Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego

Rozporządzenie określa

1)

sposób udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa

obywatelskiego, w tym wymogi dotyczące lokalu, w którym będzie usytuowany punkt, w

którym udzielana będzie nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone będzie nieodpłatne

poradnictwo obywatelskie, zwany dalej „punktem”;

2)

wzór karty informacyjnej poradnictwa, o której mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym

poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej;

3)

wzór karty nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,

zwanej dalej „kartą pomocy”;

4)

sposób gromadzenia i przekazywania opinii osób uprawnionych o udzielonej pomocy;

5)

sposób dokonywania przez wojewodę oceny wybranych porad udzielonych w ramach świadczenia

nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w punkcie;

6)

zakres i sposób przekazywania przez starostę zbiorczej informacji o wykonaniu zadań,

o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym

poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, na obszarze powiatu.

Użyte w rozporządzeniu skróty oznaczają

1)

ustawa - ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie

obywatelskim oraz edukacji prawnej;

2)

osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej - osobę, o której mowa odpowiednio w

art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 3 ustawy;

3)

osoba świadcząca nieodpłatne poradnictwo obywatelskie - osobę, o której mowa w art.

11 ust. 3a ustawy;

4)

mediator - osobę, o której mowa w art. 4a ust. 6 ustawy.

1.

Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenie nieodpłatnego poradnictwa

obywatelskiego odbywa się w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego

poradnictwa obywatelskiego usytuowanych w lokalach, o których mowa w art. 8 ust. 10

ustawy.

2.

Dostęp do lokali, o których mowa w art. 8 ust. 10 ustawy, usytuowanych na terenie

powiatu, uwzględnia potrzeby osób niepełnosprawnych.

3.

Osobie uprawnionej udziela się nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczy nieodpłatne

poradnictwo obywatelskie osobiście, z wyłączeniem użycia środków porozumiewania się

na odległość, z zastrzeżeniem § 4 ust. 2.

1.

Osobom, o których mowa w art. 8 ust. 8 ustawy, może być udzielana nieodpłatna pomoc

prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, z wyłączeniem nieodpłatnej

mediacji, również przez zorganizowanie wizyty w miejscu zamieszkania tych osób lub

w miejscu wyposażonym w urządzenie ułatwiające porozumiewanie się z osobami doświadczającymi

trudności w komunikowaniu się lub w miejscu, w którym zapewnia się możliwość skorzystania

z pomocy tłumacza języka migowego.

2.

Osoby, o których mowa w art. 8 ust. 8 ustawy, które zgłoszą uzasadnioną potrzebę komunikacji

za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, przed uzyskaniem nieodpłatnej

pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego składają staroście, w

formie papierowej lub elektronicznej, oświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 2

ustawy, wraz ze wskazaniem okoliczności to uzasadniających oraz dostępnych tej osobie

środków porozumiewania się na odległość. Osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej

lub świadcząca nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, po otrzymaniu od starosty drogą

elektroniczną oświadczenia i danych kontaktowych osoby uprawnionej, porozumiewa się

z nią w umówionym terminie.

1.

W lokalu, w którym jest udzielana nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne

poradnictwo obywatelskie, zapewnia się

1)

wyodrębnione pomieszczenie przeznaczone do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej

lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego umożliwiające zachowanie

dyskrecji przy uzyskiwaniu tej pomocy przez osoby uprawnione, przy czym w przypadku

prowadzenia w lokalu nieodpłatnej mediacji, pomieszczenie wyposaża się w stół wraz

z miejscami siedzącymi dla co najmniej czterech osób;

2)

miejsce przeznaczone dla osób oczekujących na udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej

lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego;

3)

dostęp do instalacji energetycznej, telekomunikacyjnej oraz dostęp do Internetu, przy

czym w pomieszczeniu, o którym mowa w pkt 1, zapewnia się komputer z dostępem do oprogramowania

do edycji tekstów, oprogramowania umożliwiającego przesyłanie, odbieranie danych i

porozumiewanie się na odległość środkami komunikacji elektronicznej i komputerowego

systemu informacji prawnej, wraz z bazą aktów prawnych, w tym przepisów prawa powszechnie

obowiązującego, orzecznictwa i materiałów pomocniczych, z dostępem do bazy aktów prawa

miejscowego obowiązującego na obszarze danego powiatu i powiatów ościennych, w tym

gmin wchodzących w skład danego powiatu, a także dostęp do drukarki, urządzenia pozwalającego

na przenoszenie dokumentacji do postaci elektronicznej oraz do materiałów biurowych.

2.

Wyposażenie lokalu zapewnia bezpieczne przechowywanie dokumentów zawierających dane

osobowe, w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osobom nieupoważnionym.

3.

W oznaczeniu lokalu określa się, czy jest w nim udzielana nieodpłatna pomoc prawna,

w tym nieodpłatna mediacja, albo świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie,

w tym nieodpłatna mediacja, albo udzielana nieodpłatna pomoc prawna, świadczone nieodpłatne

poradnictwo obywatelskie, w tym nieodpłatna mediacja, przy czym w oznaczeniu określa

się również dni i godziny dyżurów, a także dane kontaktowe potrzebne do zgłoszenia

wizyty, o których mowa w art. 8 ust. 5 ustawy.

4.

W miejscu przeznaczonym dla osób oczekujących na udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej

lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego udostępnia się

1)

informacje o zasadach i zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia

nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz osobach uprawnionych do ich otrzymania;

2)

listę jednostek nieodpłatnego poradnictwa, o której mowa w art. 8a ust. 1 ustawy,

zawierającą również informacje o tematycznych infoliniach oraz innych formach poradnictwa

świadczonego za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a także wskazanie

punktów usytuowanych w lokalach z dogodnym dostępem dla osób poruszających się na

wózkach inwalidzkich;

3)

karty informacyjne poradnictwa dotyczące nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej

mediacji, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o ile jest świadczone w danym

powiecie, a także poradnictwa dla osób pokrzywdzonych przestępstwem;

4)

o ile jest to możliwe, karty informacyjne poradnictwa innego typu niż wymienione w

pkt 3, dostępnego dla mieszkańców powiatu;

5)

zamkniętą, nieprzezroczystą i oznakowaną urnę, w której osoba uprawniona osobiście

umieszcza wypełnioną część B karty pomocy;

6)

informację o możliwości przekazywania przez osoby uprawnione opinii o udzielonej nieodpłatnej

pomocy prawnej lub świadczonym nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim.

5.

Podczas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa

obywatelskiego, w pomieszczeniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, przebywają wyłącznie

osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadcząca nieodpłatne poradnictwo

obywatelskie, osoba uprawniona, a także osoby, na których obecność osoba uprawniona

wyraziła zgodę.

Karta informacyjna poradnictwa, zawierająca ofertę jednostki nieodpłatnego poradnictwa,

o której mowa w art. 5 ust. 5 ustawy, jest sporządzana według wzoru, który jest określony

w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

1.

Mediator, przystępując do przeprowadzenia mediacji, o której mowa w art. 4a ust. 1

pkt 4 ustawy

1)

informuje o istocie, zasadach i przebiegu mediacji;

2)

weryfikuje, czy osoba uprawniona wnosząca o przeprowadzenie mediacji oraz druga strona

wyrażają zgodę na przystąpienie do mediacji.

2.

Mediator, przeprowadzając mediację, wspiera strony w znalezieniu przez nie satysfakcjonującego

porozumienia.

3.

Mediacja może być prowadzona

1)

z udziałem stron jednocześnie lub

2)

z każdą ze stron osobno, lub

3)

z udziałem stron jednocześnie, a w razie potrzeby z każdą ze stron osobno.

4.

Jeśli podczas przeprowadzania mediacji, o której mowa w art. 4a ust. 1 pkt 4 ustawy,

doszło do zawarcia porozumienia, mediator spisuje uzgodnienia stron w projekcie ugody

i przedkłada stronom.

5.

Na zakończenie mediacji mediator sporządza protokół z przeprowadzonej mediacji, który

przekazuje każdej ze stron. Jeśli strony w wyniku mediacji zawarły ugodę, stanowi

ona załącznik do protokołu.

6.

Protokół, o którym mowa w ust. 5, załącza się do karty pomocy po uprzednim usunięciu

danych osobowych i wszelkich innych danych umożliwiających identyfikację stron.

1.

Każdy przypadek udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego

poradnictwa obywatelskiego dokumentuje się przez wypełnienie karty pomocy, której

wzór jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Karta pomocy składa się z

części A i części B.

2.

W części A karty pomocy zamieszcza się dane dotyczące kategorii sprawy, stanowiącej

sprawę zasadniczą, zgodnie z wykazem, który jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

3.

Część A karty pomocy wypełnia osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadcząca

nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, przy czym pozycje zawierające informacje dotyczące

osoby uprawnionej mogą być wypełnione przy udziale tej osoby.

4.

Część B karty pomocy, obejmującą opinię osoby uprawnionej o udzielonej nieodpłatnej

pomocy prawnej lub świadczonym nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim, wypełnia osobiście

osoba uprawniona, z wyjątkiem danych zawartych w pkt 1 tej części karty pomocy. Po

udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczonym nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim

osobie uprawnionej przekazuje się część B karty pomocy, uprzednio wypełnioną w zakresie

danych zawartych w pkt 1, a także opatrzoną pieczątką komórki organizacyjnej starostwa

powiatowego obsługującego pod względem organizacyjno-technicznym zadanie, o którym

mowa w art. 8 ust. 1 ustawy. Wypełnienie części B karty pomocy, obejmującej opinię

osoby uprawnionej, jest dobrowolne.

5.

Części B karty pomocy nie przekazuje się osobie uprawnionej w przypadku udzielania

nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego

poza punktem lub za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość. Po udzielonej

nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczonym nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim

osobę uprawnioną informuje się o możliwości przekazania anonimowej opinii o udzielonej

nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczonym nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim

pod wskazanym numerem telefonu lub adresem poczty elektronicznej lub listownie, bezpośrednio

do komórki organizacyjnej starostwa powiatowego obsługującej pod względem organizacyjno-technicznym

zadanie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy. Anonimowa opinia jest dołączana do

części B karty pomocy wypełnionej w zakresie danych zawartych w pkt 1. Przepisy ust.

9 oraz § 9 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

6.

Część A i B karty pomocy opatruje się danymi o miejscu oraz dacie jej sporządzenia,

imieniem i nazwiskiem lub symbolem identyfikującym osobę udzielającą nieodpłatnej

pomocy prawnej lub świadczącą nieodpłatne poradnictwo obywatelskie oraz danymi dotyczącymi

punktu i dyżuru nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Symbol identyfikujący osobę udzielającą nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczącą

nieodpłatne poradnictwo obywatelskie składa się z nazwy powiatu, w którym jest zlokalizowany

punkt nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, oraz

nadanego przez starostę numeru punktu zlokalizowanego na terenie powiatu i numeru

osoby udzielającej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczącej nieodpłatne poradnictwo

obywatelskie w danym punkcie.

7.

W przypadku gdy osoba uprawniona wyrazi zgodę na wypełnienie części B karty pomocy,

zapewnia się jej miejsce i warunki do anonimowego jej wypełnienia. Osoba uprawniona

osobiście umieszcza wypełnioną część B karty pomocy w urnie, o której mowa w § 5 ust.

4 pkt 5. Osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej, osoba świadcząca nieodpłatne

poradnictwo obywatelskie i mediator nie mają dostępu do zawartości tej urny.

8.

Część A wypełnionej karty pomocy oraz oświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 2

ustawy, przekazuje się właściwemu staroście w terminie i w sposób, o którym mowa w

art. 7 ust. 3 ustawy.

9.

Starosta co najmniej raz w miesiącu odbiera części B karty pomocy zgromadzone w urnie,

o której mowa w § 5 ust. 4 pkt 5. Zgromadzone w ten sposób opinie, przekazane na formularzach

opatrzonych pieczątką komórki organizacyjnej starostwa powiatowego obsługującego pod

względem organizacyjno-technicznym zadanie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy,

stanowią podstawę przeprowadzenia analizy, o której mowa w art. 7 ust. 5 ustawy, a

także są przekazywane do wykorzystania w ramach sprawowanej kontroli nad wykonywaniem

umowy przez organizację pozarządową, o której mowa w art. 11 ust. 8 ustawy.

1.

Starosta co najmniej raz w miesiącu przekazuje dziekanom właściwej okręgowej rady

adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych zawarte w części B kart pomocy

opinie osób uprawnionych o udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej, które mogą mieć

wpływ na sposób wykonania przez właściwą okręgową radę adwokacką albo właściwą radę

okręgowej izby radców prawnych zobowiązania, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2

ustawy.

2.

