Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 września 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej „składkami”,

stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany

przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem

art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej „ustawą”, oraz § 2.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 października 2016 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 marca 2017 r.

1.

Podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody

1)

nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), które według zasad określających warunki ich

przyznawania przysługują pracownikowi nie częściej niż co 5 lat,

1a)

należności obliczane od wielkości efektów uzyskanych przez zastosowanie pracowniczego

projektu wynalazczego i za dokumentację dostarczoną bezumownie przez twórcę projektu,

przydatną do stosowania projektu, oraz nagrody za wynalazczość, a także nagrody za

prace badawcze i wdrożeniowe,

1b)

nagrody Ministra Gospodarki

2)

odprawy pieniężne przysługujące w związku z przejściem na emeryturę lub rentę,

3)

odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub

rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących

po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy

o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia, skrócenia okresu jej wypowiedzenia,

niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy,

4)

odszkodowania wypłacone byłym pracownikom po rozwiązaniu stosunku pracy, na podstawie

umowy o zakazie konkurencji, o której mowa w art. 101Kodeksu pracy,

5)

odprawy wypłacone pracownikom powołanym do zasadniczej służby wojskowej na podstawie

art. 125 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej

Polskiej

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1430),

6)

wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie

pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez

Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży

roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych

przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania

na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku

gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie

i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych,

7)

odszkodowania za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przy pracy przedmiotów

osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy - należne od pracodawcy

na podstawie art. 237Kodeksu pracy,

8)

(uchylony),

9)

ekwiwalenty pieniężne za użyte przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt,

będące własnością pracownika,

10)

wartość ubioru służbowego (umundurowania), którego używanie należy do obowiązków pracownika,

lub ekwiwalent pieniężny za ten ubiór,

11)

wartość finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia

bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie

kwoty 190 zł,

12)

(uchylony),

13)

zwrot kosztów używania w jazdach lokalnych przez pracowników, dla potrzeb pracodawcy,

pojazdów niebędących własnością pracodawcy - do wysokości miesięcznego ryczałtu pieniężnego

albo do wysokości nieprzekraczającej kwoty ustalonej przy zastosowaniu stawek za 1

km przebiegu pojazdu - określonych w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego

ministra, jeżeli przebieg pojazdu, z wyłączeniem wypłat ryczałtu pieniężnego, jest

udokumentowany przez pracownika w ewidencji przebiegu pojazdu, prowadzonej przez niego

według zasad określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych,

14)

kwota otrzymywana przez pracownika z tytułu zwrotu kosztów przeniesienia służbowego

oraz zasiłki na zagospodarowanie i osiedlenie w związku z przeniesieniem służbowym

- do wysokości nieprzekraczającej kwoty, która z tego tytułu została zwolniona od

podatku dochodowego od osób fizycznych,

15)

diety i inne należności z tytułu podróży służbowej pracownika - do wysokości określonej

w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących

pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej,

z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z zastrzeżeniem

pkt 17,

16

część wynagrodzenia pracowników, których przychód jest wyższy niż przeciętne wynagrodzenie,

o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy, zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców,

z wyłączeniem osób wymienionych w art. 18 ust. 12 ustawy - w wysokości równowartości

diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, za każdy dzień

pobytu, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności

przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce

sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z tym zastrzeżeniem,

że tak ustalony miesięczny przychód tych osób stanowiący podstawę wymiaru składek

nie może być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 19 ust.

1 ustawy,

16a)

dodatek za warunki pracy z tytułu wykonywania pracy za granicą (dodatek walutowy),

przysługujący nauczycielom zatrudnionym w publicznych szkołach i szkolnych punktach

konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i

przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej - określony w odrębnych

przepisach wydanych przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu

17)

równowartość dodatków dewizowych wypłacanych pracownikom zatrudnionym na morskich

statkach handlowych i rybackich - w części odpowiadającej 75% dodatków,

18)

dodatek za rozłąkę wypłacany pracownikom czasowo przeniesionym oraz strawne - do wysokości

diet z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, określonych w przepisach w sprawie

wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu

w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej

na obszarze kraju,

19)

świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego

funduszu świadczeń socjalnych,

20)

świadczenia wypłacane z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie

układu zbiorowego pracy u pracodawców, którzy nie tworzą zakładowego funduszu świadczeń

socjalnych - do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego, określonej

w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 800, 1984 i 2255),

21)

świadczenie urlopowe wypłacane na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy powołanej w pkt 20

- do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego określonej w tej

ustawie,

22)

zapomogi losowe w przypadku klęsk żywiołowych, indywidualnych zdarzeń losowych lub

długotrwałej choroby,

23)

środki otrzymywane na rehabilitację zawodową, społeczną oraz leczniczą osób niepełnosprawnych

na podstawie odrębnych przepisów, z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych

albo zakładowego funduszu aktywności, z wyłączeniem wynagrodzeń finansowanych ze środków

tych funduszy,

24)

składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia

za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego,

świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów

o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub

zasiłku,

25)

dodatki uzupełniające 80% zasiłek chorobowy wypłacane przez pracodawców - do kwoty

nieprzekraczającej łącznie z zasiłkiem chorobowym 100% przychodu pracownika, stanowiącego

podstawę wymiaru składek,

26)

korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania

lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych

niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych

lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji,

27)

dodatkowe świadczenia niemające charakteru deputatu przyznawane na podstawie przepisów

szczególnych - kart branżowych lub układów zbiorowych pracy, tj. ekwiwalent pieniężny

z tytułu zwrotu kosztów przejazdów urlopowych, świadczenia na pomoce naukowe dla dzieci,

świadczenia przyznawane z tytułu uroczystych dni, jak tradycyjne „barbórkowe”, z wyjątkiem

nagród pieniężnych wypłacanych z tytułu uroczystych dni,

28)

nagrody za wyniki sportowe, wypłacane przez kluby sportowe i polskie związki sportowe,

oraz za wybitne osiągnięcia sportowe lub wybitne osiągnięcia w pracy zawodowej w dziedzinie

kultury fizycznej, wypłacane ze środków budżetowych,

29)

wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie

kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego pracownika, z wyłączeniem wynagrodzeń

otrzymywanych za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnień z części dnia pracy,

przysługujących pracownikom podejmującym naukę lub podnoszącym kwalifikacje zawodowe

w formach pozaszkolnych,

30)

świadczenie w naturze w postaci działki gruntu,

31)

koszty opłacenia przez pracodawcę składek z tytułu zawartych lub odnowionych przed

dniem 9 lipca 1998 r. umów ubezpieczenia na życie na rzecz pracowników, dotyczących

ryzyk grup 1 oraz 3-5 działu I wymienionego w załączniku do ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej

(Dz. U. z 1996 r. poz. 62, z późn. zm., jeżeli uprawnionym do otrzymania świadczenia nie jest pracodawca, jak również umowa

ubezpieczenia, w okresie pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym

ją zawarto, wyklucza

a)

wypłatę kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy,

b)

możliwość zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy,

c)

wypłatę z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie,

jeżeli ubezpieczenie to objęło co najmniej połowę pracowników danego pracodawcy w

dniu zawarcia umowy ubezpieczenia, jednak do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie

na osobę 7% bieżącej, przeciętnej miesięcznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne, przypadającej na pracownika danego pracodawcy,

32)

koszty opłacenia przez pracodawcę składek z tytułu zawartych lub odnowionych umów

ubezpieczenia na życie na rzecz pracowników, dotyczących grup ryzyk 1 oraz 3-5 działu I wymienionego w załączniku do ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowejustawy o pracowniczych programach emerytalnych, a uprawnionym do otrzymania świadczenia nie jest pracodawca, jak również umowa ubezpieczenia

w okresie przed osiągnięciem przez pracownika 60 lat albo wcześniejszym uzyskaniem

przez niego uprawnień emerytalnych lub uprawnień do świadczeń rentowych z ubezpieczenia

społecznego z tytułu niezdolności do pracy wyklucza

a)

wypłatę kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy,

b)

możliwość zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy,

c)

wypłatę z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie,

jeżeli warunki umowy ubezpieczenia na życie są tak określone, że co najmniej połowa

pracowników danego pracodawcy ma możliwość zostać objętą tym ubezpieczeniem, jednak

do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie na osobę 7% bieżącej, przeciętnej miesięcznej

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, przypadającej na pracownika u

danego pracodawcy

albo

koszty poniesione przez pracodawcę na nabycie na rzecz pracowników jednostek uczestnictwa

funduszy powierniczych w rozumieniu ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi

i funduszach powierniczych

(Dz. U. z 1994 r. poz. 239, z późn. zm. i funduszy inwestycyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych

(Dz. U. z 2002 r. poz. 448 i 1178 oraz z 2003 r. poz. 1151)

a)

umorzenie jednostek uczestnictwa funduszy powierniczych i możliwość żądania odkupienia

jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych nabytych za środki pieniężne przekazane

przez zakład pracy,

b)

możliwość zaciągania zobowiązań pod zastaw wierzytelności, której przedmiotem jest

umorzenie przez towarzystwo funduszy powierniczych lub odkupienie jednostek uczestnictwa

przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych,

a ponadto została zawarta lub odnowiona przed dniem wejścia w życie ustawy o pracowniczych programach emerytalnych i jeżeli co najmniej połowa pracowników danego pracodawcy ma możliwość zawarcia wyżej

określonej umowy.

Tak określone koszty nabycia przez pracodawcę jednostek uczestnictwa podlegają wyłączeniu

- do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie na osobę 7% bieżącej, przeciętnej miesięcznej

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, przypadającej na pracownika u

danego pracodawcy.

2.

Wyłączeń z podstawy wymiaru składek, o których mowa w ust. 1 pkt 31 i 32, nie stosuje

się do przychodów pracowników, którzy są uczestnikami programu emerytalnego prowadzonego

na podstawie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych

(Dz. U. z 2001 r. poz. 623 oraz z 2002 r. poz. 253 i 1178), oraz do przychodów pracowników, którzy zostali objęci po dniu 21 września 2001 r.

ubezpieczeniem, o którym mowa w ust. 1 pkt 31 i 32.

3.

Wyłączeń z podstawy wymiaru składek, o których mowa w ust. 1 pkt 31 i 32, nie stosuje

się do przychodów pracowników uzyskanych po dniu 31 grudnia 2004 r.

4.

W przypadku gdy pracodawca złoży wniosek o rejestrację pracowniczego programu emerytalnego

na podstawie przepisów o pracowniczych programach emerytalnych, wyłączenia z podstawy

wymiaru składek, o których mowa w ust. 1 pkt 31 i 32, stosuje się w stosunku do przychodów

pracowników uzyskanych do dnia, w którym postępowanie administracyjne, wszczęte na

podstawie wniosku o rejestrację pracowniczego programu emerytalnego, zakończy się

rejestracją programu, pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, odmową wpisu do rejestru

lub umorzeniem postępowania.

Wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się w wysokości ekwiwalentu pieniężnego

określonego w przepisach o wynagradzaniu, a w razie ich braku

1)

jeżeli przedmiotem świadczeń są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności

gospodarczej pracodawcy - według cen stosowanych wobec innych odbiorców niż pracownicy;

2)

jeżeli przedmiotem świadczeń są rzeczy lub usługi zakupione przez pracodawcę - według

cen ich zakupu;

3)

jeżeli przedmiotem świadczenia jest udostępnienie lokalu mieszkalnego

a)

dla lokali spółdzielczych typu lokatorskiego i własnościowego - w wysokości czynszu

obowiązującego dla tego lokalu w danej spółdzielni mieszkaniowej,

b)

dla lokali komunalnych - w wysokości czynszu wyznaczonego dla tego lokalu przez gminę,

c)

dla lokali własnościowych, z wyłączeniem wymienionych w lit. a, oraz domów stanowiących

własność prywatną - w wysokości czynszu określonego według zasad i stawek dla mieszkań

komunalnych na danym terenie, a w miastach - w danej dzielnicy,

d)

dla lokali w hotelach - w wysokości kosztu udokumentowanego rachunkami wystawionymi

przez hotel.

Stanowiące podstawę wymiaru składek przychody pracownika osiągane w walutach obcych

przelicza się na złote w sposób przyjęty w przepisach o podatku dochodowym od osób

fizycznych.

1.

Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio przy ustalaniu podstawy wymiaru składek

1)

osób wykonujących pracę nakładczą;

2

funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej;

3)

osób wykonujących odpłatnie pracę w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub

tymczasowego aresztowania na podstawie skierowania do pracy.

2.

Przepisy § 2-4 stosuje się odpowiednio przy ustalaniu podstawy wymiaru składek

1)

członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych;

2)

osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej

umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;

3)

członków rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia tej funkcji.

Płatnik zaprzestaje opłacania składek z powodu osiągnięcia przez ubezpieczonego w

danym roku kalendarzowym kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składki, zwanej

dalej „kwotą ograniczenia”, ogłoszonej w sposób określony w art. 19 ust. 10 ustawy,

na podstawie

1)

informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „Zakładem”,

że kwota ograniczenia została osiągnięta;

2)

własnej dokumentacji płacowej.

W przypadku gdy z dokumentacji płacowej płatnika wynika, że w danym miesiącu następuje

przekroczenie kwoty ograniczenia, płatnik oblicza i przekazuje składki na ubezpieczenia

emerytalne i rentowe tylko od tej części podstawy wymiaru składek, która nie spowoduje

przekroczenia kwoty ograniczenia.

Zakład zwraca składki obliczone i przekazane od nadwyżki ponad kwotę ograniczenia

w terminie 30 dni od złożenia przez płatnika składek deklaracji rozliczeniowych korygujących

i imiennych raportów miesięcznych korygujących, złożonych w związku z przekroczeniem

kwoty ograniczenia. Po otrzymaniu zwrotu nadwyżki płatnik zobowiązany jest niezwłocznie

zwrócić ubezpieczonemu finansowaną przez niego część składki na ubezpieczenie emerytalne

i rentowe.

W przypadku gdy do otrzymania zwrotu składek uprawnionych jest kilku płatników, Zakład

dzieli kwotę nadpłaconych składek i zwraca ją płatnikom w takich częściach, w jakich

opłacali składkę w miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie kwoty ograniczenia.

Przepisy § 8 stosuje się odpowiednio.

W przypadku gdy ubezpieczony składając oświadczenie, o którym mowa w art. 19 ust.

5 ustawy, poda informacje niezgodne ze stanem faktycznym, tak że powstanie zadłużenie

z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jest on zobowiązany do spłacenia

całości tego zadłużenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. i ma zastosowanie do składek

na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, należnych za okres od dnia 1 stycznia 1999 r.