Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 sierpnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich

Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt

gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich,

zwanych dalej „zwierzętami”.

Przez obsługę zwierząt rozumie się czynności związane z chowem, hodowlą oraz użytkowaniem

zwierząt, wykonywane codziennie lub okresowo, w szczególności prace związane z karmieniem,

pojeniem, dojeniem, rozrodem, wymianą ściółki, pomocą podczas zabiegów lekarsko-weterynaryjnych,

pielęgnacją i transportem.

W pomieszczeniach przeznaczonych do utrzymywania zwierząt, zwanych dalej „pomieszczeniami

inwentarskimi”

1)

utrzymuje się czystość i porządek;

2)

podejmuje się działania mające na celu przeciwdziałanie zagrzybianiu ścian i sufitów;

3)

zapewnia się oświetlenie umożliwiające bezpieczne wykonywanie pracy przy obsłudze

zwierząt;

4)

wyznacza się bezpieczne miejsca do przechowywania maszyn, urządzeń, narzędzi oraz

odzieży ochronnej;

5)

zapewnia się dostęp do umywalki z doprowadzoną ciepłą i zimną wodą, dozownikiem ze

środkiem myjącym do rąk, dozownikiem ze środkiem dezynfekcyjnym do rąk oraz pojemnikiem

z ręcznikami jednorazowego użytku.

1.

W nowo budowanych lub przebudowywanych pomieszczeniach inwentarskich stosuje się urządzenia

techniczne ułatwiające pracę przy dowozie i dozowaniu pasz, usuwaniu odchodów zwierzęcych

oraz pojeniu zwierząt.

2.

W pomieszczeniach, o których mowa w ust. 1, niedopuszczalne jest umieszczanie progów

w otworach drzwiowych, na ciągach komunikacyjnych i w przejściach.

3.

W pomieszczeniach, o których mowa w ust. 1, drzwi otwierają się na zewnątrz i posiadają

zabezpieczenie przed samoczynnym zamykaniem, a studzienki oraz kanały odprowadzające

ścieki, gnojówkę i gnojowicę są zabezpieczone pokrywami lub rusztem zabezpieczającymi

przed przypadkowym wpadnięciem do studzienki lub kanału.

4.

W pomieszczeniach inwentarskich, w których znajdują się poddasza użytkowe, otwory

w stropach i ścianach służące do zrzucania pasz i słomy zabezpiecza się balustradami

składającymi się z poręczy ochronnych umieszczonych na wysokości co najmniej 1,1 m

i krawężników o wysokości co najmniej 0,15 m, licząc od poziomu stropu pod poddaszem.

Między poręczą i krawężnikiem umieszcza się w połowie wysokości poręcz pośrednią lub

przestrzeń tę wypełnia się w sposób uniemożliwiający wypadnięcie.

5.

W pomieszczeniach inwentarskich, w których są stosowane urządzenia z silnikiem elektrycznym,

zapewnia się zabezpieczenie tych urządzeń przez zastosowanie obudowy lub zabudowy

chroniącej przed wydostaniem się elementów konstrukcyjnych silnika podczas jego pracy,

jak również przed czynnikami zewnętrznymi, które mogą spowodować jego uszkodzenie.

6.

W pomieszczeniach inwentarskich, w których występują hale udojowe z kanałami udojowymi,

przy schodach stosuje się poręcze lub barierki o właściwościach antypoślizgowych,

a w przypadku występowania zmian poziomu powierzchni zamieszcza się informacje o zmianie

poziomu powierzchni, w szczególności takie jak: „uwaga wzniesienie” lub „uwaga uskok”.

7.

Na ciągach komunikacyjnych szczególnie narażonych na wodę lub odchody zwierzęce, służących

do przemieszczania się osób wykonujących prace przy obsłudze zwierząt, zapewnia się

stosowanie posadzki antypoślizgowej.

W pomieszczeniach inwentarskich przeznaczonych dla świń stosuje się kojce skonstruowane

w sposób umożliwiający

1)

zadawanie paszy świniom spoza kojca;

2)

odgrodzenie prosiąt od lochy bez konieczności wchodzenia do części kojca przeznaczonego

dla lochy;

3)

natychmiastowe opuszczenie kojca przez osoby wykonujące prace przy obsłudze tych zwierząt.

W przypadku zwierząt utrzymywanych w systemie otwartym zapewnia się

1)

ogrodzone wybiegi wyposażone w wyjścia ewakuacyjne dla osób wykonujących prace przy

obsłudze tych zwierząt;

2)

odłownię, którą jest wydzielone pomieszczenie lub zagroda, umożliwiającą bezpieczne

wykonanie zabiegów weterynaryjnych lub zootechnicznych związanych z obsługą tych zwierząt.

Na terenie gospodarstwa, w którym są utrzymywane lisy pospolite, lisy polarne, norki

amerykańskie i jenoty, zapewnia się pomieszczenia higieniczno-sanitarne dla osób wykonujących

prace przy obsłudze tych zwierząt.

1.

Przy obsłudze zwierząt niedopuszczalne jest

1)

wykonywanie pracy po spożyciu alkoholu, środków odurzających lub środków psychotropowych;

2)

zbliżanie się do zwierząt bez zasygnalizowania im swojej obecności;

3)

palenie tytoniu;

4)

spożywanie posiłków.

2.

Osoby wykonujące prace przy obsłudze zwierząt wykonują te prace w taki sposób, aby

nie niepokoić zwierząt, w szczególności ograniczają powstawanie dźwięków, które mogą

niepokoić zwierzęta, z wyjątkiem czynności wykonywanych podczas wypędzania zwierząt

z pomieszczeń.

1.

Buhaje, ogiery, knury, tryki, kozły, konie wykazujące skłonności do kopania i gryzienia,

lochy z prosiętami, strusie utrzymywane w warunkach fermowych oraz jeleniowate uznaje

się za zwierzęta niebezpieczne i przy ich obsłudze zachowuje się szczególne środki

ostrożności, o których mowa w ust. 2-7, z wyłączeniem obsługi tych zwierząt utrzymywanych

w systemie otwartym.

2.

Zwierzęta niebezpieczne są

1)

obsługiwane przez te same osoby;

2)

utrzymywane w oddzielnych kojcach albo boksach lub przywiązywane uwiązami, z wyjątkiem

utrzymywania loch razem z prosiętami.

3.

Kojce i boksy, o których mowa w ust. 2 pkt 2, są wykonane w taki sposób, aby karmienie

zwierząt w nich przebywających odbywało się bez konieczności wchodzenia do nich, a

drzwi otwierały się na zewnątrz.

4.

Niedopuszczalne jest przywiązywanie zwierząt niebezpiecznych do ruchomych lub niewłaściwie

umocowanych przedmiotów.

5.

Zwierzętom niebezpiecznym, które wykazują skłonności do gryzienia, jeżeli przebywają

poza stałym miejscem utrzymywania, nakłada się kagańce.

6.

Zwierzęta niebezpieczne wykazujące skłonności do kopania lub gryzienia utrzymuje się

w boksach, o których mowa w ust. 2 pkt 2, w sposób zapewniający bezpieczeństwo osób

wykonujących prace przy obsłudze tych zwierząt.

7.

Budowa ogrodzeń boksów i kojców, o których mowa w ust. 2 pkt 2, powinna uniemożliwiać

zwierzętom w nich przebywającym ich przeskoczenie lub zniszczenie.

8.

W pomieszczeniach inwentarskich, w których znajdują się boksy lub kojce, o których

mowa w ust. 2 pkt 2, nad wydzielonym miejscem utrzymywania zwierząt niebezpiecznych,

które wykazują skłonności do kopania lub gryzienia, umieszcza się napisy ostrzegawcze.

1.

W przypadku konieczności wyprowadzenia zwierząt niebezpiecznych z miejsca, w którym

one przebywają, zwierzęta te wyprowadza się pojedynczo, z zastosowaniem mocnego uwiązu,

z tym że przy wyprowadzaniu

1)

ogierów - stosuje się ogłowie wędzidłowe lub kolec, a w przypadku klaczy stosuje się

kantar lub ogłowie wędzidłowe;

2)

knurów i loch - stosuje się specjalną klatkę na kółkach;

3)

buhajów poniżej 12. miesiąca życia - stosuje się uwiąz przy asekuracji drugiej osoby;

4)

buhajów powyżej 12. miesiąca życia - stosuje się metalowy drążek o długości około

1,5 m przymocowany do pierścienia nosowego.

2.

Drążek, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, zapina się do pierścienia nosowego przed wyprowadzeniem

buhaja z boksu.

1.

Osoba wykonująca prace przy obsłudze strusi kieruje się zasadą ograniczonego zaufania

wobec tych zwierząt, zachowując ostrożność, szczególnie w przypadku obsługi dorosłych

strusi przebywających na wybiegach.

2.

Przy obsłudze strusi w trakcie zabiegów weterynaryjnych, ważenia i transportu używa

się narzędzi przeznaczonych do łapania i unieruchamiania tych zwierząt.

3.

Wybiegi, na których przebywają strusie, posiadają wyjście ewakuacyjne umożliwiające

ucieczkę w przypadku ataku tych zwierząt.

4.

Przepędzanie i łapanie strusi oraz zbiór jaj strusich na wybiegach przeprowadzają

co najmniej dwie osoby, z zachowaniem następujących wymagań

1)

chwytanie dorosłych strusi wykonuje się przy pomocy długiego kija zagiętego w formie

laski; po unieruchomieniu zwierzęcia nakłada mu się kaptur tak, aby zakrywał oczy

i uniemożliwiał zranienie osób wykonujących prace przy obsłudze strusi, w szczególności

wskutek ataku dziobem;

2)

do strusia podchodzi się z boku w taki sposób, aby uniknąć kopnięcia.

1.

Wykonując zabiegi pielęgnacyjne, hodowlane lub weterynaryjne na bydle, jeleniowatych,

kozłach i trykach

1)

używa się unieruchamiającego te zwierzęta poskromu lub innego środka umożliwiającego

bezpieczne wykonanie zabiegu;

2)

niespokojnym zwierzętom oczy zakrywa się specjalnym kapturem.

2.

Zabiegi pielęgnacyjne racic lub kopyt przeprowadza się po unieruchomieniu kończyny

zwierzęcia podlegającej zabiegowi.

3.

Strzyżenie owiec przy użyciu sprzętu elektrycznego wykonuje się na suchym podeście,

a osoby wykonujące tę pracę wyposaża się w obuwie antyelektrostatyczne.

4.

Przepędzanie stada bydła, koni, owiec lub kóz liczącego powyżej 20 sztuk wykonują

co najmniej dwie osoby pracujące przy obsłudze tych zwierząt.

1.

W przypadku zastosowania elektrycznego ogrodzenia pastwiska oznacza się je tablicami

ostrzegawczymi w sposób widoczny także dla osób niewykonujących prac przy obsłudze

zwierząt.

2.

Niedopuszczalny jest wypas buhajów nieuwiązanych oraz w pobliżu krów, z wyjątkiem

utrzymywania tych zwierząt w systemie otwartym.

Podczas używania koni w zaprzęgach uprząż nakłada się w sposób uniemożliwiający zerwanie

lub przypadkowe jej rozpięcie.

Osobom wykonującym prace przy obsłudze zwierząt zapewnia się

1)

wiedzę na temat zachowań zwierząt i bezpiecznej ich obsługi, zwracając szczególną

uwagę na konieczność zachowania ostrożności i kierowania się zasadą ograniczonego

zaufania wobec zwierząt;

2)

środki ochrony indywidualnej chroniące przed zagrożeniami ze strony obsługiwanych

zwierząt, czynnikami biologicznymi, fizycznymi i chemicznymi, w szczególności takie

jak odzież, nakrycie głowy, rękawice, okulary i obuwie;

3)

wydzielone pomieszczenie do spożywania posiłków, z możliwością uprzedniego umycia

rąk i twarzy.

Osobom wykonującym prace przy obsłudze zwierząt utrzymywanych w systemie otwartym

oraz wypasającym zwierzęta w warunkach, w których występuje ryzyko ukąszenia przez

kleszcze, zapewnia się środki zabezpieczające, w szczególności

1)

kryte obuwie;

2)

przewiewną, ale szczelną odzież ochronną w kolorze jasnym, osłaniającą nogi i ręce;

3)

nakrycie głowy;

4)

powszechnie dostępne środki odstraszające kleszcze.

1.

Praca w pasiekach jest wykonywana przy użyciu odzieży ochronnej oraz przyrządu do

odymiania pszczół (podkurzacza).

2.

Przegląd uli w pasiece jest wykonywany w dni pogodne, w godzinach przedpołudniowych,

w porze najliczniejszego oblotu pszczół.

3.

Osoby wykonujące prace przy obsłudze pasiek powinny unikać

1)

drażnienia pszczół, w szczególności przez wykonywanie gwałtownych ruchów lub silne

odymianie (podkurzanie);

2)

przechodzenia przed wylotem ula;

3)

używania środków zapachowych.

1.

Do obsługi zwierząt przy ich załadunku, transporcie i wyładunku stosuje się przepisy

załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w

sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniającego

dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97

(Dz. Urz. UE L 3 z 05.01.2005, str. 1, z późn. zm.)

2.

Podczas przewozu zwierząt środkami transportu osoby konwojujące są obowiązane przebywać

w miejscu oddzielonym od zwierząt, zapewniającym bezpieczeństwo tym osobom.

Osobom wykonującym prace przy obsłudze zwierząt, które zostały poszkodowane na skutek

ugryzienia lub poturbowania przez zwierzęta lub na skutek zranienia przez przedmioty

zanieczyszczone odchodami, wydalinami, wydzielinami, płynami ustrojowymi lub ziemią,

niezwłocznie zapewnia się pomoc lekarską.

Traci moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 września 2001 r. w sprawie

bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich

(Dz. U. poz. 1268 oraz z 2005 r. poz. 2149).

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.