Starosta co najmniej raz w miesiącu przekazuje właściwej organizacji pozarządowej

zawarte w części B kart pomocy opinie osób uprawnionych o udzielonej nieodpłatnej

pomocy prawnej lub świadczonym poradnictwie obywatelskim, które mogą mieć wpływ na

sposób realizacji przez organizację standardów obsługi oraz sprawowanie wewnętrznego

systemu kontroli jakości nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa

obywatelskiego z uwzględnieniem treści dokumentu dołączonego do wniosku o wpis na

listę, o którym mowa w art. 11d ust. 8 pkt 4 ustawy.

3.

Opinie, o których mowa w ust. 1 i 2, są przekazywane drogą elektroniczną.

4.

Przed przekazaniem opinii, o których mowa w ust. 1, starosta dokonuje powiązania tych

opinii z imieniem i nazwiskiem osoby, która udzielała w danym dniu nieodpłatnej pomocy

prawnej podczas dyżuru w punktach powierzonych do prowadzenia adwokatom lub radcom

prawnym.

5.

Opinie osób uprawnionych zawarte w części B karty pomocy przekazuje się podmiotom,

o których mowa w ust. 1 i 2. Starosta usuwa wszelkie dane zawarte w części B karty

pomocy, które mogłyby identyfikować osobę uprawnioną, a także nie przekazuje opinii

w formie kopii pisma odręcznego osoby uprawnionej.

6.

Karty pomocy, o których mowa w § 8, w tym opinie, mogą być udostępniane wojewodzie

i Ministrowi Sprawiedliwości, na ich wniosek stosownie do potrzeb, w szczególności

drogą elektroniczną.

1.

W celu dokonania oceny, o której mowa w art. 11d ust. 11 ustawy, wojewoda w sposób

losowy dokonuje wyboru co najmniej 1% porad udzielonych w ramach świadczenia nieodpłatnego

poradnictwa obywatelskiego z każdego punktu usytuowanego na obszarze powiatów wchodzących

w skład danego województwa, które następnie przekazuje doradcy posiadającemu rekomendację

podmiotu, o którym mowa w art. 11b ust. 1 ustawy, zlecając mu opracowanie recenzji

przekazanych porad.

2.

W celu zagwarantowania bezstronności opracowywanych recenzji, wojewoda przekazuje

doradcy karty pomocy w sposób uniemożliwiający identyfikację punktu, organizacji prowadzącej

punkt oraz osoby świadczącej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie w punkcie.

3.

Doradca, o którym mowa w ust. 1, przedkłada wojewodzie recenzję obejmującą wnioski

sformułowane na podstawie kryteriów

1)

adekwatności udzielonej porady do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej i rozpoznanego

problemu, w tym czy porada jest kompletna pod względem przedstawionych opcji rozwiązań

oraz czy w razie potrzeby sporządzono wspólnie z osobą uprawnioną plan działania w

celu wsparcia w samodzielnym rozwiązaniu problemu;

2)

prawidłowości udzielonej informacji o uprawnieniach i obowiązkach, w tym w miarę potrzeby

trafności wskazania instytucji lub innej jednostki wspierającej w załatwieniu sprawy.

4.

Recenzja może zawierać inne uwagi i wnioski recenzenta.

5.

Termin dokonania oceny, o której mowa w ust. 1, nie może być dłuższy niż miesiąc od

dnia otrzymania recenzji. Wojewoda przekazuje właściwemu staroście dokonaną ocenę,

w szczególności w celu uwzględnienia w bieżących działaniach starosty podejmowanych

w ramach kontroli, o której mowa w art. 11 ust. 8 ustawy.

1.

Starosta sporządza zbiorczą informację, o której mowa w art. 12 ust. 1 ustawy, na

podstawie kart pomocy przekazanych mu za okres kwartału ze wszystkich punktów nieodpłatnej

pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zlokalizowanych na obszarze

powiatu, którą przekazuje, za pośrednictwem właściwego wojewody, Ministrowi Sprawiedliwości,

w terminie określonym w art. 12 ust. 1 ustawy. Wzór zbiorczej informacji jest określony

w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

2.

Właściwy wojewoda przekazuje Ministrowi Sprawiedliwości zbiorcze informacje z poszczególnych

powiatów oraz zliczenie tych informacji dla terenu województwa. Zbiorcze informacje

mogą być przekazywane drogą elektroniczną.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.