Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 10 września 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zawierania przez fundusz inwestycyjny otwarty umów, których przedmiotem są instrumenty pochodne, w tym niewystandaryzowane instrumenty pochodne

Rozporządzenie określa

1)

warunki zawierania przez fundusz inwestycyjny otwarty umów, których przedmiotem są

instrumenty pochodne;

2)

warunki, jakie powinny spełniać niewystandaryzowane instrumenty pochodne oraz podmioty

będące stroną umowy z funduszem;

3)

warunki i zasady zajmowania przez fundusz pozycji w instrumentach pochodnych;

4)

sposób ustalenia oraz maksymalną wartość ryzyka kontrahenta wynikającą z transakcji

niewystandaryzowanymi instrumentami pochodnymi;

5)

sposób wyznaczenia maksymalnego zaangażowania funduszu w instrumenty pochodne;

6)

warunki, jakie muszą spełniać uznane indeksy;

7)

warunki, jakie muszą spełniać indeksy stanowiące bazę instrumentów pochodnych, w tym

niewystandaryzowanych instrumentów pochodnych.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o

1

ustawie - rozumie się przez to ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi

funduszami inwestycyjnymi;

2)

funduszu - rozumie się przez to fundusz inwestycyjny otwarty, a w przypadku funduszu

inwestycyjnego otwartego z wydzielonymi subfunduszami - subfundusz;

3)

kontrahencie - rozumie się przez to podmiot będący stroną umowy z funduszem, której

przedmiotem są niewystandaryzowane instrumenty pochodne;

4

CCP - rozumie się przez to podmiot, o którym mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia

4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza

rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji

(Dz. Urz. UE L 201 z 27.07.2012, str. 1, z późn. zm.)

1.

Fundusz może zawierać transakcje, których przedmiotem są instrumenty pochodne, w tym

niewystandaryzowane instrumenty pochodne, pod warunkiem że utrzymuje część aktywów

na poziomie zapewniającym realizację tych transakcji, przy czym aktywa te obejmują

1)

papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe - w przypadku

gdy fundusz jest zobowiązany do fizycznej dostawy tych papierów wartościowych, instrumentów

rynku pieniężnego lub innych praw majątkowych;

2)

środki pieniężne, płynne papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa, Narodowy

Bank Polski, państwo członkowskie lub państwo należące do OECD - w przypadku gdy uregulowanie

zobowiązań z tytułu rozliczeń następuje w środkach pieniężnych.

2.

W przypadku opcji warunek, o którym mowa w ust. 1, uznaje się za spełniony, jeżeli

fundusz utrzymuje aktywa odpowiednio do wymogów ust. 1 pkt 1 albo 2 na poziomie odpowiadającym

iloczynowi wartości nominalnej transakcji i prawdopodobieństwa realizacji opcji, pod

warunkiem opracowania i wdrożenia metodologii wyznaczania tego prawdopodobieństwa,

stanowiącej składnik systemu zarządzania ryzykiem obowiązującego w towarzystwie lub

spółce zarządzającej oraz dokumentowania wyznaczanych wielkości tego prawdopodobieństwa.

3.

W przypadku gdy bazę instrumentu pochodnego stanowią indeksy, fundusz może zawierać

transakcje, o których mowa w ust. 1, pod warunkiem że indeksy te spełniają warunki,

o których mowa w § 11, albo zostały wymienione w załączniku do rozporządzenia.

1.

Fundusz może zawierać umowy, których przedmiotem są niewystandaryzowane instrumenty

pochodne, pod warunkiem że

1

kontrahentem jest podmiot z siedzibą w Rzeczypospolitej Polskiej, państwie członkowskim

lub państwie należącym do OECD, podlegający nadzorowi właściwego organu nadzoru nad

rynkiem finansowym lub kapitałowym w tym państwie, lub podmiot z siedzibą w innym

państwie, podlegający nadzorowi właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym lub

kapitałowym w tym państwie w zakresie co najmniej takim, jak określony w prawie Unii

Europejskiej oraz wskazany w statucie funduszu;

2)

instrumenty te podlegają w każdym dniu roboczym możliwej do zweryfikowania, rzetelnej

wycenie według wiarygodnie oszacowanej wartości godziwej;

3)

instrumenty te mogą zostać w każdym czasie przez fundusz zbyte lub pozycja w nich

zajęta może być w każdym czasie zamknięta przez transakcję równoważącą albo zlikwidowana.

2.

Za rzetelną wycenę według wiarygodnie oszacowanej wartości godziwej uznaje się wycenę

przeprowadzoną zgodnie z przepisami o rachunkowości funduszy inwestycyjnych.

3.

