Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z

mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

W sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w których do

dnia jej wejścia w życie nie upłynął termin określony w art. 408 ustawy zmienianej

w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się przepis art. 408 ustawy zmienianej

w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

§ 1.

Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie

należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy.

§ 1a.

(uchylony)

§ 2.

(uchylony)

§ 3.

Nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne

przekazują je do właściwości innych organów.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie

z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą

i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody.

Do wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie

teleinformatycznym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

1)

złożonych i nierozpoznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo

2)

złożonych po wejściu w życie niniejszej ustawy, ale dotyczących spółki, której umowa

w chwili złożenia wniosku nie uległa rozwiązaniu zgodnie z art. 169 ustawy zmienianej

w art. 1

- stosuje się przepisy art. 694

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

(uchylony)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

W razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowania

występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej niezbędnych pouczeń co do czynności

procesowych.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 18 stycznia 2017 r.

§ 1.

Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie

nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia

sprawy.

§ 2.

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są przytaczać wszystkie okoliczności faktyczne

i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko.

Prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział

w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona

praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. W sprawach niemajątkowych

z zakresu prawa rodzinnego prokurator może wytaczać powództwa tylko w wypadkach wskazanych w ustawie.

Organizacje pozarządowe, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działalności

gospodarczej, mogą dla ochrony praw obywateli, w wypadkach przewidzianych w ustawie,

wszcząć postępowanie oraz wziąć udział w toczącym się postępowaniu.

§ 1.

Rozpoznawanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy,

kopie lub wyciągi z tych akt. Treść protokołów i pism może być także udostępniana

w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego

postępowanie sądowe (system teleinformatyczny) albo innego systemu teleinformatycznego

służącego udostępnianiu tych protokołów lub pism.

§ 2.

Strony i uczestnicy postępowania mają prawo do otrzymania z akt sprawy zapisu dźwięku

albo obrazu i dźwięku, chyba że protokół został sporządzony wyłącznie pisemnie. Przewodniczący

wydaje z akt sprawy zapis dźwięku, jeżeli wydaniu zapisu obrazu i dźwięku sprzeciwia

się ważny interes publiczny lub prywatny.

§ 3.

Jeżeli posiedzenie odbyło się przy drzwiach zamkniętych strony i uczestnicy postępowania

mają prawo do otrzymania z akt sprawy jedynie zapisu dźwięku.

Do spraw sądowych wszczętych i niezakończonych prawomocnym orzeczeniem przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

W sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania

do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji.

Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia

przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona,

może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub

ograniczające jej odpowiedzialność cywilną.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Roszczenia majątkowe wynikające z przestępstwa mogą być dochodzone w postępowaniu

cywilnym albo w wypadkach w ustawie przewidzianych w postępowaniu karnym.

Przepisy ustaw zmienianych w art. 2 i art. 10, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,

stosuje się do postępowań wszczętych od dnia jej wejścia w życie.

§ 1.

Sąd rozpoznaje sprawy w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej. W wypadkach przewidzianych

w ustawie sąd rozpoznaje sprawy według przepisów o postępowaniach odrębnych.

§ 2.

Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych

w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Do zabezpieczeń udzielonych w postępowaniach zabezpieczających wszczętych przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 754

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt

8 w zakresie art. 24c ust. 1 pkt 1 lit. b, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia

2018 r.

(uchylony)

Żądanie zobowiązania dłużnika do złożenia wykazu informacji o odpłatnych i nieodpłatnych

czynnościach prawnych dokonanych na rzecz osób trzecich, w pięcioletnim okresie poprzedzającym

wszczęcie egzekucji, w wyniku których stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny

w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności prawnych, o którym mowa w art.

913 § 1 ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje

się do czynności prawnych dokonanych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

§ 1.

Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania,

choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy.

§ 2.

Sąd nie może uznać, że jest niewłaściwy, jeżeli w toku postępowania stał się właściwy.

§ 1.

Sądy rejonowe rozpoznają wszystkie sprawy z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona

jest właściwość sądów okręgowych.

§ 2.

(uchylony)

Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy

1)

o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw

o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia;

2)

o ochronę praw autorskich i pokrewnych, jak również dotyczących wynalazków, wzorów

użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii

układów scalonych oraz o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych;

3)

o roszczenia wynikające z Prawa prasowego;

4)

o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć

tysięcy złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie

rozdzielności majątkowej między małżonkami, o uzgodnienie treści księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu

upominawczym;

4

o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni;

4

o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwał organów

osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa

przyznaje zdolność prawną;

4

o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji;

4

o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia

niezgodnego z prawem.

5)

(uchylony)

6)

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy w sądzie rejonowym powstanie zagadnienie prawne budzące

poważne wątpliwości, sąd ten może przekazać sprawę do rozpoznania sądowi okręgowemu.

Postanowienie o przekazaniu sprawy wymaga uzasadnienia.

§ 2.

Sąd okręgowy może przed pierwszą rozprawą odmówić przyjęcia sprawy do rozpoznania

i zwrócić sprawę sądowi rejonowemu, jeżeli uzna, że poważne wątpliwości nie zachodzą.

Postanowienie zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów i wymaga uzasadnienia.

Ponowne przekazanie tej samej sprawy przez sąd rejonowy nie jest dopuszczalne.

§ 1.

W sprawach o roszczenia pieniężne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, podana

kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu.

§ 2.

W innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną

wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia zawarte w artykułach poniższych.

Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych

obok roszczenia głównego.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 7, art. 12 i art.

18 pkt 3 i 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Jeżeli powód dochodzi pozwem kilku roszczeń, zlicza się ich wartość.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., z wyjątkiem

1)

art. 4, art. 11, art. 17-20 oraz art. 21 ust. 1 i 2, które wchodzą w życie po upływie

6 miesięcy od dnia ogłoszenia;

2)

art. 3, art. 5, art. 6, art. 16 ust. 1 i art. 21 ust. 3, które wchodzą w życie z dniem

1 stycznia 2018 r.;

3)

art. 16 ust. 2, który wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2018 r.

W sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi

suma świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia trwają krócej niż rok - za cały

czas ich trwania.

W sprawach o istnienie, unieważnienie albo rozwiązanie umowy najmu lub dzierżawy,

o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy, wartość przedmiotu sporu

stanowi przy umowach zawartych na czas oznaczony - suma czynszu za czas sporny, lecz

nie więcej niż za rok; przy umowach zawartych na czas nieoznaczony - suma czynszu

za okres trzech miesięcy.

W sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwiązania

stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowach na czas określony -

suma wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż za rok, a przy umowach

na czas nieokreślony - za okres jednego roku.

W sprawach o wydanie nieruchomości posiadanej bez tytułu prawnego lub na podstawie

tytułu innego niż najem lub dzierżawa wartość przedmiotu sporu oblicza się przyjmując,

stosownie do rodzaju nieruchomości i sposobu korzystania z niej, podaną przez powoda

sumę odpowiadającą trzymiesięcznemu czynszowi najmu lub dzierżawy należnemu od danego

rodzaju nieruchomości.

Do egzekucji ze

1)

środków pochodzących z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa

w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy zmienianej w art. 11,

2)

środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych powstałych w ramach realizacji

projektu, na który były przeznaczone środki, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2

i 3 ustawy zmienianej w art. 11

- wszczętych na podstawie ustaw zmienianych w art. 2 i art. 3 i niezakończonych przed

dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

W sprawach o zabezpieczenie, zastaw lub hipotekę wartość przedmiotu sporu stanowi

suma wierzytelności. Jeżeli jednak przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą

wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza.

§ 1.

Sąd może na posiedzeniu niejawnym sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez

powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie.

§ 2.

Po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić może jedynie na zarzut pozwanego, zgłoszony

przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

§ 3.

Jeżeli sąd w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu uzna się za niewłaściwy,

przekaże sprawę sądowi właściwemu; jeżeli jest kilka sądów właściwych - przekaże temu

z nich, który wskaże powód.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Po ustaleniu w myśl artykułu poprzedzającego, wartość przedmiotu sporu nie podlega

ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 13,

który wchodzi w życie z dniem 1 października 2017 r.

§ 1.

Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce

zamieszkania.

§ 2.

Miejsce zamieszkania określa się według przepisów kodeksu cywilnego.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, ogólną właściwość oznacza się

według miejsca jego pobytu w Polsce, a gdy nie jest ono znane lub nie leży w Polsce

- według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce.

Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki

organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.

Powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną

wytacza się według miejsca ich siedziby.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 29, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;

2)

art. 7 pkt 1 lit. b i pkt 2 oraz art. 8 pkt 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem 1

września 2017 r.;

3)

art. 7 pkt 1 lit. a oraz art. 15, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.

Powództwo w sprawach objętych przepisami oddziału niniejszego wytoczyć można bądź

według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd oznaczony w przepisach poniższych.

Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane

z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd,

w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje

w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału.

Powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie

istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie

z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca

jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone

dokumentem.

Powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego

okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Powództwo o zapłatę należności za prowadzenie sprawy wytoczyć można przed sąd miejsca,

gdzie pełnomocnik procesowy sprawę prowadził.

Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można

przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

§ 1.

Powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca

płatności.

§ 2.

Kilku zobowiązanych z weksla lub czeku można łącznie pozwać przed sąd miejsca płatności

lub sąd właściwości ogólnej dla akceptanta albo wystawcy weksla własnego lub czeku.

§ 1.

Powództwo o własność lub o inne prawa rzeczowe na nieruchomości, jak również powództwo o posiadanie nieruchomości można wytoczyć

wyłącznie przed sąd miejsca jej położenia. Jeżeli przedmiotem sporu jest służebność

gruntowa, właściwość oznacza się według położenia nieruchomości obciążonej.

§ 2.

Właściwość powyższa rozciąga się na roszczenia osobiste związane z prawami rzeczowymi i dochodzone łącznie z nimi przeciwko temu samemu pozwanemu.

Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia

oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca

zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli miejsca jego zwykłego pobytu w Polsce nie da

się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Powództwo ze stosunku członkostwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wytacza się

wyłącznie według miejsca ich siedziby.

Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu

małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu

tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie

właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie

ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.

41, który wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Powództwo ze stosunku między rodzicami a dziećmi oraz między przysposabiającym a przysposobionym

wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca zamieszkania powoda, jeżeli brak jest podstaw

do wytoczenia powództwa według przepisów o właściwości ogólnej.

§ 1.

Jeżeli uzasadniona jest właściwość kilku sądów albo jeżeli powództwo wytacza się przeciwko

kilku osobom, dla których według przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne

sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda.

§ 2.

To samo dotyczy wypadku, gdy nieruchomość, której położenie jest podstawą oznaczenia

właściwości sądu, jest położona w kilku okręgach sądowych.

Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej

czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy na posiedzeniu niejawnym inny sąd.

Jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić

właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym oznaczy sąd, przed

który należy wytoczyć powództwo.

§ 1.

Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według

ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości

wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy,

jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym

postępowaniu upominawczym. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru

powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów.

§ 2.

Strony nie mogą jednak zmieniać właściwości wyłącznej.

§ 1.

W pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że

przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 2.

W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch

ławników rozpoznaje sprawy

1)

z zakresu prawa pracy o

a)

ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności

wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków

pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku

nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku

pracy,

b)

naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane,

c)

odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu;

2)

ze stosunków rodzinnych o

a)

rozwód,

b)

separację,

c)

ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa,

d)

rozwiązanie przysposobienia.

§ 3.

Postanowienia poza rozprawą oraz zarządzenia wydaje przewodniczący.

§ 4.

Prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów zawodowych,

jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter

sprawy.

Referendarz sądowy może wykonywać czynności w postępowaniu cywilnym w wypadkach wskazanych

w ustawie. W zakresie powierzonych mu czynności referendarz sądowy ma kompetencje

sądu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 1.

Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy

1)

w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku

prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;

2)

w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych

do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3)

w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4)

w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej

ze stron;

5

w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia,

jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez

niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;

6)

w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego

orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.

§ 2.

Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia,

opieki lub kurateli.

§ 3.

Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie, nie może

orzekać co do tej skargi.

Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie

lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

§ 1.

Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie,

w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

§ 2.

Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna

wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.

§ 3.

Do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego

1)

sędzia, którego dotyczy wniosek, może podejmować dalsze czynności;

2)

nie może zostać wydane orzeczenie lub zarządzenie kończące postępowanie w sprawie.

Sędzia zawiadamia sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia.

§ 1.

O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie

mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim

przełożony.

§ 2.

Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów zawodowych po złożeniu wyjaśnienia

przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu

niejawnym.

§ 3.

Uwzględniając wniosek o wyłączenie sędziego, sąd znosi postępowanie w zakresie obejmującym

udział tego sędziego w sprawie po złożeniu wniosku, chyba że czynności przez niego

podejmowane były czynnościami niecierpiącymi zwłoki.

(utracił moc)

Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach podlega

odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. O odrzuceniu orzeka

sąd rozpoznający sprawę. Przepis art. 51 stosuje się odpowiednio. Postanowienie może

być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego,

ławnika, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora. Wniosek o wyłączenie

referendarza sądowego oraz ławnika sąd rozstrzyga zgodnie z przepisami poprzedzającymi,

a wniosek o wyłączenie pozostałych osób przekazuje odpowiedniemu organowi nadrzędnemu.

Prokurator, wytaczając powództwo na rzecz oznaczonej osoby, powinien ją wskazać w

pozwie. Nie dotyczy to spraw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 1.

Osobę, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, sąd zawiadamia o tym, doręczając

jej odpis pozwu. Osoba ta może wstąpić do sprawy w każdym jej stanie w charakterze

powoda; w tym wypadku do udziału prokuratora w sprawie stosuje się odpowiednio przepisy

o współuczestnictwie jednolitym.

§ 2.

Prokurator nie może samodzielnie rozporządzać przedmiotem sporu.

Jeżeli prokurator, wytaczając powództwo, nie działa na rzecz oznaczonej osoby, wnosi

on pozew przeciwko wszystkim osobom będącym stronami stosunku prawnego, którego dotyczy

powództwo.

Wyrok prawomocny zapadły w sprawie wytoczonej przez prokuratora ma powagę rzeczy osądzonej

pomiędzy stroną, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, a stroną przeciwną.

Jednakże w sprawach o roszczenia majątkowe prawomocne rozstrzygnięcie sprawy nie pozbawia

strony zainteresowanej, która nie brała udziału w sporze, możności dochodzenia swoich

roszczeń w całości lub w tej części, w której nie zostały zasądzone.

Sąd zawiadamia prokuratora o każdej sprawie, w której udział jego uważa za potrzebny.

§ 1.

Prokurator może wstąpić do postępowania w każdym jego stadium. Prokurator nie jest

związany z żadną ze stron. Może on składać oświadczenia i zgłaszać wnioski, jakie

uzna za celowe, oraz przytaczać fakty i dowody na ich potwierdzenie. Od chwili, kiedy

prokurator zgłosił udział w postępowaniu, należy mu doręczać pisma procesowe, zawiadomienia

o terminach i posiedzeniach oraz orzeczenia sądowe.

§ 2.

Prokurator może zaskarżyć każde orzeczenie sądowe, od którego służy środek odwoławczy.

Terminy do zaskarżenia orzeczeń sądowych, ustanowione dla stron, wiążą również prokuratora.

Do zapisów na sąd polubowny, obejmujących spory wynikające z umów, których stroną

jest konsument, sporządzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje

się przepisy ustawy zmienianej w art. 48 w brzmieniu dotychczasowym.

§ 1.

Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych mogą, za zgodą osoby fizycznej

wyrażoną na piśmie, wytaczać powództwa na jej rzecz w sprawach o

1)

alimenty;

2)

ochronę środowiska;

3)

ochronę konsumentów;

4)

ochronę praw własności przemysłowej;

5)

ochronę równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie

zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli.

§ 2.

W sprawach wymienionych w § 1 organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych

mogą, za zgodą osoby fizycznej wyrażoną na piśmie, przystąpić do niej w toczącym się

postępowaniu.

§ 3.

Za zgodą przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wyrażoną na piśmie, organizacja pozarządowa,

której jest on członkiem, może na jego rzecz wytoczyć powództwo lub przystąpić do

niego w toczącym się postępowaniu w sporze z innym przedsiębiorcą o roszczenia wynikające

z prowadzonej działalności gospodarczej.

§ 4.

Do pozwu lub pisma obejmującego przystąpienie organizacja pozarządowa dołącza wyrażoną

na piśmie zgodę osoby fizycznej.

Do spraw rozstrzyganych przez sądy polubowne wszczętych i niezakończonych przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy oraz do uchylania i odmowy uznania wyroku sądu polubownego

wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy

zmienianej w art. 48 w brzmieniu dotychczasowym.

§ 1.

Do organizacji pozarządowych wytaczających powództwa na rzecz osób fizycznych stosuje

się odpowiednio przepisy o prokuratorze wytaczającym powództwo na rzecz oznaczonej

osoby, z wyjątkiem art. 58 zdanie drugie.

§ 2.

Do przystąpienia organizacji pozarządowych do strony w toczącym się postępowaniu stosuje

się odpowiednio przepisy o interwencji ubocznej, do której nie mają odpowiedniego

zastosowania przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

Organizacje pozarządowe wymienione w artykułach poprzedzających, które nie uczestniczą

w sprawie, mogą przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd wyrażony w uchwale lub

w oświadczeniu ich należycie umocowanych organów.

W sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy inspektorzy pracy mogą wytaczać powództwa

na rzecz obywateli, a także wstępować, za zgodą powoda, do postępowania w tych sprawach

w każdym jego stadium.

W sprawach wymienionych w artykule poprzedzającym do inspektorów pracy stosuje się

odpowiednio przepisy o prokuratorze.

Wsprawach o ochronę konsumentów powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów może wytaczać

powództwa na rzecz obywateli, a także wstępować, za zgodą powoda, do postępowania

w tych sprawach w każdym jego stadium.

W sprawach, o których mowa w art. 63

§ 1.

Jeżeli przepisy odrębne przyznają określonym podmiotom, które nie uczestniczą w sprawie,

uprawnienie do przedstawiania sądowi istotnego dla sprawy poglądu, do podmiotów tych

stosuje się odpowiednio przepis art. 63. Jednak na wniosek podmiotu uprawnionego sąd

może zezwolić, aby pogląd został przedstawiony także ustnie na rozprawie.

§ 2.

Na wniosek podmiotu uprawnionego sąd udostępnia akta sprawy w zakresie niezbędnym

do przedstawienia poglądu.

§ 1.

Każda osoba fizyczna i prawna ma zdolność występowania w procesie jako strona (zdolność

sądowa).

§ 1

Zdolność sądową mają także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym

ustawa przyznaje zdolność prawną.

§ 2.

(uchylony)

§ 1.

