaniem przyczyn jej udzielenia sporządza się na

piśmie i włącza do akt osobowych nieletniego.

Jeżeli zostały ujawnione okoliczności wskazujące na to, że nagroda została udzielona

niezasadnie, dyrektor schroniska lub zakładu uchyla decyzję o udzieleniu nagrody.

Decyzję o uchyleniu nagrody sporządza się na piśmie i podaje do wiadomości nieletniemu,

a jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają - również innym osobom i włącza się

do akt osobowych nieletniego.

§ 1.

Środek dyscyplinarny stosuje się w przypadku niewykonywania obowiązków wynikających

z ustawy lub regulaminu ustalonego w schronisku lub zakładzie, zachowania godzącego

w dobro innych osób, ucieczki ze schroniska albo zakładu lub nieusprawiedliwionego

niepowrócenia z udzielonego urlopu lub z przepustki.

§ 2.

Za jedno przewinienie stosuje się jeden środek dyscyplinarny. W przypadku gdy nieletni

popełnił więcej przewinień, stosuje się jeden środek dyscyplinarny odpowiednio surowszy.

§ 3.

Przy stosowaniu środka dyscyplinarnego uwzględnia się w szczególności rodzaj i okoliczności

zachowania nieletniego, jego stosunek do tego zachowania, dotychczasową postawę, cechy

osobowości i stan zdrowia.

§ 4.

Środek dyscyplinarny stosuje się niezwłocznie.

§ 5.

Przed zastosowaniem środka dyscyplinarnego dyrektor schroniska lub zakładu albo upoważniony

pracownik pedagogiczny wysłuchuje nieletniego i zasięga opinii zespołu diagnostyczno-korekcyjnego

lub zespołu diagnostycznego.

§ 6.

Decyzję o zastosowaniu środka dyscyplinarnego ze wskazaniem przyczyn jego zastosowania

sporządza się na piśmie i podaje się do wiadomości nieletniemu wraz z pouczeniem o

prawie do złożenia skargi do sędziego rodzinnego sprawującego nadzór nad schroniskiem

albo zakładem i włącza się do akt osobowych nieletniego. Sędzia rodzinny sprawujący

nadzór nad schroniskiem albo zakładem może uchylić decyzję dyrektora.

§ 1.

Środkiem dyscyplinarnym jest

1)

upomnienie;

2)

nagana;

3)

zawiadomienie rodziców albo opiekuna o niewłaściwym zachowaniu nieletniego;

4)

zawiadomienie sądu rodzinnego o niewłaściwym zachowaniu nieletniego;

5)

cofnięcie zezwolenia albo nieudzielanie zezwolenia na rozmowy telefoniczne na koszt

schroniska albo zakładu na okres do 1 miesiąca, z wyjątkiem rozmów z rodzicami albo

opiekunem;

6)

obniżenie kieszonkowego, nie więcej niż do 0,5% kwoty bazowej ustalonej dla kuratorów

zawodowych na podstawie przepisów o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze

budżetowej, na okres do 3 miesięcy;

7)

cofnięcie zgody na korzystanie z internetu lub gier komputerowych na okres do 3 miesięcy;

8)

cofnięcie zgody albo nieudzielanie zgody na udział w imprezach, zajęciach oświatowych

i sportowych oraz szkoleniach poza schroniskiem albo zakładem na okres do 3 miesięcy;

9)

cofnięcie zgody albo nieudzielanie zgody na wyjście poza teren schroniska albo zakładu

na okres do 3 miesięcy.

§ 2.

W przypadku nieletniego umieszczonego w zakładzie poprawczym środkiem dyscyplinarnym

jest również nieudzielanie przepustki lub urlopu przez okres nie dłuższy niż 5 miesięcy

w razie ucieczki z zakładu lub nieusprawiedliwionego niepowrócenia z udzielonego urlopu

lub przepustki z zakładu.

§ 1.

Jeżeli zostały ujawnione okoliczności wskazujące na to, że środek dyscyplinarny został

zastosowany niezasadnie, dyrektor schroniska lub zakładu uchyla decyzję o zastosowaniu

środka dyscyplinarnego.

§ 2.

W przypadkach uzasadnionych względami wychowawczymi, w szczególności jeżeli nieletni

przeprosił pokrzywdzonego oraz naprawił szkodę, można zawiesić wykonanie środka dyscyplinarnego

na okres do 3 miesięcy, zamienić go na inny, skrócić lub darować go.

§ 3.

Jeżeli w okresie zawieszenia wykonania środka dyscyplinarnego nieletni dopuścił się

ponownie przewinienia, zawieszony środek dyscyplinarny podlega wykonaniu, chyba że

dyrektor postanowi inaczej ze względów wychowawczych.

§ 4.

Decyzję o uchyleniu, zawieszeniu, zamianie, skróceniu lub darowaniu środka dyscyplinarnego

sporządza się na piśmie i podaje się do wiadomości nieletniemu, a jeżeli względy wychowawcze

za tym przemawiają - również innym osobom i włącza się do akt osobowych nieletniego.

1.

Nieletni umieszczony w zakładzie poprawczym lub w schronisku dla nieletnich może odbywać

praktyczną naukę zawodu organizowaną w warsztatach szkolnych prowadzonych przez szkołę

lub zespół szkół, działających przy zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich.

2.

Dyrektor zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich kieruje nieletniego, za

jego zgodą, do odbycia praktycznej nauki zawodu, o której mowa w ust. 1, w warsztatach

szkolnych prowadzonych przez szkołę lub zespół szkół, działających przy tym zakładzie

lub schronisku.

3.

Nieletni umieszczony w zakładzie poprawczym lub w schronisku dla nieletnich może zostać

zatrudniony poza zakładem poprawczym lub schroniskiem dla nieletnich, za zgodą dyrektora

zakładu lub schroniska, jeżeli ukończył 16 lat i spełnia wymogi określone w Kodeksie pracy.

1.

Praktyczna nauka zawodu organizowana w warsztatach szkolnych prowadzonych przez szkołę

lub zespół szkół, działających przy zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich,

może mieć formę zajęć praktycznych i praktyk zawodowych.

2.

Nieletni odbywający praktyczną naukę zawodu w formie praktyk zawodowych w warsztatach

szkolnych prowadzonych przez szkołę lub zespół szkół, działających przy zakładzie

poprawczym lub schronisku dla nieletnich, którego jest wychowankiem, może otrzymać

stypendium w wysokości ustalonej przez dyrektora zakładu poprawczego. Przepisów art.

95f i 95g nie stosuje się.

3.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i

wychowania, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb organizowania

praktycznej nauki zawodu w warsztatach szkolnych prowadzonych przez szkołę lub zespół

szkół, działających przy zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich, uwzględniając

zakres spraw, które powinny być określone w skierowaniu dyrektora zakładu poprawczego

lub schroniska dla nieletnich, o którym mowa w art. 95d ust. 2, w tym prawa i obowiązki

szkoły lub zespołu szkół prowadzących warsztaty szkolne, a także kwalifikacje wymagane

od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu i przysługujące im uprawnienia oraz mając

na celu stworzenie warunków dla skutecznej resocjalizacji nieletnich poprzez właściwy

dobór formy kształcenia zawodowego i wdrażanie nieletnich do systematycznego wykonywania

nałożonych obowiązków.

4.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób określania

wysokości stypendium, o którym mowa w ust. 2, uwzględniając wymiar zajęć odbywanych

w ramach praktyk zawodowych, ich efekty ekonomiczne, możliwości finansowe zakładu

poprawczego lub schroniska dla nieletnich oraz potrzebę przygotowania nieletnich do

podejmowania aktywności zawodowej i dalszego doskonalenia zawodowego.

Do czasu pracy nieletniego stosuje się przepisy art. 202 Kodeksu pracy.

§ 1.

Należność nieletniego za pracę ustala się według zasad wynagradzania pracowników za

pracę tego rodzaju, którą wykonuje nieletni.

§ 2.

Za prace porządkowe wykonywane na rzecz zakładu lub schroniska w wymiarze nieprzekraczającym

30 godzin miesięcznie wynagrodzenie nieletniemu nie przysługuje; za sumienną pracę

tego rodzaju mogą być przyznawane nagrody pieniężne.

§ 1.

Okresy pracy wykonywanej przez nieletniego w czasie odbywania środka poprawczego,

z wyjątkiem prac, o których mowa w art. 95f § 2, uważa się za okresy równorzędne z

okresami zatrudnienia w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych.

§ 2.

Okresy pracy wykonywanej przez nieletniego, o którym mowa w § 1, wlicza się do okresu

pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Nieletni, który uległ wypadkowi lub zachorował na chorobę zawodową przy wykonywaniu

pracy w czasie odbywania środka poprawczego, ma prawo do świadczenia z tytułu tego

wypadku lub choroby na zasadach przewidzianych dla pracowników. W razie śmierci nieletniego

wskutek takiego wypadku lub choroby, świadczenia z tego tytułu przysługują pozostałym

po nim członkom rodziny na zasadach przewidzianych dla członków rodzin pracownika.

(pominięty)

Jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na uchylone przepisy dotyczące przedmiotów

unormowanych w niniejszej ustawie albo odsyłają ogólnie do przepisów o odpowiedzialności

nieletnich lub o postępowaniu w sprawach nieletnich, stosuje się w tym zakresie odpowiednio

przepisy niniejszej ustawy.

W razie wątpliwości, czy ma być stosowane prawo dotychczasowe, czy niniejsza ustawa,

stosuje się niniejszą ustawę.

(uchylony)

(uchylony)

(pominięty)

(pominięty)

§ 1.

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tracą moc wszelkie przepisy dotyczące przedmiotów

w niej unormowanych, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

§ 2.

W szczególności tracą moc

1)

ustawa z dnia 22 grudnia 1969 r. o utrzymaniu w mocy na okres przejściowy niektórych

dotychczasowych przepisów prawa karnego

(Dz. U. poz. 311);

2)

art. V ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks wykroczeń

(Dz. U. poz. 115);

3)

art. 288 § 2 i 3 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. poz. 260, z 1975 r. poz. 91 i 234 oraz z 1976 r. poz. 122);

4)

art. 474-495 Kodeksu postępowania karnego z dnia 19 marca 1928 r., utrzymane w mocy przez art. III pkt 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania

karnego

(Dz. U. poz. 97).

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia