Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne

1.

Rozporządzenie określa wymagania dotyczące

1)

rozpoznawania obiektów technicznych emitujących pole elektromagnetyczne mające wpływ

na bezpieczeństwo i higienę pracy,

2)

miar oraz oceny narażenia na pole elektromagnetyczne,

3)

miar i limitów oraz oceny bezpośredniego oddziaływania pola elektromagnetycznego na

organizm człowieka,

4)

ochrony przed szkodliwymi dla zdrowia, niebezpiecznymi lub uciążliwymi skutkami bezpośredniego

lub pośredniego oddziaływania pola elektromagnetycznego,

5)

środków ochronnych stosowanych w celu zapobiegania zagrożeniom elektromagnetycznym

- stosowane przy pracach, przy których może wystąpić narażenie na pole elektromagnetyczne

lub w miejscach narażenia.

2.

Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do ochrony przed porażeniem przez prąd elektryczny

na skutek kontaktu z przewodami zasilającymi lub elementami obiektów technicznych

pod napięciem.

Podmioty, którym do dnia 31 grudnia 2016 r. wydano certyfikaty akredytacji laboratoriów

badawczych do realizacji pomiaru pola-EM w środowisku pracy, mogą wykonywać pomiary,

dostosowując dotychczasowe metody do oceny pola-EM, o której mowa w części III załącznika

nr 3 do rozporządzenia zmienianego w § 1, do czasu zaktualizowania zakresu akredytacji

uwzględniającego metody, o których mowa w ust. 11 część III załącznika nr 3 do rozporządzenia

w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, jeżeli dana metoda

1)

została opublikowana do dnia 30 kwietnia 2017 r. i podmiot wystąpił lub wystąpi o

aktualizację zakresu akredytacji uwzględniającego tę metodę w terminie do dnia 30

czerwca 2017 r., z tym że jeżeli w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r. podmiot nie

wystąpi o aktualizację zakresu akredytacji uwzględniającego tę metodę, po upływie

tego terminu wygasa uprawnienie do wykonywania pomiarów z dostosowaniem dotychczasowych

metod do oceny pola-EM, o której mowa w części III załącznika nr 3 do rozporządzenia

zmienianego w § 1, albo

2)

została lub zostanie opublikowana po dniu 30 kwietnia 2017 r., a przed dniem 30 czerwca

2017 r. i podmiot wystąpił lub wystąpi o aktualizację zakresu akredytacji uwzględniającego

tę metodę w terminie do dnia 31 sierpnia 2017 r., z tym że jeżeli w terminie do dnia

31 sierpnia 2017 r. podmiot nie wystąpi o aktualizację zakresu akredytacji uwzględniającego

tę metodę, po upływie tego terminu wygasa uprawnienie do wykonywania pomiarów z dostosowaniem

dotychczasowych metod do oceny pola-EM, o której mowa w części III załącznika nr 3

do rozporządzenia zmienianego w § 1, albo

3)

zostanie opublikowana po dniu 30 czerwca 2017 r. i podmiot wystąpi o aktualizację

zakresu akredytacji uwzględniającego tę metodę w terminie 60 dni licząc od daty jej

opublikowania, z tym że jeżeli w terminie 60 dni licząc od daty jej opublikowania

podmiot nie wystąpi o aktualizację zakresu akredytacji uwzględniającego tę metodę,

po upływie tego terminu wygasa uprawnienie do wykonywania pomiarów z dostosowaniem

dotychczasowych metod do oceny pola-EM, o której mowa w części III załącznika nr 3

do rozporządzenia zmienianego w § 1.

1.

Pole elektromagnetyczne, zwane dalej „polem-EM”, na potrzeby oceny ekspozycji lub

narażenia w przestrzeni pracy oznacza czynnik fizyczny w środowisku pracy, w postaci

pola lub promieniowania elektromagnetycznego o częstotliwości z zakresu 0 Hz ≤ f ≤ 300×10

1)

pole elektryczne, zwane dalej „polem-E”, które może występować jako pole elektrostatyczne,

albo zmienne w czasie pole elektryczne, tworzące składową elektryczną pola-EM;

2)

pole magnetyczne, zwane dalej „polem-M”, które może występować jako pole magnetostatyczne,

albo zmienne w czasie pole magnetyczne, tworzące składową magnetyczną pola-EM.

2.

Wielkościami charakteryzującymi pole-EM w przestrzeni pracy są

E - natężenie pola-E: wielkość wektorowa charakteryzująca pole-E w określonym miejscu,

wyrażona w woltach na metr [V/m]; alternatywną wielkością charakteryzującą pole-E

o częstotliwości f < 5Hz jest ładunek elektryczny indukowany na ciele Q, wyrażony w kulombach [C];

H - natężenie pola-M: wielkość wektorowa charakteryzująca pole-M w określonym miejscu,

wyrażona w amperach na metr [A/m]; alternatywną wielkością charakteryzującą pole-M

jest indukcja magnetyczna B, wyrażona w teslach [T];

f - częstotliwość pola-EM: skalarna miara zmienności w czasie okresowo zmiennego pola-EM,

określająca liczbę cyklów zmienności w jednostce czasu dla wybranej wielkości charakteryzującej

pole-EM w określonym miejscu, wyrażaną w hercach [Hz]; na potrzeby oceny ekspozycji

lub narażenia w przestrzeni pracy częstotliwość rozpoznaje się z rozdzielczością nie

gorszą niż ±10%.

3.

W zależności od częstotliwości, na potrzeby oceny ekspozycji lub narażenia w przestrzeni

pracy, pole-EM określa się jako

1)

pole elektrostatyczne, zwane dalej „PES”, rozumiane jako pole-E o częstotliwości z

zakresu f ≤ 5 Hz, występujące wokół ładunków elektrycznych lub obwodów wysokonapięciowych;

2)

pole magnetostatyczne, zwane dalej „PMS”, rozumiane jako pole-M o częstotliwości z

zakresu f ≤ 5 Hz, występujące wokół magnesów trwałych lub obwodów wysokoprądowych;

3)

zmienne w czasie pole-EM, czyli zmienne pole-E i pole-M, występujące wokół obiektów

technicznych zasilanych energią elektryczną, określone jako

a)

pole-EM quasi -statyczne, zwane dalej „PQS”, rozumiane jako pole-EM o częstotliwości

z zakresu 5 Hz < f ≤ 100×10

b)

pole-EM wielkiej częstotliwości, zwane dalej „PWCZ”, rozumiane jako pole-EM o częstotliwości

z zakresu 100×10< f ≤ 300×10

c)

promieniowanie mikrofalowe, zwane dalej „PMF”, rozumiane jako pole-EM o częstotliwości

z zakresu 300×10< f < 300×10

4.

Pojęcia stosowane w odniesieniu do pola-EM na potrzeby oceny ekspozycji lub narażenia

oznaczają

1)

pole-EM bliskie - pole-EM, którego oddziaływanie w przestrzeni pracy charakteryzują

dwie niezależne wielkości, natężenie pola-E i natężenie pola-M; przy częstotliwości

pola-EM f>800×10

2)

pole-EM harmoniczne - pole-E lub pole-M sinusoidalnie zmienne w czasie, którego zmienność

charakteryzuje częstotliwość ff f

3)

pole-EM modulowane - pole-EM traktowane jest jako modulowane, gdy wynik wyznaczania

wartości miar narażenia odpowiadających limitom IPN uzależniony jest, co najmniej

w 50%, od jednego lub więcej parametrów modulacji pola-EM, w szczególności: zakresu

zmian amplitudy, częstotliwości, fazy lub czasu trwania impulsów i częstotliwości

ich powtarzania;

4)

pole-EM niezaburzone - pole-EM, w którym rozkład przestrzenny natężenia pola-E i natężenia

pola-M nie został zmieniony wskutek obecności obiektów, które nie są stałym elementem

przestrzeni pracy lub przebywających tam osób; przyjmuje się, że pole-EM jest niezaburzone,

kiedy zmiany te nie przekraczają ±10%;

5)

pole-EM stref ochronnych - pole o natężeniu pola-E lub natężeniu pola-M z zakresu

określonego jako strefa: pośrednia, zagrożenia lub niebezpieczna.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

limity GPO - wartości Granicznych Poziomów Oddziaływania rozumianych jako miary oddziaływania

bezpośredniego, obejmującego skutki biofizyczne w organizmie człowieka, w szczególności

skutki termiczne lub pobudzenie elektryczne tkanek, wywołane bezpośrednim oddziaływaniem

pola-EM;

2)

limity IPN - wartości Interwencyjnych Poziomów Narażenia rozumianych jako miary narażenia

na pole-EM, określające poziomy operacyjne ustalone w celu wykazywania, że przy określonym

poziomie narażenia poziom oddziaływania jest zgodny z odnośnymi limitami GPO lub w

celu zastosowania odpowiednich środków ochronnych;

3)

miejsce narażenia - część przestrzeni pracy (terenu, obiektu budowlanego lub pomieszczenia),

w której występuje pole-EM stref ochronnych;

4)

narażenie - oddziaływanie pola-EM stref ochronnych;

5)

osoba potencjalnie narażona - każdą osobę mającą dostęp do miejsca narażenia, mimo

że nie wykonuje prac przy użytkowaniu źródła pola-EM;

6)

osoba szczególnie chroniona - osobę, która podlega ograniczeniom dotyczącym przebywania

w polu-EM stref ochronnych: kobieta w ciąży, młodociany, użytkownik aktywnych lub

pasywnych implantów medycznych, osoba, u której stwierdzono przeciwskazania do wykonywania

pracy w warunkach narażenia;

7)

poziom ekspozycji lub narażenia - poziom natężenia niezaburzonego pola-EM w przestrzeni

pracy, charakteryzowany w danym miejscu wartościami miejscowymi natężenia pola-E lub

natężenia pola-M;

8)

pracujący - osobę wykonującą prace przy użytkowaniu źródła pola-EM: pracownik, osoba

fizyczna wykonująca te prace na innej podstawie niż stosunek pracy albo osoba prowadząca

na własny rachunek działalność gospodarczą;

9)

środki ochronne - środki ochrony zbiorowej, środki ochrony indywidualnej i inne techniczne

środki ochronne stosowane w celu ograniczenia poziomu emisji lub narażenia lub działania

techniczno -organizacyjne podejmowane w celu zapobiegania zagrożeniom elektromagnetycznym;

10)

użytkowanie źródła pola-EM - wszystkie prace wykonywane przy obiekcie lub w jego otoczeniu,

podczas których może on stać się pierwotnym lub wtórnym źródłem pola-EM, o parametrach

zależnych od rodzaju tych prac, obejmujące w szczególności

a)

regulację parametrów roboczych, kontrolę techniczną lub inne czynności przy produkcji

źródła pola-EM,

b)

prace badawczo -rozwojowe dotyczące źródła lub wykorzystania pola-EM,

c)

prace eksploatacyjne przy źródle pola-EM, wykonywane w zakresie

-

obsługi związanej ze zmianą parametrów działania podczas zamierzonego stosowania źródła

pola-EM, w granicach nominalnych parametrów roboczych,

-

konserwacji, przeglądów serwisowych, regulacji lub innych prac, polegających na utrzymaniu

odpowiedniej zdolności użytkowej i bezpieczeństwa funkcjonalnego,

-

remontów polegających na wykrywaniu niesprawności, usuwaniu usterek, naprawie uszkodzeń

lub wymianie zużytych elementów, w celu osiągnięcia wymaganego stanu technicznego,

-

montażu związanego z instalowaniem, przyłączaniem, rozbudową lub przebudową źródła

pola-EM,

-

prac kontrolno -pomiarowych dotyczących prób i pomiarów kontrolnych do oceny stanu

technicznego, parametrów eksploatacyjnych, sprawności i funkcjonowania układów regulacji

źródła pola-EM,

d)

transport źródła pola-EM,

e)

zamierzone wykorzystywanie pola-EM w różnych celach użytkowych,

f)

prace renowacyjne dotyczące utrzymania odpowiedniego stanu obiektów technicznych związanych

z użytkowanym źródłem pola-EM, takich jak: słupy, maszty i inne konstrukcje wsporcze,

ogrodzenia, pomieszczenia i obiekty budowlane,

g)

prace dotyczące utrzymania porządku lub czystości przy źródle pola-EM i w jego otoczeniu,

h)

prace podczas pomiarów parametrów pola-EM w przestrzeni pracy;

11)

użytkownik - pracodawcę, który użytkuje źródła pola-EM lub przestrzeń pracy, w której

występuje pole-EM emitowane ze źródła znajdującego się w tej przestrzeni lub poza

nią;

12)

zagrożenia elektromagnetyczne - szkodliwe dla zdrowia, niebezpieczne lub uciążliwe

skutki bezpośredniego lub pośredniego oddziaływania pola-EM, powstające w przestrzeni

pracy ze względu na

a)

bezpośrednie skutki biofizyczne oddziaływania pola-EM na organizm człowieka, obejmujące

-

skutki termiczne - ogrzanie tkanki przez pochłoniętą energię pola-EM,

-

skutki pozatermiczne - pobudzenie mięśni, nerwów lub narządów zmysłów, które mogą

mieć szkodliwy wpływ na zdrowie psychiczne lub fizyczne; pobudzenie narządów zmysłów

może prowadzić do przejściowych objawów, takich jak zawroty głowy czy wrażenia wzrokowe,

mogące powodować przejściowe uciążliwości lub wpływać na funkcje poznawcze lub inne

funkcje mózgu lub mięśni, przez co mogą wpływać na zdolność do bezpiecznego wykonywania

pracy,

-

prądy kończynowe indukowane - prądy pojemnościowe indukowane bezpośrednio w organizmie,

przepływające w kończynach,

b)

pośrednie skutki oddziaływania pola-EM na inne obiekty, obejmujące

-

zakłócenie działania urządzeń elektronicznych, w szczególności powodujące zakłócenie

działania elektronicznego sprzętu medycznego i elektronicznych wyrobów medycznych

przeznaczonych do wprowadzenia w całości lub w części do ludzkiego ciała, takich jak

stymulatory serca, pompy insulinowe i inne aktywne implanty medyczne, spowodowane

wrażliwością urządzeń na oddziaływanie pola-EM,

-

skutki termiczne oddziaływania na implanty mechaniczne, w szczególności na endoprotezy

ortopedyczne lub naczyniowe i inne pasywne implanty medyczne,

-

zagrożenie balistyczne, rozumiane jako zagrożenie powodowane gwałtownym przemieszczaniem

się przedmiotów ferromagnetycznych w PMS,

-

uruchomienie elektrycznych urządzeń (sieci strzałowe, zapalniki) inicjujących detonację

materiałów wybuchowych,

-

zapłon materiałów łatwopalnych lub atmosfer wybuchowych, którego źródło mogą stanowić

wyładowania elektrostatyczne, iskrzenie w obiektach technicznych spowodowane prądem

indukowanym w tych obiektach lub wyładowania iskrowe spowodowane prądem kontaktowym

stanu przejściowego,

-

prądy kończynowe kontaktowe - prądy przepływające w kończynach podczas dotykania obiektu

w polu-EM, które mogą występować jako prądy: kontaktowe stanu ustalonego, gdy osoba

ma ciągłą styczność z obiektem, lub kontaktowe stanu przejściowego, występujące w

momencie rozpoczęcia lub przerwania styczności z obiektem;

13)

źródło pola-EM - obiekt techniczny tworzący

a)

pierwotne źródło pola-EM, rozumiane jako obiekt techniczny zasilany energią elektryczną,

naelektryzowany lub magnes trwały, emitujący pole-EM w trakcie użytkowania jako

-

źródło zamierzone, z którego emisja pola-EM jest skutkiem przewidywanego działania

tego obiektu w różnych celach użytkowych,

-

źródło niezamierzone, z którego emisja pola-EM towarzyszy procesom zachodzącym w tym

obiekcie, w szczególności przepływowi prądu elektrycznego,

b)

wtórne źródło pola-EM, rozumiane jako obiekt metalowy, podlegający oddziaływaniom

zewnętrznego pola-EM, emitowanego z innego źródła.

Ze względu na ochronę przed zagrożeniami elektromagnetycznymi ustala się limity narażenia

na pola-EM i limity bezpośredniego oddziaływania pola-EM, wyznaczone jako

1)

limity IPN, określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie

najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

pracy

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1348);

2)

limity GPO, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

1.

Użytkownik rozpoznaje źródła pola-EM znajdujące się w przestrzeni pracy lub poza nią

oraz poziom ekspozycji w przestrzeni pracy, wykorzystując w tym celu dane dotyczące

1)

parametrów technicznych źródła pola-EM określonych przez producenta w instrukcji eksploatacji

lub innej dokumentacji technicznej;

2)

środków ochronnych zastosowanych w celu ograniczania emisji ze źródła pola-EM stanowiących

jego stałe wyposażenie, w szczególności: blokad, obudów, osłon lub ekranów;

3)

poziomu emisji ze źródła pola-EM do środowiska lub poziomu pola-EM w jego otoczeniu,

dostępne na podstawie wymagań określonych w odrębnych przepisach;

4)

charakterystyki ekspozycji na pole-EM, w szczególności przedstawione w załączniku

nr 1 do rozporządzenia;

5)

zakresu użytkowania źródła pola-EM oraz wpływu wykonywanych prac na poziom emisji

lub poziom ekspozycji.

2.

Użytkownik nie rozpatruje pola-EM jako czynnika szkodliwego dla zdrowia w przestrzeni

pracy, jeżeli na podstawie działań określonych w ust. 1 zostało udokumentowane występowanie

w tej przestrzeni pola-EM strefy bezpiecznej, w szczególności gdy

1)

na podstawie danych, o których mowa w ust. 1 pkt 3, wykazano w przestrzeni pracy występowanie

pola-EM strefy bezpiecznej i nie rozpoznano źródeł pola-EM innych, niż uwzględnione

przy sporządzaniu tych danych;

2)

ekspozycja w przestrzeni pracy wynika wyłącznie z oddziaływania pola-EM emitowanego

przez elektryczny sprzęt powszechnego użytku, rozumiany jako sprzęt o znamionowym

napięciu zasilania nie przekraczającym 250 V (dla sprzętu jednofazowego) lub 480 V

(dla innego sprzętu), przeznaczony do użytkowania w gospodarstwach domowych lub w

warunkach podobnych, w szczególności w biurach, sklepach lub hotelach.

3.

Na podstawie działań, określonych w ust. 1 i 2, użytkownik wyznacza miejsca w przestrzeni

pracy oraz pracujących i osoby potencjalnie narażone, których może dotyczyć oddziaływanie

pola-EM stref ochronnych.

1.

W miejscach, o których mowa w § 5 ust. 3, dokonuje się oceny poziomu narażenia na

pole-EM źródeł pierwotnych i wtórnych na podstawie posiadanych przez użytkownika i

odpowiednio udokumentowanych informacji, ze szczególnym uwzględnieniem danych, o których

mowa w § 5 ust. 1, a w przypadku ich braku albo niedostatecznego zakresu - na podstawie

pomiarów wykonywanych w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

(Dz. U. poz. 166).

2.

Minimalne wymagania dotyczące oceny pola-EM w przestrzeni pracy określono w części

III załącznika nr 3 do rozporządzenia.

Na podstawie oceny poziomu narażenia, o której mowa w § 6, dla zidentyfikowanych w

przestrzeni pracy źródeł pola-EM wyznacza się zasięgi pola-EM stref ochronnych.

1.

Użytkownik rozpoznaje i ocenia zagrożenia elektromagnetyczne w miejscach narażenia,

ze szczególnym uwzględnieniem prac podczas użytkowania rozpoznanych źródeł pola-EM

oraz

1)

miar narażenia i limitów IPN;

2)

rodzaju pola-EM w danym miejscu oraz jego zmienności w czasie i częstotliwości, czasu

i poziomu narażenia oraz jego rozkładu w przestrzeni;

3)

bezpośrednich skutków biofizycznych oddziaływania pola-EM oraz ich miar i limitów

GPO;

4)

wszelkich skutków pośrednich oddziaływania pola-EM mających wpływ na bezpieczeństwo

i higienę pracy;

5)

skutków dla zdrowia osób szczególnie chronionych;

6)

dostępności środków technicznych ograniczających emisję lub poziom narażenia;

7)

informacji uzyskanych w wyniku profilaktycznych badań lekarskich pracowników;

8)

informacji technicznych dostarczanych przez producenta źródła pola-EM;

9)

innych dostępnych informacji dotyczących ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracy;

10)

narażenia na pole-EM emitowane przez więcej niż jedno źródło pola-EM;

11)

jednoczesnego narażenia na pola-EM o różnych częstotliwościach, wywołujących różne

skutki bezpośrednie i pośrednie.

2.

Ocenę zagrożeń elektromagnetycznych dokumentuje się w zakresie określonym w ust. 1,

z uwzględnieniem danych dotyczących działań i ocen, wykonywanych zgodnie z załącznikiem

nr 3 do rozporządzenia.

3.

Użytkownik ocenia zagrożenia elektromagnetyczne w regularnych odstępach czasu uzależnionych

od rodzaju i poziomu zagrożeń, nie rzadziej niż co 4 lata.

4.

Do sporządzania, przechowywania i udostępniania dokumentacji dotyczącej rozpoznania

i oceny zagrożeń elektromagnetycznych, o której mowa w ust. 2 i 3, stosuje się rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia

26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

(Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z 2007 r. poz. 330, z 2008 r. poz. 690 oraz z 2011 r. poz. 1034).

Użytkownik wykonuje działania określone w § 5-8 każdorazowo, jeżeli wystąpiły okoliczności,

które mogły spowodować nieaktualność danych dotyczących rozpoznania źródeł pola-EM,

oceny poziomu narażenia lub oceny zagrożeń elektromagnetycznych, w szczególności

1)

zmiany w wyposażeniu technicznym, procesie technologicznym lub warunkach wykonywania

pracy;

2)

zmiany dotyczące danych, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3;

3)

niepożądane skutki dla zdrowia, o których mowa w § 13 ust. 2;

4)

zmiany poziomów emisji lub narażenia, spowodowane procesami zużycia technicznego źródeł

pola-EM i ich wyposażenia, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł pola-EM, w których

zastosowano środki ochronne wymienione w § 5 ust. 1 pkt 2.

1.

Użytkownik eliminuje zagrożenia elektromagnetyczne, uwzględniając wszelkie dostępne

środki techniczne, ograniczające emisję pola-EM u jego źródła lub ograniczające narażenie

na pole-EM, a jeżeli jest to niemożliwe, stosuje środki ochronne ograniczające te

zagrożenia w inny sposób, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.

2.

W przypadku gdy ocena zagrożeń elektromagnetycznych wykaże możliwość oddziaływania

pola-EM stref ochronnych na pracujących lub osoby potencjalnie narażone, użytkownik

opracowuje i wprowadza w życie program stosowania środków ochronnych, zapobiegających

możliwości przekroczenia limitów GPO oraz wystąpienia bezpośrednich i pośrednich zagrożeń

elektromagnetycznych.

3.

W programie, o którym mowa w ust. 2, użytkownik uwzględnia, w zależności od rozpoznanych

zagrożeń elektromagnetycznych w przestrzeni pracy i ich poziomu, w szczególności działania

polegające na

1)

wprowadzaniu metod pracy ograniczających poziom narażenia na pole-EM;

2)

doborze urządzeń o możliwie najniższej emisji pola-EM, zapewniających osiągnięcie

zamierzonych wyników ich użytkowania;

3)

ograniczaniu emisji pola-EM środkami technicznymi, w przypadkach koniecznych przez

stosowanie urządzeń ochronnych, w szczególności: blokad, obudów, osłon, ekranów i

innych środków ochrony zbiorowej;

4)

wyznaczaniu zasięgów pola-EM stref ochronnych oraz ograniczeniu do nich dostępu i

odpowiedniemu oznakowaniu źródeł pola-EM, miejsc narażenia i rozpoznanych rodzajów

zagrożeń; jeżeli dostęp do tych źródeł lub miejsc narażenia jest, z powodu innych

zagrożeń, odpowiednio ograniczony za pomocą środków technicznych, a pracujący lub

osoby potencjalnie narażone zostali poinformowani o zagrożeniach elektromagnetycznych,

nie są wymagane znaki i ograniczenie dostępu specyficzne dla pola-EM;

5)

stosowaniu środków technicznych ograniczających wyładowania iskrowe i prądy kończynowe

oraz zapoznaniu pracujących ze środkami ochronnymi stosowanymi w zakresie tych zagrożeń;

6)

właściwej konserwacji źródeł pola-EM i ich wyposażenia, stosowanych urządzeń ochronnych

i środków ochrony zbiorowej oraz wyposażenia miejsc i stanowisk pracy;

7)

projektowaniu miejsc pracy i rozmieszczaniu stanowisk pracy w sposób umożliwiający

izolowanie ich od źródeł pola-EM oraz ograniczający jednoczesne narażenie na pola-EM

emitowane przez różne źródła;

8)

ograniczaniu czasu trwania i poziomu narażenia;

9)

zapewnieniu prawidłowo dobranych środków ochrony indywidualnej;

10)

przestrzeganiu instrukcji producentów sprzętu, w szczególności w zakresie bezpiecznego

użytkowania, zapobiegającego powstawaniu szkodliwych emisji pola-EM lub nadmiernych

poziomów narażenia.

4.

Minimalne wymagania w zakresie stosowania środków ochronnych, dotyczących zagrożeń

elektromagnetycznych, podejmowanych w przestrzeni pracy, w której rozpoznano pola-EM

stref ochronnych, określono w części I załącznika nr 3 do rozporządzenia.

5.

Dane dotyczące stosowanych środków ochronnych sporządza się, zachowuje i wykorzystuje

zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie

ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

6.

Wymagań określonych w ust. 2-5 nie stosuje się do zagrożeń elektromagnetycznych przy

urządzeniach techniki wojskowej emitujących pole-EM, których wykorzystanie w Siłach

Zbrojnych jest objęte regulacjami wewnętrznymi Ministra Obrony Narodowej, pod warunkiem

że personelowi zapewniony jest porównywalny poziom ochrony przed szkodliwymi dla zdrowia,

niebezpiecznymi lub uciążliwymi skutkami bezpośredniego lub pośredniego oddziaływania

pola-EM.

1.

Oddziaływanie pola-EM na organizm człowieka nie może powodować bezpośrednich skutków

oddziaływania, przy których przekroczone są limity GPO. Jeżeli górne limity GPO zostaną

przekroczone, niezwłocznie podejmuje się stosowanie środków ochronnych w celu zmniejszenia

narażenia do poziomu, przy którym limity GPO nie są przekroczone. Użytkownik rozpoznaje

i rejestruje przyczyny przekroczenia limitów GPO oraz odpowiednio dostosowuje środki

ochronne tak, aby zapobiec ponownemu przekroczeniu tych wartości.

2.

Minimalne wymagania dotyczące oceny zgodności poziomu bezpośredniego oddziaływania

pola-EM z limitami GPO określono w części II załącznika nr 3 do rozporządzenia.

1.

W ramach szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, użytkownik zapewnia

pracownikom, dla których przebywanie w polu-EM rozpoznanych stref ochronnych nie zostało

wykluczone, wszelkie niezbędne informacje dotyczące wyników oceny zagrożeń elektromagnetycznych,

w szczególności dotyczące

1)

środków ochronnych oraz zasad ograniczania poziomu narażenia lub ograniczania zagrożeń,

jakie należy stosować na podstawie rozporządzenia z uwagi na rozpoznane zagrożenia

elektromagnetyczne;

2)

limitów IPN i limitów GPO oraz możliwych bezpośrednich skutków oddziaływania pola-EM

na organizm człowieka, w tym objawów przejściowych;

3)

możliwych skutków pośrednich oraz stwarzanych przez nie zagrożeń dla bezpieczeństwa

i higieny pracy;

4)

występowania pola-EM stref ochronnych oraz potencjalnych skutków dla bezpieczeństwa

i higieny pracy wynikających z poziomów pola-E i pola-M rozpoznanych w przestrzeni

pracy;

5)

sposobów wykrywania i zgłaszania niekorzystnych dla zdrowia skutków narażenia oraz

zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej, o której mowa w § 13;

6)

bezpiecznych sposobów pracy ograniczających zagrożenia wynikające z oddziaływania

pola-EM;

7)

prawidłowego stosowania odpowiednio dobranych środków ochronnych;

8)

ograniczeń dotyczących oddziaływania pola-EM na osoby szczególnie chronione.

2.

Użytkownik konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkie działania

dotyczące

1)

rozpoznania źródeł pola-EM i typowania miejsc narażenia oraz wykonywania badań i pomiarów

natężeń pola-E i pola-M, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy;

2)

bezpieczeństwa i higieny pracy przy narażeniu na pola-EM, zgodnie z art. 237.

3.

Użytkownik, u którego prace wykonują pracownicy zatrudniani przez różnych pracodawców,

osoby fizyczne wykonujące prace na innej podstawie niż stosunek pracy lub osoby prowadzące

na własny rachunek działalność gospodarczą, którzy mają dostęp do pola-EM stref ochronnych,

jest obowiązany dostarczyć tym pracodawcom lub osobom wszelkich niezbędnych informacji,

o których mowa w ust. 1, oraz informacji, o których mowa w art. 207.

1.

Pracownikom, którzy mają dostęp do przestrzeni pola-EM rozpoznanych stref ochronnych,

w skierowaniu na profilaktyczne badania lekarskie użytkownik przekazuje lekarzowi

sprawującemu profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami odpowiednie informacje

dotyczące charakterystyki pola-EM i poziomu narażenia w przestrzeni pracy dostępnej

dla pracownika, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie

przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej

nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie

pracy

(Dz. U. z 2016 r. poz. 2067).

2.

Użytkownik zapewnia przeprowadzenie badań lekarskich poza terminami wynikającymi z

częstotliwości wykonywania badań okresowych, określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie

przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej

nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie

pracy

1)

pracownikowi - w przypadku zgłoszenia niepożądanych skutków dla zdrowia;

2)

pracującemu - w przypadku podejrzenia, że skutkiem narażenia mogło być przekroczenie

górnych limitów GPO.

Jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w § 9, sporządzona przed dniem wejścia

w życie rozporządzenia dokumentacja w zakresie wyników badań i pomiarów czynników

szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, przeprowadzonych na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, oraz wykonana na ich podstawie ocena zagrożeń elektromagnetycznych i zastosowane

środki ochronne, zachowują ważność

1)

przez okres 2 lat od ostatniego pomiaru, podczas którego stwierdzono występowanie

tylko strefy pośredniej;

2)

przez okres 1 roku od ostatniego pomiaru, podczas którego stwierdzono występowanie

strefy zagrożenia albo strefy zagrożenia i strefy niebezpiecznej.

Wydane przed dniem 1 lipca 2016 r. certyfikaty akredytacji laboratoriów badawczych

do realizacji pomiaru pola-EM w środowisku pracy, zgodnie z wymaganiami Polskich Norm

PN-T-06580-1 i PN-T-06580-3, upoważniają do wykonywania pomiarów metodami dostosowanymi

do oceny ekspozycji na pole-EM, o której mowa w części III załącznika nr 3 do rozporządzenia,

w okresie do dnia 31 grudnia 2016 r. albo do czasu zaktualizowania zakresu akredytacji,

jeżeli przed tym dniem laboratorium wystąpi o taką aktualizację.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2016 r.