Zdolność do czynności procesowych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające

pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o

których mowa w art. 64 § 1

§ 2.

Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową

w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie.

Osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe

tylko przez swego przedstawiciela ustawowego.

§ 1.

Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 § 1

§ 1

W zakresie określonym odrębną ustawą za inne niż Skarb Państwa państwowe osoby prawne,

osoby z udziałem Skarbu Państwa i osoby prawne z udziałem państwowych osób prawnych

czynności procesowe może podejmować Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2.

Za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej,

z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej.

W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje

Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3.

(uchylony)

§ 1

Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione w art. 67 mają obowiązek wykazać

swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się, gdy stwierdzenie umocowania przez sąd jest możliwe na

podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną,

a także gdy czynność procesowa jest dokonywana za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można dokonać wyłącznie

za pośrednictwem tego systemu. Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione

w art. 67 mają jednak obowiązek wskazać podstawę swojego umocowania.

Dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego,

jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania, sąd na

wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko

drugiej stronie czynność procesową niecierpiącą zwłoki. Postanowienie sądu może zapaść

na posiedzeniu niejawnym.

§ 1.

Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych

organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. W wypadkach,

w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca

się o to do właściwego sądu opiekuńczego.

§ 2.

Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej

albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem

wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną

do tego osobę.

Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie

uzupełnione, sąd zniesie postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami,

i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 55 i art. 57, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)

art. 70, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

§ 1.

Kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot

sporu stanowią

1)

prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej

(współuczestnictwo materialne);

2)

roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej

i prawnej, jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń

lub zobowiązań z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie (współuczestnictwo formalne).

§ 2.

Jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie (współuczestnictwo

konieczne), przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się także do osób, których udział

w sprawie uzasadniałby jej rozpoznanie w postępowaniu odrębnym.

§ 3.

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku współuczestnictwa materialnego, innego

niż współuczestnictwo konieczne.

§ 1.

Każdy współuczestnik działa w imieniu własnym.

§ 2.

W wypadku jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika,

że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników (współuczestnictwo

jednolite), czynności procesowe współuczestników działających są skuteczne wobec niedziałających.

Do zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa potrzeba zgody

wszystkich współuczestników.

Każdy ze współuczestników sporu ma prawo samodzielnie popierać sprawę. Na posiedzenie

sądowe wzywa się wszystkich tych współuczestników, co do których sprawa nie jest zakończona.

Kto występuje z roszczeniem o rzecz lub prawo, o które sprawa toczy się pomiędzy innymi

osobami, może aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji wytoczyć powództwo o

tę rzecz lub prawo przeciwko obu stronom przed sąd, w którym toczy się sprawa (interwencja

główna).

Kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze

stron, może w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji przystąpić

do tej strony (interwencja uboczna).

§ 1.

Wstąpienie swe do sprawy interwenient uboczny powinien zgłosić w piśmie, w którym

poda, jaki ma interes prawny we wstąpieniu i do której ze stron przystępuje. Pismo

to należy doręczyć obu stronom.

§ 2.

Interwenient uboczny może ze wstąpieniem do sprawy połączyć dokonanie innej czynności

procesowej.

§ 1.

Każda ze stron może zgłosić opozycję przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego,

jednakże nie później niż przy rozpoczęciu najbliższej rozprawy.

§ 2.

Sąd oddali opozycję po przeprowadzeniu co do niej rozprawy, jeżeli interwenient uprawdopodobni,

że ma interes prawny we wstąpieniu do sprawy.

§ 3.

Mimo wniesienia opozycji interwenient uboczny bierze udział w sprawie, dopóki orzeczenie

uwzględniające opozycję nie stanie się prawomocne. W razie prawomocnego uwzględnienia

opozycji czynności interwenienta ubocznego uważane będą za niebyłe.

Interwenient uboczny jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych

według stanu sprawy. Nie mogą one jednak pozostawać w sprzeczności z czynnościami

i oświadczeniami strony, do której przystąpił.

Interwenientowi ubocznemu należy od chwili jego wstąpienia do sprawy doręczać, tak

jak stronie, zawiadomienia o terminach i posiedzeniach sądowych, jako też orzeczenia

sądu.

Jeżeli z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok

w sprawie ma odnieść bezpośredni skutek prawny w stosunku między interwenientem a

przeciwnikiem strony, do której interwenient przystąpił, do stanowiska interwenienta

w procesie stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

Interwenient uboczny nie może w stosunku do strony, do której przystąpił, podnieść

zarzutu, że sprawa została rozstrzygnięta błędnie albo że strona ta prowadziła proces

wadliwie, chyba że stan sprawy w chwili przystąpienia interwenienta uniemożliwił mu

korzystanie ze środków obrony albo że strona umyślnie lub przez niedbalstwo nie skorzystała

ze środków, które nie były interwenientowi znane.

Za zgodą stron interwenient uboczny może wejść na miejsce strony, do której przystąpił.

§ 1.

Strona, której w razie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia przysługiwałoby roszczenie

względem osoby trzeciej albo przeciwko której osoba trzecia mogłaby wystąpić z roszczeniem,

może zawiadomić taką osobę o toczącym się procesie i wezwać ją do wzięcia w nim udziału.

§ 2.

W tym celu strona wnosi do sądu pismo procesowe wskazujące przyczynę wezwania i stan

sprawy. Pismo to doręcza się niezwłocznie osobie trzeciej, która może zgłosić swe

przystąpienie do strony jako interwenient uboczny.

Skutki związane z interwencją uboczną określone w art. 82 powstają w stosunku do wezwanego,

który nie zgłosił przystąpienia, z chwilą, w której przystąpienie było możliwe.

Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście

lub przez pełnomocników.

§ 1.

Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, w sprawach własności przemysłowej

także rzecznik patentowy, a w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba posiadająca

licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem

lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia,

jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak

również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze

stroną w stosunku przysposobienia.

§ 2.

Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości

prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Osoba

prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę prawną przedsiębiorcy,

osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może udzielić pełnomocnictwa procesowego

- w imieniu podmiotu, którego obsługę prawną prowadzi - adwokatowi lub radcy prawnemu,

jeżeli została do tego upoważniona przez ten podmiot.

§ 3.

W sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka i o roszczenia alimentacyjne

pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy

społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji społecznej,

mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie.

§ 4.

W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pełnomocnikiem rolnika może

być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników indywidualnych, której

rolnik jest członkiem.

§ 5.

W sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel

organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona konsumentów.

§ 6.

W sprawach związanych z ochroną własności przemysłowej pełnomocnikiem twórcy projektu

wynalazczego może być również przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych

należą sprawy popierania własności przemysłowej i udzielania pomocy twórcom projektów

wynalazczych.

§ 1.

W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów

lub radców prawnych, a w sprawach własności przemysłowej także przez rzeczników patentowych.

Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed

Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji.

§ 2

Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz

o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem

ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub

doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem

ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej

Polskiej.

§ 3

Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy zastępstwo procesowe Skarbu Państwa

albo państwowej osoby prawnej jest wykonywane przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej

Polskiej.

Pełnomocnictwo może być albo procesowe - bądź to ogólne, bądź do prowadzenia poszczególnych

spraw - albo do niektórych tylko czynności procesowych.

§ 1

Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy

pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem

dla strony przeciwnej. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im

pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Złożenie

dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane,

jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego

rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną.

§ 1

Przepisu § 1 nie stosuje się do czynności procesowej dokonanej za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego, w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można

dokonać wyłącznie za pośrednictwem tego systemu. W takim przypadku pełnomocnik powołuje

się na pełnomocnictwo, wskazując jego zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87.

§ 2.

W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie

złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu.

§ 3.

(uchylony)

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona,

z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do

1)

wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa

wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem,

jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;

2)

wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji;

3)

udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu;

4)

zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli czynności

te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie;

5)

odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo procesowe, jak

również umocowanie do poszczególnych czynności procesowych, ocenia się według treści

pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub

odwoływać oświadczenia pełnomocnika.

§ 1.

Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku

do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników

- z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd.

§ 2.

Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać

za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku.

Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten

sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków

prawnych.

Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do adwokata lub radcy prawnego

ustanowionego przez sąd w przypadku zwolnienia go od obowiązku zastępowania strony

w procesie.

W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa.

Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania.

§ 1.

Po wniesieniu pozwu sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności procesowej

osobę niemogącą na razie przedstawić pełnomocnictwa. Zarządzenie to sąd może uzależnić

od zabezpieczenia kosztów.

§ 2.

Sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa

powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swej czynności przez stronę. Jeżeli

termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby. W tym wypadku

przeciwnik może żądać od działającego bez umocowania zwrotu kosztów spowodowanych

jego tymczasowym dopuszczeniem.

§ 1.

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

§ 2.

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika,

który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione

przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz

równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów

i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata

wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

§ 3.

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie,

jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego

adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa

strony.

§ 4.

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów

stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika

patentowego regulują odrębne przepisy.

§ 1.

Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania

przez sąd.

§ 2.

Jeżeli postępowanie cywilne zostało wszczęte w ciągu trzech miesięcy od dnia zakończenia

mediacji, która nie została zakończona ugodą albo w ciągu trzech miesięcy od dnia

uprawomocnienia się postanowienia o odmowie zatwierdzenia ugody przez sąd, do niezbędnych

kosztów procesu zalicza się także koszty mediacji w wysokości nieprzekraczającej czwartej

części opłaty.

§ 3.

Do określenia kosztów mediacji stosuje się odpowiednio art. 98 § 2 i 3.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia

mediatora, w tym stałego mediatora, za prowadzenie postępowania mediacyjnego wszczętego

na podstawie skierowania sądu i wydatki mediatora, w tym stałego mediatora, podlegające

zwrotowi, biorąc pod uwagę rodzaj sprawy i wartość przedmiotu sporu oraz sprawny przebieg

postępowania mediacyjnego, a także niezbędne wydatki związane z prowadzeniem mediacji.

Stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię

Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według

przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

1.

Sprawy niezakończone przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, wszczęte przed

dniem wejścia w życie ustawy, przejmują z tym dniem organy oraz podmioty właściwe

do ich realizacji na podstawie ustawy wprowadzanej w art. 1 oraz innych ustaw zmienianych

w niniejszej ustawie, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2.

Czynności w zakresie przekazania dokumentacji spraw, określonych w ust. 1, oraz papierów

wartościowych stanowiących zabezpieczenie należności Skarbu Państwa dokonuje do dnia

wejścia w życie ustawy minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, a po tym dniu likwidator

urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa.

3.

Przekazanie dokumentacji oraz papierów wartościowych stanowiących zabezpieczenie należności

Skarbu Państwa następuje na podstawie protokołu.

W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub

stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu

wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego

żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub

oceny sądu.

Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał

powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko

część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Sprawy administracyjne i sądowoadministracyjne wszczęte na podstawie przepisów zmienianych

niniejszą ustawą i niezakończone przed dniem jej wejścia w życie są prowadzone na

podstawie dotychczasowych przepisów przez organy, które przejęły zadania i kompetencje

zgodnie z przepisami niniejszej ustawy.

§ 1.

Niezależnie od wyniku sprawy sąd może włożyć na stronę lub interwenienta obowiązek

zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem.

§ 2.

Przepis § 1 dotyczy zwłaszcza kosztów powstałych wskutek uchylenia się od wyjaśnień

lub złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą, zatajenia lub opóźnionego powołania dowodów,

a także oczywiście nieuzasadnionej odmowy poddania się mediacji.

Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły

inaczej.

Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi

się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

§ 1.

Współuczestnicy sporu zwracają koszty procesu w częściach równych. Sąd może jednak

nakazać zwrot kosztów odpowiednio do udziału każdego ze współuczestników w sprawie,

jeżeli pod tym względem zachodzą znaczne różnice.

§ 2.

Na współuczestników sporu odpowiadających solidarnie co do istoty sprawy sąd włoży

solidarny obowiązek zwrotu kosztów. Za koszty wynikłe z czynności procesowych, podjętych

przez poszczególnych współuczestników wyłącznie we własnym interesie, inni współuczestnicy

nie odpowiadają.

Udział prokuratora w sprawie nie uzasadnia zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz Skarbu

Państwa ani od Skarbu Państwa.

Interwenient uboczny, do którego nie mają zastosowania przepisy o współuczestnictwie

jednolitym, nie zwraca kosztów przeciwnikowi strony, do której przystąpił. Sąd może

jednak przyznać od interwenienta na rzecz wygrywającego sprawę przeciwnika strony,

do której interwenient przystąpił, zwrot kosztów wywołanych samoistnymi czynnościami

procesowymi interwenienta. Sąd może także przyznać interwenientowi koszty interwencji

od przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów.

§ 1.

Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Sąd może

jednak rozstrzygnąć jedynie o zasadach poniesienia przez strony kosztów procesu, pozostawiając

szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu; w tej sytuacji, po uprawomocnieniu

się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, referendarz sądowy w sądzie pierwszej

instancji wydaje postanowienie, w którym dokonuje szczegółowego wyliczenia kosztów

obciążających strony.

§ 2.

Sąd drugiej instancji, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi

pierwszej instancji do rozpoznania, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach

instancji odwoławczej.

Jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku poniesienia kosztów sądowych

lub orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu, postanowienie w tym

przedmiocie wydaje na posiedzeniu niejawnym sąd, przed którym sprawa toczyła się w

pierwszej instancji.

§ 1.

Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy

bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo

nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach

należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego

sąd orzeka z urzędu.

§ 2.

Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość

poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy.

Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika

będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę

niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie,

w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem

pozwu, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia

i rozstrzygnięcia.

Sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego

- po ich wysłuchaniu - zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą. Postanowienie sądu

może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

§ 1.

Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać

się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

§ 2.

Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia

adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest

w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku

utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

§ 3.

Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową,

niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata

lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie

kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego.

§ 4.

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem

o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w

sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która

nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o ustanowienie

adwokata lub radcy prawnego w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego

zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu.

§ 5.

Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za

potrzebny.

§ 6.

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, zgłoszony po raz pierwszy w postępowaniu

apelacyjnym, kasacyjnym lub postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, sąd przekazuje do rozpoznania sądowi pierwszej instancji,

chyba że uzna wniosek za uzasadniony.

§ 1.

Osoba fizyczna dołącza do wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oświadczenie

obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach

utrzymania. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli wniosek o ustanowienie

adwokata lub radcy prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów

sądowych, osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie.

§ 2.

Sąd może odebrać od osoby fizycznej przyrzeczenie o treści: „Świadomy znaczenia mych

słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone przeze mnie oświadczenie

o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”.

Przed odebraniem przyrzeczenia poucza się stronę ubiegającą się o ustanowienie adwokata

lub radcy prawnego o treści art. 120 § 4.

§ 3.

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego złożony przez stronę reprezentowaną

przez adwokata lub radcę prawnego bez dołączenia oświadczenia, o którym mowa w § 1,

przewodniczący zwraca bez wzywania do uzupełnienia braków.

§ 4.

W razie złożenia wniosku ustnie do protokołu, oświadczenie, o którym mowa w § 1, może

być złożone także do protokołu.

§ 5.

Przepisów § 1-4 nie stosuje się, jeżeli wniosek składa strona, o której mowa w art.

117 § 1.

§ 6.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór oświadczenia o stanie

rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, o którym mowa w § 1, a także

sposób udostępniania osobom fizycznym wzoru druków tych oświadczeń, mając na względzie

umożliwienie stronie złożenia jednego oświadczenia w razie składania wniosku o ustanowienie

adwokata lub radcy prawnego wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i komunikatywność

niezbędnych pouczeń dla stron co do sposobu wypełnienia, skutków niezłożenia oraz

złożenia nieprawdziwego oświadczenia.

§ 1.

W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona nie może

ponownie domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, powołując się na te

same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku.

§ 2.

Ponowny wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, oparty na tych samych

okolicznościach, podlega odrzuceniu. Na postanowienie o odrzuceniu wniosku nie przysługuje

zażalenie.

§ 1.

O wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady

adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych.

§ 2.

Właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, wyznacza

adwokata lub radcę prawnego niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie dwóch

tygodni, zawiadamiając o tym sąd. W zawiadomieniu właściwa okręgowa rada adwokacka

lub rada okręgowej izby radców prawnych wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego adwokata

lub radcy prawnego oraz jego adres do doręczeń.

§ 3.

Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa okręgowa rada

adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu

ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego

przez stronę.

§ 1.

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z udzieleniem

pełnomocnictwa procesowego.

§ 2.

Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany zastępować stronę do

prawomocnego zakończenia postępowania, chyba że z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek

zastępowania strony ustaje wcześniej.

§ 3.

Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie od obowiązku

zastępowania strony w procesie. Sąd, zwalniając adwokata lub radcę prawnego, zwraca

się jednocześnie do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców

prawnych o wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego. Przepis art. 117

§ 4.

Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd ma podjąć czynności poza siedzibą

sądu orzekającego, sąd, na uzasadniony wniosek ustanowionego adwokata lub radcy prawnego,

zwróci się w razie potrzeby do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej

izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości.

Przepis art. 117

§ 5.

Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony w związku z postępowaniem kasacyjnym lub

postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić

na piśmie o tym stronę oraz sąd, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia

zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do zawiadomienia adwokat lub radca prawny dołącza

sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest

załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej.

§ 6.

Jeżeli opinia, o której mowa w § 5, nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej

staranności, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego

należy adwokat lub radca prawny. W takim przypadku właściwa okręgowa rada adwokacka

lub rada okręgowej izby radców prawnych wyznaczy innego adwokata lub radcę prawnego.

Przepis art. 117

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała.

Jednakże na zasadzie tego ustanowienia adwokat lub radca prawny strony podejmuje czynności

niecierpiące zwłoki.

Sąd może zarządzić stosowne dochodzenie, jeżeli na podstawie okoliczności sprawy lub

oświadczeń strony przeciwnej powziął wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego

strony domagającej się ustanowienia lub zastępowanej przez ustanowionego adwokata

lub radcę prawnego.

§ 1.

Sąd cofnie ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli okaże się, że okoliczności,

na których podstawie je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

§ 2.

W wypadkach, o których mowa w § 1, strona obowiązana jest uiścić wynagrodzenie adwokata

lub radcy prawnego dla niej ustanowionego.

§ 3.

Ponadto, w wypadku gdy okoliczności, na podstawie których przyznano ustanowienie adwokata

lub radcy prawnego, przestały istnieć, sąd może obciążyć stronę tym obowiązkiem tylko

częściowo, stosownie do zmiany, jaka nastąpiła w jej stosunkach.

§ 4.

Stronę, która uzyskała ustanowienie adwokata lub radcy prawnego na podstawie podania

świadomie nieprawdziwych okoliczności, sąd skaże na grzywnę, niezależnie od jej obowiązku

uiszczenia wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego.

