Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

1.

Ochronę zdrowia psychicznego zapewniają organy administracji rządowej i samorządowej

oraz instytucje do tego powołane.

2.

W działaniach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego mogą uczestniczyć stowarzyszenia

i inne organizacje społeczne, fundacje, samorządy zawodowe, kościoły i inne związki

wyznaniowe oraz grupy samopomocy pacjentów i ich rodzin, a także inne osoby fizyczne

i prawne.

1.

Ochrona zdrowia psychicznego obejmuje realizację zadań dotyczących w szczególności

1)

promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom psychicznym;

2)

zapewnienia osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej

opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku

rodzinnym i społecznym;

3)

kształtowania wobec osób z zaburzeniami psychicznymi właściwych postaw społecznych,

a zwłaszcza zrozumienia, tolerancji, życzliwości, a także przeciwdziałania ich dyskryminacji.

2.

Zadania, o których mowa w ust. 1 pkt 1, są realizowane w ramach Narodowego Programu

Zdrowia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym

(Dz. U. poz. 1916 oraz z 2016 r. poz. 2003), zwanego dalej „Narodowym Programem Zdrowia”, a zadania, o których mowa w ust. 1

pkt 2 i 3, poprzez działania określone w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego.

3.

Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego określa w szczególności

1)

okres jego obowiązywania;

2)

diagnozę sytuacji i zagrożeń dla zdrowia psychicznego, w tym zróżnicowań regionalnych;

3)

cele główne i cele szczegółowe;

4)

podmioty biorące udział w jego realizacji;

5)

sposób realizacji zadań;

6)

niezbędne działania legislacyjne, w szczególności mające na celu zapewnienie przestrzegania

praw osób z zaburzeniami psychicznymi.

4.

Prowadzenie działań określonych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego

należy do

1)

zadań własnych samorządów województw, powiatów i gmin;

2)

zadań Narodowego Funduszu Zdrowia oraz ministrów właściwych ze względu na charakter

działań określonych w programie.

5.

Wskazane w ust. 4 pkt 1 działania polegają w szczególności na

1)

promowaniu zdrowia psychicznego i zapobieganiu zaburzeniom psychicznym;

2)

zapewnieniu osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej, zintegrowanej i dostępnej

opieki zdrowotnej oraz innych form pomocy niezbędnych do życia w środowisku społecznym,

rodzinnym i zawodowym.

6.

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, Narodowy Program Ochrony Zdrowia

Psychicznego, uwzględniając zagadnienia, o których mowa w ust. 3, oraz biorąc pod

uwagę konieczność ochrony praw osób z zaburzeniami psychicznymi.

7.

Minister właściwy do spraw zdrowia przedkłada Radzie Ministrów, w terminie do dnia

30 września każdego roku, informację o realizacji działań wynikających z Narodowego

Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w roku poprzednim.

8.

Rada Ministrów składa corocznie Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie do dnia

31 października, informację o realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego

w roku poprzednim.

Ilekroć przepisy niniejszej ustawy stanowią o

1)

osobie z zaburzeniami psychicznymi, odnosi się to do osoby

a)

chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne),

b)

upośledzonej umysłowo,

c)

wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy

medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych

lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym;

2)

szpitalu psychiatrycznym, odnosi się to również do

a)

oddziału psychiatrycznego w szpitalu ogólnym,

b)

kliniki psychiatrycznej,

c)

sanatorium dla osób z zaburzeniami psychicznymi,

d

innego zakładu leczniczego podmiotu leczniczego w rozumieniu przepisów o działalności

leczniczej, sprawującego całodobową opiekę psychiatryczną lub odwykową,

niezależnie od podmiotu, który je tworzy i utrzymuje;

3)

domu pomocy społecznej lub środowiskowym domu samopomocy, odnosi się to również do

wszelkich form pomocy instytucjonalnej dla osób, o których mowa w pkt 1;

4)

zgodzie, oznacza to swobodnie wyrażoną zgodę osoby z zaburzeniami psychicznymi, która

- niezależnie od stanu jej zdrowia psychicznego - jest rzeczywiście zdolna do zrozumienia

przekazywanej w dostępny sposób informacji o celu przyjęcia do szpitala psychiatrycznego,

jej stanie zdrowia, proponowanych czynnościach diagnostycznych i leczniczych oraz

o dających się przewidzieć skutkach tych działań lub ich zaniechania;

5)

dyspozytorze medycznym, kierującym akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych,

zespole ratownictwa medycznego, należy przez to rozumieć odpowiednio: dyspozytora

medycznego, kierującego akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych, zespół

ratownictwa medycznego w rozumieniu ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1868 i 2020 oraz z 2017 r. poz. 60);

6)

przymusie bezpośrednim, bez wskazania środka przymusu bezpośredniego, należy przez

to rozumieć

a)

przytrzymanie - doraźne, krótkotrwałe unieruchomienie osoby z użyciem siły fizycznej,

b)

przymusowe zastosowanie leków - doraźne lub przewidziane w planie postępowania leczniczego

wprowadzenie leków do organizmu osoby - bez jej zgody,

c)

unieruchomienie - obezwładnienie osoby z użyciem pasów, uchwytów, prześcieradeł, kaftana

bezpieczeństwa lub innych urządzeń technicznych,

d)

izolację - umieszczenie osoby, pojedynczo, w zamkniętym i odpowiednio przystosowanym

pomieszczeniu.

1.

Działania zapobiegawcze w zakresie ochrony zdrowia psychicznego są podejmowane przede

wszystkim wobec dzieci, młodzieży, osób starszych i wobec osób znajdujących się w

sytuacjach stwarzających zagrożenie dla ich zdrowia psychicznego.

2.

Działania, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności

1)

stosowanie zasad ochrony zdrowia psychicznego w pracy szkół, placówek systemu oświaty,

placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych oraz w jednostkach wojskowych;

2)

tworzenie placówek rozwijających działalność zapobiegawczą, przede wszystkim poradnictwa

psychologicznego, oraz placówek specjalistycznych, z uwzględnieniem wczesnego rozpoznawania

potrzeb dzieci z zaburzeniami rozwoju psychoruchowego;

3)

wspieranie grup samopomocy i innych inicjatyw społecznych w zakresie ochrony zdrowia

psychicznego;

4)

rozwijanie działalności zapobiegawczej w zakresie ochrony zdrowia psychicznego przez

podmioty lecznicze;

5)

wprowadzanie zagadnień ochrony zdrowia psychicznego do programu przygotowania zawodowego

osób zajmujących się wychowaniem, nauczaniem, resocjalizacją, leczeniem i opieką,

zarządzaniem i organizacją pracy oraz organizacją wypoczynku;

6)

podejmowanie badań naukowych służących umacnianiu zdrowia psychicznego i zapobieganiu

zaburzeniom psychicznym;

7)

uwzględnianie zagadnień zdrowia psychicznego w działalności publicznych środków masowego

przekazu, a zwłaszcza w programach radiowych i telewizyjnych.

