Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

1.

Ustawa określa zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

zwanego dalej „Funduszem”, i zasady gospodarowania środkami tego Funduszu, przeznaczonego

na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do

korzystania z Funduszu, na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych oraz na

tworzenie zakładowych żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli oraz innych form wychowania

przedszkolnego.

2.

Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw

pracy oraz ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, w stosunku do pracowników

zatrudnionych w podległych mu jednostkach sfery budżetowej, niebędących funkcjonariuszami

lub żołnierzami zawodowymi, a Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem

właściwym do spraw pracy oraz ministrem właściwym do spraw finansów publicznych w

stosunku do pracowników zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej więziennictwa,

niebędących funkcjonariuszami Służby Więziennej, określą, w drodze rozporządzenia

1)

sposób tworzenia i gromadzenia środków Funduszu;

2)

wysokość odpisu na Fundusz, jednak nie wyższą od określonej w ustawie.

3.

Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrami Pracy i Polityki Socjalnej Finansów

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

działalność socjalna - usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku,

działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach,

klubach dziecięcych, sprawowanej przez dziennego opiekuna lub nianię, w przedszkolach

oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej - rzeczowej

lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach

określonych umową;

2)

coroczny odpis podstawowy - równowartość dokonanych odpisów na rachunek bankowy Funduszu

w wysokości określonej w art. 5, na zasadach określonych w art. 6 ust. 2;

3)

(uchylony)

4)

zakładowe obiekty socjalne - ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypoczynkowe, sanatoria,

ogrody działkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, żłobki, kluby dziecięce i przedszkola

oraz obiekty służące działalności kulturalnej;

5)

osoby uprawnione do korzystania z Funduszu - pracowników i ich rodziny, emerytów i

rencistów - byłych pracowników i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał,

w regulaminie, o którym mowa w art. 8 ust. 2, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych

finansowanych z Funduszu;

6)

przedsiębiorca - osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nieposiadającą

osobowości prawnej, jeżeli przedmiot jej działania obejmuje prowadzenie działalności

gospodarczej.

1

Fundusz tworzą pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku

co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

1a.

(uchylony)

1b.

(uchylony)

1c

Pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku, co najmniej

20 i mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, tworzą Fundusz na wniosek

zakładowej organizacji związkowej.

2.

Pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów

budżetowych tworzą Fundusz, bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników.

3

Pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku mniej niż 50

pracowników w przeliczeniu na pełne etaty mogą tworzyć Fundusz do wysokości i na zasadach

określonych w art. 5 lub mogą wypłacać świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust.

4-6.

3a.

Pracodawcy, o których mowa w ust. 3, nieobjęci układem zbiorowym pracy oraz niezobowiązani

do wydania regulaminu wynagradzania, informacje w sprawie nietworzenia Funduszu i

niewypłacania świadczenia urlopowego przekazują pracownikom w pierwszym miesiącu danego

roku kalendarzowego, w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

3b.

U pracodawców, o których mowa w ust. 3, zatrudniających co najmniej 50 pracowników,

objętych układem zbiorowym pracy, postanowienia w sprawie nietworzenia Funduszu i

niewypłacania świadczenia urlopowego zawiera się w układzie zbiorowym pracy.

4.

Wysokość świadczenia urlopowego, o którym mowa w ust. 3, nie może przekroczyć wysokości

odpisu podstawowego, określonego w art. 5 ust. 2, 2a i 3 - odpowiedniego do rodzaju

zatrudnienia pracownika, z tym że wysokość świadczenia dla zatrudnionych, o których

mowa w art. 5 ust. 2 i 3, ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika.

5.

Świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, wypłaca pracodawca raz w roku każdemu

pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze

co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.

5a.

Wypłata świadczenia urlopowego następuje nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym

rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego, o którym mowa w ust. 5.

6.

Świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, nie podlega składce na ubezpieczenie

społeczne pracowników.

7.

(uchylony)

1

U pracodawców, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 1c, układ zbiorowy pracy może dowolnie

kształtować wysokość odpisu na Fundusz; może również postanawiać, że Fundusz nie będzie

tworzony.

2

U pracodawców określonych w art. 3 ust. 1 i 1c, których pracownicy nie są objęci układem

zbiorowym pracy, postanowienia w sprawach, o których mowa w ust. 1, może zawierać

regulamin wynagradzania.

3.

Jeżeli u pracodawcy, o którym mowa w ust. 2, nie działa zakładowa organizacja związkowa,

postanowienia regulaminu wynagradzania w sprawie wysokości odpisu na Fundusz lub nietworzenia

Funduszu wymagają uzgodnienia z pracownikiem, o którym mowa w art. 8 ust. 2.

1.

Fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej

liczby zatrudnionych.

2.

Wysokość odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na jednego zatrudnionego,

z zastrzeżeniem ust. 2a i 3, 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce

narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne

wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą.

2a.

Wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika młodocianego wynosi w pierwszym

roku nauki 5%, w drugim roku nauki 6%, a w trzecim roku nauki 7% przeciętnego wynagrodzenia

miesięcznego, o którym mowa w ust. 2.

3.

Wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika wykonującego prace w szczególnych

warunkach lub prace o szczególnym charakterze - w rozumieniu przepisów o emeryturach

pomostowych, wynosi 50% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust.

2.

3a.

(uchylony)

3b.

(uchylony)

4.

Wysokość odpisu podstawowego może być zwiększona o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia

miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, na każdą zatrudnioną osobę, w stosunku do której

orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności.

5.

Pracodawcy sprawujący opiekę socjalną nad emerytami i rencistami, w tym także ze zlikwidowanych

zakładów pracy, mogą zwiększyć Fundusz o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,

o którym mowa w ust. 2, na każdego emeryta i rencistę uprawnionego do tej opieki.

5a.

Pracodawcy, którzy utworzyli zakładowy żłobek lub klub dziecięcy oraz przeznaczą na

ten cel z odpisu podstawowego kwotę odpowiadającą 7,5 punktu procentowego tego odpisu

mogą zwiększyć Fundusz na każdą zatrudnioną osobę o 7,5% przeciętnego wynagrodzenia

miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia

na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego.

6.

Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania

przeciętnej liczby zatrudnionych, w celu naliczania odpisu na Fundusz, biorąc pod

uwagę w szczególności liczbę osób zatrudnionych w danym roku kalendarzowym.

7.

Przeciętne wynagrodzenie miesięczne, o którym mowa w ust. 2, ogłasza Prezes Głównego

Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”

nie później niż do dnia 20 lutego każdego roku.

8.

Przepisów ust. 1-7 nie stosuje się do

1)

uczelni publicznych działających na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym;

2)

szkół i placówek objętych systemem oświaty w stosunku do nauczycieli podlegających

przepisom Karty Nauczyciela.

8a.

Odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 5, 13 i 14, u pracodawcy tworzą jeden

Fundusz.

W 2012 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym

mowa w art. 5 ust. 2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce

narodowej w drugim półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

na podstawie art. 5 ust. 7.

W 2013 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym

mowa w art. 5 ust. 2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce

narodowej w drugim półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

na podstawie art. 5 ust. 7.

W 2014 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym

mowa w art. 5 ust. 2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce

narodowej w drugim półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

na podstawie art. 5 ust. 7.

W 2015 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym

mowa w art. 5 ust. 2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce

narodowej w drugim półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

na podstawie art. 5 ust. 7.

W 2016 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym

mowa w art. 5 ust. 2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce

narodowej w drugim półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

na podstawie art. 5 ust. 7.

W2017 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym

mowa w art. 5 ust. 2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce

narodowej w drugim półroczu 2012 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

na podstawie art. 5 ust. 7.

1.

Odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 3-5 i 6a, oraz kwoty wypłaconych świadczeń

urlopowych, o których mowa w art. 3, obciążają koszty działalności pracodawcy.

2.

Równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych zgodnie z art. 5, 13 i 14

na dany rok kalendarzowy pracodawca przekazuje na rachunek bankowy Funduszu w terminie

do dnia 30 września tego roku, z tym że w terminie do dnia 31 maja tego roku przekazuje

kwotę stanowiącą co najmniej 75% równowartości odpisów, o których mowa w art. 5 ust.

1-3.

2a.

Przepisów ust. 2 oraz art. 12 ust. 1 nie stosuje się do pracodawców, o których mowa

w art. 3 ust. 3.

3.

(uchylony)

1.

Pracodawca, rozpoczynający działalność w roku kalendarzowym, zobowiązany do utworzenia

Funduszu, dokonuje, z zastrzeżeniem ust. 1a, odpisu na Fundusz od następnego roku

kalendarzowego.

1a

Jeżeli rozpoczęcie działalności następuje w roku kalendarzowym w wyniku komercjalizacji,

przejęcia, podziału lub połączenia zakładu lub jego części z równoczesnym przejęciem

pracowników, pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na

pełne etaty oraz pracodawca, o którym mowa w art. 3 ust. 1c i 2, tworzą Fundusz.

2.

(uchylony)

1.

Środki Funduszu zwiększa się o

1)

wpływy z opłat pobieranych od osób i jednostek organizacyjnych - korzystających z

działalności socjalnej, o której mowa w art. 2 pkt 1;

2)

darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych;

3)

(uchylony)

4)

odsetki od środków Funduszu;

5)

wpływy z oprocentowania pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe;

6)

wierzytelności likwidowanych zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego;

7)

przychody z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności

socjalnej, w części nieprzeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów

socjalnych;

8)

przychody z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych

w części nieprzeznaczonej na utrzymanie pozostałych zakładowych zasobów mieszkaniowych;

9)

inne środki określone w odrębnych przepisach.

1a.

Za przychód ze sprzedaży lub likwidacji, o którym mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, uważa się

przychód ze sprzedaży lub likwidacji pomniejszony o koszty tej sprzedaży lub likwidacji.

2.

Zwiększenia, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, nie dotyczą pracodawców postawionych

w stan upadłości lub likwidacji, z wyłączeniem przedsiębiorstw państwowych likwidowanych

w celu prywatyzacji.

3.

W razie przejścia zakładu pracy w trybie art. 23Kodeksu pracy na pracodawcę zobowiązanego do tworzenia Funduszu, Fundusz pracodawcy przejmującego

przejmuje środki pieniężne, należności i zobowiązania Funduszu pracodawcy przekazującego.

3a.

W razie przejścia zakładu pracy w trybie art. 23Kodeksu pracy na pracodawcę, który nie jest zobowiązany do tworzenia Funduszu, pracodawca przejmujący

przejmuje środki pieniężne, należności i zobowiązania Funduszu pracodawcy przekazującego.

Nadwyżka przejętych środków pieniężnych wraz z odsetkami oraz przejętych należności

wraz z odsetkami nad przejętymi zobowiązaniami wraz z odsetkami nie stanowi przychodu

pracodawcy przejmującego, jest gromadzona na odrębnym rachunku bankowym lub wydzielonym

subkoncie i podlega wydatkowaniu na zasadach określonych ustawą dla dokonywania wydatków

z Funduszu. Art. 8 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

3b.

W razie przejścia części zakładu pracy w trybie art. 23Kodeksu pracy na pracodawcę zobowiązanego do tworzenia Funduszu, Fundusz pracodawcy przejmującego

zwiększa się, w części przypadającej na liczbę przejmowanych pracowników, o równowartość

środków pieniężnych Funduszu pracodawcy przekazującego, skorygowanych odpowiednio

o należności i zobowiązania Funduszu - według stanu na ostatni dzień miesiąca, w którym

następuje przejście.

3c.

Zasady podziału środków pieniężnych stanowiących równowartość odpisu podstawowego,

obciążającego koszty pracodawcy przekazującego, dotyczącego roku, w którym następuje

przejście części zakładu pracy, określa porozumienie między pracodawcami.

3d.

Przekazanie środków, o których mowa w ust. 3b i 3c, następuje w terminie 30 dni od

daty przejścia części zakładu pracy, chyba że porozumienie, o którym mowa w ust. 3c,

stanowi inaczej.

4.

Przedsiębiorcy mogą dodatkowo zwiększać środki Funduszu z zysku netto do podziału,

a spółdzielnie - z nadwyżki bilansowej.

1.

Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia

się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania

z Funduszu.

2.

Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, z uwzględnieniem

ust. 1, oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje

działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo z art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin

z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

2a.

(uchylony)

3.

Związkom zawodowym przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot

Funduszowi środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie

należnych środków na Fundusz.

1.

Pracodawcy mogą prowadzić wspólną działalność socjalną na warunkach określonych w

umowie. Przepisy art. 8 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

2.

(uchylony)

3.

Umowa, o której mowa w ust. 1, określa w szczególności przedmiot wspólnej działalności,

zasady jej prowadzenia, sposób rozliczeń oraz tryb wypowiedzenia i rozwiązania umowy.

Umowa może także określać warunki odstąpienia od jej stosowania oraz odpowiedzialność

stron z tego tytułu.

Środkami Funduszu administruje pracodawca.

Środki Funduszu niewykorzystane w danym roku kalendarzowym przechodzą na rok następny.

1.

Środki Funduszu są gromadzone na odrębnym rachunku bankowym.

2.

Środki Funduszu nie podlegają egzekucji, z wyjątkiem przypadków, gdy egzekucja jest

prowadzona w związku z zobowiązaniami Funduszu.

1.

Kto, będąc pracodawcą lub będąc odpowiedzialnym, w imieniu pracodawcy, za wykonywanie

przepisów ustawy, nie wykonuje przepisów ustawy albo podejmuje działania niezgodne

z przepisami ustawy, podlega karze grzywny.

2.

W sprawach, o których mowa w ust. 1, orzeka się na podstawie wniosku pochodzącego

od właściwego organu Państwowej Inspekcji Pracy w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

(pominięty)

(pominięty)

(pominięty)

(pominięty)

(pominięty)

(pominięty)

(pominięty)

Ilekroć w innych ustawach jest mowa o zakładowym funduszu socjalnym i zakładowym funduszu

mieszkaniowym, oznacza to zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzony na zasadach

określonych w ustawie.

Niewykorzystane środki zakładowego funduszu socjalnego i zakładowego funduszu mieszkaniowego

przechodzą na Fundusz.

W rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i innych spółdzielniach zajmujących się

produkcją rolną przepisy ustawy mogą być również stosowane do członków tych spółdzielni.

Decyzje w tym zakresie podejmuje walne zgromadzenie spółdzielni.

Traci moc ustawa z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym

w jednostkach gospodarki uspołecznionej

(Dz. U. z 1990 r. poz. 343, z 1991 r. poz. 350 oraz z 1992 r. poz. 85).

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 20, który wchodzi

w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem

1)

art. 14 oraz art. 15 pkt 4 lit. a tiret trzecie i czwarte, które wchodzą w życie z

dniem 1 kwietnia 2017 r.;

2)

art. 13 pkt 2 i pkt 3 lit. b oraz art. 17, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2019 r.;

3)

art. 19 i art. 20, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2017 r.