Weryfikacja wyceny, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jest dokonywana przez

1)

podmiot niezależny od kontrahenta, z częstotliwością i w sposób umożliwiający funduszowi

jej sprawdzenie, lub

2)

odpowiednio przygotowaną do tego celu jednostkę organizacyjną towarzystwa zarządzającego

funduszem lub spółki zarządzającej, niezależną od jednostki organizacyjnej towarzystwa

lub spółki zarządzającej odpowiedzialnej za zarządzanie aktywami funduszy.

4.

W przypadku zlecenia zarządzania portfelem inwestycyjnym funduszu lub jego częścią

przez towarzystwo zarządzające funduszem lub spółkę zarządzającą, która zarządza funduszem

i prowadzi jego sprawy, podmiotowi zewnętrznemu, weryfikacja wyceny, o której mowa

w ust. 1 pkt 2, może być prowadzona przez ten podmiot, pod warunkiem że

1)

podmiot jest niezależny od kontrahenta;

2)

weryfikacja jest prowadzona z częstotliwością i w sposób umożliwiający funduszowi

jej sprawdzenie;

3)

weryfikacja jest prowadzona przez odpowiednio przygotowaną do tego celu jednostkę

organizacyjną tego podmiotu, niezależną od jednostki organizacyjnej podmiotu odpowiedzialnej

za zarządzanie portfelem inwestycyjnym funduszu lub jego częścią.

1.

Jeżeli fundusz zawiera transakcje, których przedmiotem są niewystandaryzowane instrumenty

pochodne, jest zobowiązany ustalać wartość ryzyka kontrahenta.

2.

Wartość ryzyka kontrahenta stanowi wartość ustalonego przez fundusz niezrealizowanego

zysku z transakcji, których przedmiotem są niewystandaryzowane instrumenty pochodne.

3.

Na potrzeby wyznaczania wartości ryzyka kontrahenta, przy ustalaniu niezrealizowanego

zysku nie uwzględnia się opłat ani świadczeń ponoszonych przez fundusz przy zawarciu

transakcji, w szczególności wartości premii zapłaconej przy zakupie opcji.

4.

Jeżeli fundusz posiada otwarte pozycje w instrumentach pochodnych z tytułu kilku transakcji

z tym samym kontrahentem, wartość ryzyka kontrahenta może być wyznaczana jako dodatnia

różnica niezrealizowanych zysków i strat na wszystkich takich transakcjach, o ile

1

transakcje te zostały zawarte na podstawie umowy ramowej, spełniającej kryteria określone

w art. 85 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

(Dz. U. z 2017 r. poz. 2344 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 398, 685, 1544 i 1629);

2)

umowa ramowa przewiduje, że w przypadku jej rozwiązania zostanie wypłacona wyłącznie

jedna kwota stanowiąca równoważność salda wartości rynkowych wszystkich tych transakcji

niezależnie od tego, czy wynikające z nich zobowiązania są już wymagalne;

3)

niewypłacalność jednej ze stron umowy ramowej powoduje lub może powodować rozwiązanie

tej umowy;

4)

warunki, o których mowa w pkt 1-3, nie naruszają przepisów prawa właściwego dla każdej

ze stron umowy ramowej.

1

Wartość ryzyka danego kontrahenta w odniesieniu do wszystkich transakcji, których

przedmiotem są niewystandaryzowane instrumenty pochodne, zawartych z tym kontrahentem,

nie może przekroczyć

1)

10% wartości aktywów funduszu - w przypadku transakcji rozliczanych przez CCP;

2)

10% wartości aktywów funduszu - w przypadku gdy kontrahentem jest instytucja kredytowa,

bank krajowy lub bank zagraniczny;

3)

5% wartości aktywów funduszu - w innych przypadkach niż określone w pkt 1 i 2.

2.

Wartość ryzyka kontrahenta może podlegać redukcji o wielkość odpowiadającą wartości

ryzyka kontrahenta w danej transakcji, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące

warunki

1)

w związku z tą transakcją kontrahent ustanowi na rzecz funduszu zabezpieczenie w środkach

pieniężnych, zbywalnych papierach wartościowych lub instrumentach rynku pieniężnego;

2)

suma wartości rynkowej zbywalnych papierów wartościowych, instrumentów rynku pieniężnego

i wartości środków pieniężnych przyjętych przez fundusz jako zabezpieczenie będzie

ustalana w każdym dniu roboczym i będzie stanowić co najmniej równowartość wartości

ryzyka kontrahenta w tej transakcji;

3

środki pieniężne stanowiące zabezpieczenie będą lokowane wyłącznie w papiery wartościowe

lub instrumenty rynku pieniężnego emitowane, poręczone lub gwarantowane przez Skarb

Państwa, Narodowy Bank Polski, państwo członkowskie, państwo należące do OECD, bank

centralny państwa członkowskiego lub Europejski Bank Centralny lub w depozyty, o których

mowa w art. 93 ust. 1 pkt 3 ustawy.