3.

(uchylony)

1.

Tworzy się Radę do spraw Zdrowia Psychicznego, zwaną dalej „Radą”, jako działający

przy ministrze właściwym do spraw zdrowia organ koordynacyjno-doradczy w sprawach

z zakresu ochrony zdrowia psychicznego.

2.

Do zadań Rady należy w szczególności

1)

monitorowanie realizacji zadań określonych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego;

2)

opiniowanie projektów informacji o realizacji zadań wynikających z Narodowego Programu

Ochrony Zdrowia Psychicznego;

3)

występowanie do ministrów właściwych do spraw: kultury fizycznej, nauki, oświaty i

wychowania, pracy, spraw wewnętrznych, szkolnictwa wyższego, zabezpieczenia społecznego

oraz Ministra Sprawiedliwości i Ministra Obrony Narodowej, w sprawach założeń i projektów

programów działań z zakresu ochrony zdrowia psychicznego;

4)

inicjowanie działalności badawczo-wdrożeniowej w sprawach, o których mowa w art. 2

ust. 1;

5)

opiniowanie projektów przepisów prawnych dotyczących ochrony zdrowia psychicznego.

3.

Minister właściwy do spraw zdrowia powołuje i odwołuje, z własnej inicjatywy lub na

wniosek ministrów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, przewodniczącego, zastępcę przewodniczącego,

sekretarza i członków Rady - spośród specjalistów z zakresu medycyny, pedagogiki,

psychologii, socjologii, a także innych dziedzin nauki i praktyki, mających zastosowanie

w ochronie zdrowia psychicznego.

4.

Za udział w pracach Rady członkom Rady nie przysługuje wynagrodzenie. Członkom Rady

przysługuje zwrot kosztów podróży w wysokości i na warunkach określonych w przepisach

dotyczących należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub

samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

5.

Wydatki związane z działalnością Rady są finansowane z budżetu państwa, z części,

której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia.

6.

Szczegółowe warunki i tryb działania Rady określa statut nadany, w drodze zarządzenia,

przez ministra właściwego do spraw zdrowia.

Opieka zdrowotna nad osobami z zaburzeniami psychicznymi jest wykonywana w ramach

podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej, zwłaszcza psychiatrycznej opieki

zdrowotnej - w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej, dziennej, szpitalnej i środowiskowej

oraz w domach pomocy społecznej.

Podmiot leczniczy prowadzący centrum zdrowia psychicznego zapewnia kompleksową opiekę

zdrowotną nad osobami z zaburzeniami psychicznymi na określonym obszarze terytorialnym

w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej, dziennej, szpitalnej i środowiskowej.

1.

Samorząd województwa zgodnie z potrzebami wynikającymi w szczególności z liczby i

struktury społecznej ludności województwa tworzy i prowadzi podmioty lecznicze udzielające

świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej.

2.

(uchylony)

3.

Zadania, o których mowa w art. 18 ust. 10 pkt 2, art. 40 ust. 1 i art. 46 ust. 2b,

są zadaniami z zakresu administracji rządowej.

Powiat organizuje i zapewnia usługi w odpowiednim standardzie w domach pomocy społecznej

dostosowanych do szczególnych potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi. Domy te są

tworzone na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(Dz. U. z 2016 r. poz. 930, z późn. zm..

1.

Dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia

organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, w szczególności w przedszkolach,

szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych,

w domach pomocy społecznej i podmiotach leczniczych, a także w domu rodzinnym.

2.

Dla osób, o których mowa w ust. 1, organizuje się również rehabilitację leczniczą,

zawodową i społeczną. Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze są bezpłatne.

Opieka niezbędna do prowadzenia rehabilitacji i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych

wchodzi w zakres tych czynności.

3.

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z ministrem właściwym

do spraw zabezpieczenia społecznego i ministrem właściwym do spraw zdrowia określi,

w drodze rozporządzenia, warunki i sposób organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych

dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, uwzględniając

potrzebę zapewnienia jakości i dostępności tych zajęć.

4.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym

do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, cele, rodzaje, zakres programowy,

wymiar czasu, sposób prowadzenia i dokumentowania zajęć rehabilitacji społecznej organizowanych

w domach pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz sposób nagradzania

uczestników tych zajęć, uwzględniając charakter potrzeb osób przebywających w tych

jednostkach oraz konieczność promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom

psychicznym.

5.

Naukę, zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze i rehabilitację mogą także organizować podmioty

wymienione w art. 1 ust. 2.

1.

Jednostki organizacyjne i inne podmioty działające na podstawie ustawy o pomocy społecznej, zwane dalej „organami do spraw pomocy społecznej”, w porozumieniu z podmiotami leczniczymi

udzielającymi świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej organizują

na obszarze swojego działania oparcie społeczne dla osób, które z powodu choroby psychicznej

lub upośledzenia umysłowego mają poważne trudności w życiu codziennym, zwłaszcza w

kształtowaniu swoich stosunków z otoczeniem, w zakresie edukacji, zatrudnienia oraz

w sprawach bytowych.

2.

Oparcie społeczne polega w szczególności na

1)

podtrzymywaniu i rozwijaniu umiejętności niezbędnych do samodzielnego, aktywnego życia;

2)

organizowaniu w środowisku społecznym pomocy ze strony rodziny, innych osób, grup,

organizacji społecznych i instytucji;

3)

udzielaniu pomocy finansowej, rzeczowej oraz innych świadczeń na zasadach określonych

w ustawie o pomocy społecznej.

1.

Usługi opiekuńcze powinny być dostosowane do szczególnych potrzeb osób z zaburzeniami

psychicznymi. Pomoc mieszkaniowa, jako forma usługi opiekuńczej, może polegać między

innymi na udostępnianiu miejsca w środowiskowym domu samopomocy.

2.

Środowiskowe domy samopomocy stosownie do potrzeb są organizowane, prowadzone i finansowane

przez organy do spraw pomocy społecznej na zasadach określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Środowiskowe domy samopomocy mogą być także tworzone przez podmioty wymienione w

art. 1 ust. 2.

3.

Jednostka organizacyjna pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi udziela

osobie w niej przebywającej, adekwatnie do potrzeb i stanu zdrowia tej osoby, pomocy

w korzystaniu przez nią ze świadczeń zdrowotnych przysługujących na podstawie przepisów

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

4.

Zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, są realizowane jako zadania zlecone gminom przez

administrację rządową w ramach pomocy społecznej.

1.

Za świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej udzielane osobie,

o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. a i b, przez świadczeniodawcę, który zawarł umowę

o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1793, z późn. zm., zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”, nie pobiera się od tej osoby opłat.

2.

Osobom, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a i b, przebywającym w szpitalu psychiatrycznym

przysługują ponadto produkty lecznicze, wyroby medyczne, wyroby medyczne do diagnostyki

in vitro , wyposażenie wyrobów medycznych, wyposażenie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro oraz aktywne wyroby medyczne do implantacji, w rozumieniu

przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych

(Dz. U. z 2017 r. poz. 211), i środki pomocnicze, za które nie pobiera się od tych osób opłat.

3.

Osobom, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a i b, przysługują także produkty lecznicze

i wyroby medyczne określone w wykazach, o których mowa w art. 37 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego

przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1536 i 1579), w zakresie kategorii, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, zakwalifikowane

do odpłatności zgodnie z art. 6 ust. 2 tej ustawy.

1.

Osoba korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez szpital psychiatryczny

ma prawo do pomocy w ochronie swoich praw.

2.

Prawo do pomocy w ochronie praw osoby, o której mowa w ust. 1, przysługuje również

jej przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu.

3.

Świadczeniodawca informuje osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, o zakresie działania

i sposobie kontaktu z Rzecznikiem Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, o którym

mowa w art. 10b ust. 1.

4.

Osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, mają prawo w szczególności do

1)

przekazania ustnych i pisemnych skarg dotyczących naruszenia praw osoby, o której

mowa w ust. 1;

2)

spotkania z Rzecznikiem Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, w warunkach zapewniających

swobodę wypowiedzi, nie później niż w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia takiej potrzeby;

3)

uzyskania informacji o rozstrzygnięciu zgłoszonej sprawy.

1.

Ochrona praw osób, o których mowa w art. 10a ust. 1, należy do zadań Rzeczników Praw

Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego.

2.

Do zadań Rzecznika Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego należy w szczególności

1)

pomoc w dochodzeniu praw w sprawach związanych z przyjęciem, leczeniem, warunkami

pobytu i wypisaniem ze szpitala psychiatrycznego;

2)

wyjaśnianie lub pomoc w wyjaśnianiu ustnych i pisemnych skarg tych osób;

3)

współpraca z rodziną, przedstawicielem ustawowym, opiekunem prawnym lub faktycznym

tych osób;

4)

inicjowanie i prowadzenie działalności edukacyjno-informacyjnej w zakresie praw osób

korzystających ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez szpital psychiatryczny.

3.

W zakresie zadań, o których mowa w ust. 1 i 2, Rzecznik Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego

współpracuje z

1)

Rzecznikiem Praw Obywatelskich;

2)

Rzecznikiem Praw Dziecka;

3)

konsultantem krajowym i konsultantami wojewódzkimi w dziedzinie psychiatrii.

4.

Rzecznik Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego w celu realizacji zadań, o których

mowa w ust. 1 i 2, ma prawo

1)

wstępu do pomieszczeń szpitala psychiatrycznego związanych z udzielaniem świadczeń

zdrowotnych;

2)

występowania z wnioskiem do personelu podmiotu leczniczego w rozumieniu przepisów

o działalności leczniczej, w szczególności do lekarza prowadzącego, ordynatora oddziału

psychiatrycznego (lekarza kierującego oddziałem) lub kierownika podmiotu leczniczego,

oraz do podmiotu tworzącego w rozumieniu tej ustawy, o podjęcie działań zmierzających

do usunięcia przyczyny skargi lub zaistniałych naruszeń;

3)

wglądu w dokumentację medyczną za zgodą osoby, o której mowa w art. 10a ust. 1, jej

przedstawiciela ustawowego, opiekuna prawnego lub faktycznego;

4)

porozumiewania się z osobami, o których mowa w art. 10a ust. 1 i 2, bez udziału innych

osób.

5.

Kierownik zapewnia Rzecznikowi Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego warunki do

wykonywania jego zadań, w szczególności

1)

umożliwia przyjmowanie skarg, o których mowa w art. 10a ust. 4 pkt 1, przez Rzecznika;

2)

udostępnia pomieszczenia przeznaczone do odbywania spotkań z osobami, o których mowa

w art. 10a ust. 1 i 2.

6.

Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb

i sposób działania Rzecznika Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, uwzględniając

terytorialny obszar działania Rzeczników w odniesieniu do różnych form opieki psychiatrycznej.

1.

Rzecznikiem Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego może być osoba, z zastrzeżeniem

ust. 2, która

1)

posiada wykształcenie wyższe;

2)

posiada wiedzę na temat praw i wolności człowieka, w szczególności osoby z zaburzeniami

psychicznymi, a także możliwości skutecznej ochrony tych praw;

3)

posiada doświadczenie w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi;

4)

jest obywatelem polskim;

5)

korzysta z pełni praw publicznych;

6)

nie była karana za przestępstwo popełnione z winy umyślnej;

7)

cieszy się nieposzlakowaną opinią.

2.

Rzecznik Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego nie może być

1)

świadczeniodawcą w rozumieniu art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach;

2)

właścicielem podmiotu wykonującego działalność leczniczą będącym świadczeniodawcą,

o którym mowa w art. 5 pkt 41 lit. a ustawy o świadczeniach, jego pracownikiem lub

osobą współpracującą ze świadczeniodawcą;

3)

właścicielem lub pracownikiem apteki, hurtowni farmaceutycznej lub wytwórcą produktu

leczniczego lub wyrobu medycznego, wyrobu medycznego do diagnostyki in vitro , wyposażenia wyrobu medycznego, wyposażenia wyrobu medycznego do diagnostyki in vitro oraz aktywnego wyrobu medycznego do implantacji, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych;

4)

właścicielem akcji albo udziałów w spółce prowadzącej aptekę lub hurtownię farmaceutyczną

albo wytwarzającej produkty lecznicze lub wyroby medyczne;

5)

członkiem Rady Narodowego Funduszu Zdrowia albo rady oddziału wojewódzkiego Narodowego

Funduszu Zdrowia;

6)

pracownikiem Narodowego Funduszu Zdrowia.

Rzecznicy Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego są pracownikami Biura Rzecznika

Praw Pacjenta, o którym mowa w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

(Dz. U. z 2016 r. poz. 186, 823, 960 i 1070), i wykonują swoje zadania przy pomocy tego Biura.

1.

Orzeczenie o stanie zdrowia osoby z zaburzeniami psychicznymi, opinię lub skierowanie

do innego lekarza lub psychologa albo podmiotu leczniczego lekarz może wydać wyłącznie

na podstawie uprzedniego osobistego zbadania tej osoby. Skierowanie do szpitala psychiatrycznego

wydawane jest w dniu badania, a jego ważność wygasa po upływie 14 dni.

