Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym

Rozporządzenie określa warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla

dzieci i młodzieży posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

1)

niepełnosprawnych: niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z

niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w

stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,

i z niepełnosprawnościami sprzężonymi, zwanych dalej „uczniami niepełnosprawnymi”,

2)

niedostosowanych społecznie, zwanych dalej „uczniami niedostosowanymi społecznie”,

3)

zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zwanych dalej „uczniami zagrożonymi niedostosowaniem

społecznym”

- wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

1.

Kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów niepełnosprawnych organizuje się w

1)

przedszkolach

a)

ogólnodostępnych,

b)

ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi,

c)

integracyjnych,

d)

ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi,

e)

specjalnych;

2)

oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych;

3)

innych formach wychowania przedszkolnego;

4)

szkołach

a)

ogólnodostępnych,

b)

ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi,

c)

integracyjnych,

d)

ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi,

e)

specjalnych, w tym szkołach specjalnych przysposabiających do pracy;

5)

młodzieżowych ośrodkach wychowawczych;

6)

młodzieżowych ośrodkach socjoterapii;

7)

specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych;

8)

specjalnych ośrodkach wychowawczych;

9)

ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych.

2.

Kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów niepełnosprawnych w przedszkolach, oddziałach

przedszkolnych w szkołach podstawowych, innych formach wychowania przedszkolnego,

szkołach i oddziałach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a-c, pkt 2, 3 i pkt 4 lit.

a-c, organizuje się w integracji z uczniami pełnosprawnymi w przedszkolu, oddziale

przedszkolnym w szkole podstawowej, innej formie wychowania przedszkolnego lub szkole,

najbliższych miejsca zamieszkania ucznia niepełnosprawnego.

3.

Przedszkoli specjalnych i oddziałów specjalnych w przedszkolach ogólnodostępnych nie

organizuje się dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim.

1.

Kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów niedostosowanych społecznie organizuje

się w szkołach, oddziałach i ośrodkach, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 4 i 5, na

każdym etapie edukacyjnym.

2.

Kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym

organizuje się w szkołach, oddziałach i ośrodkach, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt

4, 6 i 8, na każdym etapie edukacyjnym.

3.

W szkołach ogólnodostępnych nie organizuje się oddziałów specjalnych dla uczniów niedostosowanych

społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.

Kształcenie uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem

społecznym może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w

którym uczeń kończy

1)

20. rok życia - w przypadku szkoły podstawowej;

2)

24. rok życia - w przypadku szkoły ponadpodstawowej.

Przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych, inne formy wychowania

przedszkolnego, szkoły, oddziały i ośrodki, o których mowa w § 2 ust. 1, zapewniają

1)

realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego;

2)

warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie ze względu

na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów;

3)

zajęcia specjalistyczne, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zwanej dalej „ustawą”;

4)

inne zajęcia odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne

oraz możliwości psychofizyczne uczniów, w szczególności zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne

i socjoterapeutyczne;

5)

integrację uczniów ze środowiskiem rówieśniczym, w tym z uczniami pełnosprawnymi;

6)

przygotowanie uczniów do samodzielności w życiu dorosłym.

1.

Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, o którym mowa w art. 127 ust. 3 ustawy,

zwany dalej „programem”, określa

1)

zakres i sposób dostosowania odpowiednio programu wychowania przedszkolnego oraz wymagań

edukacyjnych, o których mowa w art. 44b ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, z późn. zm., do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych

ucznia, w szczególności przez zastosowanie odpowiednich metod i form pracy z uczniem;

2)

zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem,

a w przypadku ośrodków, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 5-9 - także wychowawców grup

wychowawczych prowadzących zajęcia z wychowankiem w tym ośrodku, ukierunkowane na

poprawę funkcjonowania ucznia, w tym - w zależności od potrzeb - na komunikowanie

się ucznia z otoczeniem z użyciem wspomagających i alternatywnych metod komunikacji

(AAC), oraz wzmacnianie jego uczestnictwa w życiu przedszkolnym lub szkolnym, w tym

w przypadku

a)

ucznia niepełnosprawnego - działania o charakterze rewalidacyjnym,

b)

ucznia niedostosowanego społecznie - działania o charakterze resocjalizacyjnym,

c)

ucznia zagrożonego niedostosowaniem społecznym - działania o charakterze socjoterapeutycznym;

3)

formy i okres udzielania uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar

godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane, zgodnie z przepisami

wydanymi na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy;

4)

działania wspierające rodziców ucznia oraz - w zależności od potrzeb - zakres współdziałania

z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami

doskonalenia nauczycieli, organizacjami pozarządowymi, innymi instytucjami oraz podmiotami

działającymi na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, a w przypadku przedszkoli, innych

form wychowania przedszkolnego, szkół i oddziałów, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt

1 lit. a-c, pkt 2, 3 i pkt 4 lit. a-c - również ze specjalnymi ośrodkami szkolno-wychowawczymi,

młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi i młodzieżowymi ośrodkami socjoterapii;

5)

zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia odpowiednie

ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne

ucznia, a także

a)

w przypadku ucznia klasy VII i VIII szkoły podstawowej, branżowej szkoły I stopnia,

liceum ogólnokształcącego i technikum - zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego,

b)

zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu realizowane w ramach pomocy

psychologiczno-pedagogicznej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 47 ust.

1 pkt 5 ustawy;

6)

zakres współpracy nauczycieli i specjalistów, a w przypadku ośrodków, o których mowa

w § 2 ust. 1 pkt 5-9 - także wychowawców grup wychowawczych, z rodzicami ucznia w

realizacji przez przedszkole, oddział przedszkolny w szkole podstawowej, inną formę

wychowania przedszkolnego, szkołę lub ośrodek zadań wymienionych w § 5;

7)

w przypadku uczniów niepełnosprawnych - w zależności od potrzeb - rodzaj i sposób

dostosowania warunków organizacji kształcenia do rodzaju niepełnosprawności ucznia,

w tym w zakresie wykorzystywania technologii wspomagających to kształcenie;

8)

w zależności od indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości

psychofizycznych ucznia wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego

lub wynikających z wielospecjalistycznych ocen, o których mowa w ust. 4 lub 9 - wybrane

zajęcia wychowania przedszkolnego lub zajęcia edukacyjne, które są realizowane indywidualnie

z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów.

2.

W ramach zajęć rewalidacyjnych w programie należy uwzględnić w szczególności rozwijanie

umiejętności komunikacyjnych przez

1)

naukę orientacji przestrzennej i poruszania się oraz naukę systemu Brailleʼa lub innych

alternatywnych metod komunikacji - w przypadku ucznia niewidomego;

2)

naukę języka migowego lub innych sposobów komunikowania się, w szczególności wspomagających

i alternatywnych metod komunikacji (AAC) - w przypadku ucznia niepełnosprawnego z

zaburzeniami mowy lub jej brakiem;

3)

zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne - w przypadku

ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

3.

Program opracowuje zespół, który tworzą nauczyciele i specjaliści, prowadzący zajęcia

z uczniem, a w przypadku ośrodków, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 5-9 - także wychowawcy

grup wychowawczych prowadzący zajęcia z wychowankiem w tym ośrodku, zwany dalej „zespołem”.

4.

Zespół opracowuje program po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania

ucznia, uwzględniając diagnozę i wnioski sformułowane na jej podstawie oraz zalecenia

zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, we współpracy, w zależności

od potrzeb, z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną.

5.

Program opracowuje się na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia

specjalnego, nie dłuższy jednak niż etap edukacyjny. Program opracowuje się w terminie

1)

do dnia 30 września roku szkolnego, w którym uczeń rozpoczyna od początku roku szkolnego

realizowanie wychowania przedszkolnego albo kształcenie odpowiednio w przedszkolu,

oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej, innej formie wychowania przedszkolnego,

szkole lub ośrodku, o których mowa w § 2 ust. 1, albo

2)

30 dni od dnia złożenia w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej,

innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub ośrodku, o których mowa w § 2 ust.

1, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

6.

Pracę zespołu koordynuje odpowiednio wychowawca oddziału lub wychowawca grupy wychowawczej,

do której uczęszcza uczeń, albo nauczyciel lub specjalista, prowadzący zajęcia z uczniem,

wyznaczony przez dyrektora przedszkola, szkoły lub ośrodka, o których mowa w § 2 ust.

1 pkt 1, 2 i 4-9, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego prowadzonej

przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną

- przez osobę kierującą inną formą wychowania przedszkolnego.

7.

Spotkania zespołu odbywają się w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż dwa razy w

roku szkolnym.

8.

W spotkaniach zespołu mogą także uczestniczyć

1)

na wniosek dyrektora przedszkola, szkoły lub ośrodka, o których mowa w § 2 ust. 1

pkt 1, 2 i 4-9, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego prowadzonej przez

osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną - na

wniosek osoby kierującej inną formą wychowania przedszkolnego - przedstawiciel poradni

psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, asystent lub pomoc nauczyciela,

o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 3 pkt 2 i 3 oraz w ust. 4 i 5;

2)

na wniosek lub za zgodą rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia - inne osoby, w

szczególności lekarz, psycholog, pedagog, logopeda lub inny specjalista.

9.

Zespół, co najmniej dwa razy w roku szkolnym, dokonuje okresowej wielospecjalistycznej

oceny poziomu funkcjonowania ucznia, uwzględniając ocenę efektywności programu w zakresie,

o którym mowa w ust. 1, oraz, w miarę potrzeb, dokonuje modyfikacji programu. Okresowej

wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia i modyfikacji programu dokonuje

się, w zależności od potrzeb, we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną,

w tym poradnią specjalistyczną, a także - za zgodą rodziców ucznia - z innymi podmiotami.

10.

Wielospecjalistyczne oceny, o których mowa w ust. 4 i 9, uwzględniają w szczególności

1)

indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne, mocne strony, predyspozycje, zainteresowania

i uzdolnienia ucznia;

2)

w zależności od potrzeb, zakres i charakter wsparcia ze strony nauczycieli, specjalistów,

asystentów lub pomocy nauczyciela, o których mowa w § 7 ust. 1-5;

3)

przyczyny niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu ucznia, w tym bariery

i ograniczenia utrudniające funkcjonowanie i uczestnictwo ucznia w życiu przedszkolnym

lub szkolnym, a w przypadku ucznia realizującego wybrane zajęcia wychowania przedszkolnego

lub zajęcia edukacyjne indywidualnie lub w grupie liczącej do 5 uczniów, zgodnie ze

wskazaniem zawartym w programie - także napotykane trudności w zakresie włączenia

ucznia w zajęcia realizowane wspólnie z oddziałem przedszkolnym lub szkolnym, a w

przypadku innej formy wychowania przedszkolnego - wspólnie z grupą, oraz efekty działań

podejmowanych w celu ich przezwyciężenia.

11.

Rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu,

a także w opracowaniu i modyfikacji programu oraz dokonywaniu wielospecjalistycznych

ocen, o których mowa w ust. 4 i 9. Dyrektor przedszkola, szkoły lub ośrodka, o których

mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego

prowadzonej przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę

fizyczną - osoba kierująca inną formą wychowania przedszkolnego, zawiadamia pisemnie,

w sposób przyjęty w danym przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole

lub ośrodku, rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia o terminie każdego spotkania

zespołu i możliwości uczestniczenia w tym spotkaniu.

12.

Rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń otrzymują kopię

1)

wielospecjalistycznych ocen, o których mowa w ust. 4 i 9;

2)

programu.

13.

Osoby biorące udział w spotkaniu zespołu są obowiązane do nieujawniania spraw poruszanych

na spotkaniu, które mogą naruszać dobra osobiste ucznia, jego rodziców, nauczycieli,

wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem, a

także innych osób uczestniczących w spotkaniu zespołu, o których mowa w ust. 8.

1.

W przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi, przedszkolach integracyjnych,

szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi i szkołach integracyjnych zatrudnia

się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej

w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, z uwzględnieniem realizacji

zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

2.

W przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach

ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający

orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym

zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo

1)

nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania

kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów lub

2)

asystenta nauczyciela lub osoby, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, prowadzących

zajęcia w klasach I-III szkoły podstawowej, lub asystenta wychowawcy świetlicy, o

których mowa w art. 15 ust. 7 ustawy, lub

3)

pomoc nauczyciela

- z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia

specjalnego.

3.

W przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach

ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający

orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na inne niż wymienione

w ust. 2 niepełnosprawności, niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem

społecznym, za zgodą organu prowadzącego, można zatrudniać dodatkowo

1)

nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania

kształcenia odpowiednio uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz

zagrożonych niedostosowaniem społecznym lub specjalistów, lub

2)

asystenta nauczyciela lub osoby, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, prowadzących

zajęcia w klasach I-III szkoły podstawowej, lub asystenta wychowawcy świetlicy, o

których mowa w art. 15 ust. 7 ustawy, lub

3)

pomoc nauczyciela

- z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia

specjalnego.

4.

W przedszkolach specjalnych, przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi

oraz w klasach I-IV szkół podstawowych specjalnych i szkół podstawowych ogólnodostępnych

z oddziałami specjalnymi, dla uczniów

1)

z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,

2)

z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,

3)

z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,

4)

z niepełnosprawnościami sprzężonymi

- zatrudnia się dodatkowo pomoc nauczyciela.

5.

W przedszkolach i szkołach: specjalnych, integracyjnych, ogólnodostępnych z oddziałami

specjalnymi lub integracyjnymi oraz w przypadkach innych niepełnosprawności niż określone

w ust. 4, dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

wydane ze względu na niepełnosprawność, za zgodą organu prowadzącego, można zatrudnić

dodatkowo pomoc nauczyciela.

6.

Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej.

7.

Nauczyciele, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1

1)

prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami zajęcia edukacyjne oraz wspólnie z innymi

nauczycielami, specjalistami i wychowawcami grup wychowawczych realizują zintegrowane

działania i zajęcia określone w programie;

2)

prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami, specjalistami i wychowawcami grup wychowawczych

pracę wychowawczą z uczniami niepełnosprawnymi, niedostosowanymi społecznie oraz zagrożonymi

niedostosowaniem społecznym;

3)

uczestniczą, w miarę potrzeb, w zajęciach edukacyjnych prowadzonych przez innych nauczycieli

oraz w zintegrowanych działaniach i zajęciach, określonych w programie, realizowanych

przez nauczycieli, specjalistów i wychowawców grup wychowawczych;

4)

udzielają pomocy nauczycielom prowadzącym zajęcia edukacyjne oraz nauczycielom, specjalistom

i wychowawcom grup wychowawczych realizującym zintegrowane działania i zajęcia, określone

w programie, w doborze form i metod pracy z uczniami niepełnosprawnymi, niedostosowanymi

społecznie oraz zagrożonymi niedostosowaniem społecznym;

5)

prowadzą zajęcia, o których mowa w § 5 pkt 4.

8.

Dyrektor przedszkola lub szkoły, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego

prowadzonej przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę

fizyczną - osoba kierująca inną formą wychowania przedszkolnego, uwzględniając indywidualne

potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów niepełnosprawnych,

niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym, wyznacza

zajęcia edukacyjne oraz zintegrowane działania i zajęcia, określone w programie, realizowane

wspólnie z innymi nauczycielami przez nauczycieli, o których mowa w ust. 1, ust. 2

pkt 1 i ust. 3 pkt 1, lub w których ci nauczyciele uczestniczą.

9.

Specjaliści i pomoc nauczyciela, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 1 i

3 oraz w ust. 4 i 5, realizują zadania wyznaczone przez dyrektora przedszkola lub

szkoły, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego prowadzonej przez osobę

prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną - osobę kierującą

inną formą wychowania przedszkolnego.

10.

Dyrektor przedszkola lub szkoły, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego

prowadzonej przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę

fizyczną - osoba kierująca inną formą wychowania przedszkolnego, powierza prowadzenie

zajęć, o których mowa w § 5 pkt 4, nauczycielom lub specjalistom posiadającym kwalifikacje

odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności ucznia.

Uczniowie z chorobami przewlekłymi, z zaburzeniami psychicznymi, z zaburzeniami zachowania

i zagrożeni uzależnieniem, posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego,

którzy przed dniem 1 września 2011 r. rozpoczęli naukę w szkole integracyjnej, oddziale

integracyjnym w szkole ogólnodostępnej, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym

w szkole ogólnodostępnej, mogą kontynuować naukę w takiej szkole lub oddziale do ukończenia

szkoły danego typu.

Indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne opracowane dla uczniów przed dniem

wejścia w życie rozporządzenia należy dostosować do wymogów określonych w rozporządzeniu

w terminie do dnia 30 września 2017 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2017 r.