3.

Papier wartościowy i instrument rynku pieniężnego mogą stanowić zabezpieczenie, jeżeli

łącznie zostaną spełnione następujące warunki

1

ich emitentem jest Skarb Państwa, Narodowy Bank Polski, państwo członkowskie, państwo

należące do OECD, bank centralny państwa członkowskiego lub Europejski Bank Centralny;

2)

podaż i popyt umożliwiają ich nabywanie i zbywanie w sposób ciągły;

3)

są zapisane na rachunku prowadzonym przez podlegający nadzorowi właściwego organu

nadzoru nad rynkiem finansowym podmiot, który

a)

nie należy do grupy kapitałowej kontrahenta albo

b)

należy do grupy kapitałowej kontrahenta, pod warunkiem że zabezpieczenia przed skutkami

niewypłacalności tego podmiotu kształtują ryzyko posiadacza tego papieru wartościowego

lub instrumentu rynku pieniężnego na takim samym poziomie, jak w przypadku zapisania

papieru wartościowego lub instrumentu rynku pieniężnego na rachunku prowadzonym przez

podmiot, o którym mowa w lit. a;

4

ewentualne nabycie przez fundusz praw z papieru wartościowego lub instrumentu rynku

pieniężnego w wyniku realizacji zabezpieczeń na dzień przyjęcia zabezpieczenia nie

spowoduje naruszenia art. 96-100 oraz art. 104 ustawy.

Maksymalne zaangażowanie funduszu w instrumenty pochodne wyznacza się z zastosowaniem

metody przyjętej do obliczania całkowitej ekspozycji funduszu, zgodnie z przepisami

wydanymi na podstawie art. 48a pkt 1 ustawy.

1.

Przy stosowaniu limitów inwestycyjnych, o których mowa w art. 96-101 oraz art. 104

ustawy, fundusz jest obowiązany uwzględniać kwotę zaangażowania w instrumenty pochodne

w ten sposób, że

1)

w przypadku zajęcia przez fundusz pozycji w instrumentach pochodnych, skutkującej

powstaniem po stronie funduszu zobowiązania albo uprawnienia do sprzedaży papierów

wartościowych lub instrumentów rynku pieniężnego albo do spełnienia świadczenia pieniężnego

wynikającego z zajętej pozycji - od wartości papierów wartościowych lub instrumentów

rynku pieniężnego danego emitenta znajdujących się w portfelu inwestycyjnym funduszu

należy odjąć kwotę zaangażowania w instrumenty pochodne, dla których bazę stanowią

papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego tego emitenta;

2)

w przypadku zajęcia przez fundusz pozycji w instrumentach pochodnych skutkującej powstaniem

po stronie funduszu zobowiązania albo uprawnienia do zakupu papierów wartościowych

lub instrumentów rynku pieniężnego albo do spełnienia świadczenia pieniężnego wynikającego

z zajętej pozycji - do wartości papierów wartościowych lub instrumentów rynku pieniężnego

danego emitenta znajdujących się w portfelu inwestycyjnym funduszu należy dodać kwotę

zaangażowania w instrumenty pochodne, dla których bazę stanowią papiery wartościowe

lub instrumenty rynku pieniężnego tego emitenta.

2.

Przez kwotę zaangażowania w instrument pochodny rozumie się wartość rynkową równoważnej

pozycji w instrumencie stanowiącym bazę instrumentu pochodnego ustaloną zgodnie z

przepisami wydanymi na podstawie art. 48a pkt 1 ustawy.

3.

Jeżeli wartość otrzymana zgodnie z ust. 1 jest ujemna, uwzględnia się jej wartość

bezwzględną.

Jeżeli zawierane przez fundusz umowy mające za przedmiot instrumenty pochodne, w tym

niewystandaryzowane instrumenty pochodne, mają na celu ograniczenie ryzyka inwestycyjnego

związanego z papierami wartościowymi, instrumentami rynku pieniężnego lub innymi prawami

majątkowymi, które fundusz zamierza nabyć w przyszłości, fundusz może zająć pozycję

w tych instrumentach pochodnych skutkującą powstaniem jego zobowiązania albo uprawnienia

do zakupu papierów wartościowych, instrumentów rynku pieniężnego lub innych praw majątkowych

albo do spełnienia świadczenia pieniężnego, w wysokości odpowiadającej wartości świadczenia

w tej umowie sprzedaży, lub stosować szczególną strategię inwestycyjną z wykorzystaniem

instrumentów pochodnych, której skutkiem miałby być efekt analogiczny do zajęcia takiej

pozycji, o ile łącznie zostaną spełnione następujące warunki

1)

zawarcie planowanej transakcji nabycia papierów wartościowych, instrumentów rynku

pieniężnego lub innych praw majątkowych jest wysoce prawdopodobne;

2)

zajęcie takiej pozycji lub zastosowanie takiej szczególnej strategii jest uzasadnione

prognozami wysokości kursów, cen lub wartości papierów wartościowych, instrumentów

rynku pieniężnego lub innych praw majątkowych.