(uchylony)

§ 1.

Adwokat lub radca prawny ustanowiony zgodnie z przepisami niniejszego działu ma prawo

- z wyłączeniem strony - ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków

z kosztów zasądzonych na rzecz tej strony od przeciwnika. Przeciwnik nie może czynić

żadnych potrąceń, z wyjątkiem kosztów nawzajem mu przyznanych od strony korzystającej

z pomocy prawnej z urzędu.

§ 2.

Na kosztach, przypadających od przeciwnika strony korzystającej z pomocy prawnej z

urzędu, należności adwokata lub radcy prawnego ustanowionego według przepisów poprzedzających

przysługuje pierwszeństwo przed roszczeniami osób trzecich.

1.

W sprawach, w których czynności zastępstwa przed dniem wejścia w życie ustawy wykonywała

Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa zastępstwo wykonuje Prokuratoria Generalna.

§ 1.

Postanowienia, o których mowa w dziale niniejszym sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.

Postanowienia doręcza się tylko stronie, która złożyła wniosek o ustanowienie dla

niej adwokata lub radcy prawnego.

§ 2.

Postanowienie o ustanowieniu albo odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego

może wydać także referendarz sądowy.

§ 1.

Zgłoszenie wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jak również wniesienie

środka odwoławczego od odmowy ich ustanowienia nie wstrzymuje biegu toczącego się

postępowania, chyba że chodzi o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego dla powoda

na skutek wniosku zgłoszonego w pozwie lub przed wytoczeniem powództwa. Sąd może jednak

wstrzymać rozpoznanie sprawy aż do prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku i w związku

z tym nie wyznaczać rozprawy, a wyznaczoną rozprawę odwołać lub odroczyć.

§ 2.

W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed upływem

terminu do wniesienia zażalenia, dla którego sporządzenia ustawa wymaga zastępstwa

prawnego przez adwokata lub radcę prawnego, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub

radcy prawnemu odpis postanowienia z urzędu, a termin do wniesienia zażalenia na postanowienie

biegnie od dnia jego doręczenia pełnomocnikowi. Jeżeli strona prawidłowo zażądała

doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, odpis postanowienia doręcza się pełnomocnikowi

z uzasadnieniem.

§ 3.

W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed upływem

terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która prawidłowo zażądała doręczenia

orzeczenia z uzasadnieniem, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu

orzeczenie z uzasadnieniem z urzędu, a termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie

od dnia doręczenia pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 4.

W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, zgłoszonego

w przypadkach, o których mowa w § 2 lub § 3, termin do wniesienia środka zaskarżenia

biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli postanowienie zostało wydane

na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia. Jeżeli jednak strona wniosła zażalenie

w przepisanym terminie, termin do złożenia środka zaskarżenia biegnie od dnia doręczenia

stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli postanowienie sądu drugiej

instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

§ 5.

Ponowny wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, oparty na tych samych

okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

§ 1.

Pisma procesowe obejmują wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą.

§ 2.

Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach.

§ 2

Jeżeli przepis szczególny tak stanowi albo dokonano wyboru wnoszenia pism procesowych

za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pisma procesowe w tej sprawie wnosi

się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Pisma niewniesione za

pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa

wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza wnoszącego pismo.

§ 2

W przypadku niewniesienia pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przewodniczący

zawiadamia wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności.

§ 2

Jeżeli z przyczyn technicznych leżących po stronie sądu nie jest możliwe wniesienie

pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w wymaganym terminie, stosuje się

przepisy art. 168-172.

§ 2

Oświadczenie o wyborze lub rezygnacji z wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego składa się za pośrednictwem tego systemu. Oświadczenie

to jest wiążące tylko w stosunku do osoby, która je złożyła.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory i sposób udostępniania

stronom urzędowych formularzy, o których mowa w § 2, odpowiadających wymaganiom przewidzianym

dla pism procesowych, szczególnym wymaganiom postępowania, w którym mają być stosowane,

oraz zawierających niezbędne pouczenia dla stron, co do sposobu ich wypełniania, wnoszenia

i skutków niedostosowania pisma do tych wymagań, uwzględniając, że urzędowe formularze

powinny być udostępniane w siedzibach sądów oraz bezpłatnie w sieci Internet w formie

pozwalającej na dogodną edycję treści formularza.

§ 3

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji

określi, w drodze rozporządzenia, sposób wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego, mając na względzie skuteczność wnoszenia pism, szczególne

wymagania postępowań obsługiwanych przez ten system oraz ochronę praw osób wnoszących

pisma.

§ 4.

(uchylony)

§ 1.

Każde pismo procesowe powinno zawierać

1)

oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich

przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

2)

oznaczenie rodzaju pisma;

3)

osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;

4)

podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

5)

wymienienie załączników.

§ 2.

Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie

przedmiotu sporu oraz

1)

oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron, ich przedstawicieli ustawowych

i pełnomocników,

2)

numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji

podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego

posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub

3)

numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer w innym właściwym

rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku

wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania.

§ 2

Dalsze pisma procesowe, poza elementami określonymi w § 1, powinny zawierać sygnaturę

akt.

§ 3.

Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo albo uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa,

jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli

pełnomocnik dokonał wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa wnosi się za pośrednictwem tego systemu.

§ 3

Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

§ 4.

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona,

z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

§ 5.

Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego opatruje się

kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym

ePUAP.

§ 6.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji

określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie

teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem

sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania

jednorazowo wielu pism.

§ 1.

W każdym piśmie należy podać wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia,

jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność

środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna.

§ 2.

Pisma dotyczące części przedmiotu sporu lub zaskarżenia podlegają opłacie tylko w

stosunku do wartości tej części.

§ 3.

Wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia podaje się w złotych, zaokrąglając w górę

do pełnego złotego.

§ 1.

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona

należna opłata.

§ 2.

Nie żąda się opłaty od pisma, jeżeli już z jego treści wynika, że podlega ono odrzuceniu.

W pismach procesowych mających na celu przygotowanie rozprawy (pisma przygotowawcze)

należy podać zwięźle stan sprawy, wypowiedzieć się co do twierdzeń strony przeciwnej

i dowodów przez nią powołanych, wreszcie wskazać dowody, które mają być przedstawione

na rozprawie, lub je załączyć. W pismach przygotowawczych strony mogą wskazywać podstawy

prawne swoich żądań lub wniosków.

§ 1.

Do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia

ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników

w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

§ 2.

Do pisma procesowego wnoszonego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego dołącza

się poświadczone elektronicznie odpisy załączników.

§ 1.

Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika

złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą.

§ 2

Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność

z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie

pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub

radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2

Elektroniczne poświadczenie odpisu dokumentu przez występującego w sprawie pełnomocnika

strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej następuje z chwilą wprowadzenia przez tego pełnomocnika

dokumentu do systemu teleinformatycznego.

§ 3

Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego

w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym

lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter dokumentu

urzędowego.

§ 4.

Jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd, na wniosek strony albo z urzędu,

zażąda od strony składającej odpis dokumentu, o którym mowa w § 2, przedłożenia oryginału

tego dokumentu.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, formaty, w jakich odpisy

pism, dokumentów i pełnomocnictw mogą być poświadczane elektronicznie, mając na względzie

minimalne wymagania dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej.

§ 1.

Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania

warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący

wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia

go w terminie tygodniowym. Mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności

nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym.

§ 1

Jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma

w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznacza termin do poprawienia lub uzupełnienia

pisma albo uiszczenia opłaty nie krótszy niż miesiąc.

§ 2.

Po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwraca pismo stronie. Pismo zwrócone

nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do

sądu.

§ 3.

Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia.

§ 4.

Zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pozwu doręcza się tylko powodowi.

§ 5.

Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 87

§ 6.

Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że pismo może być wniesione wyłącznie za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego, pismo wnosi się wraz z opłatą. Pismo wniesione bez opłaty

nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza

wnoszącego pismo. W razie jednoczesnego wniesienia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego

więcej niż jednego pisma podlegającego opłacie żadne z tych pism nie wywołuje skutków,

jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, jeżeli nie uiszczono opłaty w wysokości

sumy opłat należnych od wszystkich pism.

§ 7.

W przypadku wniesienia pisma podlegającego opłacie z naruszeniem § 6 przewodniczący

zawiadamia wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności.

§ 8.

Przepisów § 6 i 7 nie stosuje się, jeżeli wnoszący pismo jest zwolniony z mocy prawa

od kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej należnej od tego pisma, a także w razie

zwolnienia od tych kosztów przyznanego przez sąd lub w razie zgłoszenia wniosku o

takie zwolnienie.

§ 1.

(utracił moc)

§ 1

Jeżeli pismo procesowe, które powinno być wniesione na urzędowym formularzu, nie zostało

wniesione na takim formularzu lub nie może otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezachowania

innych warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego poprawienia lub uzupełnienia

w terminie tygodniowym, przesyłając złożone pismo. Wezwanie powinno wskazywać wszystkie

braki pisma oraz zawierać pouczenie o treści § 2.

§ 2.

W razie bezskutecznego upływu terminu lub ponownego złożenia pisma dotkniętego brakami

przewodniczący zarządza zwrot pisma. Sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu

zapłaty oraz sprzeciw od nakazu zapłaty sąd odrzuca.

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

(uchylony)

§ 1.

Pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, które nie

zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie opłaty,

jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej

przez stronę wartości przedmiotu sporu.

§ 2.

W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma z przyczyn określonych

w § 1 strona może uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata została wniesiona we właściwej

wysokości, pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie następuje

w razie kolejnego zwrotu pisma z tej samej przyczyny.

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

(uchylony)

§ 5.

Przepisu § 1 nie stosuje się, gdy obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej powstał

na skutek sprawdzenia przez sąd wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub

zaskarżenia.

§ 1.

Przepisy art. 126

§ 2.

Jeżeli obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstał na skutek rozszerzenia

lub innej zmiany żądania, z innych przyczyn niż wymienione w § 1, albo po wysłaniu

odpisu pisma innym stronom, a w braku takich stron - po wysłaniu zawiadomienia o terminie

posiedzenia, przewodniczący wzywa zobowiązanego do uiszczenia należnej opłaty w terminie

tygodnia, a jeżeli mieszka on lub ma siedzibę za granicą i nie ma w kraju przedstawiciela

- w terminie nie krótszym od miesiąca. W razie bezskutecznego upływu terminu sąd prowadzi

sprawę bez wstrzymywania biegu postępowania, a o obowiązku uiszczenia opłaty orzeka

w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio zasady obowiązujące

przy zwrocie kosztów procesu.

§ 1.

Strona, która wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest uiścić

zaliczkę na ich pokrycie w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd. Jeżeli więcej

niż jedna strona wnosi o podjęcie czynności, sąd zobowiązuje każdą stronę, która z

czynności wywodzi skutki prawne, do uiszczenia zaliczki w równych częściach lub w

innym stosunku według swego uznania.

§ 2.

Przewodniczący wzywa stronę zobowiązaną do wniesienia zaliczki, aby w wyznaczonym

terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie zapłaciła oznaczoną kwotę. Jeżeli strona mieszka

lub ma siedzibę za granicą, wyznaczony termin nie może być krótszy niż miesiąc.

§ 3.

Jeżeli okazuje się, że przewidywane lub rzeczywiste wydatki są większe od wniesionej

zaliczki, przewodniczący wzywa o jej uzupełnienie w trybie określonym w § 2.

§ 4.

Sąd podejmie czynność połączoną z wydatkami, jeżeli zaliczka zostanie uiszczona w

oznaczonej wysokości.

§ 5.

W razie nieuiszczenia zaliczki sąd pominie czynność połączoną z wydatkami.

W przypadkach, o których mowa w art. 125 oraz art. 130-130

§ 1.

Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1481), osoby zatrudnione w sądzie, komornika lub sądową służbę doręczeniową.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności określi,

w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych przez

podmioty, o których mowa w § 1, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego

toku postępowania, a także realizacji gwarancji procesowych jego uczestników, ochronę

praw osób, którym pisma są doręczane, oraz ochronę ich danych osobowych.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości, na uzasadniony wniosek prezesa sądu, w drodze zarządzenia,

tworzy i znosi w tym sądzie sądową służbę doręczeniową.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki organizacji oraz

strukturę sądowej służby doręczeniowej, mając na względzie wielkość sądu, koszty oraz

zapewnienie skuteczności doręczeń i zachowanie wymogów postępowania sądowego.

§ 1.

Sąd dokonuje doręczeń za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (doręczenie elektroniczne),

jeżeli adresat wniósł pismo za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo dokonał

wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

§ 2.

W przypadku doręczenia elektronicznego pismo uznaje się za doręczone w chwili wskazanej

w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji. Przepisu art. 134 § 1 nie stosuje

się. W przypadku braku takiego potwierdzenia doręczenie elektroniczne uznaje się za

skuteczne po upływie 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym.

§ 2

Adresat, który dokonał wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

może zrezygnować z doręczenia elektronicznego.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji

określi, w drodze rozporządzenia, tryb i sposób dokonywania doręczeń elektronicznych,

mając na względzie zapewnienie skuteczności doręczeń oraz ochronę praw osób, którym

pisma są doręczane.

§ 1

W toku sprawy adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz radca Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych

z załącznikami. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie

o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą.

Pisma, niezawierające powyższego oświadczenia, podlegają zwrotowi bez wzywania do

usunięcia tego braku.

§ 1

Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia pozwu wzajemnego, apelacji, skargi kasacyjnej,

zażalenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, sprzeciwu od nakazu zapłaty, zarzutów od

nakazu zapłaty, wniosku o zabezpieczenie powództwa, skargi o wznowienie postępowania,

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i skargi na orzeczenia

referendarza sądowego, które należy złożyć w sądzie z odpisami dla strony przeciwnej.

§ 1

Przepis § 1 nie dotyczy pism wnoszonych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,

podlegających doręczeniu adwokatowi, radcy prawnemu, rzecznikowi patentowemu lub radcy

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, którzy dokonali wyboru wnoszenia

pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

§ 2.

Doręczenie adresatowi może nastąpić także przez wręczenie mu pisma bezpośrednio w

sekretariacie sądu.

§ 1.

Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie

ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu.

§ 2.

Pisma procesowe lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla organizacji, która

nie ma osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich

przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism.

§ 2a.

Pisma procesowe dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru

sądowego albo Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG),

doręcza się na adres udostępniany w rejestrze albo CEIDG, chyba że strona wskazała

inny adres dla doręczeń. Jeżeli ostatni udostępniony adres został wykreślony jako

niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy i nie zgłoszono wniosku o wpis nowego adresu,

który podlegałby udostępnieniu, adres wykreślony jest uważany za adres udostępniony

w rejestrze albo CEIDG.

§ 2b.

(uchylony)

§ 3.

Jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism

sądowych, doręczenia należy dokonać tym osobom. Jednakże Skarbowi Państwa doręczenia

dokonuje się zawsze w sposób określony w § 2.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem

1)

art. 14 pkt 19 i pkt 32 w zakresie uchylenia art. 69a ust. 3 i 4, które wchodzą w

życie z dniem 1 stycznia 2019 r.;

2)

art. 97-99, art. 100 ust. 2, art. 114 ust. 2 i art. 116, które wchodzą w życie z dniem

następującym po dniu ogłoszenia;

3)

art. 19 pkt 32, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.;

4)

art. 95, który wchodzi w życie z dniem 31 grudnia 2016 r.

§ 1.

W dni ustawowo uznane za wolne od pracy, jako też w porze nocnej doręczać można tylko

w wyjątkowych wypadkach za uprzednim zarządzeniem prezesa sądu.

§ 2.

Za porę nocną uważa się czas od godziny dwudziestej pierwszej do godziny siódmej.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 4 ust. 1 pkt 6

i ust. 4 pkt 3, art. 12-14, art. 18-20, art. 26, art. 27, art. 32 ust. 5 i 6 oraz

art. 35, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2017 r.

§ 1.

Doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata

zastanie.

§ 2.

Na wniosek strony doręczenie może być dokonane na wskazany przez nią adres skrytki

pocztowej. W tym wypadku pismo sądowe przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego

w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe składa się w placówce pocztowej tego operatora, umieszczając zawiadomienie o tym

w skrytce pocztowej adresata.

§ 1.

Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swego

zamieszkania.

§ 2.

W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze

skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku

i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu.

§ 3.

Przepisu § 2 nie stosuje się do doręczenia skargi o wznowienie postępowania lub skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

§ 4.

Strona, która zgłosiła wniosek o dokonywanie doręczeń na adres oznaczonej skrytki

pocztowej, ma obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie tego adresu. Przepisy § 2

i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Doręczenia żołnierzom zasadniczej służby wojskowej, funkcjonariuszom Policji i Służby

Więziennej dokonuje się przez ich organy bezpośrednio przełożone.

§ 2.

Doręczenia osobom pozbawionym wolności dokonuje się przez zarząd odpowiedniego zakładu.

§ 1.

Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe

dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu lub

sołtysowi, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania

mu pisma.

§ 2.

Dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo

osobie upoważnionej do odbioru pism.

§ 1.

W razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających,

pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe należy złożyć w placówce pocztowej tego operatora, a doręczane w inny sposób - w

urzędzie właściwej gminy, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach mieszkania adresata

lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem gdzie i kiedy pismo pozostawiono,

oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia

zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, czynność zawiadomienia

należy powtórzyć.

§ 1

Pismo złożone w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego

do odbioru przesyłek pocztowych, w rozumieniu tej ustawy.

§ 2.

Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane. W takim

przypadku doręczający zwraca pismo do sądu z adnotacją o odmowie jego przyjęcia.

§ 3.

Pisma dla osób prawnych, organizacji, osób fizycznych podlegających wpisowi do rejestru

albo ewidencji na podstawie odrębnych przepisów - w razie niemożności doręczenia w

sposób przewidziany w artykułach poprzedzających z uwagi na nieujawnienie w rejestrze

albo w ewidencji zmiany adresu, a w przypadku osób fizycznych miejsca zamieszkania

i adresu - pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowe miejsce

zamieszkania i adres są sądowi znane.

§ 4.

Sąd rejestrowy przy ogłoszeniu lub doręczeniu postanowienia o pierwszym wpisie poucza

wnioskodawcę o skutkach zaniedbania ujawnienia w rejestrze zmian określonych w § 3.

§ 5.

Na wniosek strony sąd albo referendarz sądowy na posiedzeniu niejawnym wydaje zaświadczenie,

w którym stwierdza, że wyrok zaoczny lub nakaz zapłaty został uznany za doręczony

na oznaczony adres w trybie określonym w § 1.

§ 1.

Pisma i orzeczenia doręcza się w odpisach.

§ 2.

Zamiast odpisu pisma lub orzeczenia może być doręczony dokument uzyskany z systemu

teleinformatycznego, o ile ma on cechy umożliwiające weryfikację istnienia i treści

pisma lub orzeczenia w tym systemie.

