Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w odlewniach metali

Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy w odlewniach stopów

żelaza i metali nieżelaznych.

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o odlewniach, należy przez to rozumieć zakłady

pracy lub ich części zajmujące się wytwarzaniem odlewów ze stopów żelaza i metali

nieżelaznych.

1.

Drogi, place manewrowe, postojowe i składowe są przystosowane do oczyszczania metodą

zmywania lub poprzez odpylanie w sposób zmechanizowany.

2.

Rozładunek, składowanie i transport materiałów przeznaczonych do dalszej przeróbki

przeprowadza się w sposób zmechanizowany i przy użyciu urządzeń ograniczających rozprzestrzenianie

się pyłów.

1.

Powierzchnia podłogi w odlewniach spełnia wymagania odporności na działanie podwyższonej

temperatury, iskier i rozprysków stopionego metalu.

2.

Przy drzwiach do pomieszczeń produkcyjnych odlewni, w których temperatura powietrza

dochodzi do 30°C w wyniku prowadzonego procesu technologicznego, instaluje się zasłony

powietrzne lub inne urządzenia zapobiegające gwałtownemu dopływowi zimnego powietrza,

szczególnie w okresie jesienno-zimowym.

W przypadku stosowania na terenie odlewni wózków szynowych do transportu ciekłego

metalu główka szyny pokrywa się z powierzchnią podłogi lub z nawierzchnią drogi.

1.

Materiały wsadowe do pieców odlewniczych sortuje się, a ich miejsca składowania wydziela

się i oznakowuje w sposób pozwalający na identyfikację poszczególnych materiałów.

2.

Wsad przeznaczony do pieców odlewniczych jest suchy i pozbawiony wszelkich zanieczyszczeń,

w tym zanieczyszczeń po masie formierskiej lub rdzeniowej.

3.

Przepis ust. 2 nie dotyczy wsadu przeznaczonego do żeliwiaka.

4.

Nie ładuje się do pieców odlewniczych zamkniętych zbiorników lub butli oraz materiałów

o nieznanych właściwościach fizyczno-chemicznych i nieznanym pochodzeniu.

5.

Porcje materiału wsadowego do kąpieli metalowej pieca dobiera się w taki sposób, aby

nie stwarzały zagrożenia dla bezpośredniego otoczenia poprzez rozprysk stopionego

metalu.

6.

Rodzaj materiału wsadowego oraz wielkość elementów wsadu dobiera się w taki sposób,

aby zapobiec zawieszeniu się wsadu w piecu.

1.

Sortowanie złomu oraz przygotowanie wsadu do pieca odlewniczego wykonuje się zgodnie

z przepisami w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy eliminowaniu przedmiotów

niebezpiecznych, w tym wybuchowych, ze złomu metali wydanymi na podstawie art. 237.

2.

W przypadku gdy w sortowanym złomie znajdują się przedmioty niebezpieczne, rozumiane

jako przedmioty wybuchowe, a także inne urządzenia i przedmioty, które ze względu

na swoje właściwości lub zawartość stwarzają niebezpieczeństwo dla osób, przerywa

się sortowanie i powiadamia się przełożonego lub osobę nadzorującą pracę, jednocześnie

opuszczając miejsce pracy.

3.

Teren, na którym rozdrabnia się złom, jest w widoczny sposób oznakowany i odpowiednio

zabezpieczony przed rozpryskiem odłamków złomu.

4.

Teren, o którym mowa w ust. 3, jest niedostępny dla osób postronnych.

1.

Procesy przygotowania mas formierskich lub rdzeniowych oraz transport składników mas

są zmechanizowane i wykonywane w sposób ograniczający rozprzestrzenianie się pyłów

w środowisku pracy.

2.

Nie pobiera się próbek masy formierskiej w czasie pracy urządzeń do jej przygotowania.

3.

Przepis ust. 2 nie dotyczy pobierania próbek masy formierskiej w sposób zautomatyzowany.

Każdorazowe wejście pracownika do przestrzeni roboczej maszyny lub innego urządzenia

technicznego w celu wykonania prac naprawczych lub porządkowych poprzedza się odłączeniem

mediów zasilających i wywieszeniem tabliczki ostrzegawczej.

Można składować wielkogabarytowe skrzynie formierskie w stosy wyższe niż dwa metry,

pod warunkiem że stosy nie będą stanowić zagrożenia bezpieczeństwa dla pracowników,

a stosunek wysokości stosu, wyrażonej w metrach, do pola podstawy stosu, wyrażonego

w metrach kwadratowych, nie będzie większy niż 2: 1.

1.

Dopuszczalna wysokość składowania skrzyń formierskich wynika z instrukcji bezpieczeństwa

i higieny pracy opracowanej na podstawie przepisów w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy, wydanych na podstawie art. 237, z uwzględnieniem cech składowanych jednostek formierskich i sposobu ich składowania.

2.

Stosy skrzyń formierskich są składowane na równym podłożu.

Nie wykonuje się jakichkolwiek prac bezpośrednio pod zawieszonymi urządzeniami lub

przedmiotami zawierającymi stopiony metal lub w zasięgu ewentualnego rozprysku stopionego

metalu podczas przemieszczania tych urządzeń lub przedmiotów.

1.

Proces wykonywania form odlewniczych jest zmechanizowany w miarę posiadanych możliwości

technicznych, a ręczne wykonywanie takich form ogranicza się do niezbędnego minimum.

2.

W razie konieczności ręcznego wykonywania form w pozycji klęczącej, wyposaża się pracownika

w odpowiednie ochraniacze kolan, a łączny czas wykonywania pracy w tej pozycji ogranicza

się do 4 godzin w czasie zmiany roboczej.

3.

Stanowisko pracy przeznaczone do zagęszczania form lub rdzeni sytuuje się w bezpiecznym

miejscu ze względu na prowadzony proces technologiczny.

4.

Dopuszcza się stosowanie ubijaków i innych ręcznych narzędzi pneumatycznych do zagęszczania

form lub rdzeni oraz do czyszczenia odlewów w sytuacji, gdy względy technologiczne

nie pozwalają na wykonanie tych prac w sposób zmechanizowany.

5.

Prace, o których mowa w ust. 4, ogranicza się do niezbędnego minimum.

Formierki z zespołem prasującym wyposaża się w urządzenia do oburęcznego sterowania

lub w inne urządzenia zabezpieczające pracownika przed urazem.

Doły odlewnicze do wykonywania i zalewania form są odpowiednio osuszone i ogrodzone.

Pomosty wsadowe żeliwiaków i pomosty do obsługi dysz oraz schody prowadzące do tych

pomostów wykonuje się z materiałów odpornych na działanie ognia.

1.

Przed uruchomieniem pieca do topienia metali nieżelaznych, opalanego paliwem ciekłym

lub gazowym, sprawdza się stan techniczny palników i instalacji zasilania w paliwa.

2.

Sprawdzenie stanu technicznego palników i instalacji zasilania w paliwa przeprowadza

się zgodnie z zaleceniami zawartymi w instrukcji ich eksploatacji, ze szczególnym

uwzględnieniem zaleceń producenta odnoszących się do sposobu kontroli elementów pieca,

które mają wpływ na bezpieczeństwo jego użytkowania.

3.

W piecu, o którym mowa w ust. 1, są zainstalowane palniki olejowe lub gazowe działające

automatycznie.

4.

Palniki pieca, o którym mowa w ust. 1, zapala się za pomocą specjalnego urządzenia

lub przyrządu.

1.

Narzędzia używane w procesie topienia metali i obróbki pozapiecowej są całkowicie

wysuszone i wygrzane do temperatury umożliwiającej prawidłowe i bezpieczne prowadzenie

tych procesów.

2.

Nie suszy się i nie wygrzewa narzędzi, o których mowa w ust. 1, za pomocą stopionego

metalu.

1.

Nie topi się metalu w piecach odlewniczych z uszkodzoną wykładziną komory pieca.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do tygli i kadzi odlewniczych.

1.

Dobór właściwego materiału ogniotrwałego tworzącego strukturę wykładziny, o której

mowa w § 19, uzależnia się od zastosowania konkretnego procesu wytapiania metalu.

2.

Przy wyborze właściwego materiału ogniotrwałego przeznaczonego na wykładzinę bierze

się pod uwagę w szczególności

1)

rodzaj metalu, który ma być poddany wytapianiu;

2)

temperaturę osiąganą podczas wytapiania metalu;

3)

czas procesu wytapiania metalu;

4)

czas przetrzymywania stopionego metalu w piecu;

5)

intensywność procesu mieszania indukcyjnego;

6)

rodzaj dodatków lub środków stopowych, stosowanych w procesie wytapiania.

1.

Instalacja wykładziny polega na właściwym zestaleniu materiału ogniotrwałego, tak

aby nie powstały luki lub obszary o mniejszej gęstości w strukturze wykładziny.

2.

Przestrzega się zaleceń producenta materiału ogniotrwałego dotyczących procedur jego

suszenia i spiekania w celu zwiększenia odporności wykładziny w momencie kontaktu

z ciekłym metalem.

1.

Przed wejściem pracownika do komory pieca odlewniczego, w celu przeprowadzenia prac

remontowych, odłącza się media zasilające i wystudza się komorę pieca do temperatury

nieprzekraczającej 50°C.

2.

Prace, o których mowa w ust. 1, są pracami szczególnie niebezpiecznymi.

Dodatki stopowe i żużlotwórcze, topniki i inne materiały dodawane do stopionego metalu

w czasie procesu wytapiania i obróbki pozapiecowej są suche.

1.

Spust stopionego metalu do suchych i wygrzanych kadzi poprzedza się sygnałem dźwiękowym.

2.

Czas i sposób suszenia oraz wygrzania kadzi z wykładziną i bez wykładziny są określone

w instrukcjach zakładowych.

1.

Do przewozu kadzi ze stopionym metalem stosuje się

1)

pojazdy szynowe zdalnie sterowane wyposażone w koła ze zgarniaczami;

2)

wózki jezdne wyposażone w koła o pełnym ogumieniu.

2.

Pojazdy, o których mowa w ust. 1, wyposaża się w urządzenia umożliwiające stabilne

ustawienie kadzi niepowodujące rozlewania się stopionego metalu podczas transportu

oraz w sygnalizację świetlną i dźwiękową.

3.

Kadzie napełnia się stopionym metalem do wysokości niepowodującej rozlewania się tego

metalu w czasie przenoszenia ręcznego lub transportu mechanicznego.

4.

W przypadku gdy pojazdy stosowane do przewozu kadzi ze stopionym metalem są wyposażone

w kabiny sterownicze, kabiny są

1)

wykonane z materiału niepalnego i izolacyjnego pod względem przewodnictwa cieplnego;

2)

wyposażone w szyby ze szkła bezodpryskowego.

5.

Kabiny, o których mowa w ust. 4, są wyposażone w urządzenia klimatyzacyjne zapewniające

komfort cieplny obsługującym je pracownikom.

1.

Elementy suwnicy narażone bezpośrednio na działanie promieniowania cieplnego lub rozprysków

stopionego metalu są osłonięte.

2.

Okna kabiny suwnicy, o której mowa w ust. 1, są robione ze specjalnego szkła bezodpryskowego

odpornego na działanie rozprysków stopionego metalu i jednocześnie umożliwiającego

pełne, niczym nieograniczone pole widzenia dla operatora suwnicy.

3.

Kabina suwnicy jest wyposażona w urządzenia klimatyzacyjne zapewniające komfort cieplny

dla operatora suwnicy.

1.

Drogi przenoszenia przez pracownika kadzi z ciekłym metalem przy ręcznym zalewaniu

form nie mogą krzyżować się z innymi drogami.

2.

Stanowiska zalewania form i ich bezpośrednie otoczenie mają suche posadzki. W bezpośrednim

sąsiedztwie tych stanowisk nie mogą się znajdować żadne płyny lub materiały łatwo

palne.

3.

Formy przygotowane do zalewania obciąża się lub spina odpowiednimi klamrami oraz odpowiednio

uszczelnia w płaszczyźnie podziału formy.

4.

Formy wirujące przy odśrodkowym odlewaniu są osłonięte w sposób zabezpieczający pracowników

przed rozpryskami stopionego metalu.

1.

Proces wybijania i czyszczenia odlewów jest ręczny, zmechanizowany lub zautomatyzowany.

2.

Odlewy z formy wybija się po całkowitym zakrzepnięciu metalu.

3.

Przy ręcznym czyszczeniu drobnych odlewów stół wyposaża się w kratę z dolnym odciągiem

pyłów.

4.

Niedopuszczalne jest ręczne czyszczenie odlewów, których temperatura powierzchni przekracza

50°C.

1.

Podczas wybijania odlewów z form i ich czyszczenia stosuje się wybijarki i oczyszczarki

mechaniczne, w celu zmniejszania zapylenia i zagrożeń związanych ze stosowaniem urządzeń

generujących drgania.

2.

W przypadku stosowania urządzeń, o których mowa w ust. 1, sterowanie odbywa się poza

komorą oczyszczarki.

3.

W razie konieczności stosowania oczyszczarek wodnych i sterowania strumieniem wody

z wnętrza komory wodnej, pracownicy zatrudnieni przy wodnym wybijaniu i czyszczeniu

odlewów są wyposażeni w kombinezony wodoodporne i hełmy z doprowadzeniem czystego

powietrza do ich wnętrza.

1.

Czyszczenie odlewów strumieniem piasku lub śrutu odbywa się w odpowiednich komorach

wyposażonych w urządzenia odpylające.

2.

Urządzenia pneumatyczne stosowane do czyszczenia odlewów mają rozwiązania techniczne

ograniczające hałas i drgania mechaniczne.

3.

Stanowiska pracy przeznaczone do czyszczenia odlewów sytuuje się w wyodrębnionych

kabinach odizolowanych od otoczenia, przystosowanych do wykonywania tych czynności.

W przypadkach znacznej ekspozycji pracownika na promieniowanie cieplne, rozpryski

stopionego metalu i płomienie, podczas wykonywania czynności w warunkach bezpośredniej

bliskości stopionego metalu, stosuje się odpowiednie środki ochrony indywidualnej,

takie jak

1)

odzież chroniącą przed czynnikami gorącymi i płomieniem, wykonaną z tkanin wełnianych,

skóry, specjalnych syntetyków lub tkanin aluminizowanych zapewniających ochronę przed

rozpryskami stopionego metalu i promieniowaniem cieplnym, dobraną do poziomu zagrożeń;

2)

hełmy ochronne, zabezpieczające głowę przed

a)

uderzeniami o niebezpieczne elementy,

b)

uderzeniami pochodzącymi od spadających obiektów,

c)

rozpryskami stopionego metalu;

3)

osłony twarzy chroniące przed bezpośrednimi rozpryskami stopionego metalu;

4)

okulary ochronne z osłonkami bocznymi i odpowiednim filtrem chroniącym przed szkodliwym

promieniowaniem podczerwonym;

5)

ochraniacze goleni nóg lub getry ochraniające skórę przed przecięciem, iskrami i rozpryskami

stopionego metalu;

6)

odpowiednie obuwie ochronne, którego konstrukcja umożliwia jego łatwe zrzucenie w

przypadku dostania się rozprysku stopionego metalu do jego wnętrza;

7)

odpowiednie rękawice ochronne, wyposażone w długi mankiet ochraniający część przedramienia,

całe przedramię lub ramię, zapewniające ochronę przed działaniem czynników gorących

i płomienia, wykonane z materiałów termoodpornych, o których mowa w pkt 1.

1.

W pomieszczeniach, w których występuje niebezpieczeństwo poparzenia pracownika lub

zapalenia się jego odzieży roboczej, instaluje się wodne natryski ratunkowe oraz wyposaża

się te pomieszczenia w umywalki oraz w oddzielne podręczne środki ochronne służące

do przemywania lub przepłukiwania oczu w przypadku dostania się do nich ciała obcego,

takie jak płuczki, płukanki lub butelki z solą fizjologiczną.

2.

Natryski ratunkowe są zasilane wodą bieżącą o temperaturze pokojowej.

3.

Nie zasila się natrysków ratunkowych wodą z wodnej instalacji przeciwpożarowej lub

wodą ze zbiornika wody stojącej.

Traci moc rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa

i higieny pracy w odlewniach metali

(Dz. U. z 2000 r. poz. 37).

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.