Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 lutego 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks cywilny

Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami

prawnymi.

(uchylony)

Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.

(uchylony)

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub

zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie

dobrej wiary.

§ 1.

Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

§ 2.

(uchylony)

W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.

§ 1.

Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

§ 2.

Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w razie unieważnienia

małżeństwa.

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Do postępowań dotyczących nabycia nieruchomości rolnych oraz wpisu do księgi wieczystej

wszczętych na podstawie ustaw zmienianych w art. 3, art. 4, art. 6 i art. 7, i niezakończonych

do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu,

oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

§ 1.

Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli

wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń

psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować

swym postępowaniem.

§ 2.

Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze

pod władzą rodzicielską.

Przepisu art. 172 § 3 ustawy zmienianej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,

nie stosuje się, jeżeli zasiedzenie skończyłoby się przed upływem 3 lat od dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy.

§ 1.

Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych,

jest nieważna.

§ 2.

Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów

powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka

staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie

osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście,

oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 30 kwietnia 2016 r.

§ 1.

Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej,

niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności

pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia

całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

§ 2.

Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej,

przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie

lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

§ 1.

Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności

prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy

przez tego przedstawiciela.

§ 2.

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po

uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

§ 3.

Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych,

nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć

temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po

bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej

czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność

jest nieważna.

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela

ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących

sprawach życia codziennego.

Przepis art. 115 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,

stosuje się do terminów, które nie upłynęły przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy.

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela

ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów

inaczej postanowi.

Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych

oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną

zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią

czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela

ustawowego.

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej

niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia,

nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania,

twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną

prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

§ 1.

Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania

tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może

on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych

do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej

treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również

żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany

cel społeczny.

§ 2.

Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany

może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3.

Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w

szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa

z zamiarem stałego pobytu.

§ 1.

Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania

rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub

któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce

zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko

stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce

zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

§ 1.

Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku

kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby

w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ

lat pięciu.

§ 2.

Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony

ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

§ 1.

Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku

lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego

po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne

zdarzenie.

§ 2.

Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego

rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu

przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia - z upływem lat dwóch od dnia,

w którym była ostatnia o nim wiadomość.

§ 3.

Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nieprzewidzianym

w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od

dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

§ 1.

Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2.

Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności

jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych - pierwszy dzień terminu,

z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

§ 3.

Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą

dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa,

domniemywa się, że zmarły jednocześnie.

Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne

przyznają osobowość prawną.

§ 1.

Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje

zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

§ 2.

Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o której mowa

w § 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje

z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna.

Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które

dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem

1)

art. 14 oraz art. 15 pkt 4 lit. a tiret trzecie i czwarte, które wchodzą w życie z

dniem 1 kwietnia 2017 r.;

2)

art. 13 pkt 2 i pkt 3 lit. b oraz art. 17, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2019 r.;

3)

art. 19 i art. 20, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2017 r.

Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy; w wypadkach

i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania osoby

prawnej reguluje także jej statut.

(uchylony)

§ 1.

Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego

rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2.

Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.

Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym

na niej statucie.

§ 1.

Kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie będąc jej organem albo

przekraczając zakres umocowania takiego organu, obowiązany jest do zwrotu tego, co

otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga

strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania.

§ 2.

Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy umowa została zawarta w imieniu

osoby prawnej, która nie istnieje.

§ 1.

Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych,

chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności

za zobowiązania Skarbu Państwa.

§ 2.

W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika

mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada

solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił

własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według

stanu z chwili przejęcia, a według cen z chwili zapłaty.

§ 3.

Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu

terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej

jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

§ 1.

Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów,

sąd ustanawia dla niej kuratora.

§ 2.

Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w

razie potrzeby o jej likwidację.

Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób

prawnych.

§ 1.

Firma nie może być zbyta.

§ 2.

Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy,

jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać

zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia

może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w

odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub

wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.

Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której

mowa w art. 33

§ 1.

Przedsiębiorca działa pod firmą.

§ 2.

Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

§ 1.

Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców

prowadzących działalność na tym samym rynku.

§ 2.

Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu

działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.

Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy

pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce

jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

§ 1.

Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.

§ 2.

Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie,

a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia

dowolnie obrane.

§ 3.

Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy

to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie

w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby,

a w razie jej śmierci - zgody jej małżonka i dzieci.

§ 4.

Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 43

Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie „oddział”

ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej

można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną

osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.

§ 1.

W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone

w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną

na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci - za zgodą jego małżonka i dzieci.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej

osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

§ 3.

Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien

jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły

inaczej.

Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.

§ 1.

Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi

Państwa albo innym państwowym osobom prawnym.

§ 2.

Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób prawnych określają

odrębne przepisy, w szczególności regulujące ich ustrój.

Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.

§ 1.

Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności

(grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków,

jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

§ 2.

Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.

Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być

wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji

roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

§ 1.

Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

§ 2.

Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia

lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.

§ 3.

Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części

składowych.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą

w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa

i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

§ 1.

Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii

elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości,

jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

§ 2.

Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem,

może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył

ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej.

Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca.

Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z jej własnością.

§ 1.

Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy

głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku

odpowiadającym temu celowi.

§ 2.

Nie może być przynależnością rzecz nienależąca do właściciela rzeczy głównej.

§ 3.

Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie jej faktycznego

związku z rzeczą główną.

Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności,

chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych.

§ 1.

Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części składowe,

o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy.

§ 2.

Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku

prawnego.

Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem.

§ 1.

Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki naturalne, które zostały odłączone

od rzeczy w czasie trwania jego uprawnienia, a pożytki cywilne - w stosunku do czasu

trwania tego uprawnienia.

§ 2.

Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w celu uzyskania pożytków,

które przypadły innej osobie, należy mu się od niej wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie

nie może przenosić wartości pożytków.

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych

przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności

1)

oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa

przedsiębiorstwa);

2)

własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów,

oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3)

prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa

do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4)

wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5)

koncesje, licencje i zezwolenia;

6)

patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7)

majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8)

tajemnice przedsiębiorstwa;

9)

księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi

w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo

z przepisów szczególnych.

Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub

ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną

całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze

zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa,

chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej

staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa

lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia

wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.

Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które

wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

§ 1.

Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia,

obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne.

§ 2.

Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona

oznaczonych rozporządzeń prawem.

§ 1.

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna,

chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce

nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

§ 2.

Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

§ 3.

Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje

w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień

dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym

zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną

w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była

nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej

zawarcia.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności

prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej

wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej

(oświadczenie woli).

§ 1.

Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło

do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia

jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

§ 2.

Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą,

gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba

ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego,

że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności

prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności.

§ 1.

Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta

może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności

albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od

jego daty.

§ 2.

Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna, oświadczenie

obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej samej formie.

Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego

oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.

§ 1.

Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności,

w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.

§ 2.

W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać

się na jej dosłownym brzmieniu.

Przepisy o oświadczeniach woli stosuje się odpowiednio do innych oświadczeń.

§ 1.

Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne

postanowienia tej umowy.

§ 2.

Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi,

oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania

się na odległość przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona

w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w

zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

§ 1.

Oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże składającego, jeżeli druga strona niezwłocznie

potwierdzi jej otrzymanie.

§ 2.

Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem

umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o

1)

czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;

2)

skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;

3)

zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę

drugiej stronie treści zawieranej umowy;

4)

metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych

danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;

5)

językach, w których umowa może być zawarta;

6)

kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o ich dostępności w postaci elektronicznej.

§ 3.

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą stronę do

rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny sposób.

§ 4.

Przepisy § 1-3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej

albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość. Nie stosuje

się ich także w stosunkach między przedsiębiorcami, jeżeli strony tak postanowiły.

§ 1.

W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed zawarciem umowy,

jeżeli oświadczenie o odwołaniu zostało złożone drugiej stronie przed wysłaniem przez

nią oświadczenia o przyjęciu oferty.

§ 2.

Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z jej treści lub określono w niej

termin przyjęcia.

Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści

lub z okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do

skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek

opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.

Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje

się za nową ofertę.

§ 1.

W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z zastrzeżeniem zmian lub

uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie.

W takim wypadku strony wiąże umowa o treści określonej w ofercie, z uwzględnieniem

zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią.

§ 2.

Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w treści oferty wskazano,

że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił

się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła

jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie

nie otrzymała.

Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych,

ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje

się za przyjęcie oferty.

Jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście

do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej przyjęciu nie jest wymagane,

w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania umowy, umowa

dochodzi do skutku, skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania;

w przeciwnym razie oferta przestaje wiązać.

§ 1.

W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego

ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia

o jej przyjęciu nie jest wymagane - w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania

umowy.

§ 2.

W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymania przez składającego

ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia

o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest składana w postaci elektronicznej

- w miejscu zamieszkania albo w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy.

§ 1.

Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu.

§ 2.

W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki

aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków.

§ 3.

Ogłoszenie, a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane

tylko wtedy, gdy zastrzeżono to w ich treści.

§ 4.

Organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia oferty

zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami

ogłoszenia, a także warunków aukcji albo przetargu.

§ 1.

Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant)

złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej.

§ 2.

Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia.

§ 3.

Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie,

zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik, którego oferta została przyjęta,

mogą dochodzić zawarcia umowy.

§ 1.

Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna oferta

albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert, chyba że w

warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.

§ 2.

Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu

o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru.

§ 3.

Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące

przyjęcia oferty, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Przepis art.

70

§ 1.

W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo

przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną

sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty (wadium).

§ 2.

Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się od zawarcia

umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie,

organizator aukcji albo przetargu może pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia

z przedmiotu zabezpieczenia. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy niezwłocznie

zwrócić, a ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu

uchyla się od zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została wybrana, może

żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia szkody.

§ 1.

Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia zawartej

umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu

z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi

obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek, jej unieważnienia może

żądać także ten, na czyj rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.

§ 2.

Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia, w którym uprawniony dowiedział

się o istnieniu przyczyny unieważnienia, nie później jednak niż z upływem roku od

dnia zawarcia umowy.

Ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych

osób, poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia

umowy.

§ 1.

Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje

zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które

były przedmiotem negocjacji.

§ 2.

Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów,

w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody,

jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.

§ 1.

Jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje z zastrzeżeniem poufności,

druga strona jest obowiązana do nieujawniania i nieprzekazywania ich innym osobom

oraz do niewykorzystywania tych informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgodniły

inaczej.

§ 2.

W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków, o których mowa w § 1,

uprawniony może żądać od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzyskanych

przez nią korzyści.

§ 1.

Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, dokumentową albo elektroniczną,

czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy

ustawa przewiduje rygor nieważności.

§ 2.

Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana

bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie

formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności

prawnej.

§ 1.

Zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności

ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny

dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu

tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej

jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

§ 2.

Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej

dla celów dowodowych dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron jest dopuszczalny,

jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą

albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu.

§ 3.

Jeżeli forma pisemna, dokumentowa albo elektroniczna jest zastrzeżona dla oświadczenia

jednej ze stron, w razie jej niezachowania dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania

stron na fakt dokonania tej czynności jest dopuszczalny także na żądanie drugiej strony.

§ 4.

Przepisów o skutkach niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej

przewidzianej dla celów dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach

między przedsiębiorcami.

(uchylony)

§ 1.

Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinno

być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

§ 2.

Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno być wpisane

do rejestru.

§ 3.

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub

ustanowienia na nim użytkowania.

§ 4.

Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności prawnych dotyczących

nieruchomości.

Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że określona czynność prawna między nimi ma być

dokonana w szczególnej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu

zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły dokonanie czynności w formie pisemnej,

dokumentowej albo elektronicznej, nie określając skutków niezachowania tej formy,

w razie wątpliwości poczytuje się, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.

§ 1.

Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony

przewidziały w celu jej zawarcia.

§ 2.

Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej,

jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie

wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę.

§ 3.

Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą

obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu

jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone

pismem.

§ 1.

W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy pisemnej

jedna strona niezwłocznie potwierdzi w piśmie skierowanym do drugiej strony, a pismo

to zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony

wiąże umowa o treści określonej w piśmie potwierdzającym, chyba że druga strona niezwłocznie

się temu sprzeciwiła na piśmie.

§ 2.

W przypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy dokumentowej

jedna strona niezwłocznie potwierdzi w dokumencie skierowanym do drugiej strony, a

dokument ten zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie jej treści,

strony wiąże umowa o treści określonej w dokumencie potwierdzającym, chyba że druga

strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła w dokumencie.

Do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia

woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie.

Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.

§ 1.

Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu

na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana

dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez

jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej

ze stron i jest przez nią podpisany.

§ 2.

(uchylony)

§ 1.

Do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia

woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

§ 2.

Oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem

woli złożonym w formie pisemnej.

Osoba niemogąca pisać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej w ten sposób,

że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok tego odcisku osoba przez nią

upoważniona wypisze jej imię i nazwisko oraz złoży swój podpis, albo w ten sposób,

że zamiast składającego oświadczenie podpisze się osoba przez niego upoważniona, a

jej podpis będzie poświadczony przez notariusza, wójta (burmistrza, prezydenta miasta),

starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie osoby

niemogącej pisać.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego

poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nieuczestniczących

w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna).

§ 2.

Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących

1)

w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym - od

daty dokumentu urzędowego;

2)

w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez

organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza -

od daty wzmianki;

3

w razie opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu dokumentu w postaci

elektronicznej - od daty opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu.

§ 3.

W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę

podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.

Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów

znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie

woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo

innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

§ 1.

Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli

oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia

ocenia się według właściwości tej czynności.

§ 2.

Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej,

dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba

trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej

wierze.

§ 1.

W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych

swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie,

uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został

wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie

lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej

nieodpłatnej.

§ 2.

Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający

oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby

oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same

skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

§ 1.

Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia

woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny,

jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

§ 2.

Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie

wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była

nieodpłatna.

Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby

trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności

wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo

osobiste lub majątkowe.

§ 1.

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie

pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

§ 2.

Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia,

a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości

czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić

od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek).

Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.

Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają do zachowania

jego prawa.

§ 1.

Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana pod warunkiem,

późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą moc z chwilą ziszczenia się warunku o tyle,

o ile udaremniają lub ograniczają skutek ziszczenia się warunku.

§ 2.

Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje

zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w

dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

§ 1.

Jeżeli strona, której zależy na nieziszczeniu się warunku, przeszkodzi w sposób sprzeczny

z zasadami współżycia społecznego ziszczeniu się warunku, następują skutki takie,

jakby warunek się ziścił.

§ 2.

Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi w sposób sprzeczny

z zasadami współżycia społecznego do ziszczenia się warunku, następują skutki takie,

jakby warunek się nie ziścił.

Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego

pociąga za sobą nieważność czynności prawnej, gdy jest zawieszający; uważa się za

niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.

§ 1.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości

czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela.

§ 2.

Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą

skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo

ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).

Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności

poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych,

które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności

przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające

ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

§ 1.

Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo

do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie.

§ 2.

Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie.

Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w zdolności do czynności prawnych, nie

ma wpływu na ważność czynności dokonanej przez niego w imieniu mocodawcy.

§ 1.

Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania

pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą

pełnomocnictwa.

§ 2.

Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie

inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą

pełnomocnictwa.

Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa.

Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być

na odpisie zaznaczone.

§ 1.

Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres,

ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została

zawarta.

§ 2.

Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni

termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego

terminu.

§ 3.

W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w cudzym imieniu, obowiązany jest do zwrotu

tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody,

którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania

lub o przekroczeniu jego zakresu.

Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem

jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli

w cudzym imieniu, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio

przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.

Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności

prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga

strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć.

Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie

takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą

pełnomocnictwa.

Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania,

każdy z nich może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa.

Przepis ten stosuje się odpowiednio do pełnomocników, których pełnomocnik sam dla

mocodawcy ustanowił.

Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w imieniu

mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa albo że ze względu na

treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy. Przepis

ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.

Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy oświadczenie woli

ma być złożone przedstawicielowi.

(uchylony)

§ 1.

Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi

wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych

i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

§ 2.

Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny

stanowi inaczej.

§ 1.

Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie. Przepisu art. 99

§ 1 nie stosuje się.

§ 2.

Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje

oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest

wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności.

§ 1.

Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie.

§ 1

Prokura może obejmować umocowanie także albo wyłącznie do dokonywania czynności wspólnie

z członkiem organu zarządzającego lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej

spółki osobowej.

§ 2

Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec

jednej z osób, którym udzielono prokury.

Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa

(prokura oddziałowa).

Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej

czynności lub pewnego rodzaju czynności.

§ 1.

Prokura może być w każdym czasie odwołana.

§ 2.

Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości,

otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.

§ 3.

Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.

§ 4.

Śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie powoduje

wygaśnięcia prokury.

§ 1.

Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców.

§ 2

Zgłoszenie o udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku prokury

łącznej oraz prokury, o której mowa w art. 109

Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność

prawna oznacza termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy

poniższe.

§ 1.

Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia.

§ 2.

Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia

się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który

nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim

miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku

osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

§ 1.

Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się

przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.

§ 2.

Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest

wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt

pięć.

Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za

wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem

wolnym od pracy ani sobotą.

§ 1.

Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio

przepisy o warunku zawieszającym.

§ 2.

Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio

przepisy o warunku rozwiązującym.

§ 1.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

§ 2.

Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może

uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.

Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.

§ 3.

(uchylony)

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć,

a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności

gospodarczej - trzy lata.

Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.

§ 1.

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego,

bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby

uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

§ 2.

Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko

komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu

1)

co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom - przez czas trwania

władzy rodzicielskiej;

2)

co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności

prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę - przez czas sprawowania

przez te osoby opieki lub kurateli;

3)

co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez czas

trwania małżeństwa;

4)

co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić

przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez

czas trwania przeszkody.

§ 1.

Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych,

nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela

ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia.

§ 2.

Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia

ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego

ustanowienia.

§ 3.

Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie,

co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

§ 1.

Bieg przedawnienia przerywa się

1)

przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw

lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą

bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia

roszczenia;

2)

przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;

3)

przez wszczęcie mediacji.

§ 2.

(uchylony)

§ 1.

Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

§ 2.

W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym

organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju

albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie

na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

§ 1.

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do

rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również

roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo

ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem

lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy.

Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie

o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

§ 2.

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może,

z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem

swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych

samych granicach może rozporządzać rzeczą.

(uchylony)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 22, art.

24-26 i art. 96 pkt 4 w zakresie zmienianego art. 20a ust. 1 pkt 1, które wchodzą

w życie z dniem 29 września 2018 r.

§ 1.

Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy

przez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego

bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia

wynikłej stąd szkody.

§ 2.

Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym,

chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek,

który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.

W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność

gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia

przepisom regulującym prawa do wód.

Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od

działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną

miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków

miejscowych.

§ 1.

Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących

do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli

gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej

(droga konieczna).

§ 2.

Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej

dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga

ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu

lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia,

sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były

przedmiotem tej czynności prawnej.

§ 3.

Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.

Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do samoistnego posiadacza

nieruchomości; jednakże posiadacz może żądać tylko ustanowienia służebności osobistej.

Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w taki sposób, żeby to groziło nieruchomościom

sąsiednim utratą oparcia.

Owoce opadłe z drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki. Przepisu

tego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny.

Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się

z jego drzew gałęzi lub owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać naprawienia

wynikłej stąd szkody.

Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego

gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże

w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin

do ich usunięcia.

Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej

granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu

poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy

albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia

w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej

części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie

gospodarcze.

Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu

gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz

koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala

się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu

nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody

między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności;

może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.

§ 1.

Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące

się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo

dotyczy drzew i krzewów na granicy.

§ 2.

Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.

§ 1.

Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca

do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na

nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2.

Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone

tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania

rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia

własności są rzeczy przyszłe.

Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego

z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, z zapisu zwykłego,

z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność

zależy od istnienia tego zobowiązania.

§ 1.

Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem

terminu.

§ 2.

Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została zawarta

pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia własności potrzebne jest

dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście

własności.

Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w

formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje

zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności

nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione.

Przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie stosuje się w wypadku,

gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się

współwłasnością dotychczasowych właścicieli.

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

§ 1.

W razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału we współwłasności

lub części tego udziału pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu,

jeżeli prowadzą gospodarstwo rolne na gruncie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku,

gdy współwłaściciel prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje swój udział

we współwłasności wraz z tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny współwłaściciel

lub osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.

§ 2.

(uchylony)

§ 3

Do sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

(Dz. U. z 2016 r. poz. 2052 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 60) udziału we współwłasności lub części tego udziału stosuje się przepisy tej ustawy.

(uchylony)

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją

nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że

działa w złej wierze.

§ 2.

Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela

zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty,

nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie

to nie dotyczy pieniędzy i dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej

licytacji publicznej lub w toku postępowania egzekucyjnego.

§ 3.

Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych

dóbr kultury.

§ 1.

W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby

trzeciej, prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy nabywcy, chyba że ten działa w złej

wierze. Przepis paragrafu drugiego artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr

kultury.

(uchylony)

§ 1.

Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada

nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał

posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

§ 2.

Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał

posiadanie w złej wierze.

§ 3

Nabyć nieruchomość rolną w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 §

3, przez zasiedzenie może jedynie rolnik indywidualny w rozumieniu przepisów tej ustawy,

jeżeli - ustalona zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 i 3 tej ustawy - powierzchnia

nabywanej nieruchomości rolnej wraz z nieruchomościami rolnymi stanowiącymi jego własność

nie przekroczy 300 ha użytków rolnych.

Jeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni,

zasiedzenie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności

przez właściciela.

§ 1.

Posiadacz rzeczy ruchomej niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada

rzecz nieprzerwanie od lat trzech jako posiadacz samoistny, chyba że posiada w złej

wierze.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr

kultury.

Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń.

§ 1.

Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz

może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika.

Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze,

czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania

obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.

§ 2.

Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą

poprzedniego posiadacza.

(uchylony)

(uchylony)

(utracił moc)

Właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz

porzuci.

Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne.

§ 1.

Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed upływem trzech

dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w pościgu za rojem wejść na cudzy grunt,

powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.

§ 2.

Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu niezajętym, właściciel może domagać się wydania roju

za zwrotem kosztów.

§ 3.

Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją własnością

był rój, który się w ulu znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje

w tym wypadku roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

§ 1.

Rzecz znaleziona, która nie zostanie przez osobę uprawnioną odebrana w ciągu roku

od dnia doręczenia jej wezwania do odbioru, a w przypadku niemożności wezwania - w

ciągu dwóch lat od dnia jej znalezienia, staje się własnością znalazcy, jeżeli uczynił

on zadość swoim obowiązkom. Jeżeli jednak rzecz została oddana staroście, znalazca

staje się jej właścicielem, jeżeli rzecz odebrał w wyznaczonym przez starostę terminie.

§ 2.

Rzecz znaleziona będąca zabytkiem lub materiałem archiwalnym po upływie terminu do

jej odebrania przez osobę uprawnioną staje się własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy

znalezione stają się własnością powiatu po upływie terminu do ich odbioru przez znalazcę.

§ 3.

Z chwilą nabycia własności rzeczy przez znalazcę, powiat albo Skarb Państwa wygasają

obciążające ją ograniczone prawa rzeczowe.

(uchylony)

Jeżeli rzecz znaleziono w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela byłoby

oczywiście bezcelowe, staje się ona przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych

znalazcy i właściciela nieruchomości, na której rzecz została znaleziona, jeżeli jednak

rzecz ta jest zabytkiem lub materiałem archiwalnym, staje się ona własnością Skarbu

Państwa, a znalazca jest obowiązany wydać ją niezwłocznie właściwemu staroście.

Uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa ich własność przez odłączenie

ich od rzeczy.

Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością

w taki sposób, że stała się jej częścią składową.

§ 1.

Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych materiałów, staje się jej właścicielem,

jeżeli wartość nakładu pracy jest większa od wartości materiałów.

§ 2.

Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w złej wierze albo jeżeli wartość materiałów

jest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się własnością właściciela

materiałów.

§ 1.

Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone lub pomieszane w taki sposób, że przywrócenie

stanu poprzedniego byłoby związane z nadmiernymi trudnościami lub kosztami, dotychczasowi

właściciele stają się współwłaścicielami całości. Udziały we współwłasności oznacza

się według stosunku wartości rzeczy połączonych lub pomieszanych.

§ 2.

Jednakże gdy jedna z rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą aniżeli pozostałe,

rzeczy mniejszej wartości stają się jej częściami składowymi.

Przepisy o przetworzeniu, połączeniu i pomieszaniu nie uchybiają przepisom o obowiązku

naprawienia szkody ani przepisom o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

§ 1.

Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością

łączną.

§ 2.

Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika.

Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.

Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.

Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres

zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej

zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia

przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy

wszystkich współwłaścicieli.

Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.

Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli.

W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do

dokonania czynności.

Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z

zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli

może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie

można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego

zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu

lub krzywdzi mniejszość.

Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.

Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli

wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy.

Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz

do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem

i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku

do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary

związane z rzeczą wspólną.

Każdy ze współwłaścicieli niesprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w odpowiednich

terminach rachunku z zarządu.

Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich

roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

§ 1

Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może

być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim

roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze

lat pięć; przedłużenie można ponowić.

§ 2

Zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej oraz gospodarstwa rolnego w rozumieniu

przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów

tej ustawy.

Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez

podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub

ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną

zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

§ 1.

Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych

udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może

obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

§ 2.

Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności

jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie

do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3.

Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia,

wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia.

W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie

przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie

sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.

§ 1

Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli

byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo

temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

§ 2

Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której

mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 1.

W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu

z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy

przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2.

Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli

albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne

temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3

Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego

stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa

w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 4.

Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez

żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.

Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo

rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby

współwłaścicieli.

§ 1.

Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się

stosownie do ich zgodnego porozumienia.

§ 2.

W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być

obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę

1)

typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności;

2)

sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela

uprawnionego do ich otrzymania.

§ 3.

Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości

rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu art.

212 § 3.

§ 4.

Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia współwłasności

gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne,

wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem

pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom,

którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości

ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie

racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.

§ 1.

Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz

do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia

do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili

znoszenia współwłasności są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności.

Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do

pracy.

§ 2.

Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio

przepisy o służebności mieszkania.

(uchylony)

Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.

Czynności prawne określające zarząd i sposób korzystania z rzeczy wspólnej albo wyłączające

uprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału,

jeżeli nabywca o nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy

wypadku, gdy sposób korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym.

§ 1.

Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została

mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie

do władania rzeczą.

§ 2.

Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela

faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie

stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

§ 1.

Roszczenia właściciela przewidziane w artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu,

jeżeli dotyczą nieruchomości.

§ 2.

(uchylony)

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

Roszczenie właściciela, o którym mowa w art. 222 § 1, nie ulega przedawnieniu, jeżeli

dotyczy rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.

§ 1.

Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie

z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub

utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w

czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w

tym czasie wymagalne.

§ 2.

Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o

wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia

za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę,

chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane

od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które

zużył.

Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same

jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział

się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz

w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej

gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba

że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu

uprawnionego.

§ 1.

Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle,

o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów

może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi.

Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej

wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może

on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.

§ 2.

Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych,

i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.

§ 1.

Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył

z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi.

§ 2.

Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo samoistny posiadacz

w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa

o wydanie rzeczy, właściciel może przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu

posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości

rzeczy.

Przepisy określające prawa i obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili,

w której dowiedział się on o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy,

stosuje się także w wypadku, gdy samoistny posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności

państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.

§ 1.

Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie

z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie

szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu

rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o

zwrot nakładów na rzecz.

§ 2.

(uchylony)

Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie

za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie

szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń

samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku

między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących

ten stosunek nie wynika nic innego.

§ 1.

Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią

gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej

na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej

działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2.

Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej

znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek

lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 3.

(uchylony)

§ 1.

Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych

miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu

zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki,

a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków

mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym.

§ 2.

W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego

mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub

ich związków.

W granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę

o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego

bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem

innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać.

Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego

bądź ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu

własności nieruchomości.

§ 1.

Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym

do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika

stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty

użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu

w użytkowanie wieczyste.

§ 2.

Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym

gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.

§ 1.

Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego

bądź ich związków w użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu

lat. W wypadkach wyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga

oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu

na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.

§ 2.

W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty

użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu

dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik może wcześniej wystąpić z takim żądaniem,

jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest znacznie

dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa

przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.

§ 3.

Umowa o przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu

własności nieruchomości.

Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.

§ 1.

Sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu

terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika powinien być określony

w umowie.

§ 2.

Jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia na gruncie

budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać

1)

termin rozpoczęcia i zakończenia robót;

2)

rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w należytym stanie;

3)

warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub urządzeń

w czasie trwania użytkowania wieczystego;

4)

wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub urządzenia istniejące

na gruncie w dniu wygaśnięcia użytkowania wieczystego.

Umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu

terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed

upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu

w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności

jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń.

Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.

(uchylony)

Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego

korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego

bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie

za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu przedawniają

się z upływem lat trzech od tej daty.

§ 1.

Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz

hipoteka.

§ 2.

Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują odrębne przepisy.

§ 1.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.

§ 2.

Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu.

Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo

ustanawia.

Do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli

prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny

stanowi inaczej.

§ 1.

Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi

rzeczy obciążonej.

§ 2.

Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze wieczystej,

do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej.

Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo

takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej.

§ 1.

Do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli

prawo było ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi.

§ 2.

Jeżeli zmiana treści prawa dotyka praw osoby trzeciej, do zmiany potrzebna jest zgoda

tej osoby. Oświadczenie osoby trzeciej powinno być złożone jednej ze stron.

§ 1.

Jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem

dla prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo).

§ 2.

Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w sposób odmienny.

§ 1.

Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być zmienione. Zmiana nie narusza praw mających pierwszeństwo niższe aniżeli

prawo ustępujące pierwszeństwa, a wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje pierwszeństwo

ustępującego prawa.

§ 2.

Do zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna jest umowa między tym, czyje prawo ma ustąpić pierwszeństwa,

a tym, czyje prawo ma uzyskać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno

z tych praw jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi

wieczystej.

§ 3.

Zmiana pierwszeństwa staje się bezskuteczna z chwilą wygaśnięcia prawa, które ustąpiło

pierwszeństwa.

Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.

Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie).

§ 1.

Zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy.

§ 2.

Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części.

Użytkowanie jest niezbywalne.

Użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki.

§ 1.

Jeżeli użytkowanie obejmuje określony zespół środków produkcji, użytkownik może w

granicach prawidłowej gospodarki zastępować poszczególne składniki innymi. Włączone

w ten sposób składniki stają się własnością właściciela użytkowanego zespołu środków

produkcji.

§ 2.

Jeżeli użytkowany zespół środków produkcji ma być zwrócony według oszacowania, użytkownik

nabywa własność jego poszczególnych składników z chwilą, gdy zostały mu wydane; po

ustaniu użytkowania obowiązany jest zwrócić zespół tego samego rodzaju i tej samej

wartości, chyba że inaczej zastrzeżono.

W stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a właścicielem użytkownik ponosi ciężary,

które zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z pożytków

rzeczy.

Właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na rzecz obciążoną użytkowaniem. Jeżeli

takie nakłady poczynił, może od użytkownika żądać ich zwrotu według przepisów o prowadzeniu

cudzych spraw bez zlecenia.

§ 1.

Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym

korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie

zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót.

§ 2.

Jeżeli użytkownik poczynił nakłady, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio

przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń dotyczących własności

rzeczy, użytkownik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym właściciela.

Po wygaśnięciu użytkowania użytkownik obowiązany jest zwrócić rzecz właścicielowi

w takim stanie, w jakim powinna się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu

użytkowania.

Roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia

rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko

właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu

rzeczy.

§ 2.

(uchylony)

Jeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy oznaczone tylko co do gatunku,

użytkownik staje się z chwilą wydania mu tych przedmiotów ich właścicielem. Po wygaśnięciu

użytkowania obowiązany jest do zwrotu według przepisów o zwrocie pożyczki (użytkowanie

nieprawidłowe).

§ 1.

Przedmiotem użytkowania mogą być także prawa.

§ 2.

Do użytkowania praw stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu rzeczy.

§ 3.

Do ustanowienia użytkowania na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu

tego prawa.

Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią.

§ 1.

Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej dotychczasowe przeznaczenie.

§ 2.

Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i eksploatować nowe urządzenia służące do

wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów prawa geologicznego i górniczego.

§ 3.

Przed przystąpieniem do robót użytkownik powinien w odpowiednim terminie zawiadomić

właściciela o swym zamiarze. Jeżeli zamierzone urządzenia zmieniałyby przeznaczenie

gruntu albo naruszały wymagania prawidłowej gospodarki, właściciel może żądać ich

zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.

Użytkownik może zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia w takich granicach jak

najemca.

§ 1.

Właściciel może z ważnych powodów żądać od użytkownika zabezpieczenia, wyznaczając

mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu właściciel

może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy.

§ 2.

Użytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiednie zabezpieczenie.

Właściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych użytkowaniem nieprawidłowym,

dopóki nie otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.

(uchylony)

Użytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może być ustanowione na rzecz

rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prawo terminowe lub jako prawo bezterminowe.

W każdym razie użytkowanie takie wygasa z chwilą likwidacji spółdzielni.

§ 1.

Jeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do użytkowania zabudowany

grunt Skarbu Państwa, przekazanie budynków i innych urządzeń może nastąpić albo do

użytkowania, albo na własność.

§ 2.

Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na użytkowanym

przez nią gruncie Skarbu Państwa stanowią własność spółdzielni, chyba że w decyzji

o przekazaniu gruntu zostało zastrzeżone, iż mają się stać własnością Skarbu Państwa.

§ 3.

Odrębna własność budynków i innych urządzeń, przewidziana w paragrafach poprzedzających,

jest prawem związanym z użytkowaniem gruntu.

Jeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną wygasło,

budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane i stanowiące własność spółdzielni

stają się własnością Skarbu Państwa. Spółdzielnia może żądać zapłaty wartości tych

budynków i urządzeń w chwili wygaśnięcia użytkowania, chyba że zostały wzniesione

wbrew społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu gruntu.

Przepisy dotyczące własności budynków i innych urządzeń na gruncie Skarbu Państwa

użytkowanym przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną stosuje się odpowiednio do drzew

i innych roślin.

Rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie użytkowanych przez siebie

gruntów Skarbu Państwa albo naruszyć ich substancję, chyba że w decyzji o przekazaniu

gruntu inaczej zastrzeżono.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub umowa z członkiem spółdzielni

inaczej nie postanawia, spółdzielnia nabywa z chwilą przejęcia wniesionych przez członków

wkładów gruntowych ich użytkowanie.

§ 2.

Do wniesienia wkładów gruntowych nie stosuje się przepisów o obowiązku zachowania

formy aktu notarialnego przy ustanowieniu użytkowania nieruchomości.

Statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej może postanawiać, że - gdy wymaga tego prawidłowe

wykonanie zadań spółdzielni - przysługuje jej uprawnienie do zmiany przeznaczenia

wkładów gruntowych oraz uprawnienie do naruszenia ich substancji albo jedno z tych

uprawnień.

§ 1.

Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na gruncie

stanowiącym wkład gruntowy stają się jej własnością. To samo dotyczy drzew i innych

roślin zasadzonych lub zasianych przez spółdzielnię.

§ 2.

W razie wygaśnięcia użytkowania gruntu działka, na której znajdują się budynki lub

urządzenia będące własnością spółdzielni, może być przez spółdzielnię przejęta na

własność za zapłatą wartości w chwili wygaśnięcia użytkowania. Drzewa i inne rośliny

zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię stają się własnością właściciela gruntu.

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

Do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I

i odpowiednio rozdziału II niniejszego działu, o ile użytkowanie to nie jest inaczej

uregulowane odrębnymi przepisami.

§ 1.

Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości

władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej

może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel

nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do

niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej

nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej

przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

§ 2.

Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości

władnącej lub jej oznaczonej części.

Na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej można ustanowić służebność gruntową bez

względu na to, czy spółdzielnia jest właścicielem gruntu.

Zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych

danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.

Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała

korzystanie z nieruchomości obciążonej.

§ 1.

W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania

służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.

§ 2.

Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości

obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku.

Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna.

§ 1.

W razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy na rzecz

każdej z części utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność

tylko jednej lub kilku z nich, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zwolnienia

jej od służebności względem części pozostałych.

§ 2.

W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach

utworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej

lub kilku z nich, właściciele pozostałych części mogą żądać ich zwolnienia od służebności.

§ 3.

Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchomości obciążonej sposób

wykonywania służebności wymaga zmiany, sposób ten w braku porozumienia stron będzie

ustalony przez sąd.

Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza,

właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub

sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny

uszczerbek nieruchomości władnącej.

Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega

na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości

przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

§ 2.

Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy

stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu

stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.

Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za

wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie

uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie,

właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.

Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść

odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).

Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych

z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych

danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego

i zwyczajów miejscowych.

Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.

Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich

wykonywania.

§ 1.

Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie.

Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne

przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać

w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.

§ 2.

Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie

jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

§ 1.

Mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych

do wspólnego użytku mieszkańców budynku.

§ 2.

Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania a właścicielem nieruchomości

obciążonej stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu przez osoby fizyczne.

Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy

wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności

na rentę.

Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.

Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została wniesiona jako wkład do

rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może z ważnych powodów żądać zmiany

sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany na rentę.

Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub

którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym

na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej,

zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

§ 1.

Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności

przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa

w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2.

Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu,

a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel

nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności

przesyłu.

§ 1.

Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o

których mowa w art. 49 § 1.

§ 2.

Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa.

§ 3.

Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń,

o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z nieruchomości. Jeżeli powodowałoby

to nadmierne trudności lub koszty, przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej

stąd szkody.

Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

§ 1.

W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem,

na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu

na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi

właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo

szczególne.

§ 2.

Zastaw można ustanowić także w celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub warunkowej.

§ 1.

Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a wierzycielem oraz,

z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo

osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły.

§ 2.

Jeżeli rzecz znajduje się w dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu wystarcza

sama umowa.

§ 3.

Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa o ustanowienie zastawu

została zawarta na piśmie z datą pewną.

Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują odrębne

przepisy.

Przepisy o nabyciu własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej do rozporządzania

rzeczą stosuje się odpowiednio do ustanowienia zastawu.

Jeżeli w chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały później ma pierwszeństwo przed prawem powstałym wcześniej, chyba

że zastawnik działał w złej wierze.

Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika,

że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu.

Zaspokojenie zastawnika z rzeczy obciążonej następuje według przepisów o sądowym postępowaniu

egzekucyjnym.

Jeżeli przedmiotem zastawu są rzeczy mające określoną przez zarządzenie właściwego

organu państwowego cenę sztywną, można się umówić, że w razie zwłoki z zapłatą długu

przypadną one w odpowiednim stosunku zastawnikowi na własność zamiast zapłaty, według

ceny z dnia wymagalności wierzytelności zabezpieczonej.

Zastaw zabezpiecza także roszczenia o odsetki za trzy ostatnie lata przed zbyciem

rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym, przyznane koszty postępowania

w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału oraz inne roszczenia o świadczenia

uboczne, w szczególności roszczenie o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego

wykonania zobowiązania oraz o zwrot nakładów na rzecz.

Zastawca niebędący dłużnikiem może niezależnie od zarzutów, które mu przysługują osobiście

przeciwko zastawnikowi, podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, jak również

te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu zastawu.

Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z rzeczy obciążonej zastawem bez względu na

ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z przepisów prawa spadkowego.

Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia zastawnika

do uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej. Przepisu powyższego nie stosuje się

do roszczenia o odsetki lub inne świadczenia uboczne.

Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej zachowaniem stosownie

do przepisów o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić

rzecz zastawcy.

Jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik powinien, w braku odmiennej

umowy, pobierać je i zaliczać na poczet wierzytelności i związanych z nią roszczeń.

Po wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć zastawcy rachunek.

Jeżeli zastawnik poczynił nakłady na rzecz, do których nie był obowiązany, stosuje

się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

§ 1.

Jeżeli rzecz obciążona zastawem zostaje narażona na utratę lub uszkodzenie, zastawca

może żądać bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego, bądź zwrotu rzeczy za jednoczesnym

ustanowieniem innego zabezpieczenia wierzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.

§ 2.

W razie sprzedaży rzeczy zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która powinna być złożona

do depozytu sądowego.

§ 1.

Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia

rzeczy, jak również roszczenie zastawnika przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na rzecz

przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

§ 2.

(uchylony)

§ 1.

Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga za sobą przeniesienie

zastawu. W razie przeniesienia wierzytelności z wyłączeniem zastawu zastaw wygasa.

§ 2.

Zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.

Nabywca wierzytelności zabezpieczonej zastawem może żądać od zbywcy wydania rzeczy

obciążonej, jeżeli zastawca wyrazi na to zgodę. W braku takiej zgody nabywca może

żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.

§ 1.

Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez względu na zastrzeżenia

przeciwne.

§ 2.

Zastaw nie wygasa pomimo nabycia rzeczy obciążonej przez zastawnika na własność, jeżeli

wierzytelność zabezpieczona zastawem jest obciążona prawem osoby trzeciej lub na jej

rzecz zajęta.

Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do zastawu, który powstaje

z mocy ustawy.

Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.

Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy o zastawie na rzeczach ruchomych

z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

§ 1.

Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu

tego prawa. Jednakże umowa o ustanowienie zastawu powinna być zawarta na piśmie z

datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie prawa nie wymagała takiej formy.

§ 2.

Jeżeli ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez wydanie dokumentu

ani przez indos, do ustanowienia zastawu potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika

wierzytelności przez zastawcę.

Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które

zmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem.

§ 1.

Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela,

zastawca może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona

zastawem jest już wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do

wysokości wierzytelności zabezpieczonej.

§ 2.

Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od wypowiedzenia przez

dłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także względem zastawnika.

W razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiot świadczenia.

Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i zastawnik łącznie.

Każdy z nich może żądać spełnienia świadczenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia

przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia świadczenie, zanim wierzytelność

zabezpieczona stała się wymagalna, zarówno zastawca, jak i zastawnik mogą żądać złożenia

przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już wymagalna, zastawnik

może żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność obciążoną,

jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności zabezpieczonej zastawem. Zastawnik

może dochodzić przypadłej mu z tego tytułu części wierzytelności z pierwszeństwem

przed częścią przysługującą zastawcy.

Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz

samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca,

dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą

rzeczą (posiadacz zależny).

Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie

zależne.

Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.

Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.

Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę

przemijającą nie przerywa posiadania.

Domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Domniemanie to dotyczy

również posiadania przez poprzedniego posiadacza.

Nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w złej wierze.

§ 1.

Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania.

§ 2.

Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić

własnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy

względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej

szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną

samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego.

§ 3.

Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do dzierżyciela.

Do ochrony władania lokalem stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie posiadania.

§ 1.

Przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na

czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie

stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej

wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne

orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego

stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem.

§ 2.

Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.

Posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.

Roszczenie o ochronę posiadania nie przysługuje w stosunkach pomiędzy współposiadaczami

tej samej rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu współposiadania.

§ 1.

Posiadaczowi nieruchomości przysługuje roszczenie o wstrzymanie budowy, jeżeli budowa

mogłaby naruszyć jego posiadanie albo grozić wyrządzeniem mu szkody.

§ 2.

Roszczenie może być dochodzone przed rozpoczęciem budowy; wygasa ono, jeżeli nie będzie

dochodzone w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.

Przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które

umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną

władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy.

Przeniesienie posiadania samoistnego może nastąpić także w ten sposób, że dotychczasowy

posiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako

dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą.

Jeżeli rzecz znajduje się w posiadaniu zależnym albo w dzierżeniu osoby trzeciej,

przeniesienie posiadania samoistnego następuje przez umowę między stronami i przez

zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.

Przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależnego albo na dzierżyciela

następuje na mocy samej umowy między stronami.

§ 1.

Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności,

jest posiadaczem służebności.

§ 2.

Do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy.

§ 1.

Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik

powinien świadczenie spełnić.

§ 2.

Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby

jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani

zasadom współżycia społecznego.

§ 1.

Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający

jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli

istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

§ 2.

W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.

§ 1.

Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju

(należyta staranność).

§ 2.

Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej

określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

§ 1.

Wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z

treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia.

§ 2.

Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia

świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika.

Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

a jakość rzeczy nie jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną

ani nie wynika z okoliczności, dłużnik powinien świadczyć rzeczy średniej jakości.

Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone

z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony

nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie

z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość

świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę

potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.

§ 2.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie

w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania

lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.

§ 2.

Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy

Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub

czynność prawna zastrzega inaczej.

§ 3.

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać spełnienia

świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank

Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonywana.

§ 1.

Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna, spełnienie

świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne

stanowią inaczej.

§ 2.

Strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona

według innego niż pieniądz miernika wartości.

§ 3.

W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może

po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić

wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w

orzeczeniu lub umowie.

§ 4.

Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może

wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku

z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.

§ 5.

Przepisy § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen i innych świadczeń

pieniężnych.

§ 1.

Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej

albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

§ 2.

Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe

w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów

procentowych.

§ 2

Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym

przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).

§ 2

Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek

maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.

§ 2

Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych,

także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy

ustawy.

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej

Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych.

W braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności odsetek są one płatne co roku

z dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok - jednocześnie

z zapłatą tej sumy.

§ 1.

Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa

działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

§ 2.

W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy,

naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które

mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek

jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza

do stopnia winy obu stron.

§ 1.

Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie

stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby

przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego

nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia

w pieniądzu.

§ 2.

Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna

być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności

wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

§ 1.

Ilekroć ustawa przewiduje obowiązek zabezpieczenia, zabezpieczenie powinno nastąpić

przez złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.

§ 2.

Jednakże z ważnych powodów zabezpieczenie może nastąpić w inny sposób.

§ 1.

Jeżeli dłużnik jest zobowiązany w ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić

przez spełnienie jednego z kilku świadczeń (zobowiązanie przemienne), wybór świadczenia

należy do dłużnika, chyba że z czynności prawnej, z ustawy lub z okoliczności wynika,

iż uprawnionym do wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.

§ 2.

Wyboru dokonywa się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli uprawnionym

do wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez spełnienie świadczenia.

§ 3.

Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona

może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego

terminu uprawnienie do dokonania wyboru przechodzi na stronę drugą.

Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika

lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w

razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.

§ 1.

Kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości

lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego

z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych

(solidarność dłużników).

§ 2.

Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.

§ 1.

Kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób, że dłużnik może spełnić całe

świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli

dług wygasa względem wszystkich (solidarność wierzycieli).

§ 2.

Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk któregokolwiek z wierzycieli

solidarnych. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik

powinien spełnić świadczenie do jego rąk.

Zobowiązanie może być solidarne, chociażby każdy z dłużników był zobowiązany w sposób

odmienny albo chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w sposób odmienny względem

każdego z wierzycieli.

Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.

Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane

solidarnie, chyba że umówiono się inaczej.

Działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom.

Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych

nie ma skutku względem współdłużników.

Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego

z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.

§ 1.

Odnowienie dokonane między wierzycielem a jednym z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników,

chyba że wierzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.

§ 2.

Zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych ma skutek także względem

współdłużników.

§ 1.

Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które przysługują mu osobiście względem

wierzyciela, jak również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania

są wspólne wszystkim dłużnikom.

§ 2.

Wyrok zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, jeżeli

uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.

§ 1.

Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między

współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może

on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego,

dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych.

§ 2.

Część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między współdłużników.

Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem

jednego z wierzycieli solidarnych ma skutek także względem współwierzycieli.

Jeżeli jeden z wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między

współwierzycielami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach jest

on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika

nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w częściach

równych.

§ 1.

Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie jest podzielne,

zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych od siebie części,

ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli z okoliczności nie

wynika nic innego.

§ 2.

Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany

przedmiotu lub wartości.

§ 1.

Dłużnicy zobowiązani do świadczenia niepodzielnego są odpowiedzialni za spełnienie

świadczenia jak dłużnicy solidarni.

§ 2.

W braku odmiennej umowy dłużnicy zobowiązani do świadczenia podzielnego są odpowiedzialni

za jego spełnienie solidarnie, jeżeli wzajemne świadczenie wierzyciela jest niepodzielne.

§ 3.

Dłużnik, który spełnił świadczenie niepodzielne, może żądać od pozostałych dłużników

zwrotu wartości świadczenia według tych samych zasad co dłużnik solidarny.

§ 1.

Jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego, każdy z

nich może żądać spełnienia całego świadczenia.

§ 2.

Jednakże w razie sprzeciwu chociażby jednego z wierzycieli, dłużnik obowiązany jest

świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu

sądowego.

§ 1.

Zwolnienie dłużnika z długu przez jednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia

niepodzielnego nie ma skutku względem pozostałych wierzycieli.

§ 2.

Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem

jednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego ma skutek względem

pozostałych wierzycieli.

Jeżeli jeden z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego przyjął świadczenie,

jest on odpowiedzialny względem pozostałych wierzycieli według tych samych zasad co

wierzyciel solidarny.

Przedsiębiorca nie może żądać od konsumenta opłaty za skorzystanie z określonego sposobu

zapłaty przewyższającej poniesione przez przedsiębiorcę koszty w związku z tym sposobem

zapłaty.

§ 1.

Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów,

wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem

umowy.

§ 2.

W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte,

wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści.

Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie

zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.

§ 3.

(uchylony)

§ 4.

Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna

udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec

ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności.

§ 5.

(uchylony)

Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą

stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała

umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.

§ 1.

W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową.

§ 2.

Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia

niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym

nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

§ 1.

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą

go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,

rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to

postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie,

jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

§ 2.

Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane

umową w pozostałym zakresie.

§ 3.

Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument

nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy

przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

§ 4.

Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym,

kto się na to powołuje.

Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu

z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając

umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które

w szczególności

1)

wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie;

2)

wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie

lub nienależyte wykonanie zobowiązania;

3)

wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością

drugiej strony;

4)

przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed

zawarciem umowy;

5)

zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków

wynikających z umowy bez zgody konsumenta;

6)

uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości

dalszych umów podobnego rodzaju;

7)

uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej

bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie;

8)

uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta

konsumenta;

9)

przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji

umowy;

10)

uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny

wskazanej w tej umowie;

11)

przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia

z umową;

12)

wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione

w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania;

13)

przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej

niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy;

14)

pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej

lub jej wypowiedzenia;

15)

zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na

czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia;

16)

nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji

z zawarcia lub wykonania umowy;

17)

nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek

zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego;

18)

stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument,

dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia;

19)

przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany,

bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia;

20)

przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny

lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia

od umowy;

21)

uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez

osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których

pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia

przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności;

22)

przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub

nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta;

23)

wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego

polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy

przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy.

§ 1.

Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce umów nie obejmuje tych postanowień

wzorców, które są ze sobą sprzeczne.

§ 2.

Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi, że

nie zamierza zawierać umowy na warunkach przewidzianych w § 1.

(uchylony)

§ 1.

Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.

§ 2.

Strona, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o niemożliwości świadczenia, a drugiej

strony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga

strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.

§ 1.

Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie

drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie

lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa

w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia

swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno

i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy.

§ 2.

Uprawnienia powyższe wygasają z upływem lat dwóch od dnia zawarcia umowy.

§ 1.

Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej

umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.

§ 2.

Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony,

powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną

do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania

zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin

wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu

roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia

umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

§ 1.

Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia,

druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na

zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić

zakres odszkodowania.

§ 2.

Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność

umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może

dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.

§ 3.

Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym

umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej,

roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym

orzeczenie stało się prawomocne.

Jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie albo

spełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny

jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia odmawia zaciągnięcia

zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od obowiązku naprawienia

szkody spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub

właściwości świadczenia.

Jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku

świadczenia, jest ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie

od niego żądał spełnienia świadczenia.

§ 1.

Jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej,

osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika

spełnienia zastrzeżonego świadczenia.

§ 2.

Zastrzeżenie co do obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie może być odwołane

ani zmienione, jeżeli osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek ze stron, że chce z

zastrzeżenia skorzystać.

§ 3.

Dłużnik może podnieść zarzuty z umowy także przeciwko osobie trzeciej.

§ 1.

W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu

umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona

może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować,

a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

§ 2.

W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która

go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.

§ 3.

W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy

dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło

wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za

które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

§ 1.

Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego

terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa się przez oświadczenie złożone

drugiej stronie.

§ 2.

W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. To, co strony

już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna

w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy

się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.

Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą

oznaczonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy,

gdy zostało złożone jednocześnie z zapłatą odstępnego.

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany

jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz

także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian

tej korzyści albo jako naprawienie szkody.

Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby,

rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzyści

przechodzi na tę osobę trzecią.

§ 1.

Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile

nie znalazły pokrycia w użytku, który z nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może

żądać o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania; może jednak

zabrać te nakłady, przywracając stan poprzedni.

§ 2.

Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać zwrotu

nakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania.

§ 3.

Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd może zamiast

wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości w pieniądzu z odliczeniem wartości

nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić.

Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść

uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że

wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

§ 1.

Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

§ 2.

Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany

lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia

odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność

prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu

świadczenia.

Nie można żądać zwrotu świadczenia

1)

jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba

że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia

przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej;

2)

jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego;

3)

jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;

4)

jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.

Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to

zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę

lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi

może ulec jego wartość.

§ 1.

Kto spełnia świadczenie z gry lub zakładu, nie może żądać zwrotu, chyba że gra lub

zakład były zakazane albo nierzetelne.

§ 2.

Roszczeń z gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład były prowadzone

na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego.

Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody.

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu.

§ 1.

Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu

władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego

lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

§ 2.

Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia,

jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność

za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego

albo Skarb Państwa.

§ 1.

Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia

można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 2.

Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej

decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich

niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również

do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie

aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 3.

Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek

ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu

we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji,

chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

§ 4.

Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek

wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza

sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.

Jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda

na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz

zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność

poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają

tego względy słuszności.

(utracił moc)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

(uchylony)

Przepisów art. 417, art. 417

Za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także

ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również

ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek

dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.

Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu

odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej

rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli

niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec

i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.

§ 1.

Osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo

swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym

stanie wyrządzoną.

§ 2.

Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia napojów odurzających

albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że

stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.

Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną

szkodę.

Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego

lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody

wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda

byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się

również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego

lub cielesnego winy poczytać nie można.

Gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny

za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać

naprawienia szkody, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia

szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego

poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną

przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy

w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi,

które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.

Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu

tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek,

ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej

jej czynności.

§ 1.

Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej

przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało

się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie

ponoszą winy.

§ 2.

Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna

według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego

lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania

stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia

społecznego.

§ 1.

Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które wyrządza szkodę na gruncie, jeżeli

zajęcie jest potrzebne do zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.

§ 2.

Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo zastawu dla zabezpieczenia

należnego mu naprawienia szkody oraz kosztów żywienia i utrzymania zwierzęcia.

§ 3.

(uchylony)

Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięciem jakiegokolwiek przedmiotu

z pomieszczenia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda

nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej,

za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie

mógł zapobiec.

Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny

jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się

jej części nie wynikło ani z braku utrzymania budowli w należytym stanie, ani z wady

w budowie.

§ 1.

Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą

sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność

za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa

lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy

poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

§ 2.

Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub zakładów wytwarzających

środki wybuchowe albo posługujących się takimi środkami.

§ 1.

Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz

mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy

posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność

ponosi posiadacz zależny.

§ 2.

W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił

przyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko

na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach ogólnych osoby te są odpowiedzialne

za szkody wyrządzone tym, których przewożą z grzeczności.

Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w dwóch artykułach

poprzedzających.

Kto w celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa

przymusowo lub nawet dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać naprawienia

poniesionych strat w odpowiednim stosunku od osób, które z tego odniosły korzyść.

Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w szczególności wskutek braku należytego

nadzoru nad ruchem kierowanego przez nią przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem

posiadanego przez nią budynku lub innego urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda,

może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia grożącego

niebezpieczeństwa, a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.

W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkody może być

stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego

lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia

społecznego.

§ 1.

Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym,

ich odpowiedzialność jest solidarna.

§ 2.

Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę

naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności,

a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania

szkody.

§ 3.

Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne

roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.

(uchylony)

§ 1.

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu

z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o

osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż

dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

§ 2.

Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega

przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu

na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej

naprawienia.

§ 3.

W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej

niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie

i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

§ 4.

Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć

się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z którego szkoda wynikła, stanowiło niewykonanie

lub nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia

o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego, chyba że z treści istniejącego

uprzednio zobowiązania wynika co innego.

§ 1.

W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje

wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia

szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany

stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

§ 2.

Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej

albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość,

może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

§ 3.

Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu

może być przyznana renta tymczasowa.

§ 1.

W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu

odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

§ 2.

Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku

skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania

się czynowi nierządnemu.

§ 3.

Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało

uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.

§ 1.

Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć

poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia

i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2.

Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać

od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego

oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania

obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym

zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika,

że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3.

Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie,

jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4.

Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem

zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.

Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub

jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany

stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie

nowego zawodu.

W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało

naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę

lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel

społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.

Przepis art. 445 § 3 stosuje się.

Roszczenia przewidziane w art. 444-448 nie mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne

i że zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem.

Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie można wyłączyć

ani ograniczyć.

Przepisy o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie

wyłączają odpowiedzialności za szkody na zasadach ogólnych, za szkody wynikłe z niewykonania

lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz odpowiedzialności z tytułu rękojmi za

wady i gwarancji jakości.

(uchylony)

§ 1.

Kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej (producent) produkt niebezpieczny,

odpowiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt.

§ 2.

Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z inną rzeczą.

Za produkt uważa się także zwierzęta i energię elektryczną.

§ 3.

Niebezpieczny jest produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać,

uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują

okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu, a zwłaszcza sposób zaprezentowania

go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o właściwościach produktu. Produkt

nie może być uznany za niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono

do obrotu podobny produkt ulepszony.

Producent odpowiada za szkodę na mieniu tylko wówczas, gdy rzecz zniszczona lub uszkodzona

należy do rzeczy zwykle przeznaczanych do osobistego użytku i w taki przede wszystkim

sposób korzystał z niej poszkodowany.

§ 1.

Producent nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, jeżeli produktu

nie wprowadził do obrotu albo gdy wprowadzenie produktu do obrotu nastąpiło poza zakresem

jego działalności gospodarczej.

§ 2.

Producent nie odpowiada również wtedy, gdy właściwości niebezpieczne produktu ujawniły

się po wprowadzeniu go do obrotu, chyba że wynikały one z przyczyny tkwiącej poprzednio

w produkcie. Nie odpowiada on także wtedy, gdy nie można było przewidzieć niebezpiecznych

właściwości produktu, uwzględniając stan nauki i techniki w chwili wprowadzenia produktu

do obrotu, albo gdy właściwości te wynikały z zastosowania przepisów prawa.

Domniemywa się, że produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę, został wytworzony

i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta.

§ 1.

Wytwórca materiału, surowca albo części składowej produktu odpowiada tak jak producent,

chyba że wyłączną przyczyną szkody była wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki

producenta.

§ 2.

Kto przez umieszczenie na produkcie swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia

odróżniającego podaje się za producenta, odpowiada jak producent. Tak samo odpowiada

ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego wprowadza do obrotu krajowego w zakresie

swojej działalności gospodarczej (importer).

§ 3.

Producent oraz osoby wymienione w paragrafach poprzedzających odpowiadają solidarnie.

§ 4.

Jeżeli nie wiadomo, kto jest producentem lub osobą określoną w § 2, odpowiada ten,

kto w zakresie swojej działalności gospodarczej zbył produkt niebezpieczny, chyba

że w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie wskaże poszkodowanemu osobę i

adres producenta lub osoby określonej w § 2 zdanie pierwsze, a w wypadku towaru importowanego

- osobę i adres importera.

§ 5.

Jeżeli zbywca produktu nie może wskazać producenta ani osób określonych w § 4, zwalnia

go od odpowiedzialności wskazanie osoby, od której sam nabył produkt.

Jeżeli za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny odpowiada także osoba trzecia,

odpowiedzialność tej osoby i osób wymienionych w artykułach poprzedzających jest solidarna.

Przepisy art. 441 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Odszkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje uszkodzenia samego produktu ani korzyści,

jakie poszkodowany mógłby osiągnąć w związku z jego używaniem.

§ 2.

Odszkodowanie na podstawie art. 449

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny ulega przedawnieniu

z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu

należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Jednak w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia

produktu do obrotu.

Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chociażby cała wierzytelność

była już wymagalna, chyba że przyjęcie takiego świadczenia narusza jego uzasadniony

interes.

§ 1.

Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może

przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada

na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym

długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne.

§ 2.

Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie,

w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów,

dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu.

§ 3.

W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede

wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na

poczet najdawniej wymagalnego.

Jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia,

a przyjęcie świadczenia nie zostało potwierdzone przez wierzyciela, dłużnik jest zwolniony

w takim zakresie, w jakim wierzyciel ze świadczenia skorzystał. Przepis ten stosuje

się odpowiednio w wypadku, gdy świadczenie zostało spełnione do rąk wierzyciela, który

był niezdolny do jego przyjęcia.

Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne

świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot świadczenia ma wady, dłużnik

obowiązany jest do rękojmi według przepisów o rękojmi przy sprzedaży.

§ 1.

Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości

zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania

zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne

powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili

spełnienia świadczenia; jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę

po powstaniu zobowiązania, ponosi spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów przesłania.

§ 2.

Jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o miejscu

spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa.

Jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz konsumentowi do oznaczonego miejsca,

miejsce to uważa się za miejsce spełnienia świadczenia. Zastrzeżenie przeciwne jest

nieważne.

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości

zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika

do wykonania.

Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że spełnienie świadczenia następować będzie częściami

w ciągu określonego czasu, ale nie ustaliły wielkości poszczególnych świadczeń częściowych

albo terminów, w których ma nastąpić spełnienie każdego z tych świadczeń, wierzyciel

może przez oświadczenie, złożone dłużnikowi w czasie właściwym, ustalić zarówno wielkość

poszczególnych świadczeń częściowych, jak i termin spełnienia każdego z nich, jednakże

powinien uwzględnić możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia.

Termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną poczytuje się w razie

wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika.

Jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi

odpowiedzialność, zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu, wierzyciel

może żądać spełnienia świadczenia bez względu na zastrzeżony termin.

§ 1.

Zobowiązany do wydania zbioru rzeczy lub masy majątkowej albo do udzielenia wiadomości

o zbiorze rzeczy lub o masie majątkowej powinien przedstawić wierzycielowi spis rzeczy

należących do zbioru lub spis przedmiotów wchodzących w skład masy majątkowej.

§ 2.

Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawiony spis nie jest rzetelny

lub dokładny, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie przed sądem,

iż sporządził spis według swojej najlepszej wiedzy.

§ 1.

Zobowiązany do złożenia rachunku z zarządu powinien przedstawić wierzycielowi na piśmie

zestawienie wpływów i wydatków wraz z potrzebnymi dowodami.

§ 2.

Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawione zestawienie wpływów nie

jest rzetelne lub dokładne, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie

przed sądem, iż sporządził zestawienie według swojej najlepszej wiedzy.

§ 1.

Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub

zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń

o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania).

§ 2.

Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego

albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych.

§ 3.

(uchylony)

§ 1.

Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania.

§ 2.

Dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli ma w tym interes.

§ 3.

Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.

Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem

świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

Świadczenie do rąk osoby, która okazuje pokwitowanie wystawione przez wierzyciela,

zwalnia dłużnika, chyba że było zastrzeżone, iż świadczenie ma nastąpić do rąk własnych

wierzyciela, albo chyba że dłużnik działał w złej wierze.

§ 1.

Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik spełniając świadczenie

może żądać zwrotu dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel ma interes w zachowaniu dokumentu,

w szczególności gdy świadczenie zostało spełnione tylko częściowo, dłużnik może żądać

uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie.

§ 2.

W razie utraty dokumentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania, żądać od wierzyciela

oświadczenia na piśmie, że dokument został utracony.

§ 3.

Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim odpowiedniej wzmianki

albo pisemnego oświadczenia o utracie dokumentu, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem

świadczenia albo złożyć jego przedmiot do depozytu sądowego.

Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych.

Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika domniemanie, że spełnione zostały również

świadczenia okresowe wymagalne wcześniej.

Poza wypadkami przewidzianymi w innych przepisach dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia

do depozytu sądowego

1)

jeżeli wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, nie wie, kto jest

wierzycielem, albo nie zna miejsca zamieszkania lub siedziby wierzyciela;

2)

jeżeli wierzyciel nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani przedstawiciela

uprawnionego do przyjęcia świadczenia;

3)

jeżeli powstał spór, kto jest wierzycielem;

4)

jeżeli z powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela świadczenie nie

może być spełnione.

§ 1.

O złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego dłużnik powinien niezwłocznie

zawiadomić wierzyciela, chyba że zawiadomienie napotyka trudne do przezwyciężenia

przeszkody. Zawiadomienie powinno nastąpić na piśmie.

§ 2.

W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest odpowiedzialny za wynikłą stąd

szkodę.

§ 1.

Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu świadczenia z depozytu sądowego,

dłużnik może przedmiot złożony odebrać.

§ 2.

Jeżeli dłużnik odbierze przedmiot świadczenia z depozytu sądowego, złożenie do depozytu

uważa się za niebyłe.

Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia

i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego

wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem

okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego,

dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności.

§ 1.

Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte

wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy

odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2.

Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą

może wyrządzić wierzycielowi umyślnie.

Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i

zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym

wykonanie zobowiązania powierza. Przepis powyższy stosuje się także w wypadku, gdy

zobowiązanie wykonywa przedstawiciel ustawowy dłużnika.

§ 1.

Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności

nie ponosi, zobowiązanie wygasa.

§ 2.

Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona,

dłużnik obowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako

naprawienie szkody.

Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin

nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela.

Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności,

za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 1.

W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania,

naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

§ 2.

Jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie

lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i żądać

naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, dłużnik będący

w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba

że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione

w czasie właściwym.

Jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy oznaczonych tylko co do

gatunku, wierzyciel może w razie zwłoki dłużnika nabyć na jego koszt taką samą ilość

rzeczy tego samego gatunku albo żądać od dłużnika zapłaty ich wartości, zachowując

w obu wypadkach roszczenie o naprawienie szkody wynikłej ze zwłoki.

§ 1.

W razie zwłoki dłużnika w wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel może, zachowując

roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności

na koszt dłużnika.

§ 2.

Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując roszczenie o

naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do usunięcia na koszt dłużnika wszystkiego,

co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.

§ 3.

W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, wykonać

bez upoważnienia sądu czynność na koszt dłużnika lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik

wbrew zobowiązaniu uczynił.

§ 1.

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może

żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby

opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2.

Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe

za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego

i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy

wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

§ 2

Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać

dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).

§ 2

Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za

opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.

§ 2

Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych

za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku

stosuje się przepisy ustawy.

§ 2

Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej

Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie.

§ 3.

W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach

ogólnych.

§ 1.

Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia

o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie

zaległych odsetek do dłużnej sumy.

§ 2.

Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek długoterminowych udzielanych

przez instytucje kredytowe.

§ 1.

Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego

wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara

umowna).

§ 2.

Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary

umownej.

§ 1.

W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się

wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej

szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne,

chyba że strony inaczej postanowiły.

§ 2.

Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia

kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub nienależytego wykonania

zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia, obowiązany jest

zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje się odpowiednio przepisy o karze umownej.

§ 1.

W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może

również złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

§ 2.

Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia

zaofiarowanego świadczenia, bądź odmawia dokonania czynności, bez której świadczenie

nie może być spełnione, bądź oświadcza dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.

§ 1.

Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych podlegają przepisom działów

poprzedzających niniejszego tytułu, o ile przepisy działu niniejszego nie stanowią

inaczej.

§ 2.

Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie

jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.

§ 1.

Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne)

powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu

lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do

wcześniejszego świadczenia.

§ 2.

Jeżeli świadczenia wzajemne powinny być spełnione jednocześnie, każda ze stron może

powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia

wzajemnego.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a spełnienie

świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy, strona

zobowiązana do wcześniejszego świadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem,

dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia.

§ 2.

Uprawnienia powyższe nie przysługują stronie, która w chwili zawarcia umowy wiedziała

o złym stanie majątkowym drugiej strony.

§ 3.

(uchylony)

§ 1.

Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej,

druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem,

iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia

od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego

bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze

zwłoki.

§ 2.

Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko

co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej

stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, albo do całej reszty

niespełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od umowy w całości, jeżeli

wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania

albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek

niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w razie

zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo

dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po terminie nie miałoby

dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu

na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Jeżeli strona obowiązana do spełnienia świadczenia oświadczy, że świadczenia tego

nie spełni, druga strona może odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego,

także przed nadejściem oznaczonego terminu spełnienia świadczenia.

§ 1.

Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za

które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według swego

wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo od

umowy odstąpić.

§ 2.

W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od

umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu

na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy,

wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

§ 1.

Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie

wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć.

Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła,

lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

§ 2.

Zwrot świadczenia na rzecz konsumenta powinien nastąpić niezwłocznie.

§ 1.

Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za

które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, która miała to świadczenie

spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a w wypadku, gdy je już otrzymała,

obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

§ 2.

Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo, strona ta

traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. Jednakże druga strona może

od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu

na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy,

wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych,

każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu

otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.

Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności

umowy wzajemnej.

§ 1.

Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z

nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem

obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do

gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub

przed innym organem państwowym.

§ 2.

Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności

niższej.

Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma

moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Jeżeli przedmiotem potrącenia są wierzytelności, których miejsca spełnienia świadczeń

są różne, strona korzystająca z możności potrącenia obowiązana jest uiścić drugiej

stronie sumę potrzebną do pokrycia wynikającego dla niej uszczerbku.

Odroczenie wykonania zobowiązania udzielone przez sąd albo bezpłatnie przez wierzyciela

nie wyłącza potrącenia.

Wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało

się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Przepisy o zaliczeniu zapłaty stosuje się odpowiednio do potrącenia.

Zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez

potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero

po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili,

a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta.

Nie mogą być umorzone przez potrącenie

1)

wierzytelności nieulegające zajęciu;

2)

wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania;

3)

wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych;

4)

wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.

§ 1.

Jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela

spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej,

zobowiązanie dotychczasowe wygasa (odnowienie).

§ 2.

W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie

stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy wierzyciel otrzymuje od

dłużnika weksel lub czek.

Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z chwilą odnowienia, chyba że poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na

dalsze trwanie zabezpieczenia.

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie

przyjmuje.

§ 1.

Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew),

chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

§ 2.

Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności

roszczenie o zaległe odsetki.

§ 1.

Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia

wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi

inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2.

Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio

zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego,

z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy

od istnienia tego zobowiązania.

Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien

być również pismem stwierdzony.

Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego

wierzyciela ma skutek względem nabywcy, chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik

wiedział o przelewie. Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych

dokonanych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.

§ 1.

Dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał

przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.

§ 2.

Dłużnik może z przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która mu przysługuje

względem zbywcy, chociażby stała się wymagalna dopiero po otrzymaniu przez dłużnika

zawiadomienia o przelewie. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy wierzytelność przysługująca

względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu.

Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew nie