§ 3.

W przypadku doręczenia elektronicznego pisma i orzeczenia mają postać dokumentów zawierających

dane z systemu teleinformatycznego.

§ 1.

Pełnomocnikowi procesowemu kilku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i załączników.

§ 2.

Uprawnionemu przez kilku współuczestników sporu do odbioru pism sądowych doręcza się

po jednym egzemplarzu dla każdego współuczestnika.

§ 3.

Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich.

§ 1.

Doręczenie pisma jest potwierdzane pisemnie przez odbiorcę albo za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego operatora pocztowego, o którym mowa w art. 131 § 1, albo dokumentem

uzyskanym z systemu teleinformatycznego.

§ 2.

W przypadku potwierdzenia pisemnego odbiorca potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym

podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę

doręczenia oraz przyczyny braku podpisu.

§ 3.

Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na doręczonym

piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.

Jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne

pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili

zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do

rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

§ 1.

Przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu

strony nie jest znane. W sprawach o roszczenia alimentacyjne, jak również w sprawach

o ustalenie pochodzenia dziecka i o związane z tym roszczenia, przewodniczący przed

ustanowieniem kuratora przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca

zamieszkania lub pobytu pozwanego.

§ 2.

O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie w budynku sądowym i lokalu

wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to za

potrzebne, także w prasie.

§ 3.

Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd może jednak

uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od chwili wywieszenia

obwieszczenia w budynku sądowym.

§ 4.

Czynności określone w § 1-3 może wykonywać także referendarz sądowy.

W wypadkach, w których ustanowienie kuratora według przepisów poprzedzających nie

jest wymagane, pismo doręcza się stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, przez

wywieszenie w budynku sądowym. Doręczenie takie staje się skuteczne z upływem miesiąca

od dnia wywieszenia.

Przepisy o doręczeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, i ustanowieniu

dla niej kuratora stosuje się również do organizacji, które nie mają organów albo

których organy są nieznane z miejsca pobytu.

Gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie było uzasadnione,

sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a w miarę potrzeby zniesie na wniosek

strony zainteresowanej postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu

pisma w budynku sądowym.

§ 1.

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd

orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie.

§ 2.

Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas,

gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

§ 1.

Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub

gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu

zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna

- mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych

- że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

§ 2.

W przypadkach, o których mowa w § 1, sąd wydaje postanowienia dowodowe na posiedzeniu

niejawnym.

§ 3.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w

pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany

uznał powództwo.

§ 1.

Posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy.

§ 2.

O posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony i osoby zainteresowane przez wezwanie

lub ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy

zawsze doręczyć wezwanie na następne posiedzenie. Wezwanie powinno być doręczone co

najmniej na tydzień przed posiedzeniem. W wypadkach pilnych termin ten może być skrócony

do trzech dni.

Sąd może wzywać strony, świadków, biegłych lub inne osoby w sposób, który uzna za

najbardziej celowy, z pominięciem sposobów doręczeń przewidzianych w rozdziale 2,

jeżeli uzna to za niezbędne do przyspieszenia rozpoznania sprawy. Wezwanie dokonane

w ten sposób wywołuje skutki przewidziane w niniejszym kodeksie, jeżeli jest niewątpliwe,

że doszło ono do wiadomości adresata w terminach określonych w art. 149 § 2.

W wezwaniu na posiedzenie oznacza się

1)

imię, nazwisko i miejsce zamieszkania wezwanego;

2)

sąd oraz miejsce i czas posiedzenia;

3)

strony i przedmiot sprawy;

4)

cel posiedzenia;

5)

skutki niestawiennictwa.

§ 1.

Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym, a poza tym budynkiem tylko wówczas,

gdy czynności sądowe muszą być wykonane w innym miejscu albo gdy odbycie posiedzenia

poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia się znacznie

do zaoszczędzenia kosztów.

§ 2.

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia jawnego przy użyciu urządzeń

technicznych umożliwiających jego przeprowadzenie na odległość. W takim przypadku

uczestnicy postępowania mogą brać udział w posiedzeniu sądowym, gdy przebywają w budynku

innego sądu, i dokonywać tam czynności procesowych, a przebieg czynności procesowych

transmituje się z sali sądowej sądu prowadzącego postępowanie do miejsca pobytu uczestników

postępowania oraz z miejsca pobytu uczestników postępowania do sali sądowej sądu prowadzącego

postępowanie.

§ 1.

Na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają - poza stronami i osobami wezwanymi

- tylko osoby pełnoletnie. Przewodniczący może zezwolić na obecność na posiedzeniu

małoletnim.

§ 2.

Na posiedzenia niejawne mają wstęp tylko osoby wezwane.

§ 1.

Sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych,

jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża porządkowi publicznemu lub moralności

lub jeżeli mogą być ujawnione okoliczności objęte ochroną informacji niejawnych.

§ 1

Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych,

gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa.

§ 2.

Sąd może ponadto zarządzić odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych

na wniosek strony, jeżeli podane przez nią przyczyny uzna za uzasadnione lub jeżeli

roztrząsane być mają szczegóły życia rodzinnego. Postępowanie dotyczące tego wniosku

odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza

publicznie.

§ 1.

Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na

sali: strony, interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy,

prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony.

§ 2.

Ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odbywa się publicznie.

§ 1.

Przewodniczący otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela głosu, zadaje pytania,

upoważnia do zadawania pytań i ogłasza orzeczenia.

§ 2.

Przewodniczący może odebrać głos, gdy przemawiający go nadużywa, jak również uchylić

pytanie, jeżeli uzna je za niewłaściwe lub zbyteczne.

Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny.

§ 1.

Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant sporządza protokół. Protokół sporządza

się, utrwalając przebieg posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo

obraz i dźwięk oraz pisemnie, pod kierunkiem przewodniczącego, zgodnie z art. 158

§ 1.

§ 1

Jeżeli ze względów technicznych utrwalenie przebiegu posiedzenia za pomocą urządzenia

rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie jest możliwe, protokół jest sporządzany

wyłącznie pisemnie, pod kierunkiem przewodniczącego, zgodnie z art. 158 § 2.

§ 2.

Przy wydawaniu wyroków zaocznych wystarcza zaznaczenie w aktach, że pozwany nie stawił

się na posiedzenie, nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności i nie złożył

żadnych wyjaśnień, oraz wzmianka co do ogłoszenia wyroku.

§ 3.

Z posiedzenia niejawnego sporządza się notatkę urzędową, jeżeli nie wydano orzeczenia.

§ 1.

Protokół sporządzony pisemnie zawiera oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia,

nazwiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, interwenientów, jak również obecnych

na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz oznaczenie sprawy i

wzmianki co do jawności. Ponadto protokół sporządzony pisemnie zawiera wymienienie

zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone,

streszczenie wyników postępowania dowodowego, a także czynności stron wpływające na

rozstrzygnięcie sądu (ugoda, zrzeczenie się roszczenia, uznanie powództwa, cofnięcie,

zmiana, rozszerzenie lub ograniczenie żądania pozwu) oraz inne czynności stron, które

według szczególnych przepisów ustawy powinny być wciągnięte, wpisane, przyjęte, złożone,

zgłoszone lub wniesione do protokołu. Jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia

nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia.

Czynności wymagające podpisu strony mogą być zamieszczane w odrębnym dokumencie stanowiącym

część protokołu.

§ 1

Protokół, o którym mowa w § 1, może zawierać wnioski i twierdzenia stron oraz inne

okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia; zamiast wniosków i twierdzeń można

w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.

§ 2.

Jeżeli przebiegu posiedzenia nie utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk

albo obraz i dźwięk, protokół sporządzony pisemnie zawiera, oprócz danych i okoliczności

określonych w § 1, wnioski oraz twierdzenia stron, udzielone pouczenia, a także wyniki

postępowania dowodowego oraz inne okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia;

zamiast wniosków i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.

§ 3.

Protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk

protokolant podpisuje podpisem elektronicznym gwarantującym identyfikację osoby protokolanta

oraz rozpoznawalność jakiejkolwiek późniejszej zmiany protokołu. Protokół sporządzony

pisemnie podpisują przewodniczący i protokolant.

§ 4.

Jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia prawidłowego orzekania w sprawie, przewodniczący

może zarządzić sporządzenie transkrypcji odpowiedniej części protokołu sporządzonego

za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków

technicznych służących do utrwalania dźwięku albo obrazu i dźwięku, sposób sporządzania

zapisów dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz sposób identyfikacji osób je sporządzających,

jak również sposób udostępniania oraz przechowywania takich zapisów, mając na uwadze

1)

konieczność właściwego zabezpieczenia zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku przed ich

utratą, zniekształceniem, nieuprawnionym dostępem, usunięciem lub inną nieuprawnioną

zmianą, a także rozpoznawalność dokonania uprawnionej zmiany lub usunięcia i identyfikacji

osoby dokonującej tych czynności;

2)

minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań

publicznych, określone w odrębnych przepisach;

3)

konieczność zmiany formatu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku lub przeniesienia

na inny informatyczny nośnik danych w celu ponownego odtworzenia zapisu;

4)

konieczność zapewnienia możliwości zapoznania się z zapisem dźwięku albo obrazu i

dźwięku oraz uzyskania z akt sprawy zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku.

(uchylony)

§ 1.

Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu, nie później jednak jak

na następnym posiedzeniu, a jeśli idzie o protokół rozprawy, po której zamknięciu

nastąpiło wydanie wyroku - dopóki akta sprawy znajdują się w sądzie. Od zarządzenia

przewodniczącego strony mogą odwołać się do sądu w terminie tygodniowym od doręczenia

im zarządzenia.

§ 2.

Zapis dźwięku albo obrazu i dźwięku nie podlega sprostowaniu.

W toku posiedzenia wnioski, oświadczenia, uzupełnienia i sprostowania wniosków i oświadczeń

można zamieścić w załączniku do protokołu. Jeżeli stronę zastępuje adwokat, radca

prawny, rzecznik patentowy lub Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, przewodniczący

może zażądać złożenia takiego załącznika w wyznaczonym terminie.

Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu

zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia

do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania

się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania,

których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni,

iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.

Sąd na wniosek strony wyraża zgodę na utrwalanie przez nią przebiegu posiedzenia za

pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie wzgląd

na prawidłowość postępowania.

§ 1.

Jeżeli kodeks przewiduje grzywnę bez określenia jej wysokości, grzywnę wymierza się

w kwocie do trzech tysięcy złotych. Grzywny ściąga się w drodze egzekucji sądowej

na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2.

Ilekroć kodeks dopuszcza zarządzenie przymusowego sprowadzenia lub aresztowania, stosuje

się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego.

§ 3

O przymusowe sprowadzenie żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej

służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, sąd zwraca się do dowódcy jednostki wojskowej,

w której pełni on służbę, lub do Żandarmerii Wojskowej, a o przymusowe sprowadzenie

funkcjonariusza Policji, Biura Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego

Biura Antykorupcyjnego lub Straży Granicznej - do jego przełożonego.

§ 4

O ukaranie żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby

wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, sąd występuje do dowódcy jednostki wojskowej, w

której pełni on służbę, a o ukaranie funkcjonariusza Policji, Biura Ochrony Rządu,

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego,

Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub Straży Granicznej

- do jego przełożonego.

Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna

się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy kodeks przewiduje

doręczenie z urzędu - od jego doręczenia.

§ 1.

Terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego.

§ 2.

Oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu

ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym

państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

§ 3.

To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo

przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego oraz przez członka

załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku.

§ 4.

Wprowadzenie pisma do systemu teleinformatycznego jest równoznaczne z wniesieniem

pisma do sądu.

Przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć lub skrócić termin sądowy na wniosek

zgłoszony przed upływem terminu, nawet bez wysłuchania strony przeciwnej.

Czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

§ 1.

Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na

jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

§ 2.

Przywrócenie nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie pociąga za sobą

ujemnych dla strony skutków procesowych.

§ 1.

Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała

być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

§ 2.

W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek.

§ 3.

Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej.

§ 4.

Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko

w wypadkach wyjątkowych.

§ 5.

Postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu może być wydane na posiedzeniu

niejawnym.

Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego od wyroku

orzekającego unieważnienie małżeństwa lub rozwód albo ustalającego nieistnienie małżeństwa,

jeżeli choćby jedna ze stron zawarła po uprawomocnieniu się wyroku nowy związek małżeński.

Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca.

Zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie ani

wykonania orzeczenia. Sąd może jednak, stosownie do okoliczności, wstrzymać postępowanie

lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

W razie uwzględnienia wniosku sąd może natychmiast przystąpić do rozpoznania sprawy.

Postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania czynności przez sąd

wskutek siły wyższej.

§ 1.

Sąd zawiesza postępowanie z urzędu

1)

w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności

procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela

ustawowego charakteru takiego przedstawiciela;

2)

jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające

jej działanie;

3)

jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się w miejscowości pozbawionej

wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu;

4)

jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości, masy układowej lub masy sanacyjnej i ogłoszono

upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe albo ustanowiono zarządcę w

postępowaniu restrukturyzacyjnym;

5)

jeżeli ustanowiono zarządcę przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości

lub zarządcę tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania sanacyjnego, a postępowanie

dotyczy majątku objętego zabezpieczeniem.

§ 2.

W wypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4 zawieszenie ma skutek od chwili zdarzeń,

które je spowodowały. Zawieszając postępowanie, sąd z urzędu uchyla orzeczenia wydane

po nastąpieniu tych zdarzeń, chyba że nastąpiły one po zamknięciu rozprawy.

§ 3.

W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 4 i 5, sąd wezwie syndyka, zarządcę przymusowego,

zarządcę tymczasowego albo zarządcę do udziału w sprawie.

W razie śmierci pełnomocnika procesowego postępowanie może toczyć się dalej dopiero

po wezwaniu strony niestawającej. Wezwanie doręcza się stronie w miejscu jej rzeczywistego

zamieszkania, zawiadamiając ją równocześnie o śmierci pełnomocnika procesowego. W

wypadku tym nie stosuje się art. 136 § 2.

Jeżeli zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych jest obowiązkowe, w razie

śmierci adwokata lub radcy prawnego, skreślenia z listy adwokatów lub radców prawnych,

utraty możliwości wykonywania zawodu albo utraty zdolności procesowej, sąd zawiesza

postępowanie z urzędu, wyznaczając odpowiedni termin do wskazania innego adwokata

lub radcy prawnego, i po upływie tego terminu podejmuje postępowanie. Przepis art.

175 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Sąd zawiesi postępowanie na wniosek spadkobiercy, jeżeli powód dochodzi przeciwko

niemu wykonania obowiązku, należącego do długów spadkowych, a spadkobierca nie złożył

jeszcze oświadczenia o przyjęciu spadku i termin do złożenia takiego oświadczenia

jeszcze nie upłynął.

§ 2.

Sąd zawiesi na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego postępowanie, w którym podmiot

w restrukturyzacji, o którym mowa w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie

gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1937), jest stroną.

§ 1.

Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu

1)

jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego;

2)

jeżeli osoba trzecia wystąpiła przeciwko obu stronom z interwencją główną;

3)

jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej;

3

jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem

Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej;

4)

jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby

wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej;

5)

w razie niestawiennictwa obu stron na rozprawie, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,

oraz w razie niestawiennictwa powoda, gdy powód nie żądał rozpoznania sprawy w jego

nieobecności, a pozwany nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy;

6)

jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda

w wyznaczonym terminie adresu pozwanego lub danych pozwalających sądowi na ustalenie

numerów, o których mowa w art. 208

§ 2.

Jeżeli postępowanie karne, dyscyplinarne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte,

a jego rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia postępowania,

w innych wypadkach może zwrócić się do właściwego organu.

Sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron.

§ 1.

W wypadku zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron albo wskutek ich niestawiennictwa

lub niemożności nadania sprawie dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg

terminów sądowych, które biegną dalej dopiero z chwilą podjęcia postępowania.

§ 2.

We wszystkich innych wypadkach zawieszenia żadne terminy nie biegną i zaczynają biec

dopiero od początku z chwilą podjęcia postępowania. Terminy sądowe należy w miarę

potrzeby wyznaczać na nowo.

§ 3.

Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają

na celu podjęcie postępowania albo zabezpieczenie powództwa lub dowodu. Czynności

podejmowane przez strony, a niedotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero

z chwilą podjęcia postępowania.

§ 1.

Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności

1)

w razie śmierci strony - z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych

zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku;

2)

w razie utraty zdolności sądowej - z chwilą ustalenia ogólnego następcy prawnego;

3)

w razie braku przedstawiciela ustawowego - z chwilą jego ustanowienia;

4)

gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania - z chwilą uprawomocnienia

się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do

okoliczności, podjąć dalsze postępowanie;

5)

w przypadku

a)

ustanowienia zarządcy przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości

- z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję zarządcy przymusowego,

b)

ogłoszenia upadłości strony lub wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego, z

wyjątkiem określonym w art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

(Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791) - z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka,

c)

ustanowienia zarządcy tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania sanacyjnego

- z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję zarządcy tymczasowego,

d)

ustanowienia zarządcy w postępowaniu restrukturyzacyjnym - z chwilą ustalenia osoby

pełniącej funkcję zarządcy.

§ 2.

Jeżeli w ciągu roku od dnia postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się

lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłej strony, sąd może z urzędu zwrócić

się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej

został ustanowiony.

§ 1.

Sąd postanowi podjąć postępowanie na wniosek którejkolwiek ze stron

1)

gdy postępowanie zostało zawieszone na wniosek spadkobiercy - po złożeniu oświadczenia

o przyjęciu lub odrzuceniu spadku albo po upływie terminu do złożenia takiego oświadczenia;

2)

w wypadku zawieszenia na wniosek obu stron albo wskutek niestawiennictwa - nie wcześniej

niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia, jeżeli strony we wniosku o zawieszenie

nie oznaczyły dłuższego terminu.

§ 2.

Sąd, na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, podejmie postępowanie, o którym

mowa w art. 176 § 2.

§ 1.

Sąd umarza postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy,

jak również z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek o podjęcie

postępowania nie został zgłoszony w ciągu roku od daty postanowienia o zawieszeniu.

Ponadto sąd umorzy postępowanie w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony,

która utraciła zdolność sądową, a w każdym razie po upływie roku od daty postanowienia

o zawieszeniu z tej przyczyny. Sąd także umorzy postępowanie w razie śmierci strony

po upływie lat pięciu od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny.

§ 2.

Umorzenie postępowania zawieszonego w pierwszej instancji nie pozbawia powoda prawa

ponownego wytoczenia powództwa, jednakże poprzedni pozew nie wywołuje żadnych skutków,

jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa.

§ 3.

Umorzenie zawieszonego postępowania przez sąd wyższej instancji powoduje uprawomocnienie

się zaskarżonego orzeczenia, z wyjątkiem spraw o unieważnienie małżeństwa lub o rozwód

oraz o ustalenie nieistnienia małżeństwa, w których postępowanie umarza się wówczas

w całości.

§ 4.

Z umorzeniem postępowania umarzają się nawzajem także koszty stron w danej instancji.

(uchylony)

Postanowienie w przedmiocie zawieszenia, podjęcia i umorzenia postępowania może zapaść

na posiedzeniu niejawnym.

§ 1.

Sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania.

§ 2.

Postanowienie kierujące strony do mediacji może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub

doręczenia jej postanowienia kierującego strony do mediacji nie wyraziła zgody na

mediację.

§ 3.

Przepisu § 1 nie stosuje się w sprawach rozpoznawanych w postępowaniach upominawczym

oraz nakazowym, chyba że doszło do skutecznego wniesienia zarzutów.

§ 4.

Przewodniczący może wezwać strony do udziału w spotkaniu informacyjnym dotyczącym

polubownych metod rozwiązywania sporów, w szczególności mediacji. Spotkanie informacyjne

może prowadzić sędzia, referendarz sądowy, urzędnik sądowy, asystent sędziego lub

stały mediator.

§ 5.

Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę przewodniczący dokonuje oceny,

czy skierować strony do mediacji. W tym celu przewodniczący, jeżeli zachodzi potrzeba

wysłuchania stron, może wezwać je do osobistego stawiennictwa na posiedzeniu niejawnym.

§ 6.

Jeżeli strona bez uzasadnienia nie stawi się na spotkanie informacyjne lub posiedzenie

niejawne, sąd może obciążyć ją kosztami nakazanego stawiennictwa poniesionymi przez

stronę przeciwną.

§ 1.

Jeżeli strony nie dokonały wyboru osoby mediatora, sąd, kierując strony do mediacji,

wyznacza mediatora mającego odpowiednią wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia

mediacji w sprawach danego rodzaju, biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności stałych

mediatorów.

§ 2.

Mediator ma prawo do zapoznania się z aktami sprawy, chyba że strona w terminie tygodnia

od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia kierującego strony do mediacji nie

wyrazi zgody na zapoznanie się mediatora z aktami.

§ 3.

Po skierowaniu stron do mediacji, przewodniczący niezwłocznie przekazuje mediatorowi

dane kontaktowe stron oraz ich pełnomocników, w szczególności numery telefonów i adresy

poczty elektronicznej, o ile je posiadają.

§ 1.

Kierując strony do mediacji, sąd wyznacza czas jej trwania na okres do trzech miesięcy.

Na zgodny wniosek stron lub z innych ważnych powodów termin na przeprowadzenie mediacji

może zostać przedłużony, jeżeli będzie to sprzyjać ugodowemu załatwieniu sprawy. Czasu

trwania mediacji nie wlicza się do czasu trwania postępowania sądowego.

§ 2.

Przewodniczący wyznacza rozprawę po upływie terminu, o którym mowa w § 1, a przed

jego upływem, jeżeli choć jedna ze stron oświadczy, że nie wyraża zgody na mediację.

Mediator niezwłocznie ustala termin i miejsce posiedzenia mediacyjnego. Wyznaczenie

posiedzenia mediacyjnego nie jest wymagane, jeżeli strony zgodzą się na przeprowadzenie

mediacji bez posiedzenia mediacyjnego.

§ 1.

Z przebiegu mediacji sporządza się protokół, w którym oznacza się miejsce i czas przeprowadzenia

mediacji, a także imię, nazwisko (nazwę) i adresy stron, imię i nazwisko oraz adres

mediatora, a ponadto wynik mediacji. Protokół podpisuje mediator.

§ 2.

Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę zamieszcza się w protokole albo

załącza się do niego. Strony podpisują ugodę. Niemożność podpisania ugody mediator

stwierdza w protokole.

§ 2

Przez podpisanie ugody strony wyrażają zgodę na wystąpienie do sądu z wnioskiem o

jej zatwierdzenie, o czym mediator informuje strony.

§ 3.

Mediator doręcza stronom odpis protokołu.

§ 1.

W przypadku gdy strona, po zawarciu ugody, w ramach mediacji prowadzonej na podstawie

umowy o mediację, wystąpi do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie ugody mediator składa

protokół w sądzie, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej

lub wyłącznej.

§ 2.

W razie skierowania przez sąd sprawy do mediacji mediator składa protokół w sądzie

rozpoznającym sprawę.

§ 1.

Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa w art. 183

§ 2.

Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie

jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem

na posiedzeniu niejawnym.

§ 3.

Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed

mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami

współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała

lub zawiera sprzeczności.

§ 1.

Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody

zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono przez nadanie

jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym.

§ 2.

Przepis § 1 nie uchybia przepisom o szczególnej formie czynności prawnej.

§ 1.

Mediacja jest dobrowolna.

§ 2.

Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego

strony do mediacji. Umowa może być zawarta także przez wyrażenie przez stronę zgody

na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek, o którym mowa w art. 183

§ 3.

W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji, osobę mediatora

albo sposób wyboru mediatora.

§ 4.

Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku

sprawy.

§ 1.

Mediatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, korzystająca

w pełni z praw publicznych.

§ 2.

Mediatorem nie może być sędzia. Nie dotyczy to sędziów w stanie spoczynku.

§ 3.

Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych oraz uczelnie mogą prowadzić

listy mediatorów oraz tworzyć ośrodki mediacyjne. Wpis na listę wymaga wyrażonej na

piśmie zgody mediatora. Informację o listach mediatorów oraz ośrodkach mediacyjnych

przekazuje się prezesowi sądu okręgowego.

§ 3

Ilekroć w dalszych przepisach niniejszego kodeksu jest mowa o mediatorze, należy przez

to rozumieć także stałego mediatora, chyba że przepisy niniejszego kodeksu stanowią

inaczej.

§ 4.

Stały mediator może odmówić prowadzenia mediacji tylko z ważnych powodów, o których

jest obowiązany niezwłocznie powiadomić strony, a jeżeli strony do mediacji skierował

sąd - również sąd.

§ 1.

Mediator powinien zachować bezstronność przy prowadzeniu mediacji.

§ 2.

Mediator niezwłocznie ujawnia stronom okoliczności, które mogłyby wzbudzić wątpliwości

co do jego bezstronności.

Mediator prowadzi mediację, wykorzystując różne metody zmierzające do polubownego

rozwiązania sporu, w tym poprzez wspieranie stron w formułowaniu przez nie propozycji

ugodowych, lub na zgodny wniosek stron może wskazać sposoby rozwiązania sporu, które

nie są dla stron wiążące.

§ 1.

Postępowanie mediacyjne nie jest jawne.

§ 2.

Mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym są obowiązane

zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedziały się w związku z prowadzeniem mediacji.

Strony mogą zwolnić mediatora i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym

z tego obowiązku.

§ 3.

Bezskuteczne jest powoływanie się w toku postępowania przed sądem lub sądem polubownym

na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw lub inne oświadczenia składane

w postępowaniu mediacyjnym.

Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem

mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia. Wynagrodzenie

i zwrot wydatków obciążają strony.

§ 1.

Wszczęcie mediacji przez stronę następuje z chwilą doręczenia mediatorowi wniosku

o przeprowadzenie mediacji, z dołączonym dowodem doręczenia jego odpisu drugiej stronie.

§ 2.

Mimo doręczenia wniosku, o którym mowa w § 1, mediacja nie zostaje wszczęta, jeżeli

1)

stały mediator, w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu wniosku o przeprowadzenie

mediacji, odmówił przeprowadzenia mediacji;

2)

strony zawarły umowę o mediację, w której wskazano jako mediatora osobę niebędącą

stałym mediatorem, a osoba ta, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku

o przeprowadzenie mediacji, odmówiła przeprowadzenia mediacji;

3)

strony zawarły umowę o mediację bez wskazania mediatora i osoba, do której strona

zwróciła się o przeprowadzenie mediacji, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej

wniosku o przeprowadzenie mediacji, nie wyraziła zgody na przeprowadzenie mediacji

albo druga strona w terminie tygodnia nie wyraziła zgody na osobę mediatora;

4)

strony nie zawarły umowy o mediację, a druga strona nie wyraziła zgody na mediację.

§ 3.

Jeżeli w przypadkach, o których mowa w § 2 pkt 1-3, strona wytoczy powództwo o roszczenie,

które było objęte wnioskiem o przeprowadzenie mediacji, w terminie trzech miesięcy

od dnia

1)

w którym mediator lub druga strona złożyli oświadczenie powodujące, że mediacja nie

została wszczęta albo

2)

następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia wniosku o przeprowadzenie mediacji,

gdy mediator lub druga strona nie złożyli oświadczenia, o którym mowa w pkt 1

- w odniesieniu do tego roszczenia zostają zachowane skutki przewidziane dla wszczęcia

mediacji.

Wniosek o przeprowadzenie mediacji zawiera oznaczenie stron, dokładnie określone żądanie,

przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie, podpis strony oraz wymienienie

załączników. Jeżeli strony zawarły umowę o mediację na piśmie, do wniosku dołącza

się odpis tej umowy.

Sprawy cywilne, których charakter na to zezwala, mogą być uregulowane drogą ugody

zawartej przed wniesieniem pozwu. Sąd uzna ugodę za niedopuszczalną, jeżeli jej treść

jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia

prawa.

§ 1.

O zawezwanie do próby ugodowej - bez względu na właściwość rzeczową - można zwrócić

się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika. W wezwaniu należy oznaczyć

zwięźle sprawę.

§ 2.

Postępowanie pojednawcze przeprowadza sąd w składzie jednego sędziego.

§ 3.

Z posiedzenia sporządza się protokół, a jeżeli doszło do ugody jej osnowę wciąga się

do protokołu albo zamieszcza w odrębnym dokumencie stanowiącym część protokołu i stwierdza

podpisami stron. Niemożność podpisania ugody sąd stwierdza w protokole.

§ 1.

Jeżeli wzywający nie stawi się na posiedzenie, sąd na żądanie przeciwnika włoży na

niego obowiązek zwrotu kosztów wywołanych próbą ugodową.

§ 2.

Jeżeli przeciwnik bez usprawiedliwienia nie stawi się na posiedzenie, sąd na żądanie

wzywającego, który wniósł następnie w tej sprawie pozew, uwzględni koszty wywołane

próbą ugodową w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

§ 1.

Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać

1)

dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości

przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;

2)

przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby

uzasadniających również właściwość sądu;

3)

informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania

sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia.

§ 2.

Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej

wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące

do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o

1)

wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych;

2)

dokonanie oględzin;

3)

polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu,

a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin;

4)

zażądanie na rozprawę dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich.

Jeżeli powód będący usługodawcą lub sprzedawcą dochodzi roszczeń wynikających z umów

o

1)

świadczenie usług pocztowych i telekomunikacyjnych,

2)

przewóz osób i bagażu w komunikacji masowej,

3)

dostarczanie energii elektrycznej, gazu i oleju opałowego,

4)

dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków,

5)

wywóz nieczystości,

6)

dostarczanie energii cieplnej

- jest obowiązany wnieść pozew na urzędowym formularzu.

(uchylony)

(uchylony)

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego

lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Uprawnienie, o którym mowa w art. 189, przysługuje również, w toku prowadzonego postępowania,

organowi podatkowemu, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego

lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych.

Można dochodzić przyszłych powtarzających się świadczeń, jeżeli nie sprzeciwia się

temu treść łączącego strony stosunku prawnego.

Powód może dochodzić jednym pozwem kilku roszczeń przeciwko temu samemu pozwanemu,

jeżeli nadają się one do tego samego trybu postępowania oraz jeżeli sąd jest właściwy

ze względu na ogólną wartość roszczeń,

a ponadto - gdy roszczenia są różnego rodzaju - o tyle tylko, o ile dla któregokolwiek

z tych roszczeń nie jest przewidziane postępowanie odrębne ani też nie zachodzi niewłaściwość

sądu według przepisów o właściwości bez względu na wartość przedmiotu sporu.

Z chwilą doręczenia pozwu

1)

nie można w toku sprawy wszcząć pomiędzy tymi samymi stronami nowego postępowania

o to samo roszczenie;

2)

pozwany może wytoczyć przeciw powodowi powództwo wzajemne;

3)

zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg

sprawy; nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej.

§ 1.

Zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu.

§ 2.

Jeżeli w myśl przepisu poprzedzającego zmiana nie jest dopuszczalna, a powód zmienia

powództwo w ten sposób, że występuje z nowym roszczeniem obok pierwotnego, sąd rozpoznaje

nowe roszczenie jako sprawę oddzielną, jeżeli jest dla niej rzeczowo i miejscowo właściwy,

w przeciwnym zaś razie przekazuje sprawę sądowi właściwemu. Gdy jednak zmiana taka

następuje w sądzie rejonowym, należy przekazać całe zmienione powództwo sądowi okręgowemu,

który dla zmienionego powództwa jest rzeczowo i miejscowo właściwy.

§ 2

Z wyjątkiem spraw o roszczenia alimentacyjne zmiana powództwa może być dokonana jedynie

w piśmie procesowym. Przepis art. 187 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Jeżeli powód występuje z nowym roszczeniem zamiast lub obok roszczenia pierwotnego,

skutki przewidziane w artykule poprzedzającym rozpoczynają się z chwilą, w której

roszczenie to powód zgłosił na rozprawie w obecności pozwanego, w innych zaś wypadkach

- z chwilą doręczenia pozwanemu pisma zawierającego zmianę i odpowiadającego wymaganiom

pozwu.

§ 4.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli okaże się, że powództwo nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna

być w sprawie stroną pozwaną, sąd na wniosek powoda lub pozwanego wezwie tę osobę

do wzięcia udziału w sprawie. Osoba wezwana do udziału w sprawie na wniosek pozwanego

może domagać się zwrotu kosztów wyłącznie od pozwanego, jeżeli okaże się, że wniosek

był bezzasadny.

§ 2.

Osoba wezwana do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego może za zgodą obu

stron wstąpić w miejsce pozwanego, który wówczas będzie zwolniony od udziału w sprawie.

W razie wyrażenia zgody na zmianę strony pozwanej, pozwany może w terminie dwutygodniowym

złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów od strony powodowej, niezależnie od późniejszego

wyniku sprawy.

§ 3.

Jeżeli okaże się, że powództwo o to samo roszczenie może być wytoczone przeciwko innym

jeszcze osobom, które nie występują w sprawie w charakterze pozwanych, sąd na wniosek

powoda może wezwać te osoby do wzięcia udziału w sprawie.

§ 4.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby,

których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła

w wyznaczonym terminie osoby niebiorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub

zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie

kuratora.

§ 2.

Sąd wezwie osoby niezapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych.

Osoby, których udział w sprawie w charakterze powodów jest konieczny, sąd zawiadomi

o toczącym się procesie. Osoby te mogą w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia

przystąpić do sprawy w charakterze powodów.

§ 1.

Jeżeli okaże się, że powództwo zostało wniesione nie przez osobę, która powinna występować

w sprawie w charakterze powoda, sąd na wniosek powoda zawiadomi o toczącym się procesie

osobę przez niego wskazaną. Osoba ta może w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia

wstąpić do sprawy w charakterze powoda.

§ 2.

Osoba zawiadomiona, która zgłosiła przystąpienie do sprawy w charakterze powoda, może

za zgodą obu stron wstąpić na miejsce strony powodowej, która wówczas będzie od udziału

w sprawie zwolniona. W razie wyrażenia zgody na zmianę strony powodowej pozwany może

w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie dotychczasowych kosztów

od osoby, która poprzednio występowała jako powód.

(uchylony)

§ 1.

Wezwanie do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego, dokonane przez sąd

zgodnie z artykułami poprzedzającymi, zastępuje pozwanie. Osobom wezwanym sąd doręczy

odpisy pism procesowych i załączników.

§ 2.

Skutki prawne, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, w stosunku do osób zawiadomionych

w myśl artykułów poprzedzających następują z chwilą przystąpienia tych osób do sprawy

w charakterze powodów.

§ 3.

Osoby wezwane do wzięcia udziału w sprawie, a także osoby zawiadomione w myśl artykułów

poprzedzających o toczącym się procesie, które w terminie zgłosiły swe przystąpienie

do sprawy w charakterze powodów, mogą przy pierwszej czynności procesowej żądać powtórzenia

dotychczasowego postępowania w całości lub w części, stosownie do okoliczności sprawy.

§ 4.

W stosunku do osób wezwanych do wzięcia udziału w sprawie i osób zawiadomionych, które

zgłosiły przystąpienie do sprawy, stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie.

§ 1.

Sąd odrzuci pozew

1)

jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna;

2)

jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo

została już prawomocnie osądzona;

3)

jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności

procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów

jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.

4)

(uchylony)

§ 2.

Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej powoda

i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej

będącej powodem, uniemożliwiającego jej działanie, sąd odrzuci pozew dopiero wówczas,

gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu.

§ 3.

Odrzucenie pozwu może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.

Sąd nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest

organ administracji publicznej lub sąd administracyjny, jeżeli organ administracji

publicznej lub sąd administracyjny uznały się w tej sprawie za niewłaściwe.

§ 1.

Sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę sądowi właściwemu. Postanowienie

sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

§ 2.

Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu

sprawy. Nie dotyczy to wypadku przekazania sprawy sądowi wyższego rzędu. Sąd ten w

razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekaże sprawę innemu sądowi, który uzna za

właściwy, nie wyłączając sądu przekazującego.

§ 3.

Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy.

§ 1.

Przewodniczący bada, w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana oraz czy podlega

rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu odrębnym, i wydaje odpowiednie zarządzenia.

W wypadkach przewidzianych w ustawie przewodniczący wyznacza posiedzenie niejawne

w celu wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.

§ 2.

Jeżeli sprawę wszczęto lub prowadzono w trybie niewłaściwym, sąd rozpozna ją w trybie

właściwym lub przekaże właściwemu sądowi do rozpoznania w takim trybie. W wypadku

przekazania stosuje się odpowiednio przepisy § 2 i 3 artykułu poprzedzającego. Każda

jednak strona może żądać powtórzenia czynności sądu dokonanych bez jej udziału.

Niewłaściwość sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony i należycie

uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Sąd nie bada z urzędu tej

niewłaściwości również przed doręczeniem pozwu. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi

inaczej, okoliczności, które uzasadniają odrzucenie pozwu, jak również niewłaściwy

tryb postępowania, brak należytego umocowania pełnomocnika, brak zdolności procesowej

pozwanego, brak w składzie jego organów lub niedziałanie jego przedstawiciela ustawowego sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.

Jeżeli strony przed wszczęciem postępowania sądowego zawarły umowę o mediację, sąd

kieruje strony do mediacji na zarzut pozwanego zgłoszony przed wdaniem się w spór

co do istoty sprawy.

§ 1.

Pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli

z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku.

§ 2.

Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa.

Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie

o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego.

§ 3.

W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę

i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi

wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego,

niezłożenie przez niego oświadczenia w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa

się za wyrażenie zgody.

§ 4.

Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie

roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności

są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia

prawa.

§ 1.

Powództwo wzajemne jest dopuszczalne, jeżeli roszczenie wzajemne jest w związku z

roszczeniem powoda lub nadaje się do potrącenia. Powództwo wzajemne można wytoczyć

bądź w odpowiedzi na pozew, bądź oddzielnie, nie później jednak niż na pierwszej rozprawie,

albo w sprzeciwie od wyroku zaocznego.

§ 2.

Pozew wzajemny wnosi się do sądu pozwu głównego. Jeżeli jednak pozew wzajemny podlega

rozpoznaniu przez sąd okręgowy, a sprawa wszczęta była w sądzie rejonowym, sąd ten

przekazuje całą sprawę sądowi właściwemu do rozpoznania powództwa wzajemnego.

§ 3.

Przepisy dotyczące pozwu stosuje się odpowiednio do pozwu wzajemnego.

Sąd rejonowymoże na wniosek pozwanego, złożony aż do zamknięcia rozprawy, przekazać

sprawę sądowi okręgowemu, jeżeli pozwany wytoczył przeciwko powodowi przed tym sądem

powództwo wpływające na roszczenie powoda bądź dlatego, że ma z nim związek, bądź

dlatego, że roszczenia stron nadają się do potrącenia.

§ 1.

Termin rozprawy wyznacza przewodniczący. Jednocześnie z wyznaczeniem pierwszej rozprawy

zarządza doręczenie pozwu i stosownie do potrzeby wyznacza sędziego sprawozdawcę.

§ 2.

Równocześnie z doręczeniem pozwu i wezwania na pierwszą rozprawę poucza się pozwanego

o

1)

czynnościach procesowych, które może lub powinien podjąć, jeśli nie uznaje żądania

pozwu w całości lub w części, w szczególności o możliwości lub obowiązku wniesienia

odpowiedzi na pozew, w tym o obowiązujących w tym zakresie wymaganiach co do terminu

i formy, lub przedstawienia swoich wniosków, twierdzeń i dowodów na rozprawie;

2)

skutkach niepodjęcia takich czynności, w szczególności o możliwości wydania przez

sąd wyroku zaocznego i warunkach jego wykonalności oraz obciążenia pozwanego kosztami

postępowania;

3)

możliwości ustanowienia przez pozwanego pełnomocnika procesowego i braku obowiązkowego

zastępstwa przez adwokata lub radcę prawnego.

§ 1.

Pozwany może przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę wnieść odpowiedź

na pozew.

§ 2.

Przewodniczący może zarządzić wniesienie odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie,

nie krótszym niż dwa tygodnie.

§ 3.

Przewodniczący może także przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę zobowiązać

strony do złożenia dalszych pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism,

termin, w którym należy je złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. W toku

sprawy złożenie pism przygotowawczych następuje tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi,

chyba że pismo obejmuje wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu. Sąd może wydać

postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

§ 4.

W wypadkach, o których mowa w § 3, przewodniczący lub sąd mogą wysłuchać strony na

posiedzeniu niejawnym.

§ 5.

Zarządzając doręczenie pozwu, odpowiedzi na pozew lub złożenie dalszych pism przygotowawczych,

przewodniczący albo sąd, jeżeli postanowił o złożeniu pism przygotowawczych w toku

sprawy, pouczają strony o treści § 6.

§ 6.

Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie

zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez

swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki

w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

§ 7.

Odpowiedź na pozew złożona z naruszeniem § 2 podlega zwrotowi; zwrotowi podlega także

pismo przygotowawcze złożone z naruszeniem § 3.

§ 1.

Przewodniczący, stosownie do okoliczności, wyda przed rozprawą na podstawie pozwu

i innych pism procesowych zarządzenia mające na celu przygotowanie rozprawy. Przewodniczący

może w szczególności

1)

wezwać strony do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez pełnomocnika;

2)

zażądać na rozprawę od państwowej jednostki organizacyjnej lub jednostki organizacyjnej

samorządu terytorialnego znajdujących się u nich dowodów, jeżeli strona sama dowodów

tych otrzymać nie może;

3)

wezwać na rozprawę wskazanych przez stronę świadków;

4)

wezwać na rozprawę osoby powołane zgodnie przez strony na biegłych;

5)

zarządzić przedstawienie dokumentów, przedmiotów oględzin, ksiąg, planów itd.

§ 2.

Przewodniczący może ponadto, w razie koniecznej potrzeby, zarządzić oględziny jeszcze

przed rozprawą.

Sąd z urzędu ustala numer PESEL pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on

obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku, lub numer

w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer w innym właściwym rejestrze,

ewidencji lub NIP pozwanego niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu

we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania.

Każda ze stron może w piśmie procesowym żądać przeprowadzenia rozprawy w jej nieobecności.

§ 1.

Rozprawa odbywa się w ten sposób, że po wywołaniu sprawy strony - najpierw powód,

a potem pozwany - zgłaszają ustnie swe żądania i wnioski oraz przedstawiają twierdzenia

i dowody na ich poparcie. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne swych żądań

i wniosków. Na żądanie prokuratora sąd udziela mu głosu w każdym stanie rozprawy;

art. 62 nie stosuje się.

§ 2.

Każda ze stron obowiązana jest do złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej,

dotyczących okoliczności faktycznych.

§ 2

Sąd poucza stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego

lub radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o treści art. 162, 207,

217, 229 i 230.

§ 2

Sąd poucza strony o możliwości ugodowego załatwienia sporu, w szczególności w drodze

mediacji.

§ 3.

Ponadto rozprawa obejmuje, stosownie do okoliczności, postępowanie dowodowe i roztrząsanie

jego wyników.

W razie nieobecności strony na rozprawie przewodniczący lub wyznaczony przez niego

sędzia sprawozdawca przedstawia jej wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w

aktach sprawy.

§ 1.

Sąd na rozprawie przez zadawanie pytań stronom dąży do tego, aby strony przytoczyły

lub uzupełniły twierdzenia lub dowody na ich poparcie oraz udzieliły wyjaśnień koniecznych

dla zgodnego z prawdą ustalenia podstawy faktycznej dochodzonych przez nie praw lub

roszczeń. W ten sam sposób sąd dąży do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy,

które są sporne.

§ 2.

W razie uzasadnionej potrzeby przewodniczący może udzielić stronom niezbędnych pouczeń,

a stosownie do okoliczności zwraca uwagę na celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego.

§ 1.

Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez

strony.

§ 2.

Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub

zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

§ 1.

Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania

albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną

sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.

§ 2.

Sąd może skazać na grzywnę stronę, jeżeli powołała się w złej wierze na nieprawdziwe

okoliczności, które skutkowały odroczeniem rozprawy.

§ 3.

Jeżeli nieprawdziwe okoliczności, które skutkowały odroczeniem rozprawy, zostały powołane

w złej wierze przez pełnomocnika strony, sąd może go skazać na grzywnę.

§ 1.

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby stron, ich przedstawicieli ustawowych,

pełnomocników, świadków i innych uczestników postępowania, wymaga przedstawienia zaświadczenia

potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie sądu, wystawionego

przez lekarza sądowego.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których usprawiedliwianie

niestawiennictwa z powodu choroby regulują odrębne przepisy.

Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi wezwać do wzięcia udziału w sprawie

lub zawiadomić o toczącym się procesie osoby, które dotychczas w postępowaniu nie

występowały w charakterze powodów lub pozwanych.

Sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia stanu sprawy zarządzić stawienie się stron

lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika.

§ 1.

Sąd w sprawach dotyczących osoby małoletniego dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój

umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala. Wysłuchanie odbywa się

poza salą posiedzeń sądowych.

§ 2.

Sąd stosownie do okoliczności, rozwoju umysłowego, stanu zdrowia i stopnia dojrzałości

dziecka uwzględni jego zdanie i rozsądne życzenia.

§ 1.

Strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na

uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej.

§ 2.

Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie

zgłosiła ich we właściwym czasie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych

twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne

wyjątkowe okoliczności.

§ 3.

Sąd pomija twierdzenia i dowody, jeżeli są powoływane jedynie dla zwłoki lub okoliczności

sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione.

Sąd może zarządzić oddzielną rozprawę co do pozwu głównego i wzajemnego, jako też

co do jednego z kilku roszczeń połączonych w jednym pozwie, bądź to głównym, bądź

wzajemnym, albo w stosunku do poszczególnych współuczestników.

Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu

ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli są one ze sobą w związku

lub mogły być objęte jednym pozwem.

Sąd może ograniczyć rozprawę do poszczególnych zarzutów lub zagadnień wstępnych.

Pozwany nie może odmówić wdania się w spór co do istoty sprawy, chociaż wniósł zarzuty

formalne.

Oddalając zarzuty, których uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie pozwu, sąd wyda

oddzielne postanowienie i może wstrzymać dalsze rozpoznanie sprawy, aż do uprawomocnienia

się tego postanowienia. Oddalenie innych zarzutów formalnych sąd stwierdza w uzasadnieniu

orzeczenia kończącego postępowanie, przytaczając powody rozstrzygnięcia.

§ 1.

Przewodniczący powinien we właściwej chwili skłaniać strony do pojednania, zwłaszcza

na pierwszym posiedzeniu, po wstępnym wyjaśnieniu stanowiska stron. Osnowę ugody zawartej

przed sądem wciąga się do protokołu rozprawy albo zamieszcza w odrębnym dokumencie

stanowiącym część protokołu i stwierdza podpisami stron. Niemożność podpisania ugody

sąd stwierdza w protokole.

§ 2.

Przepis art. 203 § 4 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Przewodniczący zamyka rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom.

§ 2.

Można zamknąć rozprawę również w wypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze dowód

przez sędziego wyznaczonego lub przez sąd wezwany albo gdy ma być przeprowadzony dowód

z akt lub wyjaśnień organów administracji publicznej, a rozprawę co do tych dowodów

sąd uzna za zbyteczną.

Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo.

Od zarządzeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy strony mogą odwołać się do

sądu.

Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.

§ 1.

Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu.

§ 2.

To samo dotyczy faktów znanych sądowi urzędowo, jednakże sąd powinien na rozprawie

zwrócić na nie uwagę stron.

Nie wymagają również dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną,

jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości.

Gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając

na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane.

Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne).

Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki

prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.

§ 1.

Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego

rozważenia zebranego materiału.

§ 2.

Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez

stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu

sądu.

Domniemania ustanowione przez prawo (domniemania prawne) wiążą sąd; mogą być jednak

obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza.

§ 1.

Postępowanie dowodowe odbywa się przed sądem orzekającym, chyba że sprzeciwia się

temu charakter dowodu albo wzgląd na poważne niedogodności lub niewspółmierność kosztów

w stosunku do przedmiotu sporu. W takich wypadkach sąd orzekający zleci przeprowadzenie

dowodu jednemu ze swych członków (sędzia wyznaczony) albo innemu sądowi (sąd wezwany).

§ 2.

Jeżeli charakter dowodu się temu nie sprzeciwia, sąd orzekający może postanowić, że

jego przeprowadzenie nastąpi przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających dokonanie

tej czynności na odległość.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków

technicznych umożliwiających przeprowadzenie dowodu na odległość, sposób korzystania

z tego rodzaju urządzeń i środków, jak również sposób przechowywania, odtwarzania

i kopiowania zapisów dokonanych podczas jego przeprowadzenia, mając na względzie konieczność

właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą dowodu, jego

zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem.

W postanowieniu o przeprowadzeniu dowodu sąd oznaczy fakty podlegające stwierdzeniu,

środek dowodowy i - stosownie do okoliczności - sędziego lub sąd, który ma dowód przeprowadzić,

a ponadto, jeżeli to jest możliwe, termin i miejsce przeprowadzenia dowodu. Wyznaczając

sędziego, sąd może pozostawić mu oznaczenie terminu przeprowadzenia dowodu.

Niestawiennictwo stron na termin nie wstrzymuje przeprowadzenia dowodu, chyba że obecność

stron lub jednej z nich okaże się konieczna.

§ 1.

Protokół sporządzony zgodnie z art. 157 § 1

§ 2.

Odmowę lub niemożność podpisania stwierdza się w protokole.

Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mają w zakresie zleconego im postępowania dowodowego

prawa przewodniczącego i prawa sądu orzekającego. Na ich uchybienia strony mogą zwrócić

uwagę sądu nie później niż na najbliższej rozprawie.

§ 1.

Sąd nie jest związany swym postanowieniem dowodowym i może je stosownie do okoliczności

uchylić lub zmienić nawet na posiedzeniu niejawnym.

§ 2.

Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mogą uzupełnić na wniosek strony postanowienie sądu

orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu.

Sąd orzekający może zarządzić powtórzenie lub uzupełnienie postępowania dowodowego.

Jeżeli postępowanie dowodowe napotyka przeszkody o nieokreślonym czasie trwania, sąd

może oznaczyć termin, po którego upływie dowód może być przeprowadzony tylko wówczas,

gdy nie spowoduje to zwłoki w postępowaniu.

Zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć

ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu.

Przepisy niniejszego oddziału stosuje się do dokumentów zawierających tekst, umożliwiających

ustalenie ich wystawców.

§ 1.

Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy

władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód

tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez podmioty,

inne niż wymienione w § 1, w zakresie zleconych im przez ustawę zadań z dziedziny

administracji publicznej.

Dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód

tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.

Jeżeli ustawa lub umowa stron wymaga dla czynności prawnej zachowania formy pisemnej,

dowód ze świadków lub z przesłuchania stron w sprawie między uczestnikami tej czynności

na fakt jej dokonania jest dopuszczalny w wypadku, gdy dokument obejmujący czynność

został zagubiony, zniszczony lub zabrany przez osobę trzecią, a jeżeli forma pisemna

była zastrzeżona tylko dla celów dowodowych, także w wypadkach określonych w kodeksie cywilnym.

Dowód ze świadków lub z przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu

obejmującego czynność prawną może być dopuszczony między uczestnikami tej czynności

tylko w wypadkach, gdy nie doprowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej

pod rygorem nieważności i gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna

to za konieczne.

§ 1.

Każdy obowiązany jest przedstawić na zarządzenie sądu w oznaczonym terminie i miejscu

dokument znajdujący się w jego posiadaniu i stanowiący dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia

sprawy, chyba że dokument zawiera informacje niejawne.

§ 2.

Od powyższego obowiązku może uchylić się ten, kto co do okoliczności objętych treścią

dokumentu mógłby jako świadek odmówić zeznania albo kto posiada dokument w imieniu

osoby trzeciej, która mogłaby z takich samych przyczyn sprzeciwić się przedstawieniu

dokumentu. Jednakże i wówczas nie można odmówić przedstawienia dokumentu, gdy jego

posiadacz lub osoba trzecia obowiązani są do tego względem chociażby jednej ze stron

albo gdy dokument wystawiony jest w interesie strony, która żąda przeprowadzenia dowodu.

Strona nie może ponadto odmówić przedstawienia dokumentu, jeżeli szkoda, na którą

byłaby przez to narażona, polega na przegraniu procesu.

§ 1.

W sprawach dotyczących przedsiębiorstwa handlowego lub przemysłowego, w razie powołania

się jednej ze stron na księgi i dokumenty przedsiębiorstwa, należy je przedstawić

sądowi, jeżeli sąd uzna wyciąg za niewystarczający.

§ 2.

Gdy zachodzi istotna trudność w dostarczeniu ksiąg do sądu, sąd może przejrzeć je

na miejscu lub zlecić sędziemu wyznaczonemu ich przejrzenie i sporządzenie niezbędnych

wyciągów.

§ 1.

Jeżeli dokument znajduje się w aktach organów lub podmiotów, o których mowa w art.

244 § 1 i 2, wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ lub podmiot

odpis lub wyciąg z dokumentu. Sąd zażąda wydania odpisu lub wyciągu, jeżeli strona

sama nie może go uzyskać.

§ 2.

Gdy sąd uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może zarządzić, by go dostarczono

na rozprawę, albo przejrzeć go na miejscu przez sędziego wyznaczonego lub przez cały

skład sądu.

Za nieuzasadnioną odmowę przedstawienia dokumentu przez osobę trzecią sąd, po wysłuchaniu

jej oraz stron co do zasadności odmowy, skaże osobę trzecią na grzywnę. Osoba trzecia

ma prawo żądać zwrotu wydatków połączonych z przedstawieniem dokumentu.

Strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte

w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą,

powinna okoliczności te udowodnić.

Jeżeli strona zaprzecza prawdziwości dokumentu prywatnego albo twierdzi, że zawarte

w nim oświadczenie osoby, która je podpisała, od niej nie pochodzi, obowiązana jest

okoliczności te udowodnić. Jeżeli jednak spór dotyczy dokumentu prywatnego pochodzącego

od innej osoby niż strona zaprzeczająca, prawdziwość dokumentu powinna udowodnić strona,

która chce z niego skorzystać.

§ 1.

Badania prawdziwości dokumentu można dokonać z udziałem biegłego.

§ 1

Badanie prawdziwości pisma może nastąpić przez porównanie pisma na zakwestionowanym

dokumencie z pismem tej samej osoby na innych dokumentach niewątpliwie prawdziwych.

Sąd w razie potrzeby może wezwać osobę, od której pismo pochodzi, w celu napisania

podyktowanych jej wyrazów.

§ 2.

Od obowiązku złożenia próby pisma zwolniony jest ten, kto na zapytanie, czy pismo

na dokumencie jest prawdziwe, mógłby jako świadek odmówić zeznania.

§ 2

Sąd w razie potrzeby może wezwać wystawcę dokumentu sporządzonego w postaci elektronicznej

do udostępnienia informatycznego nośnika danych, na którym ten dokument został zapisany.

§ 2

Od obowiązku udostępnienia informatycznego nośnika danych zwolniony jest ten, kto

na pytanie, czy dokument sporządzono na tym informatycznym nośniku danych lub czy

pochodzi on od niego, mógłby jako świadek odmówić zeznań.

§ 3.

Sąd może zastosować do osoby trzeciej, która nie wykonała zarządzeń sądu wydanych

w myśl paragrafów poprzedzających, takie same środki przymusowe, jak wobec świadków.

§ 4.

Osoba trzecia może na równi ze świadkiem żądać zwrotu wydatków koniecznych związanych

ze stawiennictwem do sądu lub udostępnieniem informatycznego nośnika danych, a ponadto

wynagrodzenia za utratę zarobku.

Strona, która w złej wierze lub lekkomyślnie zgłosiła zarzuty przewidziane w art.

252 i 253, podlega karze grzywny.

Sąd może zażądać, aby dokument w języku obcym był przełożony przez tłumacza przysięgłego.

Sąd oceni na podstawie okoliczności poszczególnego wypadku, czy i o ile dokument zachowuje

moc dowodową pomimo przekreśleń, podskrobań lub innych uszkodzeń.

Strona powołująca się na dowód ze świadków obowiązana jest dokładnie oznaczyć fakty,

które mają być zeznaniami poszczególnych świadków stwierdzone, i wskazać świadków,

tak by wezwanie ich do sądu było możliwe.

Świadkami nie mogą być

1)

osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;

2

wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych

o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” oraz osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ich zeznanie miałoby być

połączone z jej naruszeniem;

3)

przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze

strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową;

4)

współuczestnicy jednolici.

Mediator nie może być świadkiem co do faktów, o których dowiedział się w związku z

prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy

mediacji.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2017 r., z wyjątkiem

1)

art. 1, art. 4 pkt 1 i pkt 11 lit. c i d, lit. e w zakresie § 12 i 13 oraz lit. f,

art. 11, art. 13, art. 27, art. 38 pkt 39 lit. a tiret drugie, pkt 65 lit. a, pkt

68 lit. a w zakresie pkt 1, pkt 76 lit. b tiret drugie, art. 119, art. 148, art. 160

ust. 2 i 3, art. 162 ust. 1 pkt 1, art. 164, art. 165 ust. 1, 2 i 6, art. 178, art.

190 ust. 1, art. 201 ust. 1 i art. 259 ust. 1, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia;

2)

art. 150, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.;

2a)

art. 112 pkt 2-4, które wchodzą w życie z dniem 27 lutego 2017 r.;

3)

art. 4 pkt 12, art. 163 pkt 3, art. 168, art. 172 pkt 6 oraz art. 192 ust. 1-4, które

wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.;

4)

art. 149a

a)

pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 13 listopada 2017 r.,

b)

pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 4 czerwca 2018 r.

Współuczestnik sporu, niebędący współuczestnikiem jednolitym, może być świadkiem co

do faktów dotyczących wyłącznie innego współuczestnika.

§ 1.

Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonków stron,

ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu,

jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Prawo odmowy

zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże

odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o

rozwód.

§ 2.

Świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić

jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność

karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby

być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Duchowny może odmówić zeznań

co do faktów powierzonych mu na spowiedzi.

Sąd, wzywając świadka, wymieni w wezwaniu imię, nazwisko i zamieszkanie wezwanego,

miejsce i czas przesłuchania, nazwiska stron i przedmiot sprawy oraz zwięzłą osnowę

przepisów o karach za pogwałcenie obowiązków świadka, a ponadto o zwrocie wydatków

koniecznych, związanych ze stawiennictwem do sądu, oraz o wynagrodzeniu za utratę

zarobku.

Przesłuchanie osób dotkniętych chorobą lub kalectwem odbywa się w miejscu, gdzie przebywają,

jeżeli nie mogą go opuścić.

Kolejność przesłuchania świadków oznacza przewodniczący. Świadkowie, którzy nie złożyli

jeszcze zeznań, nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych świadków.

§ 1.

Do przesłuchania świadka niewładającego dostatecznie językiem polskim sąd może przybrać

tłumacza.

§ 2.

Do tłumaczy stosuje się odpowiednio przepisy o biegłych. Pracownik organów wymiaru

sprawiedliwości może pełnić obowiązki tłumacza bez składania przyrzeczenia, lecz z

powołaniem się na ślubowanie służbowe.

§ 1.

Przed przesłuchaniem świadka uprzedza się go o prawie odmowy zeznań i odpowiedzialności

karnej za złożenie fałszywych zeznań.

§ 2.

Przesłuchanie rozpoczyna się od zadania świadkowi pytań dotyczących jego osoby oraz

stosunku do stron.

§ 3.

Jeżeli świadek ma składać zeznania, przewodniczący odbiera od niego przyrzeczenie,

po pouczeniu go o znaczeniu tego aktu.

Nie składają przyrzeczenia świadkowie małoletni, którzy nie ukończyli lat siedemnastu,

oraz osoby skazane wyrokiem prawomocnym za fałszywe zeznania. Inni świadkowie mogą

być za zgodą stron zwolnieni przez sąd od złożenia przyrzeczenia.

Brzmienie przyrzeczenia jest następujące: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności

przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając

z tego, co mi jest wiadome”.

§ 1.

Świadek składa przyrzeczenie, powtarzając za sędzią lub odczytując na głos tekst przyrzeczenia,

przy czym wszyscy - z wyjątkiem sędziów - stoją.

§ 2.

Niemi i głusi składają przyrzeczenie przez podpisanie jego tekstu lub przy pomocy

biegłego.

W razie powtórnego przesłuchania świadka przypomina mu się poprzednio złożone przyrzeczenie.

§ 1.

Świadek składa zeznanie ustnie, zaczynając od odpowiedzi na pytania przewodniczącego,

co i z jakiego źródła wiadomo mu w sprawie, po czym sędziowie i strony mogą w tymże

przedmiocie zadawać mu pytania.

§ 2.

Niemi i głusi składają zeznania na piśmie lub przy pomocy biegłego.

Świadkowie, których zeznania przeczą sobie wzajemnie, mogą być konfrontowani.

§ 1.

Zeznanie świadka, po zapisaniu do protokołu, sporządzonego zgodnie z art. 157 § 1

§ 2.

Świadek może oddalić się z sądu nie wcześniej niż po uzyskaniu na to zezwolenia przewodniczącego.

§ 1.

Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sąd skaże świadka na grzywnę, po czym wezwie

go powtórnie, a w razie ponownego niestawiennictwa skaże go na ponowną grzywnę i może

zarządzić jego przymusowe sprowadzenie.

§ 2.

Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do świadka, który oddalił

się bez zezwolenia przewodniczącego.

Świadek w ciągu tygodnia od daty doręczenia mu postanowienia skazującego go na grzywnę

lub na pierwszym posiedzeniu, na które zostanie wezwany, może usprawiedliwić swe niestawiennictwo.

W razie usprawiedliwienia niestawiennictwa sąd zwolni świadka od grzywny i od przymusowego

sprowadzenia. Postanowienia sądu mogą zapaść na posiedzeniu niejawnym.

§ 1.

Za nieuzasadnioną odmowę zeznań lub przyrzeczenia sąd, po wysłuchaniu obecnych stron

co do zasadności odmowy, skaże świadka na grzywnę.

§ 2.

Niezależnie od powyższej grzywny sąd może nakazać aresztowanie świadka na czas nieprzekraczający

tygodnia. Sąd uchyli areszt, jeżeli świadek złoży zeznanie lub przyrzeczenie albo

jeżeli sprawę ukończono w instancji, w której dowód z tego świadka został dopuszczony.

W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej

służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, obowiązkom, o których mowa w art. 274 i

art. 276, sąd, zamiast skazać żołnierza na grzywnę, występuje do dowódcy jednostki

wojskowej, w której żołnierz ten pełni służbę, z wnioskiem o pociągnięcie go do odpowiedzialności

dyscyplinarnej.

Świadek ma prawo żądać zwrotu wydatków koniecznych, związanych ze stawiennictwem do

sądu, a ponadto wynagrodzenia za utratę zarobku. Przewodniczący może przyznać świadkowi

zaliczkę na koszty podróży i na utrzymanie w miejscu przesłuchania.

§ 1.

W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron

co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia

ich opinii.

§ 2.

Sąd orzekający może pozostawić prawo wyboru biegłego sędziemu wyznaczonemu lub sądowi

wezwanemu.

§ 3.

Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie.

Dopuszczenie dowodu z biegłych może nastąpić na posiedzeniu niejawnym po wysłuchaniu

wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru.

Osoba wyznaczona na biegłego może nie przyjąć włożonego na nią obowiązku z przyczyn,

jakie uprawniają świadka do odmowy zeznań, a ponadto z powodu przeszkody, która uniemożliwia

jej wydanie opinii.

Aż do ukończenia czynności biegłego strona może żądać jego wyłączenia z przyczyn,

z jakich można żądać wyłączenia sędziego. Gdy strona zgłasza wniosek o wyłączenie

biegłego po rozpoczęciu przez niego czynności, obowiązana jest uprawdopodobnić, że

przyczyna wyłączenia powstała później lub że przedtem nie była jej znana.

§ 1.

Biegły składa przed rozpoczęciem czynności przyrzeczenie w następującym brzmieniu

„Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście,

że powierzone mi obowiązki biegłego wykonam z całą sumiennością i bezstronnością”.

§ 2.

Poza tym do przyrzeczenia biegłych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przyrzeczenia

świadków.

§ 1.

Biegły nie składa przyrzeczenia, gdy obie strony wyrażą na to zgodę.

§ 2.

Biegły sądowy stały składa przyrzeczenie tylko przy objęciu stanowiska, w poszczególnych

zaś sprawach powołuje się na nie.

Sąd może zarządzić okazanie biegłemu akt sprawy i przedmiotu oględzin oraz zarządzić,

aby brał udział w postępowaniu dowodowym.

§ 1.

Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie.

§ 2.

Biegli mogą złożyć opinię łączną.

§ 3.

Jeżeli biegły nie może na razie udzielić wyczerpującej opinii, sąd wyznaczy termin

dodatkowy do jej przedstawienia.

Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby

zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych.

Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo, za nieuzasadnioną odmowę złożenia przyrzeczenia

lub opinii albo za nieusprawiedliwione opóźnienie złożenia opinii sąd skaże biegłego

na grzywnę.

Biegły ma prawo żądać wynagrodzenia za stawiennictwo do sądu i wykonaną pracę. Przewodniczący

może przyznać biegłemu zaliczkę na poczet wydatków.

Do wezwania i przesłuchania biegłych stosuje się ponadto odpowiednio przepisy o świadkach,

z wyjątkiem przepisów o przymusowym sprowadzeniu.

§ 1.

Sąd może zażądać opinii odpowiedniego instytutu naukowego lub naukowo-badawczego.

Sąd może zażądać od instytutu dodatkowych wyjaśnień bądź pisemnych, bądź ustnych przez

wyznaczoną do tego osobę, może też zarządzić złożenie dodatkowej opinii przez ten

sam lub inny instytut.

§ 2.

W opinii instytutu należy wskazać osoby, które przeprowadziły badanie i wydały opinię.

§ 1.

W sprawach rodzinnych i opiekuńczych sąd może zażądać opinii opiniodawczego zespołu

sądowych specjalistów.

§ 2.

Sąd może zażądać od opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów dodatkowych wyjaśnień

bądź pisemnych, bądź ustnych przez wyznaczoną do tego osobę, może też zarządzić złożenie

dodatkowej opinii przez ten sam lub inny opiniodawczy zespół sądowych specjalistów.

§ 3.

W opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów należy wskazać osoby, które

przeprowadziły badanie i wydały opinię.

Instytut naukowy lub naukowo-badawczy może żądać wynagrodzenia za wykonaną pracę i

za stawiennictwo swoich przedstawicieli.

Sąd może zarządzić oględziny bez udziału lub z udziałem biegłych, a stosownie do okoliczności

- również w połączeniu z przesłuchaniem świadków.

Przepisy o obowiązku przedstawienia dokumentu stosuje się odpowiednio do przedstawienia

przedmiotu oględzin. Jeżeli rodzaj przedmiotu na to pozwala i nie jest to połączone

ze znacznymi kosztami, należy przedmiot oględzin dostarczyć do sądu.

Jeżeli przedmiot oględzin jest w posiadaniu osoby trzeciej, a oględziny mają być dokonane

w miejscu, gdzie przedmiot znajduje się, osoba ta powinna być wezwana na termin oględzin

i obowiązana jest ułatwić dostęp do przedmiotu.

§ 1.

Osoba trzecia w ciągu dni trzech od doręczenia jej wezwania może z ważnych przyczyn

żądać od sądu wzywającego zaniechania oględzin.

§ 2.

Przed rozpoznaniem żądania osoby trzeciej sąd nie przystąpi do oględzin.

Osobę trzecią, która bez uzasadnionych przyczyn nie zastosowała się do zarządzeń w

przedmiocie oględzin, sąd skaże na grzywnę.

Osoba trzecia wezwana na termin oględzin ma prawo żądać zwrotu wydatków koniecznych,

związanych ze stawiennictwem do sądu, oraz wynagrodzenia za utratę zarobku na równi

ze świadkiem, a ponadto zwrotu wydatków połączonych z dostarczeniem przedmiotu oględzin.

Oględziny osoby mogą odbyć się tylko za jej zgodą.

Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty

istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić

dowód z przesłuchania stron.

§ 1.

Za osobę prawną sąd przesłuchuje osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do jej

reprezentowania, przy czym sąd decyduje, czy przesłuchać wszystkie te osoby, czy też

tylko niektóre z nich.

§ 2.

Za Skarb Państwa sąd może przesłuchać w charakterze strony osoby powołane do reprezentowania

państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie,

lub inne wskazane osoby.

Jeżeli powództwo jest wytoczone przez prokuratora lub organizację pozarządową na rzecz

oznaczonej osoby, przesłuchuje się w charakterze strony powodowej tę osobę, chociażby

nie przystąpiła ona do sprawy.

§ 1.

Gdy z przyczyn natury faktycznej lub prawnej przesłuchać można co do okoliczności

spornych jedną tylko stronę, sąd oceni, czy mimo to należy przesłuchać tę stronę,

czy też dowód ten pominąć w zupełności. Sąd postąpi tak samo, gdy druga strona lub

niektórzy ze współuczestników nie stawili się na przesłuchanie stron lub odmówili

zeznań.

§ 2.

W sprawach osób znajdujących się pod władzą rodzicielską, opieką lub kuratelą od uznania

sądu zależy przesłuchanie bądź samej strony, bądź jej przedstawiciela ustawowego,

bądź też obojga.

Sąd przesłucha najpierw strony bez odbierania przyrzeczenia. Jeżeli przesłuchanie

to nie wyświetli dostatecznie faktów, sąd może przesłuchać według swego wyboru jedną

ze stron ponownie, po uprzednim odebraniu od niej przyrzeczenia. Przesłuchanie jednej

ze stron co do pewnego faktu z odebraniem od niej przyrzeczenia nie wyłącza takiego

przesłuchania drugiej strony co do innego faktu.

Przed przystąpieniem do przesłuchania sąd uprzedza strony, że obowiązane są zeznawać

prawdę i że stosownie do okoliczności mogą być przesłuchane ponownie po odebraniu

od nich przyrzeczenia. Przed odebraniem przyrzeczenia sąd uprzedza stronę o odpowiedzialności

karnej za złożenie fałszywych zeznań. Poza tym do przesłuchania stron i składania

przyrzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące świadków, z wyjątkiem przepisów

o środkach przymusowych.

Sąd może dopuścić dowód z grupowego badania krwi.

Pobranie krwi w celu jej badania może nastąpić tylko za zgodą osoby, której krew ma

być pobrana, a jeżeli osoba ta nie ukończyła trzynastu lat lub jest ubezwłasnowolniona

całkowicie - za zgodą jej przedstawiciela ustawowego.

§ 1.

W celu przeprowadzenia dowodu z grupowego badania krwi sąd zwraca się do biegłego

o pobranie krwi, zbadanie jej i złożenie sprawozdania o wynikach badania łącznie z

końcową opinią.

§ 2.

Sprawozdanie z grupowego badania krwi powinno zawierać stwierdzenie, czy sprawdzono

należycie tożsamość osób, których krew pobrano, oraz wskazanie sposobu przeprowadzenia

badania. Sprawozdanie powinno być podpisane przez osobę, która przeprowadziła badanie,

a jeżeli krew została pobrana przez inną osobę, pobranie krwi powinno być stwierdzone

jej podpisem.

§ 3.

Pobranie krwi i przesłanie jej do instytutu, o jakim mowa w art. 290, można zlecić

biegłemu miejsca zamieszkania stron lub siedziby sądu.

Dowody z innych dokumentów niż wymienione w art. 243

Sposób przeprowadzenia dowodu innymi środkami dowodowymi niż wymienione w artykułach

poprzedzających określi sąd zgodnie z ich charakterem, stosując odpowiednio przepisy

o dowodach.

Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu,

można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne

lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego

stanu rzeczy.

Wniosek o zabezpieczenie dowodu składa się w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy,

a w wypadkach niecierpiących zwłoki lub gdy postępowanie nie zostało jeszcze wszczęte,

w sądzie rejonowym, w którego okręgu dowód ma być przeprowadzony.

Wniosek powinien zawierać

1)

oznaczenie wnioskodawcy i przeciwnika oraz innych osób zainteresowanych, jeżeli są

znane;

2)

wskazanie faktów oraz dowodów;

3)

przyczyny uzasadniające potrzebę zabezpieczenia dowodu.

Zabezpieczenie dowodu może być dopuszczone bez wezwania przeciwnika tylko w wypadkach

niecierpiących zwłoki albo gdy przeciwnik nie może być wskazany lub gdy miejsce jego

pobytu nie jest znane.

Sąd wzywa zainteresowanych na termin wyznaczony do przeprowadzenia dowodu; jednakże

w wypadkach niecierpiących zwłoki przeprowadzenie dowodu może być rozpoczęte nawet

przed doręczeniem wezwania przeciwnikowi.

§ 1.

Strony mają prawo wskazywać przed sądem orzekającym uchybienia popełnione przy zabezpieczeniu

dowodu.

§ 2.

(uchylony)

§ 1.

Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący

w chwili zamknięcia rozprawy; w szczególności zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie

okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy.

§ 2.

Rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero

po jej zamknięciu.

§ 1.

Sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli nadaje się do rozstrzygnięcia tylko część żądania

lub niektóre z żądań pozwu; to samo dotyczy powództwa wzajemnego.

§ 2.

Na tej samej podstawie sąd może wydać wyrok częściowy, rozstrzygając o całości żądania

powództwa głównego lub wzajemnego.

§ 1.

Sąd, uznając roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie, może wydać wyrok wstępny tylko

co do samej zasady, co do spornej zaś wysokości żądania - zarządzić bądź dalszą rozprawę,

bądź jej odroczenie.

§ 2.

W razie zarządzenia dalszej rozprawy, wyrok co do wysokości żądania, jak również rozstrzygnięcie

co do kosztów może zapaść dopiero po uprawomocnieniu się wyroku wstępnego.

Jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo

do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości,

uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania

egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.

Jeżeli z czynności prawnej, ustawy albo orzeczenia sądowego będącego źródłem zobowiązania

wynika, że świadczenie pieniężne może być spełnione wyłącznie w walucie obcej, sąd,

uwzględniając powództwo, zastrzega, że spełnienie tego świadczenia nastąpi wyłącznie

w walucie obcej.

W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone

świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia

- wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia.

§ 1.

Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać

ponad żądanie.

§ 2.

(uchylony)

Jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, zwrot bezpodstawnego wzbogacenia

lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania

jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według

swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca

bezpośrednio wydanie wyroku.

§ 1.

Sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie sędziów. Narada obejmuje dyskusję, głosowanie

nad mającym zapaść orzeczeniem i zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia albo uzasadnieniem,

jeżeli ma być wygłoszone, oraz spisanie sentencji wyroku.

§ 2.

Przewodniczący zbiera głosy sędziów według ich starszeństwa służbowego, a ławników

według ich wieku, poczynając od najmłodszego, sam zaś głosuje ostatni. Sprawozdawca,

jeżeli jest wyznaczony, głosuje pierwszy. Wyrok zapada większością głosów. Sędzia,

który przy głosowaniu nie zgodził się z większością, może przy podpisywaniu sentencji

zgłosić zdanie odrębne i obowiązany jest uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem

uzasadnienia. W razie zgłoszenia zdania odrębnego nie wygłasza się uzasadnienia.

§ 3.

Sentencję wyroku podpisuje cały skład sądu.

§ 4.

W postępowaniu wszczętym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wyrok może być

utrwalony w systemie teleinformatycznym i opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Sentencja wyroku powinna zawierać wymienienie sądu, sędziów, protokolanta oraz prokuratora,

jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku,

wymienienie stron i oznaczenie przedmiotu sprawy oraz rozstrzygnięcie sądu o żądaniach

stron.

§ 1.

Ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę. Jednakże

w sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku tylko jeden raz na czas do dwóch

tygodni. W postanowieniu o odroczeniu sąd powinien wyznaczyć termin ogłoszenia wyroku

i ogłosić go niezwłocznie po zamknięciu rozprawy.

§ 2.

Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Nieobecność stron nie wstrzymuje

ogłoszenia. Jeżeli ogłoszenie było odroczone, może go dokonać sam przewodniczący lub

sędzia sprawozdawca.

§ 3.

Ogłoszenia wyroku dokonuje się przez odczytanie sentencji (ogłoszenie sentencji).

Po ogłoszeniu sentencji przewodniczący lub sędzia sprawozdawca podaje ustnie zasadnicze

powody rozstrzygnięcia albo wygłasza uzasadnienie, może jednak tego zaniechać, jeżeli

sprawa była rozpoznawana przy drzwiach zamkniętych.

§ 1

Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, obecnej przy ogłoszeniu wyroku,

przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka zaskarżenia.

Jeżeli zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych jest obowiązkowe, należy

pouczyć stronę o treści przepisów o obowiązkowym zastępstwie oraz o skutkach niezastosowania

się do tych przepisów.

§ 2.

Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego, która

na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu

w ciągu tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem

o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.

§ 1.

Uzasadnienie wyroku sporządza się pisemnie na wniosek strony o doręczenie wyroku z

uzasadnieniem zgłoszony w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia sentencji, a w przypadkach,

o których mowa w art. 327 § 2 i art. 331 § 1

§ 1

Jeżeli przebieg posiedzenia jest utrwalany za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk

albo obraz i dźwięk, uzasadnienie może być wygłoszone po ogłoszeniu sentencji wyroku

i utrwalone za pomocą tego urządzenia, o czym przewodniczący uprzedza przed wygłoszeniem

uzasadnienia. W razie wygłoszenia uzasadnienia na posiedzeniu nie podaje się odrębnie

zasadniczych powodów rozstrzygnięcia.

§ 2.

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia,

a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których

się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Pisemne uzasadnienie wyroku albo transkrypcję wygłoszonego uzasadnienia sporządza

się w terminie dwutygodniowym od dnia zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem,

a gdy wniosek taki nie był zgłoszony - od dnia zaskarżenia wyroku lub wniesienia skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W sprawie zawiłej, w

razie niemożności sporządzenia pisemnego uzasadnienia w terminie, prezes sądu może

przedłużyć ten termin na czas oznaczony, nie dłuższy niż trzydzieści dni.

§ 1.

W sprawach rozstrzyganych w składzie trzech sędziów zawodowych uzasadnienie wyroku

podpisują sędziowie, którzy brali udział w jego wydaniu. Jeżeli którykolwiek z sędziów

nie może podpisać uzasadnienia, przewodniczący lub najstarszy służbą sędzia zaznacza

na wyroku przyczynę braku podpisu.

§ 2.

Uzasadnienie wyroku w sprawie rozpoznawanej z udziałem ławników podpisuje tylko przewodniczący.

W razie złożenia zdania odrębnego uzasadnienie wyroku podpisuje przewodniczący wraz

z ławnikami.

§ 1.

Wyrok z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która zgłosiła wniosek o doręczenie

wyroku z uzasadnieniem.

§ 1

Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym sąd z urzędu doręcza stronom. Stronie działającej

bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej doręcza się też pouczenie o sposobie i terminach wniesienia

środka zaskarżenia.

§ 2.

Jeżeli uzasadnienie zostało wygłoszone na posiedzeniu, stronie, która w terminie tygodniowym

od dnia ogłoszenia sentencji, a w przypadku, o którym mowa w art. 327 § 2 - od dnia

doręczenia sentencji, zgłosiła wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem doręcza

się wyrok wraz z transkrypcją uzasadnienia. Wniosek spóźniony sąd odrzuca na posiedzeniu

niejawnym. Doręczenie wyroku z transkrypcją uzasadnienia jest równoznaczne z doręczeniem

wyroku z uzasadnieniem.

§ 1.

Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia. Wyrok wydany na posiedzeniu

niejawnym wiąże sąd od chwili podpisania sentencji.

§ 2.

Jednakże w razie cofnięcia pozwu przed uprawomocnieniem się wyroku i przed jego zaskarżeniem

z jednoczesnym zrzeczeniem się dochodzonego roszczenia, a za zgodą pozwanego również

bez takiego zrzeczenia się, sąd pierwszej instancji uchyli swój wyrok i postępowanie

w sprawie umorzy, jeżeli uzna cofnięcie takie za dopuszczalne. Postanowienie sądu

w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 1.

Sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli

1)

zasądza alimenty - co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa, a co do rat płatnych

przed wniesieniem powództwa za okres nie dłuższy niż za trzy miesiące;

2)

zasądza roszczenie uznane przez pozwanego;

3)

wyrok uwzględniający powództwo jest zaoczny.

§ 2.

Sąd może nadać wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli

zasądza należność z wekslu, czeku, warrantu, rewersu, dokumentu urzędowego lub dokumentu

prywatnego, którego prawdziwość nie została zaprzeczona, oraz jeżeli uwzględnia powództwo

o naruszenie posiadania.

§ 3.

Sąd może również na wniosek nadać wyrokowi nadającemu się do wykonania w drodze egzekucji

rygor natychmiastowej wykonalności, gdyby opóźnienie uniemożliwiało lub znacznie utrudniało

wykonanie wyroku albo narażało powoda na szkodę.

§ 1.

Sąd może uzależnić natychmiastową wykonalność wyroku od złożenia przez powoda stosownego

zabezpieczenia.

§ 2.

Zabezpieczenie może polegać również na wstrzymaniu wydania powodowi rzeczy odebranych

pozwanemu lub sum pieniężnych po ich wyegzekwowaniu albo na wstrzymaniu sprzedaży

zajętego majątku ruchomego.

§ 3.

Sprzedaż lub przejęcie na własność zajętej nieruchomości wstrzymuje się z urzędu do

czasu uprawomocnienia się wyroku.

§ 4.

Zabezpieczenie nie może być zarządzone co do należności alimentacyjnych w granicach,

w jakich sąd nadaje wyrokowi zasądzającemu te należności rygor natychmiastowej wykonalności

z urzędu.

§ 1.

Natychmiastowa wykonalność nie będzie orzeczona nawet za zabezpieczeniem, jeżeli wskutek

wykonania wyroku mogłaby wyniknąć dla pozwanego niepowetowana szkoda. Przepisu tego

nie stosuje się do wyroków zasądzających alimenty w granicach, w jakich sąd nadaje

wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu.

§ 2.

Natychmiastowa wykonalność nie będzie również orzeczona nawet za zabezpieczeniem w

sprawach przeciwko Skarbowi Państwa.

Rygor natychmiastowej wykonalności obowiązuje od chwili ogłoszenia wyroku lub postanowienia,

którym go nadano, a gdy ogłoszenia nie było - od chwili podpisania sentencji orzeczenia.

Natychmiastowa wykonalność wyroku wygasa z chwilą ogłoszenia, a jeżeli nie było ogłoszenia,

z chwilą podpisania sentencji orzeczenia zmieniającego albo uchylającego wyrok lub

postanowienie o natychmiastowej wykonalności wyroku - w takim zakresie, w jakim nastąpiła

zmiana lub uchylenie.

§ 1.

Uchylając lub zmieniając wyrok, któremu nadany został rygor natychmiastowej wykonalności,

sąd na wniosek pozwanego orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie o zwrocie spełnionego

lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu poprzedniego stanu.

§ 2.

Przepis paragrafu poprzedzającego nie wyłącza możliwości dochodzenia w osobnym procesie

naprawienia szkody poniesionej wskutek wykonania wyroku.

§ 1.

Jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia

się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny.

§ 2.

W tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych

przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą,

chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia

prawa.

§ 3.

(uchylony)

Wyrok wydany w nieobecności pozwanego nie będzie zaoczny, jeżeli pozwany żądał przeprowadzenia

rozprawy w swej nieobecności albo składał już w sprawie wyjaśnienia ustnie lub na

piśmie.

W razie nienadejścia dowodu doręczenia na dzień rozprawy sąd może w ciągu następnych

dwóch tygodni wydać na posiedzeniu niejawnym wyrok zaoczny, jeżeli w tym czasie otrzyma

dowód doręczenia. Wyrok taki wiąże sąd od chwili podpisania sentencji.

Wyrok zaoczny sąd uzasadnia, gdy powództwo zostało oddalone w całości lub w części,

a powód zażądał uzasadnienia w ciągu tygodnia od doręczenia mu wyroku, albo gdy powód,

który żądania takiego nie zgłosił, wniósł apelację w przepisanym terminie.

Wyroki zaoczne doręcza się z urzędu obu stronom z pouczeniem o przysługujących im

środkach zaskarżenia. Pozwanego poucza się także o treści art. 344 § 2 zdanie drugie.

Jeżeli po wydaniu wyroku zaocznego okaże się, że pozwany w chwili wniesienia pozwu

nie miał zdolności sądowej, zdolności procesowej albo organu powołanego do jego reprezentowania,

a braki te nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie zgodnie z przepisami kodeksu,

sąd z urzędu uchyla wyrok zaoczny i wydaje odpowiednie postanowienie.

§ 1.

Pozwany, przeciwko któremu zapadł wyrok zaoczny, może złożyć sprzeciw w ciągu dwóch

tygodni od doręczenia mu wyroku.

§ 2.

W piśmie zawierającym sprzeciw pozwany powinien przytoczyć zarzuty, które pod rygorem

ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, oraz okoliczności

faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni,

że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych

twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne

wyjątkowe okoliczności.

§ 3.

Sprzeciw złożony po terminie oraz sprzeciw, którego braków strona w wyznaczonym terminie

nie uzupełniła, a także sprzeciw nieopłacony, sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.

Jeżeli sprzeciw został złożony prawidłowo, przewodniczący wyznacza termin rozprawy

i zarządza doręczenie sprzeciwu powodowi.

§ 1.

Na wniosek pozwanego sąd zawiesi rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi

zaocznemu, jeżeli wyrok ten został wydany z naruszeniem przepisów o dopuszczalności

jego wydania albo jeżeli pozwany uprawdopodobni, że jego niestawiennictwo było niezawinione,

a przedstawione w sprzeciwie okoliczności wywołują wątpliwości co do zasadności wyroku

zaocznego. Zawieszając wykonalność wyroku, sąd może zarządzić środki zabezpieczenia

w myśl oddziału poprzedzającego.

§ 2.

Wniosek o zawieszenie natychmiastowej wykonalności sąd może rozstrzygnąć na posiedzeniu

niejawnym.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok, którym wyrok zaoczny w całości lub

części utrzymuje w mocy albo uchyla go i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też pozew odrzuca

lub postępowanie umarza. Przepis art. 332 § 2 stosuje się odpowiednio.

Koszty rozprawy zaocznej i sprzeciwu ponosi pozwany, choćby następnie wyrok zaoczny

został uchylony, chyba że niestawiennictwo pozwanego było niezawinione lub że nie

dołączono do akt nadesłanych do sądu przed rozprawą wyjaśnień pozwanego.

§ 1.

W razie cofnięcia sprzeciwu sąd, jeżeli uzna, że cofnięcie jest dopuszczalne, umarza

postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu i orzeka o kosztach jak przy cofnięciu

pozwu. Wyrok zaoczny staje się wówczas prawomocny.

§ 2.

Przepis art. 203 § 4 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe

lub inne oczywiste omyłki.

§ 2.

Sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym; o sprostowaniu umieszcza

się wzmiankę na oryginale wyroku, a na żądanie stron także na udzielonych im wypisach.

Dalsze odpisy i wypisy powinny być zredagowane w brzmieniu uwzględniającym postanowienie

o sprostowaniu.

§ 3.

Jeżeli sprawa toczy się przed sądem drugiej instancji, sąd ten może z urzędu sprostować

wyrok pierwszej instancji.

§ 1.

Strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje

z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie

orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku

dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.

§ 2.

Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów lub natychmiastowej wykonalności

sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.

§ 3.

Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w postaci wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy

wyłącznie kosztów lub natychmiastowej wykonalności.

Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie

w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.

Wniosek o sprostowanie, uzupełnienie lub wykładnię wyroku nie ma wpływu na bieg terminu

do wniesienia środka zaskarżenia.

§ 1.

Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, sąd rozstrzyga sprawę, wydając nakaz zapłaty.

§ 2.

(uchylony)

Do nakazów zapłaty stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli kodeks nie

stanowi inaczej.

Jeżeli kodeks nie przewiduje wydania wyroku lub nakazu zapłaty, sąd wydaje postanowienie.

§ 1.

Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem

prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne.

§ 2.

Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym, jeżeli

powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew w piśmie procesowym albo gdy strony zawarły

ugodę przed mediatorem, którą zatwierdził sąd.

Rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wydanych

na posiedzeniach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji,

jeżeli nie przysługuje na nie zażalenie.

§ 1.

Postanowienia ogłoszone na posiedzeniu jawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlegają

one zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia

ogłoszenia postanowienia. Postanowienia te doręcza się tylko tej stronie, która zażądała

sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

§ 2

Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu obu stronom, chyba

że przepis szczególny stanowi inaczej. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia,

postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem; doręczając postanowienie, należy pouczyć

stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub

radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o dopuszczalności, terminie

i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.

§ 3.

Uzasadnienie, o którym mowa w paragrafach poprzedzających, należy sporządzić w ciągu

tygodnia od dnia wydania postanowienia na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli postanowienie

wydano na posiedzeniu jawnym, termin tygodniowy liczy się od dnia, w którym zażądano

jego doręczenia, a gdy żądania takiego nie było - od dnia wniesienia zażalenia.

§ 4.

Postanowień, które odnoszą się wyłącznie do innych osób (świadka, biegłego, osoby

trzeciej), nie doręcza się stronom; osobom, których te postanowienia dotyczą, doręcza

się je tylko wówczas, gdy nie były one obecne na posiedzeniu, na którym postanowienia

te zostały wydane.

Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże sąd od chwili, w której zostało

podpisane wraz z uzasadnieniem, jeżeli zaś sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili

podpisania sentencji.

§ 1.

Postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek

zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

§ 2.

Postanowienia, o których mowa w § 1, mogą być zmieniane lub uchylane także wówczas,

gdy zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny

za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą.

Postanowienia stają się skuteczne w takim zakresie i w taki sposób, jaki wynika z

ich treści, z chwilą ogłoszenia, a jeżeli ogłoszenia nie było - z chwilą podpisania

sentencji.

Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli kodeks nie stanowi

inaczej.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego.

Do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy o postanowieniach

sądu.

§ 1.

Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy

lub inny środek zaskarżenia.

§ 2.

Mimo niedopuszczalności odrębnego zaskarżenia nie stają się prawomocne postanowienia

podlegające rozpoznaniu przez sąd drugiej instancji, gdy sąd ten rozpoznaje sprawę,

w której je wydano.

§ 3.

Jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej

z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że sąd drugiej instancji może z urzędu rozpoznać

sprawę także w tej części.

§ 1.

Prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony sąd pierwszej instancji na posiedzeniu

niejawnym, a dopóki akta sprawy znajdują się w sądzie drugiej instancji - ten sąd.

Stwierdzenia dokonuje sąd jednoosobowo.

§ 2.

Postanowienia w sprawie, o której mowa w § 1, może wydać także referendarz sądowy.

§ 1.

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne

sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w

ustawie przewidzianych także inne osoby.

§ 2.

Kodeks postępowania karnego określa, w jakim zakresie orzeczenia sądu cywilnego nie wiążą sądu w postępowaniu

karnym.

Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą

sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

§ 1.

Od wyroku sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu drugiej instancji.

§ 2.

Apelację od wyroku sądu rejonowego rozpoznaje sąd okręgowy, a od wyroku sądu okręgowegojako

pierwszej instancji - sąd apelacyjny.

§ 3.

Rozpoznanie sprawy następuje w składzie trzech sędziów zawodowych. Postanowienia dotyczące

postępowania dowodowego na posiedzeniu niejawnym wydaje sąd w składzie jednego sędziego.

§ 4.

Postanowienie o przyznaniu i cofnięciu zwolnienia od kosztów sądowych, o odmowie zwolnienia,

o odrzuceniu wniosku o zwolnienie oraz o nałożeniu na stronę obowiązku uiszczenia

kosztów i skazaniu na grzywnę, jak również postanowienie o ustanowieniu, cofnięciu

ustanowienia, o odrzuceniu wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz

o skazaniu na grzywnę i nałożeniu na stronę obowiązku uiszczenia ich wynagrodzenia

sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.

§ 1.

Apelacja powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto

zawierać

1)

oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony

w całości czy w części;

2)

zwięzłe przedstawienie zarzutów;

3)

uzasadnienie zarzutów;

4)

powołanie, w razie potrzeby, nowych faktów i dowodów oraz wykazanie, że ich powołanie

w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie było możliwe albo że potrzeba powołania

się na nie wynikła później;

5)

wniosek o zmianę lub o uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub

uchylenia.

§ 2.

W sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć wartość przedmiotu zaskarżenia. Wartość

ta może być oznaczona na kwotę wyższą od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie

jedynie wtedy, gdy powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie. Przepisy

art. 19-24 i 25 § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym

od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem.

§ 2.

Jeżeli strona nie zgłosiła wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w terminie

tygodniowym od dnia ogłoszenia sentencji, termin do wniesienia apelacji biegnie od

dnia, w którym upłynął termin do zgłoszenia takiego wniosku.

§ 3.

Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego

upływem strona wniosła apelację do sądu drugiej instancji. W takim wypadku sąd ten

niezwłocznie przesyła apelację do sądu, który wydał zaskarżony wyrok.

Sąd pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie

przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również

apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

(utracił moc)