2.

Wskazany w ust. 1 okres ważności skierowania ulega przedłużeniu o czas oczekiwania

na przyjęcie do szpitala psychiatrycznego pod warunkiem wpisania na listę oczekujących

na udzielenie świadczenia, o której mowa w art. 20 ustawy o świadczeniach, w terminie

14 dni od dnia wystawienia skierowania.

Przy wyborze rodzaju i metod postępowania leczniczego bierze się pod uwagę nie tylko

cele zdrowotne, ale także interesy oraz inne dobra osobiste osoby z zaburzeniami psychicznymi

i dąży do osiągnięcia poprawy stanu zdrowia w sposób najmniej dla tej osoby uciążliwy.

Osoba z zaburzeniami psychicznymi przebywająca w szpitalu psychiatrycznym lub w domu

pomocy społecznej ma prawo do porozumiewania się bez ograniczeń z rodziną i innymi

osobami; korespondencja takiej osoby nie podlega kontroli.

Osoba z zaburzeniami psychicznymi leczona w szpitalu psychiatrycznym może uzyskać

zgodę ordynatora (lekarza kierującego oddziałem) na okresowe przebywanie poza szpitalem

bez wypisywania jej z zakładu, jeżeli nie zagraża to jej życiu albo życiu lub zdrowiu

innych osób.

1.

Zajęcia rehabilitacyjne prowadzone w szpitalach psychiatrycznych i w domach pomocy

społecznej nie mogą być podporządkowane celom gospodarczym.

2.

Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, cele, rodzaje,

zakres programowy, wymiar czasu, sposób prowadzenia i dokumentowania zajęć rehabilitacyjnych

organizowanych w szpitalach psychiatrycznych oraz sposób nagradzania uczestników tych

zajęć, uwzględniając charakter potrzeb osób przebywających w szpitalach psychiatrycznych,

w tym potrzebę podnoszenia poziomu ich samodzielności.

W razie stwierdzenia, że dobro osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo

wymaga jej ubezwłasnowolnienia, kierownik podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia

zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej zawiadamia o tym prokuratora.

W razie stwierdzenia, że przedstawiciel ustawowy osoby chorej psychicznie lub upośledzonej

umysłowo nie wykonuje należycie swoich obowiązków wobec tej osoby, kierownik podmiotu

leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki

zdrowotnej zawiadamia o tym sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania tej osoby.

1.

Przymus bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, przy wykonywaniu czynności

przewidzianych w niniejszej ustawie, można stosować tylko wtedy, gdy przepis niniejszej

ustawy do tego upoważnia albo osoby te

1)

dopuszczają się zamachu przeciwko

a)

życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby lub

b)

bezpieczeństwu powszechnemu, lub

2)

w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich otoczeniu,

lub

3)

poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie podmiotu leczniczego udzielającego

świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej lub jednostki

organizacyjnej pomocy społecznej.

2.

O zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje lekarz, który określa rodzaj zastosowanego

środka przymusu oraz osobiście nadzoruje jego wykonanie. W szpitalach psychiatrycznych,

jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz w trakcie wykonywania czynności,

o których mowa w art. 21 ust. 3 oraz art. 46a ust. 3, jeżeli nie jest możliwe uzyskanie

natychmiastowej decyzji lekarza, o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje i

nadzoruje osobiście jego wykonanie pielęgniarka, która jest obowiązana niezwłocznie

zawiadomić o tym lekarza. Każdy przypadek zastosowania przymusu bezpośredniego i uprzedzenia

o możliwości jego zastosowania odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

3.

W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, która nie zatrudnia lekarza, informację,

o której mowa w ust. 2, pielęgniarka przekazuje kierownikowi jednostki, który niezwłocznie

informuje o tym upoważnionego przez marszałka województwa lekarza specjalistę w dziedzinie

psychiatrii.

4.

W szpitalu psychiatrycznym lekarz, o którym mowa w ust. 2, niezwłocznie zatwierdza

zastosowanie przymusu bezpośredniego zleconego przez pielęgniarkę lub nakazuje zaprzestanie

jego stosowania.

5.

Jeżeli nie jest możliwe uzyskanie natychmiastowej decyzji osoby, o której mowa w ust.

2, o zastosowaniu przymusu bezpośredniego w trakcie wykonywania czynności, o których

mowa w art. 21 ust. 3 oraz art. 46a ust. 3, lub wobec osoby, o której mowa w ust.

1, której pomocy udziela zespół ratownictwa medycznego, decyduje i nadzoruje osobiście

kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych, który jest obowiązany

niezwłocznie zawiadomić o tym dyspozytora medycznego. Każdy przypadek zastosowania

przymusu bezpośredniego i uprzedzenia o możliwości jego zastosowania odnotowuje się

w dokumentacji medycznej.

6.

Zastosowanie przymusu bezpośredniego wobec osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2,

polega na przytrzymaniu, przymusowym podaniu leków, unieruchomieniu lub izolacji,

a wobec osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 3 - na przytrzymaniu lub przymusowym podaniu

leku.

7.

W sytuacji, o której mowa w ust. 5, zastosowanie przymusu bezpośredniego polega na

przytrzymaniu lub unieruchomieniu. Przymus bezpośredni stosuje się nie dłużej niż

przez czas niezbędny do uzyskania pomocy lekarskiej, a w przypadku gdy jej uzyskanie

jest utrudnione, na czas niezbędny do przewiezienia osoby do podmiotu leczniczego

udzielającego świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej lub

szpitala wskazanego przez dyspozytora medycznego. Przewiezienie osoby z zastosowaniem

przymusu bezpośredniego następuje w obecności zespołu ratownictwa medycznego.

8.

Przed zastosowaniem przymusu bezpośredniego uprzedza się o tym osobę, wobec której

środek ten ma być podjęty. Przy wyborze środka przymusu należy wybierać środek możliwie

dla tej osoby najmniej uciążliwy, a przy stosowaniu przymusu należy zachować szczególną

ostrożność i dbałość o dobro tej osoby.

9.

W przypadkach określonych w ust. 1 jednostki systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne,

Policja oraz Państwowa Straż Pożarna są obowiązane do udzielania lekarzowi, pielęgniarce

lub kierującemu akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych pomocy na ich żądanie.

10.

Zasadność zastosowania przymusu bezpośredniego

1)

przez lekarza podmiotu leczniczego, w tym lekarza, który zatwierdził stosowanie środka

przymusu bezpośredniego zleconego przez inną osobę - ocenia, w terminie 3 dni, kierownik

tego podmiotu, jeżeli jest lekarzem, lub lekarz przez niego upoważniony;

2)

przez innego lekarza, pielęgniarkę jednostki organizacyjnej pomocy społecznej lub

kierującego akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych - ocenia, w terminie

3 dni, upoważniony przez marszałka województwa lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii.