Za uznane indeksy, o których mowa w art. 99 ustawy, uważa się indeksy łącznie spełniające

następujące warunki

1)

skład indeksu uwzględnia odpowiednio wymogi rozproszenia ryzyka inwestycyjnego, o

których mowa w art. 96-100 oraz art. 104 ustawy;

2)

indeks stanowi miarodajny wskaźnik charakteryzujący rynek, do którego się odnosi,

przy czym metodologia zastosowana przez podmiot ustalający skład indeksu nie powoduje

wykluczenia ze składu tego indeksu największego emitenta na rynku, do którego indeks

się odnosi;

3)

wartość i skład indeksu są podawane do publicznej wiadomości;

4)

indeks został ustalony przez wyspecjalizowany w ustalaniu indeksów podmiot organizujący,

prowadzący lub analizujący obrót papierami wartościowymi, niezależny od towarzystwa

zarządzającego funduszem lub spółki zarządzającej, która zarządza funduszem i prowadzi

jego sprawy; jeżeli podmiot ten należy do grupy kapitałowej, w skład której wchodzi

towarzystwo lub spółka zarządzająca, towarzystwo lub spółka zarządzająca są obowiązane

wdrożyć odpowiednie procesy zarządzania konfliktem interesów.

Indeksy stanowiące bazę instrumentów pochodnych, w tym niewystandaryzowanych instrumentów

pochodnych, powinny łącznie spełniać następujące warunki

1)

skład indeksu uwzględnia odpowiednio wymogi rozproszenia ryzyka inwestycyjnego, w

szczególności

a)

zmiany ceny lub aktywność transakcyjna w odniesieniu do jednego składnika indeksu

nie wpływa w sposób istotny na wartość indeksu,

b

jeżeli w skład indeksu wchodzą składniki, o których mowa w art. 93 ust. 1 pkt 1, 2

i 4, art. 94 i art. 101 ustawy, jest on zdywersyfikowany co najmniej w stopniu określonym

w art. 96-100 oraz art. 104 ustawy,

c

jeżeli w skład indeksu wchodzą składniki inne niż określone w art. 93 ust. 1 pkt 1,

2 i 4, art. 94 i art. 101 ustawy, jest on zdywersyfikowany w sposób równoważny sposobowi

określonemu w art. 96-100 oraz art. 104 ustawy;

2)

indeks stanowi miarodajny wskaźnik charakteryzujący rynek, do którego się odnosi,

w szczególności

a)

indeks w odpowiedni i właściwy sposób odzwierciedla wyniki reprezentatywnej grupy

składników będących przedmiotem obrotu na rynku, do którego się odnosi,

b)

dokonywana jest regularna weryfikacja składu indeksu, która może skutkować zmianami

tego składu dokonywanymi zgodnie z powszechnie dostępnymi kryteriami, w celu zapewnienia,

że spełniony jest warunek, o którym mowa w lit. a,

c)

składniki indeksu charakteryzują się płynnością, która w razie potrzeby umożliwia

odzwierciedlenie składu indeksu;

3)

wartość i skład indeksu są podawane do publicznej wiadomości, w szczególności

a)

ustalanie wartości i składu indeksu jest prowadzone na podstawie odpowiednich procedur

gromadzenia informacji o cenach składników indeksu, obliczania wartości indeksu oraz

publikowania jego wartości, w tym procedur wyceny składników indeksu w przypadku,

gdy ich cena rynkowa nie jest dostępna,

b)

informacje dotyczące zasad obliczania indeksu, metodologii wprowadzania zmian w składzie

indeksu, zmiany indeksu oraz trudności operacyjnych z terminowym dostarczeniem informacji

albo poprawnością informacji są udostępniane niezwłocznie i w sposób wyczerpujący.

Do czasu dostosowania przez towarzystwo zarządzające funduszem prowadzonej działalności

do przepisów wydanych na podstawie art. 48a pkt 1 ustawy w zakresie systemu zarządzania

ryzykiem maksymalne zaangażowanie funduszu w instrumenty pochodne wyznacza się na

podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż do dnia 31 lipca 2013 r.

(pominięty).

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia