Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy

1.

Ustawa określa odpowiedzialność majątkową żołnierzy za szkody wyrządzone przez nich,

wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych, w mieniu Skarbu

Państwa znajdującym się w dyspozycji komórek organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej

oraz jednostek organizacyjnych podporządkowanych albo nadzorowanych przez Ministra

Obrony Narodowej, zwanych dalej „jednostkami organizacyjnymi”.

2.

W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, do odpowiedzialności majątkowej

żołnierzy za szkody wyrządzone przez nich wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania

obowiązków służbowych, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem art. 17 ust. 1.

Ilekroć w ustawie jest mowa o

1

żołnierzu - należy przez to rozumieć żołnierza w czynnej służbie wojskowej, o którym

mowa w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 60) i w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej

Polskiej

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1430 i 2217), z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie;

2

uposażeniu przysługującym żołnierzowi - należy przez to rozumieć uposażenie zasadnicze,

wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne żołnierzowi w dniu wyrządzenia szkody,

o którym mowa odpowiednio w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych

(Dz. U. z 2017 r. poz. 2146);

3)

właściwym organie jednostki organizacyjnej - należy przez to rozumieć dowódcę (szefa,

komendanta, dyrektora, kierownika, rektora) jednostki organizacyjnej, spełniającej

funkcję organu zaopatrującego w mienie.

Żołnierz, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych

ze swojej winy wyrządził szkodę w mieniu, o którym mowa w art. 1 ust. 1, ponosi odpowiedzialność

majątkową w granicach rzeczywistej straty i tylko za normalne następstwa działania

lub zaniechania, z którego wynikła szkoda.

Właściwy organ jednostki organizacyjnej jest obowiązany wykazać okoliczności uzasadniające

odpowiedzialność majątkową żołnierza oraz wysokość wyrządzonej szkody.

Żołnierz nie ponosi odpowiedzialności majątkowej za szkodę

1)

w takim zakresie, w jakim jednostka organizacyjna albo inna osoba przyczyniła się

do powstania szkody lub jej zwiększenia;

2)

wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka.

W razie wyrządzenia szkody przez kilku żołnierzy, każdy z nich ponosi odpowiedzialność

majątkową za część szkody, stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy.

Jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia przyczynienia się poszczególnych żołnierzy

do powstania szkody lub stopnia ich winy, odpowiadają oni w częściach równych.

Żołnierz odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną nieumyślnie jest obowiązany do zapłaty

odszkodowania w wysokości rzeczywistej straty, jednak odszkodowanie nie może przewyższać

kwoty trzymiesięcznego uposażenia przysługującego żołnierzowi.

Jeżeli naprawienie szkody wyrządzonej nieumyślnie następuje na podstawie ugody między

właściwym organem jednostki organizacyjnej a żołnierzem, który wyrządził szkodę, wysokość

odszkodowania może być obniżona, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy,

a w szczególności stopnia winy żołnierza i jego dotychczasowego stosunku do obowiązków

służbowych.

Jeżeli żołnierz wyrządził szkodę umyślnie, jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej

wysokości.

1.

W razie wyrządzenia szkody osobie trzeciej przez żołnierza przy wykonywaniu obowiązków

służbowych, obowiązany do naprawienia tej szkody jest Skarb Państwa, reprezentowany

przez jednostkę organizacyjną, spełniającą funkcję organu zaopatrującego w mienie

jednostkę organizacyjną, w której żołnierz pełnił służbę w chwili wyrządzenia szkody.

2.

Żołnierz ponosi odpowiedzialność majątkową przewidzianą w przepisach ustawy wobec

Skarbu Państwa reprezentowanego przez jednostkę organizacyjną, która naprawiła szkodę.

1.

Żołnierz odpowiada, w granicach określonych w art. 3, za szkodę w mieniu powierzonym

mu z obowiązkiem zwrotu albo wyliczenia się, zwanym dalej „mieniem powierzonym”.

2.

Żołnierz może uwolnić się od odpowiedzialności majątkowej za szkodę w mieniu powierzonym,

jeżeli wykaże, że powstała ona z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności

wskutek niezapewnienia przez jednostkę organizacyjną warunków umożliwiających prawidłowe

zabezpieczenie powierzonego mienia.

1.

Żołnierze mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność majątkową za mienie łącznie im powierzone.

Podstawą łącznego powierzenia mienia jest umowa o wspólnej odpowiedzialności majątkowej

zawarta, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej przez żołnierzy z właściwym organem

jednostki organizacyjnej, w której dyspozycji znajduje się powierzone mienie.

2.

Żołnierze ponoszący wspólną odpowiedzialność majątkową odpowiadają w częściach określonych

w umowie, a jeżeli umowa nie określa tych części - w częściach równych.

3.

W razie ustalenia, że szkoda w całości albo w części została spowodowana przez niektórych

żołnierzy, za całość szkody albo za stosowną jej część odpowiadają tylko żołnierze

będący sprawcami szkody.

Do odpowiedzialności majątkowej, określonej w art. 11 i 12, stosuje się odpowiednio

przepisy art. 5, 8 i 9.

1.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i

tryb powierzania żołnierzom mienia, o którym mowa w art. 11 ust. 1, uwzględniając

w szczególności rodzaje mienia, które może być powierzone żołnierzowi, oraz terminy

związane z jego przekazywaniem i zwrotem jednostce organizacyjnej.

2.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i

tryb łącznego powierzania żołnierzom mienia, o którym mowa w art. 12 ust. 1, jak również

szczegółowe warunki i tryb zawierania i rozwiązywania umowy o wspólnej odpowiedzialności

majątkowej żołnierzy oraz wzór tej umowy. Rozporządzenie to powinno w szczególności

określać rodzaje mienia, które może być łącznie powierzane żołnierzom, oraz warunki

wspólnej odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym łącznie żołnierzom, przy

uwzględnieniu kwalifikacji tych żołnierzy i wykonywanych przez nich funkcji, z jednoczesnym

wykluczeniem przypadków ich podległości służbowej.

1.

Właściwy organ jednostki organizacyjnej, po stwierdzeniu szkody i ustaleniu jej wysokości,

wzywa żołnierza do dobrowolnej zapłaty odszkodowania w określonym terminie lub złożenia

pisemnego zobowiązania do zapłaty odszkodowania.

2.

Jeżeli sprawcą szkody jest dowódca (szef, komendant, dyrektor, kierownik, rektor)

jednostki organizacyjnej, czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje jego bezpośredni

przełożony.

3.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia

1)

sposób i tryb stwierdzania szkody i ustalania jej wysokości;

2)

wzór pisemnego zobowiązania żołnierza do zapłaty odszkodowania.

Rozporządzenie to powinno w szczególności określać sposób przeprowadzania postępowania

wyjaśniającego powstanie szkody oraz okoliczności uwzględniane przy ustalaniu jej

wysokości; wzór zobowiązania żołnierza powinien wskazywać rodzaj szkody i wysokość

odszkodowania, termin jego zapłaty oraz zawierać uprzedzenie o skutkach niedotrzymania

zobowiązania.

1.

Właściwy organ wojskowy, na wniosek żołnierza będącego sprawcą szkody, może w całości

lub w części umorzyć należność stanowiącą odszkodowanie, odroczyć lub rozłożyć na

raty jej spłatę, jeżeli przemawia za tym szczególna sytuacja materialna lub rodzinna

żołnierza oraz pozwala na to uzasadniony interes poszkodowanej jednostki organizacyjnej.

2.

Umorzenie należności, którą stanowi odszkodowanie, oraz odroczenie lub rozłożenie

na raty spłaty należności następuje w drodze umowy zawartej między właściwym organem

wojskowym a żołnierzem.

3.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, organy wojskowe właściwe,

w zależności od wysokości odszkodowania, do zawierania umów w sprawie odraczania,

rozkładania na raty lub umarzania spłaty odszkodowań, z uwzględnieniem przepisów o

finansach publicznych oraz struktury organizacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej

Polskiej.

1.

Do przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez żołnierza stosuje

się, z zastrzeżeniem ust. 2, przepisy działu czternastego Kodeksu pracy.

2.

W razie wyrządzenia przez żołnierza szkody osobie trzeciej, termin przedawnienia biegnie

od dnia zaspokojenia roszczenia tej osoby przez Skarb Państwa.

Spory dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy rozpoznają sądy pracy oraz

sądy pracy i ubezpieczeń społecznych.

Do spraw o odszkodowanie wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie

ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że zostanie zawarta ugoda.

1.

Traci moc dekret z dnia 5 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za

szkody wyrządzone jednostce wojskowej

(Dz. U. poz. 247, z 1967 r. poz. 220, z 1974 r. poz. 142 oraz z 1999 r. poz. 548).

2.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie zachowują moc przepisy

dotychczas obowiązujące, jeżeli nie są z nią sprzeczne, nie dłużej jednak niż przez

okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

Sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r.,

prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2004 r., z wyjątkiem art. 4 ust. 4-6, art.

78 ust. 4, art. 170 ust. 3, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.