11.

Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości oraz

ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,

sposób

1)

stosowania przymusu bezpośredniego,

2)

dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego,

3)

dokonywania oceny zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego

- uwzględniając potrzebę ochrony praw i godności osoby, wobec której jest stosowany

przymus bezpośredni.

Przewidziane w innych ustawach badanie stanu psychicznego osoby, przeprowadzane na

żądanie sądu, prokuratora lub innego uprawnionego organu, powinno się odbywać w podmiotach

leczniczych udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie psychiatrycznej opieki

zdrowotnej. W razie potrzeby badanie to może być przeprowadzone w rodzinnych ośrodkach

diagnostyczno-konsultacyjnych, a wyjątkowo także w miejscu zamieszkania osoby badanej.

Przepisy ustawy przewidujące wymóg wyrażenia zgody przez przedstawiciela ustawowego

osoby małoletniej lub osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie stosuje się również do

osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, jeżeli wynika to z postanowienia sądu opiekuńczego

o ustanowieniu kuratora.

1.

Osoba, której zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych może zagrażać

bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, bądź nie jest zdolna

do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, może być poddana badaniu psychiatrycznemu

również bez jej zgody, a osoba małoletnia lub ubezwłasnowolniona całkowicie - także

bez zgody jej przedstawiciela ustawowego. W tym przypadku art. 18 ma zastosowanie.

2.

Konieczność przeprowadzenia badania, o którym mowa w ust. 1, stwierdza lekarz psychiatra,

a w razie niemożności uzyskania pomocy lekarza psychiatry - inny lekarz. Przed przystąpieniem

do badania uprzedza się osobę badaną lub jej przedstawiciela ustawowego o przyczynach

przeprowadzenia badania bez jej zgody.

3.

W razie potrzeby lekarz przeprowadzający badanie zarządza bezzwłocznie przewiezienie

badanego do szpitala. Przewiezienie takiej osoby z zastosowaniem przymusu bezpośredniego

następuje w obecności lekarza, pielęgniarki lub zespołu ratownictwa medycznego.

4.

Lekarz, który przeprowadził badanie psychiatryczne określone w ust. 1, odnotowuje

tę czynność w dokumentacji medycznej, wskazując na okoliczności uzasadniające podjęcie

postępowania przymusowego. Przy ocenie zasadności poddania osoby badaniu bez jej zgody

stosuje się odpowiednio art. 18 ust. 10.

1.

Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje

za jej pisemną zgodą na podstawie ważnego skierowania do szpitala, jeżeli lekarz wyznaczony

do tej czynności, po osobistym zbadaniu tej osoby, stwierdzi wskazania do przyjęcia.

1a.

W nagłych przypadkach, w szczególności w przypadku braku możliwości uzyskania pomocy

lekarskiej przed zgłoszeniem się do szpitala, osoba z zaburzeniami psychicznymi może

być przyjęta do szpitala psychiatrycznego, za jej pisemną zgodą, bez skierowania,

o którym mowa w ust. 1.

2.

Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby chorej psychicznie lub osoby upośledzonej

umysłowo niezdolnej do wyrażenia zgody lub stosunku do przyjęcia do szpitala psychiatrycznego

i leczenia następuje po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego właściwego ze względu na

miejsce zamieszkania tej osoby.

2a.

W przypadkach nagłych osoba, o której mowa w ust. 2, może być przyjęta do szpitala

psychiatrycznego bez wcześniejszego uzyskania zgody sądu opiekuńczego. W takim przypadku

lekarz przyjmujący tę osobę ma obowiązek, o ile to możliwe, zasięgnięcia pisemnej

opinii innego lekarza, w miarę możliwości psychiatry, albo pisemnej opinii psychologa.

2b.

W przypadkach, o których mowa w ust. 2a, kierownik szpitala psychiatrycznego zawiadamia

niezwłocznie sąd opiekuńczy właściwy ze względu na siedzibę szpitala, w celu uzyskania

zgody sądu na pobyt tej osoby w szpitalu. W zawiadomieniu kierownik szpitala psychiatrycznego

wskazuje okoliczności uzasadniające przyjęcie.

2c.

Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 2, sprzeciwia się przyjęciu do szpitala psychiatrycznego,

a jej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że zagraża bezpośrednio własnemu życiu

albo życiu lub zdrowiu innych osób, stosuje się odpowiednio przepisy art. 23 ust.

3-5 oraz art. 25 i 27.

3.

Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie

następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego.

4.

Jeżeli przyjęcie do szpitala dotyczy osoby małoletniej powyżej 16 roku życia lub osoby

pełnoletniej całkowicie ubezwłasnowolnionej, zdolnej do wyrażenia zgody, jest wymagane

również uzyskanie zgody tej osoby na przyjęcie. W przypadku sprzecznych oświadczeń

w sprawie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego tej osoby i jej przedstawiciela ustawowego,

zgodę na przyjęcie do szpitala wyraża sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce

zamieszkania tej osoby.

5.

Przedstawiciel ustawowy osoby, która nie pozostaje pod władzą rodzicielską, wyraża

zgodę, o której mowa w ust. 3, za zgodą sądu opiekuńczego właściwego ze względu na

miejsce zamieszkania tej osoby; w wypadkach nagłych nie jest konieczne uzyskanie zgody

sądu opiekuńczego przed przyjściem do szpitala psychiatrycznego.

6.

O każdorazowym przyjęciu osoby z zaburzeniami psychicznymi, w warunkach przewidzianych

w ust. 5, kierownik szpitala psychiatrycznego zawiadamia bezzwłocznie sąd opiekuńczy

miejsca siedziby szpitala. W zawiadomieniu kierownik szpitala psychiatrycznego wskazuje

okoliczności uzasadniające przyjęcie.

1.

Osoba chora psychicznie może być przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez zgody wymaganej

w art. 22 tylko wtedy, gdy jej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu

tej choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób.

2.

O przyjęciu do szpitala osoby, o której mowa w ust. 1, postanawia lekarz wyznaczony

do tej czynności po osobistym jej zbadaniu i zasięgnięciu w miarę możliwości opinii

drugiego lekarza psychiatry albo psychologa.

3.

Lekarz, o którym mowa w ust. 2, jest obowiązany wyjaśnić choremu przyczyny przyjęcia

do szpitala bez zgody i poinformować go o jego prawach.

4.

Przyjęcie do szpitala, o którym mowa w ust. 1, wymaga zatwierdzenia przez ordynatora

(lekarza kierującego oddziałem) w ciągu 48 godzin od chwili przyjęcia. Kierownik szpitala

zawiadamia o powyższym sąd opiekuńczy miejsca siedziby szpitala w ciągu 72 godzin

od chwili przyjęcia.

5.

Czynności, o których mowa w ust. 2, 3 i 4, odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

1.

Osoba, której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych

zagraża bezpośrednio swojemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a zachodzą

wątpliwości, czy jest ona chora psychicznie, może być przyjęta bez zgody wymaganej

w art. 22 do szpitala w celu wyjaśnienia tych wątpliwości.

2.

Pobyt w szpitalu, o którym mowa w ust. 1, nie może trwać dłużej niż 10 dni.

3.

Do przyjęcia do szpitala, o którym mowa w ust. 1, stosuje się zasady i tryb postępowania

określony w art. 23.

1.

Na podstawie otrzymanego zawiadomienia sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie dotyczące

przyjęcia do szpitala psychiatrycznego osoby wymienionej w art. 22-24.

2.

Sąd opiekuńczy może rozpoznać sprawę również na wniosek tej osoby lub jej przedstawiciela

ustawowego, jej małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwa bądź osoby sprawującej

nad nią faktyczną opiekę albo z urzędu.

1.

W przypadku gdy osoba przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody wyraziła

potem zgodę na pobyt w tym szpitalu, sąd opiekuńczy umorzy postępowanie wszczęte na

skutek zawiadomienia lub wniosku, o którym mowa w art. 25, jeżeli uzna, że osoba ta

wyraziła zgodę.

2.

Przed umorzeniem postępowania sąd jest obowiązany wysłuchać osobę wymienioną w ust.

1.

O treści postanowienia w przedmiocie przyjęcia osoby, o której mowa w art. 23 i 24,

sąd opiekuńczy zawiadamia niezwłocznie szpital, w którym ta osoba przebywa. W razie

wydania postanowienia o braku podstaw do przyjęcia, szpital psychiatryczny jest obowiązany

wypisać tę osobę niezwłocznie po doręczeniu mu postanowienia sądu.

Jeżeli zachowanie osoby przyjętej do szpitala psychiatrycznego za zgodą wymaganą w

art. 22 wskazuje na to, że zachodzą okoliczności określone w art. 23 ust. 1, a zgoda

ta została cofnięta, stosuje się odpowiednio przepisy art. 23 ust. 2-5 oraz art. 25-27.

1.

Do szpitala psychiatrycznego może być również przyjęta, bez zgody wymaganej w art.

22, osoba chora psychicznie

1)

której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że nieprzyjęcie do szpitala spowoduje

znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia psychicznego,

bądź

2)

która jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych,

a uzasadnione jest przewidywanie, że leczenie w szpitalu psychiatrycznym przyniesie

poprawę jej stanu zdrowia.

2.

O potrzebie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego osoby, o której mowa w ust. 1,

bez jej zgody, orzeka sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania tej osoby - na wniosek jej

małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwa, jej przedstawiciela ustawowego lub

osoby sprawującej nad nią faktyczną opiekę.

3.

W stosunku do osoby objętej oparciem społecznym, o którym mowa w art. 8, wniosek może

zgłosić również organ do spraw pomocy społecznej.

1.

Do wniosku, o którym mowa w art. 29 ust. 2 i 3, dołącza się orzeczenie lekarza psychiatry

szczegółowo uzasadniające potrzebę leczenia w szpitalu psychiatrycznym. Orzeczenie

lekarz psychiatra wydaje na uzasadnione żądanie osoby lub organu uprawnionego do zgłoszenia

wniosku o wszczęcie postępowania.

2.

W przypadku niezałączenia do wniosku orzeczenia lekarskiego lub gdy zostało ono wydane

w okresie dłuższym niż 14 dni przed dniem złożenia wniosku, sąd zwraca wniosek. Przepisy

art. 130 Kodeksu postępowania cywilnego nie mają w tym przypadku zastosowania.

3.

W przypadku, o którym mowa w ust. 2, jeżeli treść wniosku lub załączone do wniosku

dokumenty uprawdopodabniają zasadność przyjęcia do szpitala psychiatrycznego, a złożenie

orzeczenia, o którym mowa w ust. 1, nie jest możliwe, sąd zarządza poddanie osoby,

której dotyczy wniosek, odpowiedniemu badaniu.

4.

Jeżeli osoba, o której mowa w art. 29 ust. 1, odmawia poddania się badaniu, może być

ono przeprowadzone bez jej zgody. Przepis art. 21 stosuje się odpowiednio.

(uchylony)

W razie stwierdzenia, że osoba, wobec której wszczęto postępowanie określone w art.

29 i 30, wskutek choroby psychicznej zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu

lub zdrowiu innych osób, stosuje się art. 23.

Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 23, 24 i 28, oraz postanowień i

zarządzeń sądu opiekuńczego przewidzianych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio

przepis art. 18 ust. 9.

1.

Wobec osoby przyjętej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody można stosować niezbędne

czynności lecznicze, mające na celu usunięcie przewidzianych w ustawie przyczyn przyjęcia

bez zgody.

2.

Lekarz wyznaczony do tych czynności zapoznaje osobę, o której mowa w ust. 1, z planowanym

postępowaniem leczniczym.

3.

Minister właściwy do spraw zdrowia, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej,

określi, w drodze rozporządzenia, wykaz świadczeń zdrowotnych stwarzających podwyższone

ryzyko dla pacjenta, których udzielenie wymaga zgody osoby określonej w ust. 1 lub

jej przedstawiciela ustawowego, uwzględniając konieczność ochrony praw i godności

osoby, której świadczenia te są udzielane, oraz potrzebę zapewnienia sprawnego przebiegu

postępowania leczniczego.

4.

Przepisy ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do osób umieszczonych w szpitalu psychiatrycznym

w trybie art. 24.

Wobec osoby przyjętej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody przymus bezpośredni

można stosować, poza okolicznościami określonymi w art. 18, także wtedy, gdy jest

to konieczne do dokonania niezbędnych czynności leczniczych, o których mowa w art.

33. Przymus bezpośredni można także stosować w celu zapobieżenia samowolnemu opuszczeniu

przez tę osobę szpitala psychiatrycznego.

1.

O wypisaniu ze szpitala psychiatrycznego osoby przebywającej w tym szpitalu bez jej

zgody postanawia ordynator (lekarz kierujący oddziałem), jeżeli uzna, że ustały przewidziane

w niniejszej ustawie przyczyny przyjęcia i pobytu tej osoby w szpitalu psychiatrycznym

bez jej zgody.

2.

Osoba ta może za swoją później wyrażoną zgodą pozostać w szpitalu psychiatrycznym,

jeżeli w ocenie lekarza jej dalszy pobyt w tym szpitalu jest celowy.

3.

O wypisaniu ze szpitala w trybie ust. 1 i okolicznościach, o których mowa w ust. 2,

kierownik szpitala psychiatrycznego zawiadamia sąd opiekuńczy.

1.

Osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym może złożyć w szpitalu, w dowolnej formie,

wniosek o nakazanie wypisania jej ze szpitala, co odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

2.

Osoba przebywająca bez swojej zgody w szpitalu psychiatrycznym, jej przedstawiciel

ustawowy, małżonek, rodzeństwo, krewni w linii prostej oraz osoba sprawująca faktyczną

nad nią opiekę mogą żądać wypisania tej osoby ze szpitala psychiatrycznego nie wcześniej

niż po upływie 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia sądu opiekuńczego w przedmiocie

przyjęcia do szpitala lub dalszego leczenia tej osoby bez jej zgody w tym szpitalu.

Żądanie takie może być zgłoszone w dowolnej formie; odnotowuje się je w dokumentacji

medycznej.

3.

W razie odmowy wypisania, osoba przebywająca w szpitalu oraz odpowiednio inne osoby

wymienione w ust. 2 mogą wystąpić do sądu opiekuńczego, w którego okręgu znajduje

się ten szpital, o nakazanie wypisania. Wniosek składa się w terminie 7 dni od powiadomienia

tej osoby o odmowie wypisania oraz o terminie i sposobie złożenia wniosku.

Przepisy niniejszego rozdziału oraz art. 14 nie mają zastosowania do osób kierowanych

do szpitala psychiatrycznego przez właściwy organ państwowy na podstawie innych ustaw.

Osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna

do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki

innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia

szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta

do domu pomocy społecznej.

1.

Jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają

zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej

osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca

zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody.

2.

Z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego,

jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych

potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga

dalszego leczenia w tym szpitalu.

3.

Jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan

psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy

społecznej orzeka sąd opiekuńczy.

Z dniem wejścia w życie ustawy przedsiębiorstwa podmiotów leczniczych stają się zakładami

leczniczymi podmiotów leczniczych.

1.

Zapewnienie realizacji postanowienia sądowego o przyjęciu do domu pomocy społecznej

osoby, o której mowa w art. 38, należy do starosty powiatu właściwego ze względu na

miejsce zamieszkania tej osoby.

2.

Jeżeli osoba, wobec której wydano postanowienie o przyjęciu do domu pomocy społecznej,

odmawia stawienia się w domu pomocy społecznej lub w inny sposób utrudnia wykonanie

tego postanowienia, sąd z urzędu lub na wniosek organu do spraw pomocy społecznej

może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie tej osoby do domu pomocy społecznej

przez Policję.

3.

W przypadku wystąpienia u osoby, o której mowa w art. 38, przebywającej w domu pomocy

społecznej, zachowań zagrażających jej życiu lub zdrowiu, lub życiu lub zdrowiu innych

osób, można wobec niej stosować przymus bezpośredni również w celu zapobieżenia opuszczeniu

domu pomocy społecznej.

1

Osoba przyjęta do domu pomocy społecznej w trybie art. 39, jej przedstawiciel ustawowy,

małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną

opiekę - mogą występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu

pomocy społecznej.

2.

Z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, może także wystąpić kierownik domu pomocy społecznej,

jeżeli uzna, że zmieniły się okoliczności uzasadniające orzeczenie o przyjęciu tej

osoby do domu pomocy społecznej bez jej zgody.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 34, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia;

2)

art. 21 pkt 4, który wchodzi w życie z dniem 30 czerwca 2016 r.

W postępowaniu przed sądem opiekuńczym w sprawach określonych w niniejszej ustawie

stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy.

1.

Do szpitala psychiatrycznego i domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób chorych

psychicznie lub upośledzonych umysłowo ma prawo wstępu o każdej porze sędzia w celu

kontroli legalności przyjęcia i przebywania w takim szpitalu lub domu pomocy społecznej

osób z zaburzeniami psychicznymi, przestrzegania ich praw oraz kontroli warunków,

w jakich one tam przebywają.

2.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia i ministrem

właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy

sposób i tryb sprawowania kontroli, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej dokumentowania,

uwzględniając potrzebę ochrony praw i godności osób przebywających w szpitalach psychiatrycznych

i domach pomocy społecznej, a także biorąc pod uwagę różne rodzaje i typy tych placówek.

1.

Dla osoby przebywającej w szpitalu psychiatrycznym sąd opiekuńczy miejsca siedziby

szpitala ustanawia na jej wniosek kuratora, jeżeli osoba ta w czasie pobytu w szpitalu

potrzebuje pomocy do prowadzenia wszystkich swoich spraw albo spraw określonego rodzaju.

Zakres obowiązków oraz uprawnień kuratora określa sąd opiekuńczy.

2.

Jeżeli osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym ze względu na stan zdrowia nie

jest zdolna do złożenia wniosku, sąd opiekuńczy może ustanowić dla niej kuratora z

urzędu.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do osób chorych psychicznie lub upośledzonych

umysłowo, przebywających w domu pomocy społecznej.

1.

W sprawach określonych w art. 25, 29, 36 ust. 3 i art. 39 sąd opiekuńczy orzeka po

przeprowadzeniu rozprawy; rozprawa powinna się odbyć nie później niż w terminie 14

dni od dnia wpływu wniosku lub otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w art. 23 ust.

4.

1a.

W przypadkach uzasadnionych interesem osoby, której postępowanie dotyczy bezpośrednio,

sąd zarządza przeprowadzenie rozprawy w szpitalu.

2.

Sędzia wizytujący szpital wysłuchuje osobę przyjętą do szpitala psychiatrycznego w

trybie art. 23, 24 lub 28 nie później niż w terminie 48 godzin od otrzymania zawiadomienia,

o którym mowa w art. 23 ust. 4. W razie stwierdzenia, że pobyt tej osoby w szpitalu

psychiatrycznym jest oczywiście bezzasadny, sędzia zarządza natychmiastowe jej wypisanie

ze szpitala i wnosi o umorzenie postępowania.

1.

W sprawach dotyczących przyjęcia osoby chorej psychicznie do szpitala psychiatrycznego

oraz wypisania jej z takiego szpitala uczestnikami postępowania z mocy prawa oprócz

wnioskodawcy są: ta osoba oraz jej przedstawiciel ustawowy. W miarę potrzeby sąd zawiadamia

o rozprawie małżonka osoby, której postępowanie dotyczy, oraz osobę sprawującą nad

nią faktyczną opiekę; mogą oni wziąć udział w każdym stanie sprawy i wtedy stają się

uczestnikami.

1a.

Osoba, której postępowanie dotyczy bezpośrednio, może być doprowadzona na rozprawę

sądową na mocy zarządzenia sądowego. W tym przypadku stosuje się odpowiednio art. 547 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

2.

Przed wydaniem postanowienia co do istoty sprawy, sąd jest obowiązany uzyskać opinię

jednego lub kilku lekarzy psychiatrów. Biegłym nie może być osoba, która uczestniczyła

w podjęciu decyzji o przyjęciu do szpitala lub odmowie wypisania osoby chorej psychicznie

ze szpitala psychiatrycznego.

2a.

Jeżeli osoba psychicznie chora, która ma być poddana badaniu przez biegłego, odmawia

stawienia się we wskazanym miejscu lub w inny sposób uchyla się od tego badania, sąd

może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie tej osoby przez Policję do wskazanego

miejsca.

2b.

Zapewnienie realizacji postanowienia sądowego o przyjęciu do szpitala psychiatrycznego

osoby, o której mowa w art. 29 ust. 1, należy do marszałka województwa.

2c.

Jeżeli osoba psychicznie chora, wobec której wydano postanowienie o przyjęciu do szpitala

psychiatrycznego, odmawia stawienia się w szpitalu psychiatrycznym lub w inny sposób

utrudnia wykonanie tego postanowienia, sąd z urzędu lub na wniosek upoważnionego przez

marszałka województwa lekarza psychiatry może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie

tej osoby do szpitala psychiatrycznego przez Policję.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do postępowania o przyjęciu do domu pomocy

społecznej; do czasu przyjęcia osoby, o której mowa w art. 39, do domu pomocy społecznej

organ do spraw pomocy społecznej powinien zapewnić jej niezbędną pomoc.

4.

Sąd zawiadamia prokuratora o potrzebie wzięcia udziału w postępowaniu, jeżeli uzna

to za konieczne.

1.

Przy wykonywaniu postanowień sądowych o przyjęciu do domu pomocy społecznej lub szpitala

psychiatrycznego stosuje się art. 18.

2.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, przewidziane w innych przepisach środki przymusu

bezpośredniego mogą być stosowane jedynie po uprzednim bezskutecznym zastosowaniu

przymusu bezpośredniego przewidzianego w niniejszej ustawie albo gdy jego zastosowanie

byłoby niecelowe.

3.

Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie przez Policję, o którym mowa w art. 40 i 46,

następuje w obecności lekarza, pielęgniarki lub zespołu ratownictwa medycznego.

Do środków odwoławczych wnoszonych przez osobę, której postępowanie dotyczy bezpośrednio,

nie ma zastosowania przepis art. 368 Kodeksu postępowania cywilnego oraz w zakresie objętym treścią tego artykułu również przepis art. 370 tego kodeksu.

Sąd może ustanowić dla osoby, której postępowanie dotyczy bezpośrednio, adwokata z

urzędu, nawet bez złożenia wniosku, jeżeli osoba ta ze względu na stan zdrowia psychicznego

nie jest zdolna do złożenia wniosku, a sąd uzna udział adwokata w sprawie za potrzebny.

Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi,

w drodze rozporządzenia

1)

szczegółowy sposób postępowania w sprawach przyjęcia oraz wypisania ze szpitala psychiatrycznego,

2)

wzory

a)

skierowania do szpitala psychiatrycznego,

b)

zawiadomień kierownika szpitala psychiatrycznego oraz sądu opiekuńczego o przyjęciu

do tego szpitala osoby chorej psychicznie bez jej pisemnej zgody na podstawie art.

23 ust. 1 lub osoby z zaburzeniami psychicznymi na podstawie art. 24 ust. 1,

c)

rejestru osób przyjętych do szpitala psychiatrycznego,

d)

zawiadomień sądu opiekuńczego o wypisaniu ze szpitala psychiatrycznego oraz o pozostaniu

w szpitalu psychiatrycznym za zgodą osoby przyjętej do tego szpitala

- uwzględniając ochronę praw i godności osób przyjmowanych i wypisywanych ze szpitali

psychiatrycznych oraz potrzebę zapewnienia sprawnego przebiegu procesu leczniczego.

1.

Osoby wykonujące czynności wynikające z niniejszej ustawy są obowiązane do zachowania

w tajemnicy wszystkiego, o czym powezmą wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności,

stosownie do odrębnych przepisów, a nadto z zachowaniem przepisów niniejszego rozdziału.

2.

Od obowiązku zachowania tajemnicy osoba wymieniona w ust. 1 jest zwolniona w stosunku

do

1)

lekarza sprawującego opiekę nad osobą z zaburzeniami psychicznymi;

2)

właściwych organów administracji rządowej lub samorządowej co do okoliczności, których

ujawnienie jest niezbędne do wykonywania zadań z zakresu pomocy społecznej;

3)

osób współuczestniczących w wykonywaniu czynności w ramach pomocy społecznej, w zakresie,

w jakim to jest niezbędne;

4)

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Agencji Wywiadu,

Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Policji, Żandarmerii

Wojskowej, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Biura Ochrony Rządu i ich upoważnionych

pisemnie funkcjonariuszy lub żołnierzy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania

sprawdzającego na podstawie przepisów o ochronie informacji niejawnych;

5)

policjanta, upoważnionego pisemnie przez kierownika jednostki organizacyjnej Policji,

prowadzącego czynności operacyjno-rozpoznawcze w zakresie poszukiwań i identyfikacji

osób.

W dokumentacji dotyczącej badań lub przebiegu leczenia osoby, wobec której podjęto

czynności wynikające z niniejszej ustawy, nie utrwala się oświadczeń obejmujących

przyznanie się do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary. Zasadę tę stosuje

się również do dokumentacji dotyczącej badań przeprowadzonych na żądanie uprawnionego

organu.

1.

Nie wolno przesłuchiwać osób obowiązanych do zachowania tajemnicy, stosownie do przepisów

niniejszego rozdziału, jako świadków na okoliczność wypowiedzi osoby, wobec której

podjęto czynności wynikające z niniejszej ustawy, co do popełnienia przez nią czynu

zabronionego pod groźbą kary.

2.

Zakaz określony w ust. 1 stosuje się odpowiednio do lekarzy wykonujących czynności

biegłego.

Kto podaje lekarzowi lub organowi właściwemu do wykonywania niniejszej ustawy informacje

o występujących u innej osoby objawach zaburzeń psychicznych, wiedząc, że te informacje

są nieprawdziwe,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

(pominięty)

1.

(uchylony)

2.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem

właściwym do spraw zdrowia opracuje docelową sieć domów pomocy społecznej dla osób

psychicznie chorych oraz środowiskowych domów samopomocy.

3.

Realizacja sieci, o której mowa w ust. 2, nastąpi w terminie do dnia 31 grudnia 2025 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia