Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 marca 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o emeryturach pomostowych

1.

Ustawa określa

1)

warunki nabywania i utraty prawa do emerytur i rekompensat przez niektórych pracowników

wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zwanych

dalej „emeryturami pomostowymi”, o których mowa w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 887, 1948, 2036 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 2 i 38), zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach z FUS”;

2)

rodzaje prac w szczególnych warunkach i prac o szczególnym charakterze, których wykonywanie

uprawnia do emerytury pomostowej;

3)

zasady postępowania w sprawach emerytur pomostowych;

4)

organizację i zasady działania Funduszu Emerytur Pomostowych;

5)

zasady i tryb opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz zasady finansowania

emerytur pomostowych i rekompensat;

6)

obowiązki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz płatników składek w zakresie tworzenia

i prowadzenia centralnego rejestru i wykazu stanowisk pracy w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze oraz centralnego rejestru i ewidencji pracowników wykonujących

prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

2.

Wypłata emerytur pomostowych jest gwarantowana przez państwo.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

organ rentowy - jednostkę organizacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, właściwą

do wydawania decyzji w sprawach świadczeń, określoną w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.;

2)

płatnik składek - pracodawcę, o którym mowa w art. 4 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz ubezpieczonego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;

3)

pracownik - ubezpieczonego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1, 2a i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegającego ubezpieczeniu emerytalnemu z tytułu pracy w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze, a także ubezpieczonego, który przed dniem wejścia w

życie ustawy z tytułu takiej pracy podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu

emerytalnemu;

4)

uprawniony - osobę mającą ustalone prawo do emerytury pomostowej;

5)

rekompensata - odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury

z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które

nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

1.

Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem

mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane

w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami

technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej

i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości,

ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego,

w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych

warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

2.

Czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac

1)

w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury

a)

prace pod ziemią,

b)

prace na wodzie,

c)

prace pod wodą,

d)

prace w powietrzu;

2)

w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi

a)

prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których

wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28°C i powyżej, przy wartości

tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m

b)

prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze

powietrza poniżej 0°C,

c)

bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny

wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8400 kJ, a u kobiet - powyżej 4600 kJ,

d)

prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

e)

ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym

z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace

fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny

u mężczyzn - powyżej 6300 kJ, a u kobiet - powyżej 4200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji

ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym

wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja

kategorii 4) przez co najmniej 50% zmiany roboczej.

3.

Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności

oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania

w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych

osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności

psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze

określa załącznik nr 2 do ustawy.

4.

Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących

po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa

w ust. 1.

5.

Za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników

wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace,

o których mowa w ust. 3.

6.

Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się także ubezpieczonych

z tytułu działalności twórczej lub artystycznej tancerzy zawodowych, wykonujących

po dniu wejścia w życie ustawy prace związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym.

7.

Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze

uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub

art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi,

który spełnia łącznie następujące warunki

1)

urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2)

ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co

najmniej 15 lat;

3)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4)

ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art.

11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i

co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5)

przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace

w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art.

33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6)

po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7)

nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Pracownik wykonujący w powietrzu na statkach powietrznych pracę w szczególnych warunkach

wymienioną w pkt 25 załącznika nr 1 do ustawy lub o szczególnym charakterze wymienioną

w pkt 1 załącznika nr 2 do ustawy, który spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1,

4-7, nabywa prawo do emerytury pomostowej, jeżeli

1)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 50 lat dla kobiet i co najmniej 55 lat dla mężczyzn;

2)

ma okres pracy w szczególnych warunkach wymienionej w pkt 25 załącznika nr 1 do ustawy

lub okres pracy o szczególnym charakterze wymienionej w pkt 1 załącznika nr 2 do ustawy,

wynoszący co najmniej 15 lat;

3)

uzyskał orzeczenie o niezdolności do wykonywania pracy w szczególnych warunkach wymienionej

w pkt 25 załącznika nr 1 do ustawy lub o szczególnym charakterze wymienionej w pkt

1 załącznika nr 2 do ustawy, w rozumieniu art. 105-107 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze

(Dz. U. z 2016 r. poz. 605, 904, 1361 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 60).

Pracownik wykonujący w morskich portach handlowych oraz przedsiębiorstwach pomocniczych

działających na rzecz tych portów, zwanych dalej „portami morskimi”, prace w szczególnych

warunkach, wymienione w pkt 21 załącznika nr 1 do ustawy, lub o szczególnym charakterze,

wymienione w pkt 12 załącznika nr 2 do ustawy, który spełnia warunki określone w art.

4 pkt 1, 4-7, nabywa prawo do emerytury pomostowej, jeżeli

1)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat;

2)

ma okres pracy w portach morskich w szczególnych warunkach wymienionej w pkt 21 załącznika

nr 1 do ustawy lub o szczególnym charakterze wymienionej w pkt 12 załącznika nr 2

do ustawy, wynoszący co najmniej 15 lat.

Pracownik wykonujący w hutnictwie prace w szczególnych warunkach wymienione w pkt

4-12 załącznika nr 1 do ustawy, który spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1, 4-7,

nabywa prawo do emerytury pomostowej, jeżeli

1)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat;

2)

ma okres pracy w szczególnych warunkach w hutnictwie wymienionej w pkt 4-12 załącznika

nr 1 do ustawy, wynoszący co najmniej 15 lat;

3)

lekarz medycyny pracy wydał orzeczenie o niezdolności do wykonywania prac w szczególnych

warunkach wymienionych w pkt 4-12 załącznika nr 1 do ustawy.

Pracownik wykonujący prace w szczególnych warunkach wymienione w pkt 20, 22 i 32 załącznika

nr 1 do ustawy, który spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1, 4-7, nabywa prawo

do emerytury pomostowej, jeżeli

1)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 50 lat dla kobiet i co najmniej 55 lat dla mężczyzn;

2)

ma okres pracy w szczególnych warunkach wymienionej w pkt 20, 22 i 32 załącznika nr

1 do ustawy, wynoszący co najmniej 10 lat.

Pracownik wykonujący prace maszynistów pojazdów trakcyjnych wymienione w pkt 5 załącznika

nr 2 do ustawy, który spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1, 4-7, nabywa prawo

do emerytury pomostowej, jeżeli

1)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 50 lat dla kobiet i co najmniej 55 lat dla mężczyzn;

2)

ma okres pracy jako maszynista pojazdów trakcyjnych wymienionej w pkt 5 załącznika

nr 2 do ustawy, wynoszący co najmniej 15 lat;

3)

lekarz medycyny pracy wydał orzeczenie o niezdolności do wykonywania prac jako maszynista

pojazdów trakcyjnych.

Członek zawodowych ekip ratownictwa górskiego, który spełnia warunki określone w art.

4 pkt 1, 4-7, nabywa prawo do emerytury pomostowej, jeżeli

1)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 50 lat dla kobiet i co najmniej 55 lat dla mężczyzn;

2)

ma okres pracy jako członek zawodowych ekip ratownictwa górskiego, wynoszący co najmniej

10 lat.

Pracownik wykonujący prace górnicze, o których mowa w art. 50c ustawy o emeryturach

i rentach z FUS, który spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1, 4-7, nabywa prawo

do emerytury pomostowej, jeżeli

1)

osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

2)

ma okres pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach

z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.

Przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

o których mowa w art. 4-11, nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które

pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa.

1.

Żołnierze zawodowi, funkcjonariusze Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego,

Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby

Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej nabywają prawo do emerytury pomostowej, na

zasadach określonych w art. 4, jeżeli nie spełniają warunków do nabycia prawa lub

utracili prawo do emerytury określonej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym tych

osób.

2.

Przy ustalaniu prawa do emerytury pomostowej osobom, o których mowa w ust. 1, okresy

służby pełnionej przez te osoby traktuje się na równi z okresami pracy w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze, odpowiednio do art. 3 ust. 4-7.

1.

Emerytura pomostowa stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy

obliczenia emerytury, ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy o emeryturach

i rentach z FUS, przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 60 lat, ustalone

według obowiązujących w dniu zgłoszenia wniosku o przyznanie emerytury pomostowej

tablic średniego trwania życia, o których mowa w art. 26 ustawy o emeryturach i rentach

z FUS.

2.

Jeżeli pracownik jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, przy ustalaniu podstawy

obliczenia emerytury, składki na ubezpieczenie emerytalne, zaewidencjonowane na jego

koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, zwanym dalej „Zakładem”, zwiększa się

przez pomnożenie wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22, stanowiącym stosunek pełnej

wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne do wysokości zaewidencjonowanej na koncie

ubezpieczonego w Zakładzie.

3.

Kwota emerytury pomostowej nie może być niższa niż kwota najniższej emerytury, o której

mowa w art. 85 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

4.

Jeżeli po dniu, od którego przyznano emeryturę pomostową, uprawniony podlegał ubezpieczeniom

emerytalnemu i rentowym, wysokość emerytury pomostowej ulega ponownemu ustaleniu na

zasadach określonych w art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

5.

Emerytura pomostowa podlega waloryzacji na zasadach i w terminach przewidzianych dla

waloryzacji świadczeń w art. 88, art. 89 i art. 93 ustawy o emeryturach i rentach

z FUS.

1.

Prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia

tego prawa.

2.

W przypadku pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, prawo

do emerytury pomostowej powstaje z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku lub

świadczenia.

Prawo do emerytury pomostowej ustaje z dniem

1)

poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją organu

rentowego lub innego organu emerytalno-rentowego, określonego w odrębnych przepisach;

2

osiągnięcia przez uprawnionego wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1a

i 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jeżeli uprawniony nie ma prawa do emerytury

ustalonego decyzją organu rentowego lub innego organu emerytalno-rentowego, określonego

w odrębnych przepisach;

2

osiągnięcia przez uprawnionego wieku

a)

60 lat - w przypadku kobiet,

b)

65 lat - w przypadku mężczyzn

- jeżeli uprawniony nie ma prawa do emerytury ustalonego decyzją organu rentowego

lub innego organu emerytalno-rentowego, określonego w odrębnych przepisach;

3)

śmierci uprawnionego.

1.

Prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu lub emerytura ta ulega zmniejszeniu

na zasadach określonych w art. 103 ust. 3 i art. 104-106 ustawy o emeryturach i rentach

z FUS.

2.

Jeżeli łączna kwota przychodu uprawnionego przewyższyła w danym roku kalendarzowym

kwotę graniczną przychodu o kwotę niższą niż kwota nienależnie pobranych świadczeń,

zwrotu tej kwoty nie dokonuje się, jeżeli uprawniony dokona wpłaty na Fundusz Emerytur

Pomostowych, o którym mowa w art. 29, kwoty równej kwocie tego przekroczenia, pomniejszonej

o kwotę pobranej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Organ rentowy informuje

uprawnionego o możliwości uniknięcia zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń

w razie dokonania wskazanej wpłaty na Fundusz Emerytur Pomostowych i wyznacza termin

na jej wpłatę.

3.

Jeżeli uprawniony nie dokonał w wyznaczonym terminie wpłaty, o której mowa w ust.

2, organ rentowy dochodzi zwrotu nienależnie pobranej emerytury pomostowej na zasadach

określonych w art. 138-144 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

4.

Prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego

przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

1.

W razie śmierci uprawnionego członkom jego rodziny przysługuje renta rodzinna oraz

dodatek dla sierot zupełnych na zasadach określonych w art. 65-74, art. 76, art. 103

ust. 3, art. 104-106 i art. 107a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

2.

W razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia

należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła

wspólne gospodarstwo domowe, a w przypadku ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi

osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym

członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała

ta osoba.

3.

Osoby wymienione w ust. 2 mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania

o świadczenia nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła.

4.

Roszczenia o wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 2, wygasają po upływie 12 miesięcy

od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego

okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.

„1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powiadamia osoby, które w dniu wejścia w życie

niniejszej ustawy mają ustalone prawo do

1)

świadczenia przedemerytalnego na podstawie ustawy, o której mowa w art. 11,

2)

emerytury pomostowej na podstawie ustawy, o której mowa w art. 13,

3)

nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego na podstawie ustawy, o której mowa w

art. 14,

4)

renty z tytułu niezdolności do pracy, na podstawie ustawy, o której mowa w art. 1,

przyznanej na okres do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego określonego dla danej osoby

zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszej

ustawy lub na okres przypadający po dniu osiągnięcia tego wieku, a które nie mają

ustalonego prawa do emerytury

- o zachowaniu prawa do świadczenia do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego określonego

dla danej osoby zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu poprzedzającym dzień wejścia

w życie niniejszej ustawy, chyba że prawo do tych świadczeń ustanie przed tym dniem,

oraz o obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy warunkach nabywania

prawa do emerytury i możliwości zgłoszenia wniosku o emeryturę po osiągnięciu wieku

emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Do emerytury pomostowej przysługuje dodatek pielęgnacyjny na zasadach i w wysokości

określonej w art. 75 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Osobie, która pokryła koszty pogrzebu po śmierci

1)

uprawnionego,

2)

członka rodziny uprawnionego

- przysługuje zasiłek pogrzebowy na zasadach określonych w art. 77-81 i art. 99 ustawy

o emeryturach i rentach z FUS.

1.

Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach

lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach

z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.

2.

Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie

przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

1.

Rekompensatę stanowi równowartość kwoty obliczonej według wzoru

R = 64,32 * K * X

gdzie

R

-

oznacza kwotę rekompensaty,

K

-

oznacza kwotę obliczoną według zasad określonych w przepisach art. 174 ustawy o emeryturach

i rentach z FUS,

X

-

oznacza współczynnik obliczony według wzoru określonego w ust. 2.

2.

Współczynnik X określający, jaka część wymogów do wcześniejszej emerytury została

spełniona do dnia 31 grudnia 2008 r. oblicza się według następującego wzoru

1)

w przypadku kobiet

\(

X = \root 3 \of {{{S_o } \over {20}}*{{S_w } \over {15}}*{{W - 18} \over {W_s - 18}}}

\)

2)

w przypadku mężczyzn

\(

X = \root 3 \of {{{S_o } \over {25}}*{{S_w } \over {15}}*{{W - 18} \over {W_s - 18}}}

\)

gdzie

So

-

oznacza okresy składkowe i nieskładkowe w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach

z FUS, osiągnięte przed dniem 1 stycznia 2009 r.,

Sw

-

oznacza okres wykonywania przed dniem 1 stycznia 2009 r. pracy w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach

z FUS,

Ws

-

oznacza obniżony wiek emerytalny w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach

z FUS,

W

-

oznacza wiek ubezpieczonego w dniu 31 grudnia 2008 r. w pełnych latach zaokrąglonych

w górę.

3.

Jeżeli wartość któregokolwiek z ułamków, o których mowa w ust. 2, przekroczy 1, przyjmuje

się, że wartość ta wynosi 1.

1.

Ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.

2.

Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym

mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Postępowanie w sprawie emerytury pomostowej wszczyna się na wniosek pracownika zgłoszony

bezpośrednio lub za pośrednictwem płatnika składek w organie rentowym.

1.

Decyzję w sprawie emerytury pomostowej wydaje i emeryturę tę wypłaca

1)

organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania pracownika;

2)

wyznaczony przez Prezesa Zakładu organ rentowy w przypadku pracowników

a)

zamieszkałych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, z którym Rzeczpospolitą

Polską łączy umowa międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych,

b)

którym przy ustalaniu okresu składkowego i nieskładkowego uwzględniono okresy, o których

mowa w art. 8 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

3)

organ rentowy właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania pracownika w Rzeczypospolitej

Polskiej, jeżeli pracownik zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w

państwie, z którym Rzeczpospolitą Polską nie łączy umowa międzynarodowa w dziedzinie

ubezpieczeń społecznych.

2.

Od decyzji w sprawie emerytury pomostowej przysługuje odwołanie do sądu, na zasadach

określonych w art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej „ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych”.

1.

Emeryturę pomostową wypłaca się za miesiąc kalendarzowy w terminach i na zasadach

przewidzianych dla wypłaty emerytur określonych w art. 129, art. 130, art. 132-135,

art. 136a ust. 2 i art. 136b ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

2.

Kwotę emerytury pomostowej za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę emerytury

przez liczbę dni kalendarzowych w miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę

dni kalendarzowych, za które emerytura przysługuje.

W razie zbiegu prawa do emerytury pomostowej z prawem do renty, uposażenia w stanie

spoczynku, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub innego świadczenia

o charakterze emerytalnym lub rentowym, ustalonym na podstawie odrębnych ustaw, przysługuje

tylko jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez uprawnionego.

1.

W zakresie postępowania w sprawach emerytury pomostowej stosuje się odpowiednio przepisy

art. 114 i art. 116-128a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

2.

W zakresie postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej emerytury pomostowej,

egzekucji i potrąceń stosuje się odpowiednio przepisy art. 138-144 ustawy o emeryturach

i rentach z FUS oraz przepisy art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

1.

Tworzy się Fundusz Emerytur Pomostowych, zwany dalej „FEP”, który jest państwowym

funduszem celowym powołanym w celu finansowania emerytur pomostowych.

2.

Dysponentem FEP jest Zakład.

1.

Przychody FEP pochodzą

1)

ze składek na FEP;

2)

z dotacji budżetu państwa;

3)

z oprocentowania rachunków bankowych FEP;

4)

z odsetek od nieterminowo opłaconych składek na FEP;

5)

z dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 40 ust. 2;

6)

ze zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami;

7)

z lokat wolnych środków FEP;

8)

z wpłaty, o której mowa w art. 17 ust. 2;

9)

z innych tytułów.

2.

Składkę na FEP zalicza się do przychodów FEP w miesiącu następującym po miesiącu,

za który składka jest należna.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2017 r.

1.

W granicach określonych w ustawie budżetowej FEP otrzymuje z budżetu państwa dotacje.

2.

Dotacje mogą być przeznaczone wyłącznie na finansowanie wydatków, o których mowa w

art. 32.

1.

Ze środków zgromadzonych w FEP są finansowane

1)

wypłaty emerytur pomostowych;

2)

odsetki za nieterminowe wypłaty emerytur pomostowych;

3)

odpis stanowiący przychód Zakładu.

2.

Wysokość odpisu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, ustala się corocznie w ustawie budżetowej

na podstawie planu finansowego FEP; odpis jest potrącany w okresach miesięcznych.

3.

Świadczenia, o których mowa w art. 18-20, są finansowane ze środków Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, o którym mowa w art. 51-56 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

1.

Zarząd Zakładu

1)

opracowuje projekt rocznego planu finansowego FEP w trybie określonym w przepisach

dotyczących prac nad projektem budżetu państwa i po zaopiniowaniu przez Radę Nadzorczą

Zakładu przedkłada go ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego;

2)

sporządza roczne sprawozdanie z wykonania planu finansowego FEP i po zaopiniowaniu

przez Radę Nadzorczą Zakładu przedkłada je ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia

społecznego;

3)

sporządza roczne sprawozdanie finansowe FEP i po zaopiniowaniu przez biegłego rewidenta

niebędącego pracownikiem Zakładu przedkłada je ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia

społecznego.

2.

Zarząd Zakładu sporządza dla FEP prognozę wpływów i wydatków FEP dla kolejnych 5 lat

obrotowych zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

3.

Wyboru biegłego rewidenta, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, dokonuje Rada Nadzorcza Zakładu.

1

Wolne środki FEP mogą być lokowane jedynie na lokatach bankowych, w papierach wartościowych

emitowanych przez Skarb Państwa oraz w jednostkach uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego,

o których mowa w art. 178 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi

funduszami inwestycyjnymi

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1896, 1948 i 2260), chyba że Rada Ministrów, na wniosek Prezesa Zakładu, zezwoli na ulokowanie środków

w inny sposób.

2.

W zakresie lokowania środków FEP stosuje się odpowiednio zasady lokowania środków

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o których mowa w art. 56 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

1.

Składki na FEP opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki

1)

urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2)

wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa

w art. 3 ust. 1 i 3.

2.

Obowiązek opłacania składek na FEP za pracownika, o którym mowa w ust. 1, powstaje

z dniem rozpoczęcia wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac.

3.

Płatnik składek jest zobowiązany do opłacenia składek na FEP za pracownika wykonującego

prace górnicze, który uzyskał prawo do emerytury pomostowej na podstawie art. 11,

za okres wykonywania prac górniczych, o których mowa w art. 50c ustawy o emeryturach

i rentach z FUS, nie wcześniej jednak niż za okres od 1 stycznia 2010 r.

4.

Składki na FEP od uposażenia zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych albo funkcjonariuszy,

o których mowa w art. 13, wypłaconego po dniu 31 grudnia 2009 r. do dnia zwolnienia

ze służby, opłaca się na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach dla

składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przekazywanych za żołnierzy albo funkcjonariuszy

zwolnionych ze służby.

1.

Stopa składki na FEP wynosi 1,5% podstawy wymiaru.

2.

Podstawę wymiaru składki na FEP stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie

emerytalne i rentowe, określona w art. 18 ust. 1-2 i ust. 8 oraz w art. 21 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

3.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na FEP stosuje się ograniczenie, o którym

mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

4.

Składka na FEP jest finansowana w całości przez płatnika składek.

1.

Składkę na FEP oblicza, rozlicza i opłaca co miesiąc płatnik składek.

2.

Składkę na FEP płatnik składek rozlicza w deklaracji rozliczeniowej, o której mowa

w art. 46 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

3.

Składkę na FEP płatnik składek opłaca w terminie określonym w art. 47 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

1.

Płatnik składek przekazuje informację o pracowniku, za którego był obowiązany opłacać

składkę na FEP, zawierającą następujące dane

1)

nazwisko i imię,

2)

datę urodzenia,

3)

numer PESEL, a w razie gdy pracownikowi nie nadano numeru PESEL - serię i numer dowodu

osobistego lub paszportu,

4)

okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

5)

kod pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w

przepisach art. 33 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

- zwaną dalej „zgłoszeniem danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze”.

2.

Zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze płatnik

składek przekazuje do Zakładu do dnia 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni

rok kalendarzowy.

3.

W przypadku wystąpienia pracownika z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej,

zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w

danym roku kalendarzowym, płatnik składek przekazuje do Zakładu w terminie 7 dni od

dnia zgłoszenia wniosku.

4.

Jeżeli z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej pracownik wystąpi przed przekazaniem

zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za

poprzedni rok kalendarzowy, w terminie, o którym mowa w ust. 3, płatnik składek przekazuje

do Zakładu także zgłoszenie za poprzedni rok kalendarzowy.

5.

W przypadku upadłości lub likwidacji płatnika składek zgłoszenia danych o pracy w

szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w danym roku kalendarzowym płatnik

składek przekazuje do Zakładu nie później niż w dniu przekazania dokumentu wyrejestrowania

płatnika składek.

6.

W przypadku upadłości lub likwidacji płatnika składek przed przekazaniem zgłoszeń

danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za poprzedni

rok kalendarzowy, w terminie, o którym mowa w ust. 3, płatnik składek przekazuje do

Zakładu także zgłoszenia za poprzedni rok kalendarzowy.

1.

Płatnik składek jest obowiązany przekazać do Zakładu korygujące zgłoszenie danych

o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w formie nowego zgłoszenia

zawierającego wszystkie prawidłowe dane, o których mowa w art. 38 ust. 1, zwane dalej

„korygującym zgłoszeniem”, jeżeli zachodzi konieczność korekty danych podanych w zgłoszeniu

w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości przez

1)

płatnika składek we własnym zakresie;

2)

Zakład;

3)

właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy.

2.

Płatnik składek jest obowiązany przekazać korygujące zgłoszenie w terminie 7 dni od

dnia stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia

o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład lub właściwy organ Państwowej Inspekcji

Pracy.

3.

Jeżeli konieczność korekty podanych w zgłoszeniu danych o pracy w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze jest wynikiem stwierdzenia nieprawidłowości przez Zakład

w drodze

1)

decyzji - korygujące zgłoszenie powinno być złożone nie później niż w terminie 7 dni

od uprawomocnienia się decyzji;

2)

kontroli - korygujące zgłoszenie powinno być złożone nie później niż w terminie 30

dni od dnia otrzymania protokołu kontroli.

4.

Zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i

korygujące zgłoszenie przekazuje się w takiej samej formie, jaka obowiązuje płatnika

składek w odniesieniu do dokumentów ubezpieczeniowych określonych w art. 34-36, art. 41, art. 43, art. 44 i art. 46-48b ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych.

5.

Zakład sporządza z urzędu zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze oraz koryguje błędy w nim stwierdzone, w razie braku możliwości

uzyskania zgłoszenia lub korygującego zgłoszenia od płatnika składek, jeżeli posiada

dane umożliwiające sporządzenie tego zgłoszenia.

6.

Kopie zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze

oraz korygującego zgłoszenia płatnik składek zobowiązany jest przechowywać przez okres

5 lat od dnia ich przekazania do Zakładu, w formie dokumentu pisemnego lub elektronicznego.

1.

Od nieopłaconych w terminie składek na FEP należne są od płatnika składek odsetki

za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

(Dz. U. z 2017 r. poz. 201), jeżeli ich wysokość przekracza 6,60 zł.

2.

W razie nieopłacenia składek na FEP lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości Zakład

może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych

składek.

3.

Od decyzji w sprawie wymierzenia dodatkowej opłaty przysługuje odwołanie do sądu,

na zasadach określonych w art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

4.

Składki na FEP oraz odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, nieopłacone

w terminie

1)

podlegają ściągnięciu,

2)

ulegają przedawnieniu,

3)

umarza się w całości lub w części

- na zasadach określonych w art. 24-28 i art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

5.

Na wniosek dłużnika Zakład może odroczyć termin płatności należności wymienionych

w ust. 4 lub rozłożyć je na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika, a także

stan finansów FEP, na zasadach określonych w art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

6.

Nienależnie opłacone składki na FEP podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 ust. 6a-6e, ust. 7 i ust. 8d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

7.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie dotyczących składek na FEP stosuje się odpowiednio

przepisy rozdziału 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

1.

Zakład prowadzi

1)

centralny rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze;

2)

centralny rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP.

2.

Centralny rejestr stanowisk pracy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, zawiera

1)

dane płatnika składek;

2)

liczbę stanowisk pracy, na których jest wykonywana praca w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze.

3.

Centralny rejestr pracowników, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zawiera

1)

dane płatnika składek;

2)

dane dotyczące pracownika, za którego jest przewidziany obowiązek opłacania składek

na FEP

a)

nazwisko i imię,

b)

datę urodzenia,

c)

numer PESEL,

d)

serię i numer dowodu osobistego lub paszportu;

3)

kod pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

4)

okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

4.

Płatnik składek jest obowiązany prowadzić

1)

wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze;

2)

ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą

dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.

5.

Płatnik składek obowiązany jest powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do ewidencji,

o której mowa w ust. 4.

6.

W przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania

składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy.

7.

Informacje dotyczące liczby stanowisk pracy w szczególnych warunkach i o szczególnym

charakterze płatnik składek przekazuje do Zakładu w deklaracji rozliczeniowej, o której

mowa w art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w terminie przekazywania tej deklaracji.

8.

Informacje dotyczące pracowników umieszczonych w ewidencji, o której mowa w ust. 4

pkt 2, płatnik składek przekazuje do Zakładu w zgłoszeniu danych o pracy w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze za dany rok kalendarzowy w terminie do dnia

31 marca następnego roku kalendarzowego.

1.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przedstawia Radzie Dialogu Społecznego

w terminie do dnia 15 marca i do dnia 15 września każdego roku informację

1)

o liczbie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze, na podstawie danych zawartych w centralnym rejestrze

stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze;

2)

o liczbie pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, na podstawie

danych zawartych w centralnym rejestrze pracowników wykonujących prace w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze.

2.

Informacje, o których mowa w ust. 1, będą przedstawiane za lata 2010-2014.

(pominięte)

Prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która

1)

po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2)

spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3)

w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2,

okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art.

3 ust. 1 i 3.

1.

Pierwsze zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

o którym mowa w art. 38, płatnik składek przekazuje za 2010 r.

2.

Przekazując zgłoszenie, o którym mowa w ust. 1, płatnik składek składa informacje

wymienione w art. 38 ust. 1 dotyczące pracowników, którzy w 2009 r. wykonywali prace

w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, także wówczas, gdy w 2010 r.

nie wykonywali już tej pracy.

3.

Do czasu przekazania zgłoszenia i informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, płatnik

składek jest zobowiązany do wystawiania zaświadczeń o okresach pracy w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, przypadających

po dniu 31 grudnia 2008 r. Przepis art. 12 stosuje się odpowiednio.

Płatnik składek jest zobowiązany do wystawiania zaświadczeń o okresach pracy w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, za okresy

przypadające przed dniem 1 stycznia 2009 r. Przepis art. 12 stosuje się odpowiednio.

Pierwszą prognozę wpływów i wydatków Funduszu Emerytur Pomostowych dla kolejnych 5

lat obrotowych, o której mowa w art. 33 ust. 2, Zarząd Zakładu sporządzi w 2012 r.

Do dnia 31 grudnia 2014 r. minister właściwy do spraw pracy przygotuje strategię sektorową

na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

(Dz. U. z 2016 r. poz. 383, 1250, 1948 i 1954 oraz z 2017 r. poz. 5), dotyczącą wspierania zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób wykonujących przez

co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, którym

nie przysługuje prawo do emerytury pomostowej.

1.

W 2009 r. wypłaty emerytur pomostowych są finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

o którym mowa w art. 51 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

2.

Środki na finansowanie emerytur pomostowych, o którym mowa w ust. 1, pochodzą z dotacji

z budżetu państwa.

(pominięty)

Ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o emeryturze, należy przez to rozumieć również

emeryturę pomostową.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2009 r., z wyjątkiem

1)

art. 29-42, art. 45 pkt 1 i 3-9 oraz art. 48, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2010 r.;

2)

art. 44, art. 47 i art. 55 ust. 1, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia

ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.