Obwieszczenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 19 lutego 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych

Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji

maszyn i innych urządzeń technicznych przeznaczonych do robót ziemnych, budowlanych

i drogowych, zwanych dalej „maszynami roboczymi”.

Świadectwa oraz wpisy do książki operatora stwierdzające uzyskanie uprawnień na podstawie

przepisów dotychczasowych wydane na

1)

koparki jednonaczyniowe klasy II są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki

operatora na koparki jednonaczyniowe klasy I,

2)

koparki wielonaczyniowe klasy III i II są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do

książki operatora na koparki wielonaczyniowe klasy I,

3)

koparki wielonaczyniowe łańcuchowe klasy III są równoważne ze świadectwem oraz wpisem

do książki operatora na koparki wielonaczyniowe łańcuchowe do rowów klasy III,

4)

spycharki klasy II są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki operatora na

spycharki klasy I,

5)

równiarki klasy III i II są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki operatora

na równiarki klasy I,

6)

zgarniarki klasy III i II są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki operatora

na zgarniarki klasy I,

7)

ładowarki jednonaczyniowe klasy II są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki

operatora na ładowarki jednonaczyniowe klasy I,

8)

pogłębiarki jednoczerpakowe pływające klasy III są równoważne ze świadectwem oraz

wpisem do książki operatora na pogłębiarki jednoczerpakowe pływające klasy II,

9)

pogłębiarki wieloczerpakowe pływające klasy III są równoważne ze świadectwem oraz

wpisem do książki operatora na pogłębiarki wieloczerpakowe pływające klasy II,

10)

palownice klasy III są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki operatora

na palownice klasy II,

11)

wiertnice poziome z zasilaczem hydraulicznym klasy III są równoważne ze świadectwem

oraz wpisem do książki operatora na wiertnice dla technologii bezwykopowych klasy

III, a wiertnice poziome z zasilaczem hydraulicznym klasy II są równoważne ze świadectwem

oraz wpisem do książki operatora na wiertnice dla technologii bezwykopowych klasy

II,

12)

zespoły maszyn do produkcji mieszanek bitumicznych klasy III, II i I są równoważne

ze świadectwem oraz wpisem do książki operatora na zespoły maszyn do produkcji mieszanek

mineralno-asfaltowych klasy I,

13)

maszyny do rozkładania mieszanek bitumicznych klasy III i II są równoważne ze świadectwem

oraz wpisem do książki operatora na maszyny do rozkładania mieszanek mineralno-asfaltowych

klasy II,

14)

remontery nawierzchni klasy III są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki

operatora na remontery nawierzchni dróg klasy III,

15)

frezarki do nawierzchni dróg klasy III, II i I są równoważne ze świadectwem oraz wpisem

do książki operatora na frezarki do nawierzchni dróg samojezdne klasy I,

16)

przecinarki do nawierzchni dróg klasy III są równoważne ze świadectwem oraz wpisem

do książki operatora na przecinarki do nawierzchni dróg o napędzie spalinowym klasy

III,

17)

zespoły maszyn do produkcji mieszanek betonowych klasy III są równoważne ze świadectwem

oraz wpisem do książki operatora na zespoły maszyn do produkcji mieszanek betonowych

klasy II,

18)

maszyny do rozkładania mieszanek betonowych klasy III są równoważne ze świadectwem

oraz wpisem do książki operatora na maszyny do rozkładania mieszanek betonowych klasy

II,

19)

walce drogowe klasy III są równoważne ze świadectwem oraz wpisem do książki operatora

na walce drogowe klasy II,

20)

piły mechaniczne do ścinki drzew klasy III są równoważne ze świadectwem oraz wpisem

do książki operatora na pilarki mechaniczne do ścinki drzew klasy III,

21)

rusztowania budowlano-montażowe metalowe bez klasy są równoważne ze świadectwem oraz

wpisem do książki operatora na rusztowania budowlano-montażowe metalowe - montaż i

demontaż bez klasy

- określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia, o którym mowa w § 1, w brzmieniu

nadanym niniejszym rozporządzeniem.

1.

Niedopuszczalne jest

1)

obsługiwanie maszyn roboczych bez urządzeń zabezpieczających lub sygnalizacyjnych

wymaganych odrębnymi przepisami;

2)

dokonywanie zmian konstrukcyjnych w maszynach roboczych;

3)

wykonywanie napraw i konserwowanie maszyn roboczych będących w ruchu;

4)

odtłuszczanie i czyszczenie powierzchni maszyn roboczych benzyną etylizowaną lub innymi

rozpuszczalnikami, których pary mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny gazów palnych

lub wybuchowych.

2.

Eksploatowanie maszyn roboczych odbywa się na terenie rozpoznanym pod względem warunków

geologicznych i gruntowych.

Do postępowań prowadzonych w celu uzyskania uprawnień do obsługi maszyn roboczych,

o których mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia, o którym mowa w § 1, w brzmieniu

dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego

rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

1.

Podczas obsługi maszyn roboczych w szczególności

1)

w terenie uzbrojonym lub na drodze o ograniczonym ruchu,

2)

w pobliżu budynków i budowli,

3)

w sąsiedztwie napowietrznych linii energetycznych,

4)

w wykopach szerokoprzestrzennych,

5)

na terenie bagiennym lub w wodzie,

6)

na pochyłościach lub stokach

- zapewnia się środki bezpieczeństwa przewidziane w dokumentacji techniczno-ruchowej,

instrukcjach obsługi oraz w stanowiskowych instrukcjach bezpieczeństwa i higieny pracy.

2.

Podczas współpracy maszyn roboczych z

1)

dodatkowym osprzętem przeznaczonym do robót ziemnych, budowlanych i drogowych,

2)

liniami technologicznymi do produkcji zapraw betonowych lub kruszywa

- stosuje się zasady bezpieczeństwa i higieny pracy określone w instrukcjach obsługi

tych urządzeń lub linii technologicznych.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2017 r.

1.

Teren robót prowadzonych przy użyciu wielozadaniowych agregatów do naprawy nawierzchni

drogi ogradza się w sposób uniemożliwiający wejście na ten teren osób niezatrudnionych

oraz oznakowuje się zgodnie z odrębnymi przepisami.

2.

W zależności od rodzaju i zakresu, roboty w pasie drogowym prowadzi się przy

1)

zamkniętym ruchu na drodze lub

2)

wyłączeniu z ruchu drogowego części jezdni, pasa ruchu jezdni albo jego części, lub

3)

ograniczonej prędkości pojazdów poruszających się na remontowanym odcinku jezdni,

w przypadku gdy roboty są prowadzone na poboczu drogi, w rowie lub na przydrożnych

skarpach.

3.

W warunkach ograniczonej widoczności miejsce pracy maszyn roboczych oświetla się.

W czasie przerw w pracy oraz po zakończeniu pracy maszyny robocze zabezpiecza się

przed ich przypadkowym uruchomieniem przez osoby nieupoważnione lub niezatrudnione

przy tych pracach.

Podczas załadunku maszyn roboczych, transportu na wyznaczone miejsce robót oraz wyładunku,

przestrzega się następujących wymagań

1)

załadunek na środki transportu drogowego lub kolejowego przeprowadza się w sposób

zmechanizowany z rampy czołowej, zgodnie z instrukcją załadunku i transportu poszczególnych

maszyn;

2)

w przypadku załadunku ciężkich maszyn roboczych na przyczepy niskopodwoziowe przy

użyciu wciągarek mechanicznych, zatrudnione przy tej czynności osoby nie mogą znajdować

się w pobliżu naciągniętej liny lub osi jej przedłużenia oraz za wciąganą maszyną;

3)

operatorzy i inne osoby wyznaczone do konwojowania maszyn roboczych transportem kolejowym

lub drogowym podlegają uprzedniemu przeszkoleniu w zakresie bezpieczeństwa transportu

maszyn roboczych tymi środkami lokomocji.

1.

Przed rozpoczęciem robót, o których mowa w § 1, osoba nadzorująca pracowników informuje

pracowników o zasadach bezpiecznego wykonywania pracy i stosowanych sygnałach ostrzegawczych.

2.

Czynności zdejmowania lub regulowania naczynia roboczego maszyny roboczej są wykonywane

w zespole co najmniej dwuosobowym.

3.

Niedopuszczalne jest podczas robót ziemnych

1)

wysuwanie lemiesza maszyny roboczej poza krawędź klina odłamu;

2)

używanie maszyn roboczych na gruntach gliniastych w czasie trwania ulewnego deszczu.

1.

Przed rozpoczęciem robót ziemnych na terenie uzbrojonym w instalację wodociągową,

kanalizacyjną, elektryczną, gazową lub centralnego ogrzewania ustala się z jednostkami

zarządzającymi tymi instalacjami odległości bezpiecznego używania maszyn roboczych

na tym terenie.

2.

Podczas wykonywania robót ziemnych w razie przypadkowego odkrycia lub naruszenia instalacji,

o których mowa w ust. 1, niezwłocznie przerywa się pracę i ustala się z właściwą jednostką

zarządzającą daną instalacją dalszy sposób wykonywania robót.

3.

Jeżeli podczas wykonywania robót ziemnych zostaną odkryte przedmioty trudne do identyfikacji,

przerywa się dalszą pracę i zawiadamia się osobę nadzorującą roboty ziemne.

1.

Przewód elektryczny lub hydrauliczny łączący maszynę roboczą z siecią zasilającą zabezpiecza

się przed uszkodzeniami.

2.

Podczas zagęszczania gruntu urządzeniami wibracyjnymi

1)

miejsca pracy mają być oznakowane przenośnymi zaporami;

2)

mają być przestrzegane warunki bezpieczeństwa i higieny pracy, określone w dokumentacji

techniczno-ruchowej i w instrukcji obsługi.

1.

Podczas wykonywania robót ziemnych i przemieszczania maszyn roboczych na pochyłościach

i stokach zachowuje się wymagania określone w dokumentacji techniczno-ruchowej maszyny.

2.

Niedopuszczalne jest podczas wykonywania robót ziemnych

1)

tworzenie nawisów przy wykonywaniu wykopów;

2)

włączanie mechanizmu obrotu maszyny roboczej w trakcie napełniania naczynia roboczego

gruntem;

3)

przebywanie osób w zasięgu działania naczynia roboczego maszyny roboczej;

4)

przemieszczanie maszyny roboczej po pochyleniach przekraczających dopuszczalny stopień,

określony w jej dokumentacji techniczno-ruchowej;

5)

wykonywanie tych robót pod czynnymi napowietrznymi liniami energetycznymi w odległości

mniejszej niż to określają odrębne przepisy;

6)

przebywanie osób w kabinie pojazdu do transportu wykopanego gruntu, w czasie załadunku

jego skrzyni, w przypadku gdy kabina pojazdu nie została konstrukcyjnie wzmocniona.

3.

Wyładowanie gruntu z naczynia roboczego maszyny roboczej do robót ziemnych może nastąpić

nad dnem skrzyni pojazdu stosowanego do transportu, na wysokości nie większej niż

1)

0,5 m przy ładowaniu materiałów sypkich;

2)

0,25 m przy ładowaniu materiałów kamiennych lub zbrylonych.

1.

Podczas wykonywania wykopów wąskoprzestrzennych osoby współpracujące z operatorem

mogą znajdować się wyłącznie w zabezpieczonej części wykopu.

2.

Niedopuszczalne jest w miejscu wykonywania wykopów

1)

prowadzenie jednocześnie innych robót;

2)

przebywanie osób niezatrudnionych.

1.

Podczas wykonywania robót ziemnych na terenie bagnistym, podmokłym lub w wodzie maszynę

roboczą umieszcza się na podkładach stabilnych i trwale połączonych ze sobą.

2.

Podczas wbijania pali na terenie, o którym mowa w ust. 1, operatora maszyn roboczych

wyposaża się w środki ochrony indywidualnej chroniące przed utonięciem, a na pomostach

umieszcza się koła ratunkowe z linką.

3.

Podczas wbijania pali sprawdza się

1)

czy zachowane zostały dopuszczalne parametry obciążenia pomostu określone w dokumentacji

techniczno-ruchowej maszyny roboczej;

2)

równomierność obciążenia pomostu roboczego;

3)

stan podmycia jarzm podtrzymujących pomosty robocze;

4)

stan techniczny pomostu roboczego po opadach i wyładowaniach atmosferycznych.

Samobieżne maszyny do transportu zaprawy betonowej wyposaża się w

1)

widoczny napis zabraniający zbliżania się do podniesionego kosza wyładowczego;

2)

urządzenie do sygnalizacji dźwiękowej, uruchamiane przed każdą czynnością podnoszenia

i opuszczania kosza wyładowczego lub uruchamiania wysięgnika.

1.

Montaż i usytuowanie linii technologicznych do transportu zaprawy betonowej lub masy

bitumicznej prowadzi się w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i właściwe

funkcjonowanie tych linii.

2.

Demontaż lub przedłużanie linii technologicznych, o których mowa w ust. 1, wykonuje

się po zredukowaniu ciśnienia roboczego w urządzeniu podającym.

1.

Ręczne narzędzia udarowe nie mogą posiadać rękojeści krótszej niż 0,15 m oraz ostrych

krawędzi, pęknięć lub zadr w miejscu uchwytu, a operatorzy podczas ich stosowania

używają rękawic antywibracyjnych.

2.

Ręczne narzędzia, w szczególności kliny, przecinaki lub przebijaki, wyposaża się w

uchwyty, jeżeli ich nie posiadają.

1.

Podczas pracy maszyn roboczych do kruszenia materiałów skalnych niedopuszczalne jest

wrzucanie do leja zasypowego materiałów skalnych lub ich wyjmowanie.

2.

Lej zasypowy wyposaża się w zabezpieczenie chroniące pracowników przed odrzutem materiałów

skalnych na zewnątrz.

1.

Zespół maszyn roboczych do otaczania i suszenia kruszywa instaluje się na stabilnym

fundamencie oraz wyposaża się w instalację przeciwporażeniową i w urządzenia odpylające.

2.

Podczas pracy zespołu maszyn roboczych, o którym mowa w ust. 1, niedopuszczalne jest

przebywanie lub przechodzenie pod zasobnikiem.

3.

Niedopuszczalne jest uruchamianie zespołu maszyn roboczych, o którym mowa w ust. 1,

bez uprzedniego upewnienia się, czy obsługa zajęła wyznaczone stanowiska robocze.

Niedopuszczalne jest stosowanie ognia otwartego przy podgrzewaniu masy bitumicznej

będącej w zbiornikach lub cysternach maszyn roboczych.

Urządzenia do zagęszczania gruntu, asfaltu, piasku i żwiru, w szczególności ubijaki,

zagęszczarki ciężkie i ze spryskiwaczem, walce okołkowane, walce wibracyjne, używa

się zgodnie z zasadami określonymi w instrukcjach obsługi każdego z tych urządzeń.

Podcinanie lub wycinanie drzew rosnących w pobliżu napowietrznych linii energetycznych,

wiatrołomów, drzew spróchniałych, rosnących na stromych skarpach i na terenie zabudowanym

wykonuje się pod nadzorem i przez co najmniej dwóch pracowników.

1.

Zgarnianie gruntu na pochyłościach lub stokach przy użyciu maszyn roboczych, w szczególności

zgarniarek, wykonuje się zgodnie z zasadami określonymi w dokumentacji techniczno-ruchowej

tych maszyn.

2.

Niedopuszczalne jest

1)

przewożenie osób w skrzyniach ładunkowych zgarniarek;

2)

opuszczanie skrzyni podczas jazdy poniżej parametrów określonych przez producenta

zgarniarki.

1.

Rusztowania stosowane przy robotach budowlanych mają spełniać wymagania bezpieczeństwa

określone w odrębnych przepisach.

2.

Niedopuszczalny jest montaż i demontaż rusztowania

1)

podczas ograniczonej widoczności oraz o zmroku i w nocy bez dostatecznego oświetlenia;

2)

w czasie opadów deszczu i śniegu;

3)

podczas gołoledzi;

4)

podczas burzy i wiatru o prędkości przekraczającej 10 m/s.

Maszyny robocze, o których mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia, mogą być obsługiwane

wyłącznie przez osoby, które ukończyły szkolenie i uzyskały pozytywny wynik sprawdzianu

przeprowadzonego przez komisję powołaną przez Instytut Mechanizacji Budownictwa i

Górnictwa Skalnego w Warszawie.

1.

Szkolenie, o którym mowa w § 23, obejmuje część teoretyczną i praktyczną.

2.

Część teoretyczna obejmuje zagadnienia z zakresu

1)

dokumentacji technicznej maszyn roboczych;

2)

bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji maszyn roboczych;

3)

technologii wykonywania robót ziemnych;

4)

użytkowania i obsługi maszyn roboczych.

3.

Część praktyczna szkolenia obejmuje naukę eksploatacji maszyn roboczych w różnych

warunkach terenowych i technologicznych.

Szkolenie, o którym mowa w § 23, może prowadzić podmiot, który posiada

1)

warunki lokalowe do prowadzenia wykładów;

2)

park maszynowy wraz z placem manewrowym;

3)

kadrę wykładowców;

4)

warunki socjalne i wyposażenie dydaktyczne.

1.

Osoba, która uzyskała pozytywny wynik sprawdzianu, o którym mowa w 23, otrzymuje świadectwo

oraz uzyskuje wpis do książki operatora.

2.

Wzór książki operatora zawiera załącznik nr 2 do rozporządzenia.

3.

Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego w Warszawie potwierdza spełnienie

wymagań, o których mowa w § 25, opracowuje programy szkolenia, prowadzi listę wydawanych

świadectw i wpisów do książki operatora.

Potwierdzenia odbycia szkoleń, stwierdzające uprawnienia uzyskane na podstawie dotychczasowych

przepisów, zachowują moc.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia