Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych

Rozporządzenie określa szczegółowe wymagania dotyczące prowadzenia ruchu podziemnych

zakładów górniczych, zwanych dalej „zakładami górniczymi”, w zakresie

1)

bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego

oraz stosowania niezbędnych rozwiązań zmniejszających to ryzyko;

2)

bezpieczeństwa pożarowego;

3)

gospodarki złożami kopalin w procesie ich wydobywania;

4)

przygotowania wydobytych kopalin do sprzedaży;

5)

ochrony środowiska;

6)

podstawowych obiektów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego;

7)

obiektów zakładu górniczego stanowiących ściany prowadzone w warunkach specjalnych

oraz obiektów zakładu górniczego stanowiących oddziały eksploatujące partie złóż rud

miedzi w warunkach specjalnych;

8)

przypadków, w których przedsiębiorca jest obowiązany posiadać dowód sprawdzenia rozwiązań

technicznych przez rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego.

Przepisy rozporządzenia stosuje się odpowiednio do

1)

wykonywania robót geologicznych metodą podziemną;

2)

działalności, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, zwanej dalej „ustawą”.

ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dokumentacji techniczno-ruchowej należy przez

to rozumieć dokumentację techniczno-ruchową wyrobu oraz instrukcje eksploatacyjne,

a także instrukcje wymienione w przepisach określających zasadnicze wymagania dla

wyrobów podlegających ocenie zgodności.

1.

Dokumentacja prowadzenia ruchu zakładu górniczego jest sporządzana, uzupełniana i

aktualizowana w tym zakładzie.

2.

W zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny rodzaje dokumentacji, o której

mowa w ust. 1, jej zakres i wzory określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

3.

W zakładach górniczych innych niż wymienione w ust. 2, dokumentację, o której mowa

w ust. 1, prowadzi się według zasad określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego,

który określa jej zakres i wzory stosując odpowiednio przepisy załącznika nr 1 do

rozporządzenia, z uwzględnieniem specyfiki prowadzonych robót górniczych.

4.

Rodzaje, zakres i wzory dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu górniczego w związku

z przechowywaniem i używaniem środków strzałowych określają przepisy wydane na podstawie

art. 120 ust. 2 ustawy.

5.

Dopuszcza się sporządzanie, uzupełnianie i aktualizowanie dokumentacji, o której mowa

w ust. 1, z wykorzystaniem elektronicznych metod przetwarzania informacji, za zgodą

kierownika ruchu zakładu górniczego i na zasadach określonych przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

1.

analizy i badania niezbędne dla bezpiecznego prowadzenia ruchu zakładu górniczego,

w tym dla oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego oraz stosowania niezbędnych

rozwiązań zmniejszających to ryzyko, są przeprowadzane przez przedsiębiorcę.

2.

Sposób zwalczania zagrożeń występujących w ruchu zakładu górniczego określa załącznik

nr 3 do rozporządzenia.

1.

Przed rozpoczęciem prac przedsiębiorca sporządza dla zakładu górniczego dokument bezpieczeństwa

i ochrony zdrowia pracowników, zwany dalej „dokumentem bezpieczeństwa”.

2.

zakres dokumentu bezpieczeństwa określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

3.

Dokument bezpieczeństwa jest

1)

dostępny w zakładzie górniczym;

2)

aktualizowany każdorazowo w przypadku zmiany, rozbudowy lub przebudowy miejsca lub

stanowiska pracy, powodującej zmianę warunków pracy.

4.

Kierownik ruchu zakładu górniczego zapoznaje pracowników zakładu górniczego oraz pracowników

podmiotów, o których mowa w art. 121 ust. 1 ustawy, z dokumentem bezpieczeństwa lub

jego częścią właściwą dla danej grupy pracowników, w szczególności z oceną ryzyka

zawodowego oraz stosowania niezbędnych rozwiązań zmniejszających to ryzyko.

5.

zapoznanie się z dokumentem bezpieczeństwa lub jego częścią pracownik potwierdza na

piśmie.

1.

Ruch zakładu górniczego jest organizowany i prowadzony przez kierownika ruchu zakładu

górniczego, który w szczególności

1)

ustala zakresy działania poszczególnych działów ruchu zakładu górniczego oraz służb

specjalistycznych zakładu górniczego;

2)

dokonuje właściwego oraz zgodnego z przeznaczeniem doboru maszyn, urządzeń, materiałów,

środków i substancji chemicznych, wyrobów z tworzyw sztucznych oraz środków strzałowych

i sprzętu strzałowego w sposób uniemożliwiający powstanie zagrożenia dla bezpieczeństwa

i zdrowia osób oraz środowiska.

2.

W zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, określa się w szczególności sposób

1)

koordynacji prac wykonywanych przez poszczególne działy ruchu zakładu górniczego i

służby specjalistyczne oraz prac wykonywanych przez podmioty, o których mowa w art.

121 ust. 1 ustawy;

2)

wykonywania nadzoru nad pracami, o których mowa w pkt 1;

3)

używania maszyn i urządzeń w zakładzie górniczym.

Kierownik ruchu zakładu górniczego może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy podległych

mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.

1.

W zakładzie górniczym organizuje się służbę dyspozytorską ruchu zakładu górniczego,

wyposażoną w odpowiednie środki techniczne, która na bieżąco kontroluje ruch tego

zakładu górniczego i stan bezpieczeństwa pracy.

2.

W skład służby dyspozytorskiej ruchu zakładu górniczego wchodzą dyspozytorzy ruchu

zakładu górniczego posiadający stwierdzone kwalifikacje osoby wyższego dozoru ruchu

w specjalności górniczej.

3.

Organizacja i zakres działania służby dyspozytorskiej ruchu zakładu górniczego jest

ustalana przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

4.

Wymogu posiadania stwierdzonych kwalifikacji, o których mowa w ust. 2, nie stosuje

się do dyspozytorów ruchu w podmiotach wykonujących działalność, o której mowa w art.

2 ust. 1 ustawy.

5.

łączenie funkcji dyspozytora ruchu zakładu górniczego z funkcją osoby kierownictwa

lub wyższego dozoru ruchu zakładu górniczego jest możliwe w dni wolne od pracy w zakładach

górniczych całkowicie likwidowanych.

1.

Dla osób kierownictwa i dozoru ruchu sporządza się zakresy czynności, szczegółowo

określające ich obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności.

2.

zakresy czynności, o których mowa w ust. 1, są zatwierdzane przez

1)

przedsiębiorcę - dla kierownika ruchu zakładu górniczego;

2)

kierownika ruchu zakładu górniczego - dla podległych mu osób kierownictwa i dozoru

ruchu.

3.

Osoba, której doręczono zakres czynności, potwierdza pisemnie jego odbiór.

1.

Osoby kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego odpowiedzialne za

1)

ustalanie składów zespołów pracowniczych pod względem ich liczebności i kwalifikacji

pracowników,

2)

wyznaczanie przodowych zespołów, o których mowa w pkt 1

- są wyznaczane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

Przodowym zespołu pracowniczego, wykonującego pracę w wyrobiskach lub w miejscach

znacznie oddalonych od innych miejsc wykonywania pracy, może być wyłącznie pracownik

posiadający umiejętności i doświadczenie niezbędne do wykonania tej pracy.

3.

Do wykonywania pracy w wyrobiskach lub miejscach, o których mowa w ust. 2, wyznacza

się osobę, która posiada doświadczenie w wykonywaniu powierzonych czynności. Wyznaczona

osoba utrzymuje łączność ze służbą dyspozytorską ruchu zakładu górniczego, zgodnie

z ustaleniami określonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Rozkład pracy oraz dyżurów osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego ustala

się w sposób zapewniający prowadzenie ruchu zakładu górniczego pod nadzorem niezbędnej

liczby osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego posiadających odpowiednie

specjalności techniczne.

2.

Niezależnie od obecności dyspozytora ruchu zakładu górniczego, w zakładzie górniczym

zapewnia się obecność osoby kierownictwa lub wyższego dozoru ruchu zakładu górniczego

w specjalności górniczej, która sprawuje nadzór nad prowadzeniem ruchu zakładu górniczego

na danej zmianie.

3.

Osoba, o której mowa w ust. 2, jest wyznaczana pisemnie przez kierownika ruchu zakładu

górniczego dla zmiany, w tym w dni wolne od pracy na zmianach obłożonych do wydobycia.

4.

Dla zmiany, także w dni wolne od pracy, określa się dyżury kierownika ruchu zakładu

górniczego lub jego zastępców, także wtedy, gdy przebywają poza zakładem górniczym,

którzy będą mogli stawić się niezwłocznie w zakładzie górniczym.

5.

O miejscu pobytu osób, o których mowa w ust. 2, powiadamia się dyspozytora ruchu zakładu

górniczego.

Stan wyrobisk oraz obiektów i urządzeń zakładu górniczego w dni wolne od pracy kontroluje

się w sposób określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Regulaminy, technologie i instrukcje sporządzane na podstawie przepisów rozporządzenia

oraz innych przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy są udostępniane pracownikom

w sposób określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

Miejsca lub stanowiska pracy w ruchu zakładu górniczego, dla których opracowuje się

instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy, są określane przez kierownika ruchu zakładu

górniczego. Opracowane instrukcje są konsultowane z pracownikami lub ich reprezentantami

i zatwierdzane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.

Pracownicy są zapoznawani z treścią dokumentów, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz

wykonują pracę zgodnie z jej ustaleniami.

4.

instrukcje, o których mowa w ust. 1 i 2, są sformułowane w sposób zrozumiały dla wszystkich

pracowników, których dotyczą.

5.

instrukcje, o których mowa w ust. 1 i 2, uzupełnia się o informacje o stosowaniu sprzętu

ratunkowego oraz o zakresie działań podejmowanych w przypadku zagrożenia na stanowisku

pracy.

1.

Szczegółowy podział obowiązków między osobami kierownictwa i dozoru ruchu zakładu

górniczego oraz podmiotu, o którym mowa w art. 121 ust. 1 ustawy, jest określany pisemnie

przez kierownika ruchu zakładu górniczego przed przystąpieniem do wykonywania pracy

w ruchu zakładu górniczego przez ten podmiot, w sposób zapewniający bezpieczne warunki

pracy i koordynację prac.

2.

Określając obowiązki, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się w szczególności

1)

zasady współpracy między osobami kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego oraz

podmiotem, o którym mowa w art. 121 ust. 1 ustawy, w zakresie organizacji pracy, bezpieczeństwa,

ochrony zdrowia i ograniczania ryzyka zawodowego oraz wzajemnego informowania się

o istniejących zagrożeniach;

2)

organizację przeszkolenia pracowników wykonujących prace w zakresie przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy obowiązujących w zakładzie górniczym, prowadzenia ruchu zakładu górniczego

oraz bezpieczeństwa pożarowego, występujących zagrożeń, porządku i dyscypliny pracy,

planu ratownictwa, zasady łączności i alarmowania, znajomości rejonu prac, a także

zgłaszania wypadków i zagrożeń;

3)

zasady dostarczania i rozliczania zużywanych mediów;

4)

zasady udostępniania dokumentacji technicznej;

5)

częstotliwość kontroli robót przez dozór ruchu zakładu górniczego i podmiotu, o którym

mowa w art. 121 ust. 1 ustawy.

3.

O podjęciu pracy w ruchu zakładu górniczego przez podmiot, o którym mowa w art. 121

ust. 1 ustawy, kierownik ruchu zakładu górniczego powiadamia właściwy organ nadzoru

górniczego najpóźniej w dniu jej rozpoczęcia.

Pracowników lub ich reprezentantów informuje się o wszelkich podejmowanych działaniach

dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony zdrowia w miejscach i na stanowiskach

pracy, a przekazywane informacje opracowuje się w sposób zrozumiały dla pracowników,

których dotyczą.

Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, których zakres czynności obejmuje

sprawy dotyczące

1)

techniki strzałowej,

2)

przewietrzania i zwalczania zagrożeń: wybuchem pyłu węglowego, pożarowego, metanowego,

wyrzutami gazów i skał, tąpaniami,

3)

podsadzania wyrobisk górniczych,

4)

ruchu wyciągów szybowych

- wykonują pracę po ukończeniu odpowiedniego specjalistycznego kursu, powtarzanego

co 5 lat.

1.

Miejsca pracy organizuje się w sposób zapewniający odpowiednią ochronę przed zagrożeniami

i utrzymuje się zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

2.

Pracownik sprawdza, w zakresie swoich kompetencji, warunki w miejscu pracy, w szczególności

techniczne środki bezpieczeństwa oraz narzędzia, przed rozpoczęciem wykonywania pracy.

3.

O stwierdzonych nieprawidłowościach pracownik informuje niezwłocznie osobę dozoru

ruchu zakładu górniczego.

1.

Wykonywanie pracy na nowym stanowisku przez pracownika jest dopuszczalne po odbyciu

instruktażu stanowiskowego, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 237

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60 i 962).

2.

Pracownik, którego nieobecność w pracy trwała dłużej niż 6 miesięcy, odbywa instruktaż

stanowiskowy przed przystąpieniem do pracy.

3.

instruktaż stanowiskowy prowadzą osoby dozoru ruchu zakładu górniczego nadzorujące

prace oraz przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

1.

Ewidencję osób zatrudnionych w zakładzie górniczym na powierzchni i przebywających

w wyrobiskach poszczególnych oddziałów ruchu zakładu górniczego prowadzi się w sposób

umożliwiający ustalenie ich liczby oraz identyfikację.

2.

W przypadku działalności określonej w art. 2 ust. 1 ustawy, w której zakresie prowadzone

wyrobiska są objęte ruchem turystycznym lub sanatoryjnym, nieprowadzenie ewidencji,

o której mowa w ust. 1, jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego

pod warunkiem określenia sposobu ewidencjonowania osób przebywających w tych wyrobiskach.

3.

Kierownik ruchu zakładu górniczego decyduje o wprowadzeniu automatycznej ewidencji

osób, określając rejony lub wyrobiska, w których jest ona prowadzona.

1.

Osoba przebywająca w wyrobisku posiada przy sobie

1)

znaczek kontrolny lub inny identyfikator;

2)

lampę osobistą i ucieczkowy sprzęt ochrony układu oddechowego, oznaczone w sposób

umożliwiający identyfikację tej osoby.

2.

Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego oraz inne osoby uprawnione mogą

żądać okazania znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora.

3.

W przypadkach, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, w wyrobiskach objętych działalnością

turystyczną, leczniczą i sanatoryjną jest dopuszczalne przebywanie osoby bez lampy

osobistej, znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora oraz ucieczkowego sprzętu

ochrony układu oddechowego pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek

1)

uzyskania zgody kierownika ruchu zakładu;

2)

zapewnienia właściwego oświetlenia podstawowego oraz ewakuacyjnego;

3)

wyposażenia wyrobisk w systemy zapewniające bezpieczeństwo osób w nich przebywających.

W ewidencji, o której mowa w § 20 ust. 1, osoby dozoru ruchu oddziału zakładu górniczego

wpisują po zakończeniu zmiany informacje dotyczące

1)

liczby pracowników, którzy wyjechali na powierzchnię;

2)

pracowników, którzy pozostali w wyrobisku, podając ich nazwiska, numery identyfikacyjne,

miejsce wykonywania pracy i przewidziany czas wyjazdu;

3)

osób dozoru ruchu zakładu górniczego (imię i nazwisko), które przejęły nadzór nad

pracownikami, o których mowa w pkt 2.

1.

Przebywanie w wyrobiskach osób niezatrudnionych w ruchu zakładu górniczego jest dopuszczalne

wyłącznie za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego i w obecności wyznaczonego

pracownika zakładu górniczego.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli na

podstawie przepisów ustawy.

3.

zasady przebywania turystów i kuracjuszy w wyrobiskach zakładów określonych w art.

2 ust. 1 pkt 2 ustawy są określane przez podmiot prowadzący działalność polegającą

na udostępnianiu wyrobisk zlikwidowanych zakładów górniczych w celach innych niż określone

ustawą, w szczególności turystycznych, leczniczych i rekreacyjnych oraz kierownika

ruchu zakładu górniczego w dokumentacji prowadzenia ruchu turystycznego i sanatoryjnego.

Pracownicy zakładu górniczego niezatrudnieni w danym oddziale ruchu oraz osoby niebędące

pracownikami zakładu górniczego wykonujące prace w tym oddziale zgłaszają swoje przyjście

i wyjście osobie dozoru ruchu tego oddziału.

1.

W miejscach, w których powstało zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego

lub pracowników, wykonuje się wyłącznie prace związane z usuwaniem zagrożenia.

2.

Wykonywanie prac związanych z usuwaniem zagrożeń lub w innych niebezpiecznych warunkach

jest dopuszczalne wyłącznie przez pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje

pod bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu zakładu górniczego.

3.

Ponowne podjęcie pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, jest dopuszczalne po

stwierdzeniu, przez osobę dozoru ruchu, usunięcia zagrożenia.

zbędne wyrobiska, w tym otwory wiertnicze, a także wyrobiska, których stan zagraża

bezpieczeństwu, zabezpiecza się lub likwiduje w sposób uniemożliwiający powstanie

zagrożenia.

1.

zakład górniczy wyposaża się w

1)

system ogólnozakładowej łączności telefonicznej;

2)

systemy dyspozytora ruchu zakładu górniczego

a)

system alarmowania,

b)

system kontroli stanu zagrożeń.

2.

System kontroli stanu zagrożeń obejmuje w szczególności

1)

system gazometryczny;

2)

system monitorowania zagrożenia tąpaniami, w którego skład wchodzą w szczególności

a)

system sejsmoakustyczny,

b)

system sejsmologiczny.

3.

Prowadzone rozmowy i nadawane sygnały z dyspozytorni systemów dyspozytora ruchu zakładu

górniczego, stacji geofizyki górniczej oraz sztabu akcji ratowniczej za pomocą systemu

ogólnozakładowej łączności telefonicznej, systemów łączności i alarmowania wchodzących

w skład systemów dyspozytora ruchu zakładu górniczego oraz systemu łączności kierownika

akcji ratowniczej automatycznie rejestruje się i archiwizuje w sposób umożliwiający

ich odtworzenie przez okres nie krótszy niż jeden miesiąc.

4.

zakres i zasady stosowania urządzeń systemów, o których mowa w ust. 2, są określane

przez kierownika ruchu zakładu górniczego, który powiadamia o tym właściwy organ nadzoru

górniczego.

5.

W przypadku

1)

działalności, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy,

2)

likwidowanego zakładu górniczego wydobywającego kopalinę niepalną

- zakres i zasady stosowania urządzeń systemów, o których mowa w ust. 1, są określane

przez kierownika ruchu zakładu, który powiadamia o tym właściwy organ nadzoru górniczego.

1.

W zakładzie górniczym stosuje się maszyny, urządzenia, materiały, środki i substancje

chemiczne, wyroby z tworzyw sztucznych oraz środki strzałowe i sprzęt strzałowy, które

zostały odpowiednio dobrane do warunków geologiczno-górniczych i środowiskowych w

miejscu ich zastosowania.

2.

W wyrobiskach górniczych stosuje się materiały, substancje chemiczne i ich mieszaniny

oraz wyroby z tworzyw sztucznych spełniające wymagania

1)

trudnopalności;

2)

antyelektrostatyczności;

3)

nietoksyczności.

Do podstawowych obiektów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego zalicza się

1)

szyby i szybiki wraz z wyposażeniem;

2)

górnicze wyciągi szybowe w szybach i szybikach;

3)

stacje

a)

wentylatorów głównych,

b)

odmetanowania wraz z siecią rurociągów;

4)

centrale systemu ogólnozakładowej łączności telefonicznej, dyspozytornie systemów

dyspozytora ruchu, stacje geofizyki górniczej oraz magistralne sieci telekomunikacyjne;

5)

główne stacje sprężarek powietrza wraz z siecią rurociągów w szybach;

6)

urządzenia i układy głównego odwadniania;

7)

główne składy paliw, olejów i środków smarnych oraz stałe komory napełniania paliwem

środków transportowych;

8)

główne urządzenia do wytwarzania i transportu podsadzki i mieszanin doszczelniających;

9)

stacjonarne urządzenia klimatyczne o nominalnej mocy chłodniczej powyżej 1 MW;

10)

urządzenia transportowe, których środki transportu poruszają się po torze o nachyleniu

większym niż 45º, w wyrobiskach górniczych;

11)

urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wysokiego i średniego napięcia

zasilające obiekty, maszyny i urządzenia, o których mowa w pkt 1-10.

Do ścian lub oddziałów, o których mowa w art. 114 ust. 2 ustawy, zalicza się ściany

lub oddziały

1)

prowadzone po wystąpieniu zawału, tąpnięcia, wybuchu pyłu węglowego, wybuchu metanu,

wyrzutu gazów i skał, wdarcia wody oraz pożaru;

2)

zaprojektowane z zastosowaniem niestosowanego dotychczas w danym zakładzie górniczym

systemu wybierania.

1.

Wniosek o uzyskanie pozwolenia na oddanie do ruchu w zakładzie górniczym podstawowych

obiektów, maszyn i urządzeń, oraz ścian lub oddziałów, o których mowa w § 30, w tym

po dokonaniu w nich istotnych zmian konstrukcyjnych lub istotnych zmian warunków ich

eksploatacji jest kierowany do właściwego organu nadzoru górniczego przez kierownika

ruchu zakładu górniczego na podstawie dokumentacji technicznej i protokołu odbioru

technicznego sporządzonego przez powołaną przez niego komisję, po uzyskaniu wymaganych

zezwoleń i decyzji.

2.

Protokół odbioru technicznego, o którym mowa w ust. l, zawiera w szczególności informację

o

1)

wykonaniu planowanych do oddania do ruchu zakładu górniczego podstawowych obiektów,

maszyn, urządzeń, ścian lub oddziałów zgodnie z dokumentacją techniczną;

2)

zgodności wyników wykonanych pomiarów i prób z wymaganiami określonymi dla planowanych

do oddania do ruchu zakładu górniczego obiektów, maszyn, urządzeń, ścian lub oddziałów.

1.

zawiadomienie, o którym mowa w art. 119 ust. 4 ustawy, jest dokonywane przez kierownika

ruchu zakładu górniczego telefonicznie lub przy użyciu innych dostępnych środków łączności.

2.

W zawiadomieniu o wypadku śmiertelnym, wypadku ciężkim, wypadku zbiorowym lub zgonie

naturalnym podaje się

1)

nazwę zakładu górniczego;

2)

datę, godzinę i miejsce wypadku lub zgonu naturalnego;

3)

nazwę i adres pracodawcy;

4)

rodzaj wypadku;

5)

przebieg wypadku z podaniem prawdopodobnych przyczyn jego wystąpienia;

6)

czynności wykonywane przez poszkodowanego w chwili wypadku lub bezpośrednio przed

zgonem naturalnym;

7)

dane dotyczące poszkodowanego

a)

imię i nazwisko,

b)

datę i miejsce urodzenia,

c)

miejsce zatrudnienia,

d)

stanowisko,

e)

staż pracy w górnictwie;

8)

miejsce pobytu poszkodowanego po wypadku lub po zaistnieniu zgonu naturalnego;

9)

imię i nazwisko osoby przekazującej informację oraz godzinę zawiadomienia.

3.

W zawiadomieniu o niebezpiecznych zdarzeniach związanych z ruchem zakładu górniczego,

stwarzających zagrożenie życia, zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa powszechnego

podaje się

1)

nazwę zakładu górniczego, datę, godzinę i miejsce zagrożenia;

2)

krótki opis okoliczności, przyczyn i skutków zagrożenia;

3)

imię i nazwisko osoby przekazującej informację oraz godzinę zawiadomienia;

4)

informację o liczbie osób zagrożonych lub o możliwych skutkach zagrożenia;

5)

imię, nazwisko i stanowisko osoby kierującej akcją likwidacji zagrożenia;

6)

informację o działaniach podjętych w celu likwidacji zagrożenia.

4.

W przypadku braku informacji, o których mowa w ust. 2 i 3, informacje te podaje się

niezwłocznie po ich uzyskaniu.

1.

zawiadomienie, o którym mowa w art. 119 ust. 5 ustawy, jest dokonywane przez kierownika

ruchu zakładu górniczego pisemnie lub przy użyciu dostępnych środków łączności.

2.

W zawiadomieniu podaje się

1)

nazwę zakładu górniczego;

2)

nazwę i adres pracodawcy poszkodowanego;

3)

liczbę wypadków;

4)

miejsce zaistnienia wypadku;

5)

wiek poszkodowanego;

6)

staż pracy poszkodowanego w górnictwie;

7)

przyczyny wypadku z uwzględnieniem grup przyczynowych.

1.

Roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji uwzględniającej warunki geologiczne

i górnicze.

2.

Dokumentację, o której mowa w ust. 1, stanowią

1)

projekt techniczny eksploatacji złoża, pokładu lub ich części;

2)

plan ruchu zakładu górniczego;

3)

projekty techniczne lub technologie wykonywania robót.

złoże kopaliny przygotowuje się i wybiera w sposób uwzględniający wpływ prowadzonych

robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchnię.

1.

Dla każdego jeszcze nieeksploatowanego złoża (pokładu) lub jego części, przed rozpoczęciem

robót górniczych, opracowuje się projekt techniczny eksploatacji.

2.

Projekt techniczny eksploatacji zawiera w szczególności

1)

charakterystykę złoża (pokładu) wraz z niezbędnymi dokumentami kartograficznymi;

2)

uwarunkowania powierzchniowe;

3)

sposoby udostępniania i przygotowania złoża (pokładu) do wybierania;

4)

systemy wybierania złoża;

5)

sposób

a)

przewietrzania,

b)

zabezpieczenia przed występującymi zagrożeniami, dostosowany do rodzajów i stopnia

nasilenia występujących zagrożeń,

c)

odwadniania;

6)

schematy odstawy urobku, transportu materiałów i osób;

7)

schemat zasilania w energię oraz układ rurociągów wodnych, przeciwpożarowych, sprężonego

powietrza, podsadzkowych i innych;

8)

określenie sposobu doprowadzania energii, w szczególności elektrycznej, wraz z rozplanowaniem

sieci;

9)

systemy łączności oraz sygnalizacji alarmowych.

3.

Projekt techniczny eksploatacji zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego.

1.

Dla złoża (pokładu) lub jego części, zaliczonych na podstawie odrębnych przepisów

do odpowiedniego stopnia zagrożenia tąpaniami, opracowuje się kompleksowy projekt

eksploatacji.

2.

Projekt, o którym mowa w ust. 1

1)

wymaga pozytywnej opinii zespołów do rozpoznawania i zwalczania zagrożeń występujących

w ruchu zakładu górniczego, o których mowa w § 240 ust. 2;

2)

jest zatwierdzany przez kierownika ruchu zakładu górniczego i przedsiębiorcę;

3)

jest sporządzany w nie mniej niż dwóch egzemplarzach, z których jeden jest przekazywany

organowi nadzoru górniczego, właściwemu dla miejsca wykonywania robót przed planowanym

rozpoczęciem robót;

4)

zawiera w szczególności

a)

charakterystykę złoża (pokładu) wraz z niezbędnymi dokumentami kartograficznymi,

b)

sposób udostępnienia i przygotowania złoża (pokładu) do wybierania,

c)

zakres i kolejność wybierania, na okres od 3 do 6 lat oraz kierunki wybierania na

okres następnych 3 do 5 lat, z uwzględnieniem złóż (pokładów) niezagrożonych tąpaniami,

jeżeli roboty górnicze w nich prowadzone będą miały wpływ na złoża (pokłady) zagrożone

tąpaniami,

d)

charakterystykę stosowanych systemów eksploatacji,

e)

sposób koordynacji projektowanych robót górniczych z robotami w sąsiednich rejonach

i w sąsiednich zakładach górniczych,

f)

prognozę zagrożenia tąpaniami i wstrząsami, w okresie obowiązywania projektu,

g)

ocenę stanu pozostałych zagrożeń naturalnych, w tym skutków ich współwystępowania,

h)

wyposażenie i możliwości pomiarowe kopalnianej stacji geofizyki górniczej (w tym projekt

dostosowania geometrii sieci sejsmologicznej do planowanych robót górniczych),

i)

w zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi

-

lokalizację komór funkcyjnych w sąsiedztwie pól eksploatacyjnych,

-

określenie planowanych działań profilaktycznych w przypadku stwierdzenia wzrostu zagrożenia

tąpaniami.

3.

Do zmian w projekcie stosuje się ust. 2 pkt 1-3.

1.

Dla robót górniczych przed rozpoczęciem

1)

drążenia,

2)

eksploatacji,

3)

zbrojenia,

4)

likwidacji,

5)

wprowadzania wód do wyrobisk górniczych i zrobów lub odwadniania podziemnych zbiorników

wodnych,

6)

wiercenia - w przypadku otworów o długości większej niż 10 m

- opracowuje się projekty techniczne wraz z technologią wykonywania robót.

2.

Projekt techniczny zawiera w szczególności

1)

mapę wyrobisk górniczych z naniesieniem przewidywanych robót górniczych i planowanych

strat w zasobach;

2)

niezbędne przekroje lub profile geologiczne i dane mierniczo-geologiczne, w tym parametry

geomechaniczne skał, niezbędne dla doboru obudowy;

3)

charakterystykę zagrożeń naturalnych, spodziewanych zaburzeń geologicznych, wynikających

z dotychczas prowadzonych robót górniczych w zakładzie górniczym, z uwzględnieniem

robót prowadzonych w sąsiednich zakładach górniczych;

4)

sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami;

5)

rodzaj i typ obudowy;

6)

sposób przewietrzania;

7)

rodzaj i typ maszyn, urządzeń, instalacji, materiałów, wyrobów z tworzyw sztucznych

oraz środków strzałowych i sprzętu strzałowego, stosowanych w wyrobisku górniczym;

8)

schematy odstawy urobku, transportu materiałów i osób;

9)

sposób odwadniania;

10)

schemat zasilania w energię oraz układ rurociągów wodnych, przeciwpożarowych; sprężonego

powietrza, podsadzkowych i innych;

11)

opis systemów łączności i alarmowania oraz sygnalizacji wraz z rozplanowaniem sieci;

12)

wpływ likwidowanych wyrobisk na sąsiednie partie pokładów i sąsiednie zakłady górnicze;

13)

technologię wykonywania robót;

14)

zasady organizacji pracy i nadzoru robót, w tym częstotliwość przeprowadzania kontroli

przez osoby kierownictwa i dozoru ruchu.

3.

Dla robót górniczych innych niż wymienione w ust. 1 opracowuje się technologię ich

wykonywania.

4.

Projekty techniczne i technologie wykonywania robót są zatwierdzane przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

5.

zgodę na rozpoczęcie robót, o których mowa w ust. 1, wydaje kierownik ruchu zakładu

górniczego na podstawie projektu technicznego oraz protokołu odbioru technicznego

sporządzonego przez powołaną przez niego w tym celu komisję.

6.

Decyzję o konieczności sporządzenia projektów technicznych lub technologii dla przebudów

wyrobisk w zakładach określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy w zakresie

1)

stosowania przykotwiania obudowy,

2)

zabezpieczenia wyrobisk,

3)

innych robót górniczych niż wymienione w pkt 1 i 2 w projekcie technicznym albo technologii

wykonywania

- podejmuje kierownik ruchu zakładu górniczego.

1.

W zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny dla ścian

1)

wyposażonych w obudowę indywidualną, mającą nachylenie większe niż 35° lub wysokość

większą niż 3 m,

2)

prowadzonych

a)

z ugięciem stropu,

b)

w strefie oddziaływania eksploatacji prowadzonej w sąsiednim zakładzie górniczym,

c)

w sąsiedztwie pola pożarowego,

d)

poniżej poziomu udostępnienia,

e)

w warunkach zagrożenia

-

tąpaniami ii stopnia,

-

metanowego iii i iV kategorii,

-

wodnego III stopnia,

-

wyrzutami gazów i skał,

3)

o długości większej niż 250 m

- projekt techniczny sporządza się w co najmniej dwóch egzemplarzach, z których jeden

jest przekazywany właściwemu organowi nadzoru górniczego w terminie nie później niż

na 14 dni przed planowanym rozpoczęciem wykonywania robót.

2.

W zakładach górniczych eksploatujących partie złóż rudy miedzi dla oddziałów

1)

o nachyleniu złoża większym niż 15°,

2)

w filarze o szerokości mniejszej niż 350 m,

3)

w warunkach zagrożenia

a)

tąpaniami ii stopnia,

b)

wodnego III stopnia

- projekt techniczny sporządza się w co najmniej dwóch egzemplarzach, z których jeden

jest przekazywany właściwemu organowi nadzoru górniczego, na 14 dni przed planowanym

rozpoczęciem wykonywania robót.

3.

Projekty techniczne, o których mowa w ust. 1 i 2, a także ich aktualizacje są zatwierdzane

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

4.

aktualizacje projektów technicznych, o których mowa w ust. 1 i 2, są ewidencjonowane

w karcie zmian. aktualną kartę zmian wraz z zatwierdzonymi przez kierownika ruchu

zakładu górniczego aktualizacjami projektów technicznych, przekazuje się do właściwego

organu nadzoru górniczego nie rzadziej niż co kwartał.

W przypadku zbliżania się wyrobiska do metanowej partii złoża, pokładu lub do miejsca,

w którym jest spodziewane nagromadzenie gazów wybuchowych lub szkodliwych dla zdrowia,

jak również do nieczynnych wyrobisk, postęp przodka wyprzedza się otworami wyprzedzającymi

oraz stosuje się odpowiednie środki dla zapewnienia bezpieczeństwa.

Wyrobisko jest

1)

utrzymywane w stanie zapewniającym bezpieczeństwo;

2)

kontrolowane przez pracowników odpowiedniego oddziału ruchu zakładu górniczego.

1.

Roboty górnicze są odbierane okresowo przez służbę mierniczą i służbę geologiczną

zakładu górniczego.

2.

zakres i terminy odbioru, o którym mowa w ust. 1, są określane przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

1.

Osoby dozoru ruchu prowadzące roboty górnicze na danej zmianie

1)

posiadają przy sobie mapę wyrobisk, sporządzoną zgodnie z § 796 ust. 2, którą uzupełniają

danymi o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z oznaczeniem napotkanych zagrożeń;

2)

zgłaszają niezwłocznie służbie mierniczej i służbie geologicznej zakładu górniczego

zmiany warunków geologicznych i wodnych, napotkane w trakcie prowadzenia robót górniczych.

2.

Sposób przekazywania zgłoszeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2, ich zakres oraz osoby

odpowiedzialne za ich przekazanie, są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.

zgłoszenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są ewidencjonowane przez służbę mierniczą

i służbę geologiczną zakładu górniczego.

4.

Osoby dozoru ruchu wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego sporządzają

w okresach miesięcznych szkice sztygarskie, na podstawie których służba miernicza

i służba geologiczna wykonują pomiary uzupełniające i aktualizują mapy wyrobisk górniczych.

5.

Na szkicach sztygarskich, o których mowa w ust. 4, przedstawia się w szczególności

1)

aktualną sytuację górniczą;

2)

zmiany warunków geologicznych;

3)

miejsca zaistnienia tąpnięć, zawałów, wycieków i pożarów;

4)

tamy trwałe, korki i pasy podsadzkowe, miejsca lokowania mieszanin doszczelniających;

5)

wyrobiska zlikwidowane.

6.

W przypadku nagłego odcięcia dostępu do wyrobisk i braku możliwości dokonania pomiarów

uzupełniających dokumentację mierniczo-geologiczną uzupełnia się na podstawie mapy,

sporządzanej zgodnie z § 796 ust. 1 pkt 4, zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1 pkt

2, oraz szkicu sztygarskiego, o którym mowa w ust. 4.

1.

Górnik przodowy lub strzałowy, operator maszyn górniczych wykonujący roboty górnicze

1)

bada strop i ociosy wyrobiska oraz pozostając w bezpiecznym miejscu, obrywa bryły

górotworu stwarzające zagrożenie lub zabezpiecza obudową te bryły górotworu, które

nie mogą być oberwane

a)

przed rozpoczęciem pracy na danej zmianie,

b)

po dłuższej przerwie w pracy,

c)

po wstrząsie górniczym zaistniałym w rejonie,

d)

po wydrążeniu odcinka wyrobiska wymagającego zabudowy,

e)

po wykonaniu robót strzałowych;

2)

obserwuje zachowanie stropu, spągu i ociosów wyrobiska;

3)

podejmuje działania w celu usunięcia skutków zawału w wyrobisku lub wyłączenia wyrobiska

z ruchu zakładu górniczego.

2.

Przez zawał w wyrobisku rozumie się niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie się

do wyrobiska mas skalnych lub kopaliny ze stropu albo ociosu w stopniu powodującym

niemożność przywrócenia pierwotnej funkcji wyrobiska w czasie krótszym niż 8 godzin.

3.

Przez zawał w wyrobisku wykonanym w obudowie kotwowej w zakładach górniczych wydobywających

rudy miedzi oraz cynku i ołowiu rozumie się niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie

się do wyrobiska mas skalnych na skutek opadu skał stropowych na wysokość równą lub

większą od długości kotwi obudowy podstawowej, powodujące całkowitą lub częściową

utratę funkcjonalności lub bezpieczeństwa użytkowania wyrobiska.

4.

Przed przystąpieniem do wykonywania prac w zakładach górniczych wydobywających rudy

miedzi w wyrobiskach górniczych, w których zlokalizowane są stanowiska pracy lub zespół

urządzeń, który w ramach powierzonych pracownikom czynności podlega przeglądom, pracownicy

wykonują podstawową obrywkę ręczną oraz usuwają luźne bryły skalne ze stropu i ociosy

wyrobiska na warunkach i zasadach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

W trakcie wykonywania otworu wiertniczego dokumentuje się wynik wiercenia oraz na

bieżąco rejestruje objawy wypływów gazu lub wody.

2.

W przypadku prowadzenia w otworze badań geofizycznych, badania te prowadzi się pod

nadzorem geofizyka górniczego, natomiast wykonywanie otworów odbywa się pod nadzorem

osoby dozoru ruchu zakładu górniczego wyznaczonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.

Wyniki wierceń dokumentuje się w raportach i w książkach otworów wiertniczych.

4.

W trakcie wykonywania otworu wiertniczego prowadzi się obserwacje

1)

przepływu płuczki przez otwór;

2)

zwiercin wynoszonych przez płuczkę;

3)

wypływu gazu lub wody z otworu.

1.

W trakcie wykonywania otworów wiertniczych, w przypadku spodziewanego wypływu z otworu

gazu lub wody pod ciśnieniem, stosuje się zabezpieczenia przed ich wypływem do wyrobisk.

2.

W przypadku stwierdzenia silnego wypływu gazów, wody, wyrzutu lub zaniku płuczki wstrzymuje

się wiercenie, zamyka się otwór oraz zawiadamia się osobę dozoru ruchu.

1.

W przypadku otworów wiertniczych, które stanowią lub mogą stanowić zagrożenie, a których

nie można zlikwidować, wyznacza się filary bezpieczeństwa.

2.

Filary bezpieczeństwa są zatwierdzane i likwidowane przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

1.

instalację elektryczną wykorzystywaną do

1)

napędu urządzeń wiertniczych,

2)

oświetlenia wyrobiska podczas wiercenia otworów

a)

badawczych, metanowych, długich strzałowych,

b)

dla rozpoznania warunków wodnych z wyrobisk

- wykonuje się w budowie przeciwwybuchowej.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do otworów strzałowych wierconych z użyciem wiertnic

samojezdnych w zakładach górniczych eksploatujących kopaliny niepalne w warunkach

braku zagrożenia metanowego.

3.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do robót wiertniczych w zakładach, o których mowa

w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, w których wykonuje się instalację elektryczną budowy

normalnej o stopniu ochrony nie mniejszym niż iP 54.

Otwory wiertnicze likwiduje się zgodnie z projektem technicznym lub technologią, o

których mowa w § 38.

1.

Otwór badawczy wykonywany w celu rozeznania warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych

i gazowych na potrzeby głębienia szybu odwierca się na całą projektowaną głębokość

szybu. W przypadku występowania trudnych warunków geologicznych odwierca się większą

liczbę otworów badawczych w celu dokładniejszego rozeznania górotworu.

2.

Przy wierceniu otworu badawczego określa się

1)

głębokość zalegania złoża: strop i spąg oraz rodzaj przewiercanych warstw skalnych

górotworu;

2)

wykształcenie litologiczne przewiercanych warstw;

3)

właściwości geotechniczne skał;

4)

warunki hydrogeologiczne górotworu;

5)

występowanie horyzontów gazowych oraz ciśnienie i wielkość dopływu gazu.

3.

Głębienie szybu bez otworu badawczego jest dopuszczalne pod warunkiem rozpoznania

warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych i gazowych na podstawie otworów wiertniczych

lub wyrobisk istniejących w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego szybu.

4.

Dla nawierconego horyzontu wodnego określa się

1)

głębokość występowania;

2)

grubość warstwy wodonośnej;

3)

poziom hydrostatyczny;

4)

wielkość dopływu i ciśnienia wody;

5)

temperaturę wody;

6)

stabilność ścian otworu;

7)

skład chemiczny i aktywność wody w stosunku do cementu.

5.

Dla nawierconego horyzontu gazowego określa się

1)

głębokość;

2)

strefę występowania;

3)

wielkość dopływu i ciśnienia;

4)

skład chemiczny gazów.

6.

Po stwierdzeniu występowania horyzontu wodnego lub gazowego szczelnie odizolowuje

się go od otworu rurami wiertniczymi, iłowaniem, cementacją, chemicznie lub w inny

sposób.

1.

zbędne otwory badawcze likwiduje się.

2.

Likwidację otworów badawczych przeprowadza się w sposób zabezpieczający przed

1)

naruszeniem naturalnych stosunków wodnych;

2)

powstaniem zagrożeń gazowych;

3)

wdarciem się wody.

Rodzaj i własności fizyczne płuczki oraz parametry wiercenia otworów mrożeniowych

dostosowuje się do rodzaju przewiercanych skał w sposób uniemożliwiający powstanie

pustek.

1.

W trakcie wiercenia otworów mrożeniowych sprawdza się kierunek otworu i wielkość odchylenia.

2.

Pomiarów pionowości dokonuje się w odstępach nie większych niż 10 m, a wyniki nanosi

na tarcze mrożeniowe w przedziałach głębokościowych co 50 m.

3.

Kręgi otworów mrożeniowych zamykają się na każdej tarczy wyznaczonych przedziałów

głębokościowych. W przypadku niezamykania się kręgu otworów mrożeniowych odwierca

się otwory dodatkowe.

Proces zamrażania górotworu kontroluje się nie mniej niż jednym otworem kontrolnym

zewnętrznym.

W przypadku zamrażania górotworu w wyrobisku poziomym otwory mrożeniowe wierci się

przez rury prowadnicze, zawory lub tamy.

Przepisów § 50-55 nie stosuje się do robót wiertniczych innych niż roboty związane

z głębieniem szybów.

1.

Obudowę otworu wiertniczego o średnicy większej niż 500 mm, zwanego dalej „otworem

wielkośrednicowym”, dostosowuje się do warunków geologiczno-górniczych i jego przeznaczenia.

2.

Wlot i wylot otworu wielkośrednicowego zabezpiecza się.

3.

W stosunku do przewidywanego ciśnienia zgniatającego współczynnik bezpieczeństwa obudowy

otworu wiertniczego wynosi nie mniej niż 2.

4.

Przestrzeń między obudową otworu wiertniczego a górotworem wypełnia się oraz uszczelnia

w sytuacjach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

5.

Pozostawienie otworu wiertniczego bez obudowy jest dopuszczalne w przypadkach określonych

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Dla ujęcia i odprowadzenia metanu z górotworu wykonuje się otwory metanowe.

2.

Otworem metanowym jest również otwór wykonany w innym celu niż określony w ust. 1,

z którego metan jest odprowadzany do rurociągu odmetanowania.

1.

Otwór metanowy wiercony w nierozpoznanym górotworze, dłuższy niż 10 m, wykonuje się

przez rurę obsadową wyposażoną w urządzenie zamykające.

2.

Szczelność rury obsadowej, urządzenia zamykającego oraz ich obsadzenie bada się w

partiach górotworu

1)

nierozpoznanych za pomocą otworów badawczych lub wyprzedzających - ciśnieniem nie

mniejszym niż ciśnienie słupa wody o wysokości liczonej od głębokości wyrobiska, z

którego jest wiercony otwór, do stropu karbonu;

2)

rozpoznanych - ciśnieniem nie mniejszym niż największe ciśnienie gazu lub wody, stwierdzone

w tej partii górotworu.

3.

Próbę szczelności wykonuje się z użyciem wody przez okres godziny przy wytworzeniu

ciśnienia odpowiednio do wartości określonych w ust. 2.

4.

Długość i średnica rury obsadowej oraz sposób jej uszczelnienia w górotworze jest

określana przez kierownika służby odmetanowania.

W przypadku wypływu metanu w trakcie wiercenia otworu metanowego dalsze wiercenie

jest dopuszczalne po uprzednim ujęciu metanu.

1.

zbędny otwór metanowy likwiduje się cementowaniem lub iłowaniem oraz zaślepia się.

2.

zaślepienie zbędnego otworu metanowego bez cementowania lub iłowania jest dopuszczalne

w przypadku otworu znajdującego się w strefie zawałowej lub odprężonej.

Czynne wyrobiska mające bezpośrednie połączenia z głębionym lub pogłębianym szybem

lub szybikiem odgradza się od szybu lub szybiku oraz odpowiednio oznakowuje.

1.

Osoby wykonujące pracę w szybie lub szybiku zabezpiecza się przed spadającymi przedmiotami.

2.

Wylot głębionego szybu zakrywa się szczelnym pomostem z klapami, otwieranymi wyłącznie

w trakcie przejazdu naczynia wydobywczego lub w trakcie zejścia na pomost bezpieczeństwa.

Roboty w szybie lub szybiku wykonuje się z pomostów roboczych lub naczyń wyciągowych,

z zastrzeżeniem § 617.

Rozbieranie lub przekładanie pomostów stałych, przemieszczanie pomostów wiszących

oraz transport urządzeń w szybie lub szybiku wykonuje się po spełnieniu wymagań określonych

w § 625.

1.

W celu odwadniania głębionego szybu lub szybiku instaluje się nie mniej niż dwie pompy,

które mogą być podłączone do jednego rurociągu tłocznego.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku głębienia szybu metodą mrożeniową.

Przy głębieniu szybu lub szybiku metodą mrożeniową

1)

instalację mrożeniową wyposaża się w urządzenia sygnalizujące i blokujące nagły wypływ

roztworu zamrażającego;

2)

w środku przekroju szybu lub szybiku, w rdzeniu zamrażanego górotworu, wykonuje się

otwór odprężająco-odwadniający na całej długości zamrażanego górotworu zgodnie z projektem

technicznym.

1.

Przy komorze pomp wykonuje się pomost umożliwiający obsługę pomp, wsiadanie do kubła

i wysiadanie z kubła oraz ładowanie i wyładowanie urządzeń.

2.

Wlot komory pomp do szybu lub szybiku zabezpiecza się barierą oraz progiem.

1.

W przypadku prowadzenia robót podziemnych w likwidowanych zakładach górniczych oraz

działalności, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, do wykonywania odwadniania dopuszcza

się stosowanie pomp głębinowych zainstalowanych w szybach.

2.

W okolicznościach, o których mowa w ust. 1, zapewnia się

1)

zainstalowanie w szybie pomp głębinowych wraz z rurociągami na jeden miesiąc przed

osiągnięciem docelowego poziomu zwierciadła wody;

2)

odprowadzenie najwyższego dobowego dopływu wody w czasie krótszym niż 20 godzin;

3)

zbiornik wody, chodniki lub zroby o pojemności umożliwiającej zmagazynowanie dopływu

wody w czasie przewidywanej najdłuższej awarii urządzeń odwadniających lub ich wymiany,

aby poziom zwierciadła wody w szybie nie przekroczył poziomu dopuszczalnego;

4)

możliwość

a)

przewietrzania, dokonywania pomiarów składu powietrza oraz ilości odpompowywanej wody,

b)

dokonywania kontroli poziomu zwierciadła wody za pomocą dwóch niezależnych czujników

o różnych konstrukcjach;

5)

niezbędną rezerwę pomp i rurociągów tłocznych;

6)

urządzenia umożliwiające wymianę, przegląd i kontrolę pomp i rurociągów tłocznych.

3.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, pompy głębinowe stosuje się na podstawie projektu

technicznego, w którym uwzględnia się warunki hydrogeologiczne występujące w całym

rejonie objętym wpływami odwodnienia na sąsiednie czynne i zlikwidowane zakłady górnicze

oraz na powierzchnię terenu.

Przy wykonaniu szybu lub szybiku metodą obudowy opuszczanej stopę obudowy posadawia

się w skałach plastycznych, wodonieprzepuszczalnych na głębokość wynoszącą nie mniej

niż 1 m.

W trakcie głębienia lub pogłębiania szybu lub szybiku z zastosowaniem otworu wielkośrednicowego

1)

stosuje się zabezpieczenia przed wpadnięciem osób do otworu wielkośrednicowego;

2)

zabezpiecza się wyrobisko pod otworem wielkośrednicowym w celu ochrony osób przed

zagrożeniami.

1.

W szybie lub szybiku, w którym za obudową występują skały luźne i zawodnione, elementy

zbrojenia umocowuje się do obudowy wyłącznie metodą kotwienia. Długość kotew umocowanych

do obudowy wynosi nie więcej niż 2/3 grubości obudowy.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do odcinków szybu lub szybiku w obudowie tubingowej

i stalowej.

1.

Szyb lub szybik wykonywany metodą nadsięwłomu o wysokości większej niż 20 m wyposaża

się w szczelny pomost

1)

roboczy - w przodku nadsięwłomu;

2)

bezpieczeństwa - w odległości nie mniejszej niż 2 m i nie większej niż 3 m pod pomostem

roboczym;

3)

ochronny - umieszczony na wysokości nie większej niż 6 m nad poziomem podszybia.

2.

Otwory w pomoście ochronnym i bezpieczeństwa, przeznaczone dla ruchu wyciągu i przejścia

osób, zabezpiecza się klapami otwieranymi wyłącznie na czas przejazdu lub przejścia.

1.

Szyb lub szybik wykonywany metodą nadsięwłomu wyposaża się przy wysokości nadsięwłomu

wynoszącej

1)

nie mniej niż 8 m i nie więcej niż 20 m - w przedział zsypny i drabinowy;

2)

więcej niż 20 m - w przedział zsypny, drabinowy i wyciągowy.

2.

Przedział zsypny wypełnia się na stałe urobkiem do wysokości pomostu bezpieczeństwa.

Droga dojścia pracowników do przodka przedziałem drabinowym w szybach lub szybikach

wykonywanych metodą nadsięwłomu wynosi nie więcej niż 50 m.

1.

Metodą nadsięwłomu bez poszerzania wykonuje się szyb lub szybik o przekroju poprzecznym

nie większym niż 12 m

2.

Poszerzenie nadsięwłomu wykonuje się z góry na dół.

3.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do szybów lub szybików wykonywanych metodą nadsięwłomu

w złożach soli i rud metali.

W przypadku przebijania nadsięwłomu do istniejącego wyrobiska na ostatnich 6 m wykonuje

się otwór badawczy do tego wyrobiska lub z tego wyrobiska.

Osoby wykonujące pracę w przodku nadsięwłomu powiadamia się o każdorazowym przechodzeniu

osób przedziałem drabinowym.

Wykonywanie szybu lub szybiku metodą nadsięwłomu

1)

jest niedopuszczalne w skałach sypkich lub zaburzonych tektonicznie;

2)

poprzedza się w polu metanowym odwierceniem otworu wentylacyjnego.

1.

Przebudowę szybu lub szybiku, naprawę obudowy oraz remont wyposażenia wykonuje się

z góry na dół.

2.

W trakcie wykonywania robót związanych z procesami technologicznymi, o których mowa

w ust. 1, wyciągi szybowe wykorzystuje się wyłącznie do celów związanych z wykonywaniem

tych robót.

3.

Roboty, o których mowa w ust. 1, wykonuje się zgodnie z projektem technicznym.

Głębienie szybu oraz wykonywanie obudowy szybowej realizuje się do środka szybu, wyznaczonego

na powierzchni lub poziomie wyjściowym.

Odrzutowanie środka szybu z powierzchni lub poziomu wyjściowego na dno szybu wykonuje

się metodą pionowania mechanicznego, stosując pion środkowy w postaci drutu stalowego,

odpowiednio obciążonego, z zachowaniem współczynnika bezpieczeństwa nie mniejszego

od trzech.

Dopuszcza się stosowanie innych metod pionowania pod warunkiem utrzymania dopuszczalnego

odchylenia.

Graniczne odchylenie osi pionowej szybu od pionu środkowego wynosi

Głębokość szybu [m]

Maksymalne odchylenie [mm]

do 100

± 10

od 101 do 500

± 20

od 501 do 1000

± 30

od 1001 do 5000

± 40

Dopuszczalne odchylenie odległości obudowy szybu od pionu środkowego w dowolnym przekroju,

w zależności od rodzaju obudowy szybu, może wynosić dla obudowy szybu

1)

murowanej z cegły, betoników, betonu lub obudowy mieszanej ±50 mm;

2)

tubingowej ± 20 mm.

Dopuszczalne odchylenie pionowych złączy obudowy tubingowej od kierunku wyznaczonego

przez pion środkowy i pion kierunkowy mierzone na pionowych złączach tubingów nie

przekracza wartości ±10 mm.

Prawidłowość zawieszenia pionu środkowego i pionu kierunkowego są okresowo, kontrolowane

przez służbę mierniczą w odległościach nie mniejszych niż co 50 m.

1.

Szyb lub szybik likwiduje się przez całkowite zasypanie materiałem dobranym odpowiednio

do warunków geologicznych, przy uwzględnieniu

1)

hydrogeologicznych i gazowych warunków występujących w obrębie szybu;

2)

zagrożenia metanowego i pożarowego;

3)

sposobu

a)

zabezpieczenia poszczególnych poziomów na podszybiach,

b)

przewietrzania szybu przed rozpoczęciem likwidacji i podczas jego likwidacji,

c)

likwidacji zbrojenia szybu i urządzeń szybowych;

4)

rodzaju i sposobu zamknięcia szybu oraz zabezpieczenia jego wylotu;

5)

wpływu zagrożeń występujących po likwidacji szybu na powierzchnię i sąsiednie zakłady

górnicze.

2.

W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się likwidowanie szybiku - przez zamknięcie

na zrębie podwójnymi stałymi pomostami, a w wyrobiskach łączących się z szybikiem

odpowiednio wytrzymałymi tamami wykonanymi z materiałów niepalnych po uzyskaniu opinii

rzeczoznawcy.

3.

Roboty związane z likwidacją szybu lub szybiku prowadzi się zgodnie z projektem technicznym,

o którym mowa w § 38, pod nadzorem osoby dozoru ruchu zakładu górniczego wyznaczonej

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

4.

zlikwidowany szyb lub szybik oznacza się na mapach górniczych oraz w terenie.

1.

Miejsce rozpoczęcia, kierunek drążonego wyrobiska oraz jego nachylenie są wyznaczane

przez służbę mierniczą i służbę geologiczną zakładu górniczego.

2.

Kierunek drążonego wyrobiska oraz jego nachylenie są kontrolowane przez

1)

przodowego lub operatora wiertnicy - w trakcie wykonywania poszczególnych odrzwi obudowy

albo przed kolejnym zabiorem;

2)

osoby dozoru ruchu zakładu górniczego - z częstotliwością określoną przez kierownika

działu górniczego.

1.

Wysokość wyrobiska korytarzowego wynosi nie mniej niż 1,8 m, z wyjątkiem przecinki

ścianowej w pokładzie o mniejszej grubości, a przekrój wyrobiska wynosi nie mniej

niż 2 m

2.

W przypadku wyrobisk o szczególnych walorach historycznych i kulturowych prowadzonych

w zakresie działalności określonej w art. 2 ust. 1 ustawy odstąpienie od wymagań,

o których mowa w ust. 1, jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego

pod warunkiem określenia sposobu prowadzenia ruchu w tych wyrobiskach.

1.

Wyrobisko o nachyleniu większym niż 12°, w którym odbywa się ruch pieszy, wyposaża

się w schody i poręcze umożliwiające przejście osób.

2.

W wyrobisku o nachyleniu większym niż 45° wykonuje się osobny przedział drabinowy

z pomostami spoczynkowymi umożliwiającymi przejście osób.

Wyrobiska o nachyleniu większym niż 25° wyposaża się w trakcie drążenia w

1)

przedział odstawczy;

2)

przedział umożliwiający przejście osób, zabezpieczony przed wpadnięciem do niego urobku

lub innych materiałów;

3)

urządzenie łączności lokalnej między wejściem do tego wyrobiska i przodkiem w wyrobisku

o długości większej niż 20 m.

Pracę w przodku wyrobiska drążonego po wzniosie większym niż 25° przerywa się w trakcie

przechodzenia osób tym wyrobiskiem.

Górniczy zbiornik retencyjny urobku wyposaża się w

1)

ażurowe pokrycie nad całym zbiornikiem;

2)

urządzenie do kontroli i napraw zbiornika;

3)

głowicę ze stałym urządzeniem gaśniczym - dla zbiorników z kopaliną palną;

4)

urządzenie do kontroli napełnienia;

5)

wylot z urządzeniami do

a)

regulacji strugi urobku ze zbiornika,

b)

awaryjnego zamykania wylotu zbiornika,

c)

usuwania zatorów;

6)

balustrady z krawężnikami lub osłony chroniące ludzi przed wpadnięciem do zbiornika

w miejscach wsypu urobku z przenośników.

zakres, częstotliwość, sposób kontroli i napraw górniczych zbiorników retencyjnych

określa instrukcja opracowana przez kierownika działu górniczego.

1.

Partię złoża lub pokład wyżej leżący wybiera się przed pokładem leżącym niżej.

2.

zmiana kolejności wybierania, o której mowa w ust. 1, jest dopuszczalna, jeżeli

1)

zachodzi konieczność odprężenia lub odgazowania pokładu;

2)

odległość i własności skał między pokładami zabezpieczają pokład leżący wyżej i umożliwiają

jego późniejszą eksploatację;

3)

wybieranie pokładu leżącego niżej odbywa się z zastosowaniem podsadzki.

1.

W przypadku jednoczesnej eksploatacji sąsiednich partii złóż lub pokładów, fronty

wybierania sytuuje się względem siebie w sposób wykluczający ich wzajemne oddziaływanie

na siebie w stopniu stwarzającym zagrożenie.

2.

Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne odległości między nimi określa się w

projekcie technicznym eksploatacji, o którym mowa w § 36, oraz w projektach technicznych.

1.

W trakcie wybierania sąsiednich pokładów pozioma odległość między przodkami wybierkowymi

w poszczególnych pokładach wynosi nie mniej niż 30 m, jeżeli nie zostały ustalone

warunki koordynacji robót górniczych z uwagi na zagrożenia naturalne.

2.

W trakcie wybierania pokładu warstwami pozioma odległość między przodkami wybierkowymi

w poszczególnych warstwach jest określana przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Każda ściana ma nie mniej niż dwa wyjścia do wyrobisk przyścianowych, przeznaczone

do przejścia ludzi do czynnych wyrobisk.

W przypadku zatrzymania postępu ściany przez więcej niż dwie doby, a w przypadku pogorszenia

się warunków bezpieczeństwa - w okresie krótszym, sposób zabezpieczenia ściany na

ten okres oraz warunki ponownego jej uruchomienia są określane przez kierownika działu

górniczego.

1.

W ścianie o nachyleniu podłużnym większym niż 18° stosuje się zabezpieczenia chroniące

osoby przed staczającym się urobkiem lub innymi przedmiotami i materiałami.

2.

W ścianie, o której mowa w ust. 1, w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób dolne wnęki

wyprzedzają front ściany.

1.

W ścianie prowadzonej po wzniosie urabianie całym frontem wykonuje się wyłącznie w

przypadku, gdy nachylenie poprzeczne jest nie większe niż 20°.

2.

Prowadzenie na upad ściany o nachyleniu poprzecznym większym niż 10° jest dopuszczalne

wyłącznie na warunkach zatwierdzonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Ścianę z zawałem stropu i obudową indywidualną prowadzi się w sposób zapewniający

odległość między ociosem węglowym a linią pełnego zawału nie większą niż

1)

6 m;

2)

9 m - we wnękach ścianowych.

1.

W ścianie o nachyleniu podłużnym większym niż 15°, rabowanie obudowy indywidualnej

prowadzi się z dołu do góry.

2.

Rabowanie obudowy indywidualnej jest niedopuszczalne w

1)

miejscach, w których brak obudowy ostatecznej;

2)

odległości mniejszej niż 30 m od pracującego kombajnu.

1.

W ścianie z pasami podsadzki i obudową indywidualną odległość frontu ściany od pasów

podsadzkowych wynosi nie mniej niż

1)

6 m;

2)

9 m - we wnękach ścianowych.

2.

Rabowanie chodników między pasami podsadzkowymi oraz lokowanie kamienia do podsadzki

wykonuje się z opóźnieniem o szerokości jednego pola roboczego ściany w stosunku do

układania pasów podsadzkowych.

3.

W ścianie o nachyleniu podłużnym większym niż 15° pasy podsadzkowe zabezpiecza się

przed ich obsunięciem.

1.

W ścianie z podsadzką hydrauliczną odległość frontu ściany od linii szczelnej podsadzki

wynosi nie więcej niż

1)

10 m - w przypadku stosowania obudowy indywidualnej lub

2)

12 m - w przypadku stosowania obudowy zmechanizowanej.

2.

W ścianie z podsadzką suchą odległość frontu ściany od linii pełnej podsadzki wynosi

nie więcej niż

1)

8 m - w przypadku ścian o wysokości nie większej niż 1,5 m;

2)

7 m - w przypadku ścian innych niż wskazane w pkt 1.

3.

Wnęki ścianowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany o więcej niż 3 m.

4.

W przypadku zastosowania obudowy zmechanizowanej dopuszcza się możliwość zwiększenia

odległości, o których mowa w ust. 2, na warunkach określonych przez kierownika ruchu

zakładu górniczego, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy.

1.

W zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, ściany z ugięciem stropu prowadzi

się w pokładach o grubości nie większej niż 1,2 m.

2.

Ścianę z obudową indywidualną odpowiednio zabezpiecza się obudową wzmacniającą od

strony uginającego się stropu.

3.

Odległość ociosu ściany od linii obudowy wzmacniającej wynosi nie więcej niż 6 m,

a wnęki ścianowe nie wyprzedzają frontu ściany o więcej niż 3 m.

4.

Usuwanie obudowy drewnianej, z wyjątkiem obudowy wzmacniającej, z przestrzeni wybranej

spod uginającego się stropu jest niedopuszczalne.

1.

W przypadku wybierania pokładów węgla systemem zabierkowym

1)

wysokość zabierki wynosi nie więcej niż 4 m;

2)

szerokość zabierki wynosi nie więcej niż 6 m;

3)

szerokość nogi pozostawionej między zabierkami wynosi nie więcej niż 4 m;

4)

przed rozpoczęciem wybierania w nowej zabierce likwiduje się sąsiednią zabierkę.

2.

Wymiary zabierki określa się w projekcie technicznym, o którym mowa w § 38.

Prowadzenie po wzniosie zabierki w partii złoża lub w pokładzie o nachyleniu większym

niż 20° jest niedopuszczalne.

W zabierce prowadzonej po rozciągłości, w partii złoża lub w pokładzie o nachyleniu

większym niż 8°, górny ocios odpowiednio zabezpiecza się przed obrywaniem się skał.

Przy wybieraniu pokładów węgla systemem filarowo-zabierkowym

1)

szerokość zabierki wynosi nie więcej niż 6 m;

2)

odległość ociosu zabierki od linii podsadzki wynosi nie więcej niż 10 m;

3)

szerokość wdzierek filarowych oraz wdzierek drążonych pochylni zbiornikowych wynosi

nie więcej niż 4 m.

1.

Eksploatacja złóż rud miedzi, cynku i ołowiu typu pokładowego oraz gniazdowego odbywa

się systemami komorowo-filarowymi, zabierkowymi lub ubierkowymi.

2.

Eksploatację złóż systemem komorowo-filarowym prowadzi się jednowarstwowo lub wielowarstwowo.

3.

W złożach pokładowych i gniazdowych zbliżonych do typu pokładowego zalegających w

filarach ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronnymi, gdy zachodzi konieczność

szczególnego ograniczenia deformacji powierzchni, stosuje się systemy wybierania z

podsadzką.

4.

Wprowadzenie nowych systemów eksploatacji złóż rud miedzi, cynku i ołowiu lub odmian

tych systemów poprzedza się badaniami rozwiązań technicznych, przeprowadzanymi przez

rzeczoznawcę.

W przypadku eksploatacji złóż

1)

pokładowych lub gniazdowych zbliżonych do typu pokładowego cynku lub ołowiu o grubości

większej niż 6 m,

2)

rud miedzi większej niż 7 m

- stosuje się systemy wybierania z podsadzką.

1.

Technologię likwidacji pustek poeksploatacyjnych przy wybieraniu złóż rud miedzi oraz

cynku i ołowiu określa się w projekcie technicznym eksploatacji, o którym mowa w §

38.

2.

Wybieranie złóż rud cynku i ołowiu systemami komorowym i chodnikowo-podpółkowym jest

dopuszczalne wyłącznie w przypadku braku możliwości zastosowania innych systemów,

na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

W przypadku eksploatacji złóż soli metodą suchą szerokość komór i filarów międzykomorowych

dobiera się w sposób uniemożliwiający niszczenie filarów i zapewniający utrzymanie

przez nich stropu nad komorami na okres ich przewidywanego działania.

1.

W przypadku eksploatacji, o której mowa w § 115, osie filarów między komorami poziomu

niższego pokrywają się z osiami filarów poziomów wyższych.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do złoża bryłowego.

3.

W przypadku złoża wysadowego odstąpienie od wymagania, o którym mowa w ust. 1, jest

dopuszczalne wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, na podstawie opinii rzeczoznawcy,

za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego.

W przypadku eksploatacji złóż soli metodą suchą w układzie wielopiętrowym, w wysadowych

złożach soli, przy wybieraniu komór zachowuje się kolejność wybierania komór z góry

na dół, o ile model geomechaniczny nie określi inaczej.

1.

Uzyskiwanie urobku przy eksploatacji złóż soli w komorach z zastosowaniem metody mokrej

odbywa się za pomocą ługowania.

2.

Eksploatację, o której mowa w ust. 1, stosuje się w komorach ługowniczych

1)

otwartych z ługowaniem w zastoju;

2)

otwartych z ługowaniem dynamicznym bocznym;

3)

otwartych z ługowaniem natryskowym;

4)

wykonywanych za pomocą otworów wiertniczych.

3.

Przy wybieraniu metodą mokrą za pomocą ługowania, na najniższym poziomie wykonuje

się zespół komór awaryjnych wraz z systemem zapór uniemożliwiających zalanie wyrobisk

solanką z przeługowanych komór na poziomach wyższych.

4.

Wysokość szybików wybierkowych dla komór ługowniczych wynosi nie więcej niż 10 m.

1.

Obudowę wyrobiska dostosowuje się do warunków geologiczno-górniczych.

2.

Obudową zabezpiecza się strop niezwłocznie po odsłonięciu, uwzględniając stosowaną

technologię prowadzenia robót.

3.

W wyrobiskach drążonych w skałach dostatecznie mocnych, niegrożących zawałem, po dokładnym

rozeznaniu warunków geologiczno-górniczych oraz przeprowadzeniu badań górotworu kierownik

ruchu zakładu górniczego zezwala na niestosowanie obudowy.

4.

Wyrobiska, w których nie wykonano obudowy, kontroluje się z częstotliwością określoną

przez kierownika działu górniczego.

1.

Dobór obudowy w poszczególnych wyrobiskach jest dokonywany przez kierownika działu

górniczego na podstawie

1)

warunków górniczo-geologicznych;

2)

opinii uczelni albo instytutu badawczego - w przypadku wyrobisk zlokalizowanych w

odległości nie większej niż 4 m pod gruzowiskiem zawałowym.

2.

Dobór obudowy

1)

szybów lub szybików i wlotów do szybów lub szybików,

2)

wyrobisk o przekroju poprzecznym większym niż 30 m

- jest dokonywany przez kierownika działu górniczego na podstawie opinii rzeczoznawcy.

3.

Rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania określa się w projekcie technicznym lub

technologii, o których mowa w § 38.

4.

Osoby dozoru ruchu zakładu górniczego zapoznają osoby wykonujące obudowę z ustalonym

rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania.

1.

Częstotliwość kontrolowania stanu obudowy wyrobisk jest określana przez kierownika

działu górniczego.

2.

Kontrola obudowy głównych wyrobisk, w szczególności szybów lub szybików, wlotów do

szybów lub szybików, głównych dróg przewozowych oraz wentylacyjnych, jest przeprowadzana

raz na kwartał przez osobę wyższego dozoru ruchu zakładu górniczego wyznaczoną przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.

Kontrola stanu obudowy szybów lub szybików bez przedziału drabinowego, wyposażonych

w pomocniczy wyciąg szybowy z przewoźną maszyną wyciągową, jest przeprowadzana w sposób

i z częstotliwościami określonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego, z uwzględnieniem

wyników badania stanu technicznego obudowy oraz wyników poprzednich kontroli. Kontrolę

przeprowadza się nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

4.

Kontrola stanu obudowy szybów lub szybików z przedziałem drabinowym niewyposażonych

w górniczy wyciąg szybowy jest przeprowadzana w sposób i z częstotliwościami określonymi

przez kierownika ruchu zakładu górniczego, z uwzględnieniem wyników badania stanu

technicznego obudowy oraz wyników poprzednich kontroli. Kontrolę przeprowadza się

nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

5.

Sposób i częstotliwość kontroli obudowy szybów lub szybików do odwadniania za pomocą

pomp głębinowych jest określana przez kierownika ruchu zakładu górniczego z uwzględnieniem

wyników badania stanu technicznego obudowy oraz wyników poprzednich kontroli.

6.

Kontrolne pomiary geometrii obudowy szybów i szybików są dokonywane przez mierniczego

górniczego w terminach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego, w zależności

od warunków lokalnych, nie rzadziej niż co 5 lat.

7.

Badania stanu technicznego obudowy szybów i szybików są wykonywane przez rzeczoznawcę

nie rzadziej niż co 5 lat. W trakcie tych badań rzeczoznawca

1)

uwzględnia w szczególności

a)

monitoring hydrogeologiczny i geofizyczno-geotechniczny,

b)

wyniki pomiarów geometrii obudowy przeprowadzone przez mierniczego górniczego,

c)

wpływ dokonanej i projektowanej eksploatacji górniczej na powierzchnię, a w szczególności

powstałe deformacje nieciągłe;

2)

wykonuje

a)

badania nieniszczące,

b)

badania niszczące próbek pobranych z obudowy z określeniem miejsca, z którego zostały

pobrane.

8.

Ekspertyza opracowana przez rzeczoznawcę zawiera wyniki badań i ocenę stanu technicznego

obudowy z określeniem zakresu zabezpieczeń i napraw, prognozy zużycia obudowy oraz

warunków dalszej eksploatacji.

1.

Dopuszcza się wykorzystywanie obudowy wyrobiska do

1)

zawieszenia, podnoszenia lub przesuwania maszyn, urządzeń i materiałów, których ciężar

nie spowoduje obciążeń dynamicznych, w szczególności kabli elektrycznych z osprzętem,

lutniociągów z wentylatorami i rurociągów;

2)

podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn, urządzeń i materiałów, które mogą spowodować

obciążenia dynamiczne w przypadku wykorzystania

a)

doraźnego - pod warunkiem zastosowania dodatkowej obudowy wzmacniającej oraz uzyskania

zgody osoby dozoru górniczego,

b)

stałego - zgodnie z opracowaną dokumentacją techniczną po uzyskaniu zgody kierownika

działu górniczego.

2.

Użycie zestawów obudowy zmechanizowanej wyrobiska do podnoszenia ciężkich elementów

wyposażenia ściany jest dopuszczalne, zgodnie z wymaganiami ustalonymi w dokumentacji

techniczno-ruchowej.

3.

Podwieszanie do pojedynczej kotwi obudowy ostatecznej wyrobiska elementów wyposażenia,

o ciężarze większym niż 10 kN lub wywołujących obciążenia dynamiczne jest niedopuszczalne.

4.

Maksymalna siła wypadkowa pochodząca od kolejki wraz z ładunkiem i obciążeniem pochodzącym

od innych urządzeń, jaką można obciążyć pojedyncze odrzwia obudowy nie przekracza

40 kN. Stosowanie większych obciążeń jest dopuszczalne pod warunkiem przeprowadzenia

obliczeń potwierdzających zachowanie stateczności obudowy wyrobiska.

W miejscach niezabezpieczonych obudową jest dopuszczalne przebywanie wyłącznie osób

wykonujących obudowę tymczasową lub kotwową.

1.

Obudowę podporową wyrobisk wykonuje się w sposób zapewniający

1)

zabezpieczenie obudową stropu niezwłocznie po jego odsłonięciu;

2)

jej odpowiednią stabilność i podporność;

3)

wypełnienie przestrzeni między obudową a wyłomem;

4)

dodatkowe zabezpieczenie przed przewróceniem stojaków obudowy indywidualnej o wysokości

większej niż 3 m.

2.

W przypadku pogorszenia się właściwości skał lub zwiększenia ciśnienia górotworu obudowę

podporową wyrobisk niezwłocznie się wzmacnia.

1.

Stosowanie samodzielnej obudowy kotwowej w zakładach górniczych wydobywających węgiel

kamienny jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku gdy

1)

skały stropowe mają średnio ważoną wytrzymałość na jednoosiowe ściskanie (Rc), badaną

dla pakietu skał o grubości 3 m, wynoszącą nie mniej niż

a)

15 MPa - dla warstw o budowie płytowej oraz mierzoną szczelinowatość skał stropowych

(RQD) wynoszącą nie mniej niż 20%,

b)

10 MPa - dla warstw o budowie masywnej oraz mierzoną szczelinowatość skał stropowych

(RQD) wynoszącą nie mniej niż 40%;

2)

górotwór jest suchy lub nierozmakający i współczynnik rozmakalności (r) wynosi nie

mniej niż 0,8;

3)

służy do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o powierzchni przekroju

poprzecznego nie większej niż 30 m

4)

doboru obudowy kotwowej lub kotwowo-podporowej dokonuje kierownik działu górniczego

na podstawie projektu opracowanego przez rzeczoznawcę, zawierającego w szczególności

a)

rozeznanie warunków górniczo-geologicznych,

b)

miejsca badań, zasięg rozpoznawania skał i wyniki przeprowadzenia badań górotworu,

c)

dobór obudowy kotwowej,

d)

sposób wykonania obudowy kotwowej,

e)

sposób instalowania i rozmieszczenia wskaźników rozwarstwień,

f)

organizację nadzoru i kontroli.

2.

Stosowanie obudowy kotwowej do zabezpieczenia wyrobisk w zakładach górniczych wydobywających

rudy miedzi, cynku i ołowiu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku gdy

1)

skały stropowe mają średnio ważoną wytrzymałość na

a)

jednoosiowe ściskanie (Rc), badaną dla pakietu skał o grubości równej szerokości projektowanego

wyrobiska - wynoszącą nie mniej niż 15 MPa,

b)

rozciąganie (Rr) - wynoszącą nie mniej niż 2 Mpa;

2)

skały mają w strefie przewidzianej do kotwienia w zakładach górniczych wydobywających

rudy miedzi średnią podzielność nie mniejszą niż 20 mm i nie wykazują naturalnej skłonności

do odspajania się;

3)

występujące w zakładach górniczych wydobywających rudy cynku i ołowiu gniazda brekcji

nie wykazują skłonności do odpadania;

4)

opracowano projekt techniczny, który zawiera w szczególności

a)

klasy stropu ustalone na podstawie badań geomechanicznych przeprowadzonych przez rzeczoznawcę,

b)

badania geomechaniczne właściwości skał oraz badania uzupełniające,

c)

dobór obudowy kotwowej,

d)

zabezpieczenie ociosów,

e)

zabezpieczenie stropu wyrobisk w fazie likwidacji,

f)

sposób wykonania obudowy kotwowej,

g)

organizację nadzoru i kontroli.

3.

W zakładach górniczych, w których nie jest wydobywany węgiel, nie są wydobywane rudy

miedzi oraz rudy cynku i ołowiu, stosowanie obudowy kotwowej jest dopuszczalne za

zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego i na zasadach określonych przez niego.

1.

Rabowanie obudowy wykonuje się zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

2.

Rabowanie obudowy wykonują wyłącznie górnicy rabunkarze.

3.

Odległość, w jakiej górnicy niezatrudnieni bezpośrednio przy rabowaniu obudowy mogą

znajdować się od miejsca rabowania obudowy, jest określana przez przodowego zespołu

górników rabunkarzy.

4.

Bezpośredni udział przodowego w rabowaniu obudowy jest niedopuszczalny.

1.

Przed przystąpieniem do rabowania obudowy sprawdza się stan obudowy przeznaczonej

do rabowania w strefie bezpośrednio z nią sąsiadującej. W przypadku prowadzenia ścian

z rabunkiem chodnika lub chodników przyścianowych bezpośrednio za frontem ściany stan

obudowy sprawdza się również we wnękach ścianowych i na skrzyżowaniach chodników ze

ścianą.

2.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w obudowie rabowanie rozpoczyna się po odpowiednim

jej wzmocnieniu.

W trakcie rabowania obudowy roboty górnicze w przyległych wyrobiskach prowadzi się

na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

W wyrobiskach korytarzowych o nachyleniu większym niż 15° rabowanie obudowy z góry

na dół jest niedopuszczalne.

1.

Podsadzanie wyrobisk i wykorzystanie odpadów w podziemnych wyrobiskach górniczych

wykonuje się w sposób niepowodujący zagrożenia dla osób wykonujących czynności podsadzania

oraz dla osób wykonujących pracę w sąsiednich wyrobiskach, w szczególności usytuowanych

poniżej podsadzanego wyrobiska lub doszczelnianych zrobów.

2.

Stosowanie do podsadzania lub wykorzystania w podziemnych wyrobiskach górniczych odpadów

i materiałów, które mogą mieć szkodliwy wpływ na środowisko lub na bezpieczeństwo

i zdrowie osób wykonujących czynności podsadzania, a także osób, o których mowa w

ust. 1, jest niedopuszczalne.

W podziemnych wyrobiskach górniczych jest dopuszczalne wykorzystanie wyłącznie odpadów,

które zostały określone w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1987 i 1954 oraz z 2017 r. poz. 785).

1.

W przypadku wykorzystania odpadów

1)

jako składnika podsadzki hydraulicznej i samozestalającej,

2)

do doszczelniania zrobów,

3)

do profilaktyki przeciwpożarowej i budowy korków izolacyjnych,

4)

do likwidacji zbędnych wyrobisk, w tym szybów,

5)

do wzmocnień i stabilizacji wyrobisk górniczych

- opracowuje się dokumentację, która jest zatwierdzana przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

2.

Dokumentacja, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności

1)

opinię zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2;

2)

ocenę rodzaju użytego odpadu pod względem higieniczno-toksykologicznym;

3)

technologię wykorzystania odpadów, uwzględniającą w szczególności

a)

sposób wytwarzania mieszaniny wraz z opisem urządzeń stosowanych do wytwarzania i

transportu mieszaniny do wyrobisk,

b)

własności fizyko-chemiczne stosowanych mieszanin,

c)

procedury kontroli całego procesu,

d)

postępowanie w przypadku awarii,

e)

mapy wyrobisk górniczych i przekroje hydrogeologiczne.

3.

zakres i częstotliwość badań wykorzystywanych odpadów są określane przez kierownika

ruchu zakładu górniczego z uwzględnieniem ich właściwości oraz warunków lokalnych.

4.

Sposób prowadzenia monitoringu jakości wód kopalnianych w rejonach wykorzystania odpadów

jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

W przypadku wykorzystania w podziemnych wyrobiskach górniczych odpadów wydobywczych

oraz mas ziemnych lub skalnych powstałych w związku z prowadzeniem eksploatacji kopalin

stosuje się przepisy § 132.

Podsadzkowe zbiorniki zmywcze wyposaża się w urządzenia zabezpieczające przed przedostawaniem

się do rurociągów nadziarna lub przedmiotów mogących spowodować ich zatkanie.

Po zainstalowaniu nowego rurociągu, po wymianie rur oraz po usunięciu korka w rurociągu

przed podsadzaniem lub doszczelnianiem kontroluje się drożność i szczelność rurociągu.

Rurociągi układa się albo zawiesza w sposób uniemożliwiający ich przypadkowe przemieszczenie.

1.

Wzdłuż trasy rurociągów zapewnia się łączność telefoniczną.

2.

Osobom pracującym przy podsadzaniu lub doszczelnianiu zapewnia się łączność z obsługą

urządzeń do transportu materiału podsadzkowego.

Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej i doszczelnianiu zrobów

1)

oczyszcza się wodę odprowadzaną do systemu głównego odwadniania;

2)

prowadzi się bilans wody;

3)

kontroluje się na bieżąco rurociągi, przebieg podsadzania i doszczelniania oraz odpływ

wody.

Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczególnych wyrobisk oraz sposób ich wykonywania

są określane przez kierownika działu górniczego.

1.

Przy stosowaniu podsadzki suchej samostaczającej się w przypadku usytuowania frontu

ściany, przy którym górna jej część

1)

wyprzedza dolną - odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopadłej do rozciągłości

w kierunku ociosu wynosi nie więcej niż 15°;

2)

jest opóźniona w stosunku do dolnej - odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopadłej

do rozciągłości w kierunku zrobów wynosi nie mniej niż 15°.

2.

W przypadku stosowania podsadzki suchej samostaczającej się w projekcie technicznym

określa się osoby kontrolujące stan tamy podsadzkowej przed rozpoczęciem podsadzania

oraz działania podejmowane w celu zabezpieczenia tamy przed jej uszkodzeniem podczas

podsadzania.

1.

W przypadku równoczesnego podsadzania i prowadzenia innych robót określa się działania

organizacyjno-techniczne, zapewniające bezpieczne warunki wykonywania pracy.

2.

W przypadku usytuowania frontu, przy którym jego górna część wyprzedza dolną, przebywanie

osób pracujących w ścianie w trakcie podsadzania podsadzką suchą samostaczającą się

jest niedopuszczalne.

1.

ilość powietrza doprowadzana do wyrobisk zapewnia utrzymanie w tych wyrobiskach wymaganego

składu powietrza i temperatury.

2.

Wszystkie dostępne wyrobiska i pomieszczenia przewietrza się w taki sposób, aby zawartość

tlenu w powietrzu nie była mniejsza niż 19% objętościowo, a stężenie gazów w powietrzu

było nie większe niż dla

1)

dwutlenku węgla 1%;

2)

tlenku węgla 0,0026%;

3)

tlenku azotu 0,00026%;

4)

dwutlenku siarki 0,000075%;

5)

siarkowodoru 0,0007%.

3.

W zakładach górniczych stosujących maszyny z napędem spalinowym, zawartość tlenków

azotu określa się na podstawie stężenia dwutlenku azotu.

4.

Prawidłowość wskazań i działań przyrządów automatycznych oraz indywidualnych stosowanych

do pomiarów stężeń gazów, o których mowa w ust. 2, kontroluje się za pomocą mieszanek

wzorcowych.

5.

Dopuszcza się występowanie przekroczeń stężeń gazów określonych w ust. 2 w wyniku

stosowania dopuszczalnych procesów technologicznych, w szczególności robót strzałowych,

prac spawalniczych, pracy maszyn z napędem spalinowym lub wydzielania się gazów wskutek

urabiania, na zasadach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

6.

Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala

1)

miejsca i sposób oraz częstotliwość wykonywania pomiarów stężeń gazów określonych

w ust. 2;

2)

osoby odpowiedzialne za prowadzenie pomiarów stężeń gazów określonych w ust. 2.

1.

W przypadku stwierdzenia, że skład powietrza nie odpowiada wymaganiom określonym w

§ 142 ust. 2, niezwłocznie wycofuje się ludzi z zagrożonego wyrobiska, a wejście do

niego zabezpiecza się. W tych miejscach wykonuje się wyłącznie prace mające na celu

przywrócenie prawidłowego składu powietrza lub prowadzi akcję ratowniczą.

2.

Wyrobiska zakładów górniczych wydobywających rudy miedzi, w których jest przekroczone

dopuszczalne stężenie siarkowodoru, izoluje się, oznacza i zabezpiecza przed możliwością

wstępu.

3.

Sposób izolowania oraz oznakowania i zabezpieczenia przed możliwością wstępu nieupoważnionych

osób do wyrobisk, o których mowa w ust. 2, zasady przebywania załogi w rejonie tych

wyrobisk, monitorowania stężenia siarkowodoru oraz automatycznego pomiaru prędkości

lub ilości powietrza w wyrobiskach wygrodzonych i rejonie tych wyrobisk oraz zasady

przeprowadzania okresowych kontroli tych wyrobisk są określane przez rzeczoznawcę

i zatwierdzane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Nieprzewietrzane wyrobiska niezwłocznie otamowuje się lub likwiduje.

2.

Do czasu wykonania czynności, o których mowa w ust. 1, nieprzewietrzane wyrobiska

odpowiednio się oznakowuje i zabezpiecza przed wstępem osób nieupoważnionych.

3.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zakładów górniczych wydobywających kopalinę niepalną

oraz do określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, w których nieprzewietrzane wyrobiska

odpowiednio się oznakowuje i zabezpiecza przed wstępem osób nieupoważnionych.

4.

W polach ii-iV kategorii zagrożenia metanowego, tamy izolujące wyrobiska wykonuje

się jako tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej, a wyznaczone przez kierownika działu

wentylacji zakładu górniczego tamy lub grupy tam izolacyjnych monitoruje się czujnikami

gazometrii automatycznej.

5.

Stosowanie tam izolujących o konstrukcji innej niż przeciwwybuchowa jest dopuszczalne

za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego po zasięgnięciu opinii zespołu, o którym

mowa w § 240 ust. 2, oraz określeniu warunków ich zastosowania.

6.

W przypadku prowadzenia ścian w warunkach zagrożenia metanowego zbędne wyrobiska przyścianowe

likwiduje się w sposób ustalony w projekcie technicznym ściany, na podstawie opinii

zespołów, o których mowa w § 240 ust. 2.

1.

Prędkość prądu powietrza w wyrobiskach

1)

w polach metanowych, z wyjątkiem komór, wynosi nie mniej niż 0,3 m/s;

2)

z trakcją elektryczną przewodową w polach metanowych wynosi nie mniej niż 1 m/s.

2.

W przypadku stosowania w wyrobiskach w polach metanowych śluz wentylacyjnych dopuszcza

się mniejsze prędkości prądu powietrza od określonych w ust. 1, pod warunkiem zapewnienia

składu powietrza spełniającego wymagania określone w § 142.

3.

Prędkość prądu powietrza nie przekracza

1)

5 m/s - w wyrobiskach wybierkowych;

2)

8 m/s - w wyrobiskach korytarzowych;

3)

12 m/s - w szybach i szybikach podczas jazdy ludzi.

4.

Dopuszczalne jest zwiększenie prędkości prądu powietrza do 10 m/s w wyrobiskach korytarzowych,

w których nie odbywa się regularny ruch ludzi.

5.

Pomiaru prędkości prądu powietrza dokonuje się w wolnym przekroju wyrobiska.

W zakładach górniczych organizuje się służbę wentylacyjną wyposażoną w przyrządy kontrolno-pomiarowe,

która

1)

kontroluje stan urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz skuteczność przewietrzania

i klimatyzacji;

2)

dokumentuje przebieg i wyniki kontroli, o której mowa w pkt 1, w sposób określony

przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego.

1.

Przewietrzanie ścian w pokładach zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego

kontroluje się przez automatyczny pomiar prędkości lub ilości powietrza.

2.

W projektach technicznych ścian, o których mowa w ust. 1, ustala się minimalną prędkość

prądu powietrza oraz czas, po którym nastąpi automatyczne wyłączenie energii elektrycznej

w rejonie ściany.

Na nadszybiu szybu zjazdowego instaluje się urządzenie sygnalizujące czerwonym światłem

zniżkę ciśnienia barometrycznego.

Pomieszczenia dyspozytora ruchu zakładu górniczego, kierownika działu wentylacji zakładu

górniczego oraz kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego wyposaża się

w barograf.

O wszelkich niezamierzonych zmianach w wentylacji wyrobisk osoby dozoru ruchu niezwłocznie

zawiadamiają służbę wentylacyjną i dyspozytora ruchu zakładu górniczego.

1.

Wyrobiska przewietrza się prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylatory główne,

zabudowane na powierzchni.

2.

W zakładzie górniczym eksploatującym kopaliny palne stosuje się przewietrzanie ssące.

3.

W zakładach górniczych wydobywających kopaliny niepalne oraz w zakładach prowadzących

działalność określoną w art. 2 ust. 1 ustawy, w których nie występuje zagrożenie metanowe,

jest dopuszczalne stosowanie wentylatorów głównych umieszczonych w wyrobiskach, na

warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego albo zakładu.

1.

Przy czynnym wentylatorze głównym lub zespole wentylatorów głównych instaluje się

główny wentylator rezerwowy, którego uruchomienie będzie możliwe w ciągu 10 minut

od wyłączenia wentylatora głównego lub zespołu wentylatorów głównych.

2.

W zakładach górniczych eksploatujących złoża lub pokłady niemetanowe lub zaliczone

do i kategorii zagrożenia metanowego oraz w zakładach górniczych, w których pokłady

węgla są zaliczone do i lub ii grupy samozapalności, dopuszczalne jest utrzymywanie

silnika zapasowego do wentylatora wraz z częściami zapasowymi zamiast wentylatora

rezerwowego.

1.

Wartość różnicy ciśnienia między ciśnieniem atmosferycznym a ciśnieniem statycznym

powietrza w przekroju szybu wydechowego poniżej kanału wentylacyjnego, wynosząca nie

mniej niż 785 Pa jest zapewniana przez wentylator główny.

2.

Dopuszcza się zmianę wartości różnicy ciśnienia, o której mowa w ust. 1, przez kierownika

ruchu zakładu górniczego w likwidowanych zakładach górniczych.

3.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zakładów górniczych i zakładów, o których mowa

w § 151 ust. 3.

Wentylator główny dobiera się do sieci wentylacyjnej w sposób umożliwiający jego stabilną

pracę.

Punkty pracy wentylatorów głównych i rezerwowych zainstalowanych przy danym szybie,

opisane wielkościami spiętrzenia i wydajności, nie mogą różnić się o więcej niż 10%

tych wielkości.

Charakterystykę wentylatorów głównych aktualizuje się nie rzadziej niż raz na 5 lat

oraz po zmianie konstrukcji wentylatorów.

1.

Stacje wentylatorów głównych wyposaża się w urządzenia do regulacji wydajności i spiętrzenia.

2.

W zakładach górniczych posiadających jeden szyb wydechowy stację wentylatorów głównych

wyposaża się w urządzenie do zmiany kierunku przepływu powietrza.

1.

Jeżeli w sieci wentylacyjnej jest więcej szybów wydechowych, zapewnia się możliwość

zmiany kierunku przepływu powietrza w poszczególnych podsieciach.

2.

Urządzenia służące do zmiany kierunku przepływu powietrza utrzymuje się w stanie umożliwiającym

taką zmianę w czasie nie dłuższym niż 20 minut.

3.

zakres i częstotliwość przeprowadzania kontroli urządzeń służących do zmiany kierunku

przepływu powietrza są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Stacje wentylatorów głównych wyposaża się w przyrządy dokonujące ciągłych pomiarów

1)

ciśnienia statycznego powietrza w kanale wentylacyjnym przed i za zasuwą (klapą);

2)

prędkości powietrza w kanale wentylacyjnym;

3)

ciśnienia statycznego powietrza w przekroju szybu wydechowego poniżej kanału wentylacyjnego.

2.

Pomiary ciśnienia statycznego przed zasuwą i prędkości powietrza w kanale wentylacyjnym

są automatycznie rejestrowane, a wyniki pozostałych pomiarów, o których mowa w ust.

1, są dokumentowane.

3.

Miejsce zainstalowania przyrządów do dokonywania pomiarów, o których mowa w ust. 1,

w zakładach górniczych i zakładach, o których mowa w § 151 ust. 3, jest określane

przez kierownika ruchu zakładu górniczego albo zakładu.

1.

zmiana parametrów pracy wentylatora głównego lub jego unieruchomienie są dopuszczalne

wyłącznie za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego i na warunkach przez niego

określonych.

2.

W likwidowanych zakładach górniczych lub w ich częściach zapewnia się bieżącą kontrolę

i odpowiednie modyfikowanie sieci wentylacyjnej, z uwzględnieniem dostosowania parametrów

pracy wentylatorów głównych do poszczególnych etapów likwidacji.

1.

W przypadku awaryjnej przerwy w pracy wentylatora głównego i braku możliwości uruchomienia

wentylatora rezerwowego

1)

wstrzymuje się prowadzenie robót;

2)

wyłącza się urządzenia w polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego;

3)

wyprowadza się ludzi w kierunku szybów wdechowych lub na powierzchnię.

2.

Czas, po którym nastąpi wykonanie czynności określonych w ust. 1, jest określany przez

kierownika ruchu zakładu górniczego na wniosek kierownika działu wentylacji zakładu

górniczego.

3.

Sposób postępowania, o którym mowa w ust. 1, jest określony przez kierownika ruchu

zakładu górniczego i zapisany w planie ratownictwa.

Przerwy w pracy wentylatora głównego automatycznie sygnalizuje się w dyspozytorni

zakładu górniczego, dokumentując jednocześnie czas trwania przerw oraz przyczyny ich

wystąpienia.

1.

Budynek stacji wentylatorów głównych

1)

wykonuje się z materiałów niepalnych;

2)

wyposaża się w

a)

łączność telefoniczną z centralą telefoniczną zakładu górniczego,

b)

oświetlenie stałe i rezerwowe.

2.

W ramach oświetlenia rezerwowego dopuszcza się stosowanie przenośnych lamp akumulatorowych.

1.

Stan techniczny wentylatorów głównych, w tym zdolność do ruchu wentylatora rezerwowego

i urządzeń do zmiany kierunku przepływu powietrza, oraz stan aparatury kontrolno-pomiarowej

jest kontrolowany przez osoby dozoru ruchu działu energomechanicznego i wentylacji.

2.

Wyniki kontroli, o której mowa w ust. 1, dokumentuje się.

3.

zakres i częstotliwość przeprowadzania kontroli, o której mowa w ust. 1, oraz sposób

dokumentowania jej wyników są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Doprowadzenie pod ziemię powietrza i odprowadzenie powietrza tym samym wyrobiskiem

jest dopuszczalne wyłącznie w okresie prowadzenia robót mających na celu uzyskanie

połączenia dwoma wyjściami na powierzchnię.

2.

Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby, z wyjątkiem ich likwidacji,

jest niedopuszczalne.

3.

W zakładach górniczych wydobywających kopaliny niepalne, w których nie występuje zagrożenie

metanowe, oraz w zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt

2 ustawy, prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby jest dopuszczalne

za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego albo kierownika ruchu zakładu.

Połączenie wentylacyjne sąsiednich zakładów górniczych jest dopuszczalne wyłącznie

za zgodą kierowników ruchu tych zakładów i na warunkach przez nich określonych. O

zamiarze połączenia powiadamia się właściwy organ nadzoru górniczego, w terminie nie

krótszym niż 14 dni przed planowanym połączeniem.

1.

Projektując wyrobiska, tworzy się jak najmniej złożoną sieć wentylacyjną.

2.

W sieci wentylacyjnej wydziela się rejony wentylacyjne przewietrzane niezależnymi

prądami powietrza.

3.

Dla rejonów wentylacyjnych ścian wykonuje się schemat przestrzenny sieci wentylacyjnej

z naniesionymi potencjałami w punktach węzłowych.

4.

Częstotliwość aktualizacji potencjałów, o których mowa w ust. 3, jest określana przez

kierownika działu wentylacji zakładu górniczego.

Projektując i wykonując wyrobiska korytarzowe, uwzględnia się konieczność najszybszego

uzyskania w nich prądu powietrza wytwarzanego przez wentylator główny.

1.

Projektując udostępnienie, rozcięcie oraz prowadzenie eksploatacji złoża lub jego

części, uwzględnia się konieczność ograniczenia odprowadzenia powietrza z wyrobisk

korytarzowych z wentylacją odrębną do prądów powietrza przewietrzających wyrobiska

wybierkowe.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zakładów górniczych eksploatujących kopaliny niepalne.

1.

Przewietrzanie jednym prądem powietrza grupy przodków jest dopuszczalne wyłącznie

w przypadku, gdy stężenie metanu w powietrzu doprowadzonym do każdego przodka wynosi

nie więcej niż

1)

0,5%;

2)

1% - w przypadku stosowania systemu gazometrycznego.

2.

Przewietrzanie jednym prądem powietrza grupy przodków drążonych kombajnami z zastosowaniem

wentylacji lutniowej kombinowanej z ssącym lutniociągiem wyposażonym w urządzenie

odpylające jest dopuszczalne pod warunkiem, że stężenie metanu w powietrzu doprowadzanym

do każdego z przodków wynosi nie więcej niż 0,5%.

1.

Ściany przewietrza się niezależnymi prądami powietrza, z tym że długość ściany lub

łączna długość ścian przewietrzanych jednym niezależnym prądem powietrza wynosi nie

więcej niż 400 m.

2.

W pokładach niemetanowych lub zaliczonych do i kategorii zagrożenia metanowego czasowe

przewietrzanie jednym niezależnym prądem powietrza ścian o łącznej długości większej

niż 400 m jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego pod warunkiem

utrzymywania między tymi ścianami dróg wyjścia w odstępach nie większych niż 250 m.

3.

Dopuszczalną długość dróg z niezależnym prądem powietrza określa się, uwzględniając

czas działania stosowanego ucieczkowego sprzętu ochrony układu oddechowego.

1.

Niezależnymi prądami powietrza przewietrza się

1)

składy materiałów wybuchowych;

2)

komory

a)

pomp głównego odwadniania,

b)

rozdzielni elektrycznych średniego napięcia zasilających urządzenia głównego odwadniania,

c)

ładowni akumulatorów.

2.

ilość powietrza przepływającego przez komory, o których mowa w ust. 1 pkt 2, uniemożliwia

powstanie wybuchowej mieszaniny wydzielających się gazów lub par szkodliwych dla zdrowia.

1.

Opływowym prądem powietrza przewietrza się

1)

komory i składy paliw, olejów lub środków smarnych oraz miejsca tankowania paliwa;

2)

komory rozdzielni elektroenergetycznych średniego napięcia innych niż wymienione w

§ 172 ust. 1 pkt 2 lit. b.

2.

Przepis ust. 1 pkt 2 nie dotyczy rozdzielnic zestawionych z nie więcej niż czterech

pól rozdzielczych wyłącznikowych, które mogą być instalowane na warunkach ustalonych

dla stacji transformatorowych, o których mowa w § 741.

1.

Komory, o których mowa w § 172 ust. 1 pkt 2

1)

wykonuje się w kamieniu lub złożu kopaliny niepalnej;

2)

lokalizuje się w polach niemetanowych lub w wyrobiskach niezagrożonych wybuchem.

2.

Wykonanie w złożu kopaliny palnej komór, o których mowa w § 172 ust. 1 pkt 2, jest

dopuszczalne wyłącznie w przypadkach uzasadnionych względami bezpieczeństwa pod warunkiem

wykonania ich w obudowie z materiałów niepalnych, zapewniającej skuteczną izolację

kopaliny palnej.

3.

Przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się do miejsc napełniania paliwem zbiorników maszyn.

1.

Do poziomu wydobywczego powietrze doprowadza się możliwie najkrótszą drogą.

2.

z poziomu wydobywczego powietrze odprowadza się prądami wznoszącymi w kierunku powierzchni.

3.

Sprowadzanie powietrza wyrobiskiem na upad jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku,

gdy średni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej wynosi

1)

mniej niż 5°;

2)

nie mniej niż 5° i nie więcej niż 10° - w przypadku gdy prędkość przepływu powietrza

jest większa niż 0,5 m/s;

3)

więcej niż 10° - na zasadach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego

na podstawie opinii rzeczoznawcy.

1.

Regulację przewietrzania prowadzi się tamami regulacyjnymi umieszczonymi na początku

prądów rejonowych.

2.

Do prowadzenia regulacji przewietrzania jest dopuszczalne zastosowanie wentylatorów

umieszczonych w wolnym przekroju wyrobiska.

3.

Regulacja przewietrzania z zastosowaniem wentylatorów lub tam regulacyjnych zabudowanych

w grupowych prądach powietrza lub rejonowych prądach powietrza odprowadzanego do szybu

wydechowego lub na powierzchnię jest dopuszczalna za zgodą kierownika ruchu zakładu

górniczego, który określa warunki jej prowadzenia.

1.

W wyrobiskach korytarzowych, stanowiących połączenie między prądem powietrza prowadzonym

od szybu wdechowego a odprowadzanym do szybu wydechowego, zabudowuje się śluzy wentylacyjne.

2.

W przypadku

1)

działalności określonej w art. 2 ust. 1 ustawy,

2)

zakładów górniczych wydobywających kopaliny niepalne, w których nie występuje zagrożenie

metanowe

- śluzy wentylacyjne zabudowuje się na polecenie kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Śluzy wentylacyjne wyznaczone przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego

wyposaża się w

1)

blokady uniemożliwiające równoczesne otwarcie drzwi w dwóch tamach śluzy wentylacyjnej

z zachowaniem możliwości otwarcia tych drzwi w przypadkach uzasadnionych względami

bezpieczeństwa;

2)

czujniki

a)

sygnalizujące we właściwej dyspozytorni otwarcie drzwi w tamach śluzy wentylacyjnej,

b)

dokonujące ciągłych pomiarów różnicy ciśnienia powietrza po obu stronach śluzy wentylacyjnej

lub po obu stronach tam tej śluzy, których wyniki rejestruje się w centrali systemu

gazometrycznego.

2.

Tamy śluz wentylacyjnych uruchamiane mechanicznie oraz tamy wewnątrz rejonów wentylacyjnych

wyposaża się w drzwi otwierane w jedną stronę.

3.

Tamę przy moście wentylacyjnym wyposaża się w dwoje drzwi otwieranych w przeciwne

strony albo zabezpieczonych przed samoczynnym otwarciem.

1.

Tamy wentylacyjne wykonuje się z materiałów niepalnych, z wyjątkiem zakładów określonych

w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, w których dopuszcza się zastosowanie materiałów zabezpieczonych

ogniochronnie.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do tam śluz wentylacyjnych

1)

zlokalizowanych wewnątrz rejonu wentylacyjnego;

2)

tymczasowych, niezbędnych na czas budowy tam wykonanych z materiałów niepalnych.

3.

W wyrobisku korytarzowym łączącym wyrobisko, w którym znajduje się taśmociąg, z innym

wyrobiskiem, które stanowi drogę ucieczkową, nie mniej niż jedną z tam wentylacyjnych,

łącznie z drzwiami, wykonuje się z materiałów niepalnych.

Odstęp między tamami w śluzie wentylacyjnej lub między sąsiednimi śluzami wentylacyjnymi

podczas ruchu osób lub urządzeń transportowych umożliwia zamknięcie drzwi jednej z

tych tam lub drzwi w sąsiedniej śluzie wentylacyjnej.

Drzwi w tamach wentylacyjnych

1)

wykonuje się z materiałów niepalnych i zabezpiecza je przed samoczynnym otwarciem;

2)

są zamykane samoczynnie albo mechanicznie.

1.

Drzwi w tamach śluz wentylacyjnych zainstalowanych na drogach przewozu lokomotywowego

lub przewozu z napędem własnym oraz głównego transportu samojezdnymi maszynami górniczymi

są otwierane i zamykane mechanicznie lub automatycznie.

2.

W zakładach górniczych wydobywających kopaliny niepalne, w których nie występuje zagrożenie

metanowe, usytuowanie tam śluz wentylacyjnych na drodze przewozu lub na drogach głównego

transportu pojazdami oponowymi, których drzwi są otwierane i zamykane mechanicznie

lub automatycznie, jest określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Jeżeli różnica ciśnień powietrza uniemożliwia ręczne otwarcie drzwi w tamie wentylacyjnej,

tamę tę wyposaża się w urządzenie zapewniające otwarcie drzwi i bezpieczne przejście.

Pozostawianie otwartych drzwi w tamach wentylacyjnych lub składowanie materiałów lub

sprzętu w bezpośrednim sąsiedztwie tam wentylacyjnych jest niedopuszczalne.

1.

W wyrobiskach, w których jest konieczne zabudowanie tam wentylacyjnych, umieszczenie

urządzeń transportu linowego jest niedopuszczalne.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy jest zapewnione mechaniczne lub samoczynne

zamknięcie i otwarcie tam wentylacyjnych bez potrzeby wejścia pracowników na drogi

transportowe.

W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę palną, tamy wentylacyjne buduje się

w możliwie najbliższej odległości od skrzyżowań wyrobisk.

W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę palną wyrobiska przewietrzane grupowymi

prądami powietrza wyposaża się w urządzenia transportowe.

1.

Kierownik działu wentylacji zakładu górniczego, za zgodą kierownika ruchu zakładu

górniczego, wprowadza zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które

nanosi się na mapy przewietrzania i schematy wentylacyjne.

2.

zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, powodujące zmiany sposobu

wycofywania załogi drogami ucieczkowymi, nanosi się na mapy przewietrzania i schematy

wentylacyjne znajdujące się w planie ratownictwa górniczego w ciągu doby, a pozostałe

zmiany w terminach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Wyrobiska, które nie są przewietrzane prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator

główny, przewietrza się za pomocą lutniociągów.

2.

Lutniociągi wykonuje się z lutni metalowych lub innych spełniających wymagania, o

których mowa w § 28 ust. 2.

3.

Dopuszcza się przewietrzanie wyrobiska za pomocą pomocniczych urządzeń wentylacyjnych,

w przypadku gdy długość tego wyrobiska nie jest większa niż

1)

w polach niemetanowych lub w polach metanowych i kategorii zagrożenia metanowego

a)

15 m - przy nachyleniu nie większym niż 10° we wzniosie i upadzie,

b)

10 m - przy nachyleniu większym niż 10° we wzniosie i upadzie;

2)

w polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego

a)

6 m - przy nachyleniu nie większym niż 10° we wzniosie i upadzie,

b)

4 m - przy nachyleniu większym niż 10° we wzniosie i upadzie.

4.

W przypadku zakładów górniczych eksploatujących kopalinę niepalną, w których nie ma

zagrożenia metanowego, po spełnieniu wymagań, o których mowa w § 142 ust. 2, kierownik

ruchu zakładu górniczego może zezwolić na przewietrzanie wyrobisk o długości nie większej

niż

1)

60 m - w przypadku zastosowania wentylatorów wolnostrumieniowych, umieszczonych w

wolnych przekrojach wyrobisk z opływowym prądem powietrza i wytwarzających strugę

strumienia na odległość nie mniejszą niż 45 m;

2)

30 m - w przypadku zastosowania wentylatorów wolnostrumieniowych, umieszczonych w

wolnych przekrojach wyrobisk z opływowym prądem powietrza i wytwarzających strugę

strumienia na odległość nie mniejszą niż 15 m.

1.

Przewietrzanie wyrobiska przez dyfuzję jest dopuszczalne w przypadku, gdy długość

tego wyrobiska nie jest większa niż

1)

w polach niemetanowych lub w polach metanowych i kategorii zagrożenia metanowego

a)

10 m - przy nachyleniu nie większym niż 10° we wzniosie i upadzie,

b)

6 m - przy nachyleniu większym niż 10° we wzniosie i upadzie;

2)

2 m - w polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego.

2.

W polach metanowych przewietrzanie przez dyfuzję wnęk odmetanowania, wnęk wiertniczych

oraz dojść do tam izolacyjnych i pożarowych jest niedopuszczalne.

3.

W polach metanowych przelewowe komory pomp oraz wloty do podszybi o długości nie większej

niż 10 m, w których strop na całej długości ma wznios wynoszący nie mniej niż 15°

w kierunku szybu, przewietrza się przez dyfuzję lub za pomocą pomocniczych urządzeń

wentylacyjnych pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w § 142 ust. 2.

4.

W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę niepalną oraz w zakładach, o których

mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, przewietrzanie przez dyfuzję wyrobisk o długościach

większych od ustalonych w ust. 1 jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu

górniczego albo kierownika ruchu zakładu pod warunkiem spełnienia wymagań, o których

mowa w § 142 ust. 2.

1.

Przewietrzanie za pomocą lutniociągu może być ssące, tłoczące lub kombinowane.

2.

Odległość lutniociągu od czoła przodka wynosi nie więcej niż

1)

w polach niemetanowych i niezagrożonych wyrzutami gazów i skał - 10 m;

2)

w polach metanowych lub zagrożonych wyrzutami gazów i skał przy wentylacji

a)

ssącej - 6 m,

b)

tłoczącej - 8 m.

3.

zwiększenie do 15 m odległości, o której mowa w ust. 2 pkt 1, jest dopuszczalne za

zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego pod warunkiem zastosowania wentylacji tłoczącej.

4.

W wyrobiskach drążonych kombajnami

1)

odległość lutniociągu ssącego od czoła przodka wynosi nie więcej niż

a)

przy wentylacji ssącej - 3 m,

b)

przy wentylacji ssącej dla kopalin niepalnych i w polach niemetanowych - 6 m,

c)

przy wentylacji kombinowanej - 6 m;

2)

odległość lutniociągu tłoczącego od czoła przodka wynosi nie więcej niż

a)

przy wentylacji tłoczącej w polach niemetanowych - 10 m,

b)

przy wentylacji tłoczącej w polach metanowych - 8 m,

c)

przy wentylacji kombinowanej - 12 m.

1.

Odległość lutniociągu od czoła przodka w szybach lub szybikach wynosi nie więcej niż

1)

przy wentylacji tłoczącej i kombinowanej - 4 √s

2)

przy wentylacji ssącej - 2 √s

- gdzie „s” oznacza powierzchnię przekroju wyrobiska pionowego w wyłomie wyrażoną

w m

2.

W szybach lub szybikach, w których pomost znajduje się w odległości od czoła przodka

mniejszej niż określona w ust. 1, koniec lutniociągu znajduje się między przodkiem

a pomostem.

1.

Lutniociąg wyprowadza się do przepływającego prądu powietrza na odległość nie mniejszą

niż 8 m, w kierunku uniemożliwiającym występowanie recyrkulacji powietrza.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do lutniociągów pomocniczych wykorzystywanych

1)

przy wentylacji kombinowanej;

2)

do usuwania nagromadzeń metanu;

3)

do poprawy warunków klimatycznych.

3.

W przypadku zastosowania w zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, cynku

i ołowiu systemu komorowo-filarowego dopuszcza się wyprowadzenie lutniociągu do przepływającego

prądu powietrza na odległość uniemożliwiającą występowanie recyrkulacji powietrza.

W wyrobisku, z którego jest pobierane powietrze do przewietrzania wyrobiska z użyciem

lutniociągu, ilość przepływającego powietrza uniemożliwia występowanie jego recyrkulacji.

1.

W wyrobisku z opływowym prądem powietrza, w którym jest zainstalowany lutniociąg,

utrzymuje się prędkość powietrza, o której mowa w § 145 ust. 1.

2.

Prędkość przepływającego powietrza w wyrobisku przewietrzanym za pomocą lutniociągu

wynosi nie mniej niż

1)

0,15 m/s - w polach niemetanowych lub w polach metanowych i kategorii zagrożenia metanowego;

2)

0,30 m/s - w polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego.

3.

W drążonym wyrobisku o przekroju poprzecznym w wyłomie większym niż 20 m

W części szybu lub szybiku przewietrzanej za pomocą lutniociągu prędkość przepływającego

powietrza wynosi nie mniej niż

1)

0,10 m/s - w polach niemetanowych lub w polach metanowych i kategorii zagrożenia metanowego;

2)

0,15 m/s - w polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego.

W szybach głębionych z powierzchni w złożach metanowych lutniociąg wyprowadza się

na wysokość nie mniejszą niż

1)

3 m nad poziom terenu;

2)

0,5 m nad dach budynku - w przypadku gdy wentylator znajduje się w tym budynku.

Przy szybie lub szybiku, lub nadsięwłomie drążonym w warunkach zagrożenia metanowego

oprócz wentylatora czynnego instaluje się wentylator rezerwowy.

Pomosty w drążonych szybach lub szybikach lub nadsięwłomach wykonuje się w sposób

zapewniający stały, swobodny przepływ powietrza uniemożliwiający nagromadzenie się

metanu pod lub nad tymi pomostami.

1.

Wyrobiska drążone metodą nadsięwłomu w polach metanowych przewietrza się prądem powietrza

wytwarzanym przez wentylator główny.

2.

Przewietrzanie za pomocą lutniociągu dukli wiertniczej w polu metanowym drążonej metodą

nadsięwłomu jest dopuszczalne wyłącznie do wysokości 15 m.

1.

Wentylatory lutniowe w polach metanowych pracują bez przerwy.

2.

W przypadku przerwy awaryjnej w pracy wentylatora lutniowego wstrzymuje się roboty,

wycofuje się pracowników, a wejście do wyrobiska zabezpiecza się przed wstępem osób

nieupoważnionych.

3.

W zakładach górniczych wydobywających sól, warunki pracy wentylatorów określa kierownik

ruchu zakładu górniczego.

1.

W szybach głębionych z powierzchni, w warunkach zagrożenia metanowego, elektryczne

silniki wentylatorów umieszczonych na początku lutniociągu przewietrza się bezpośrednio

z atmosfery.

2.

W polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego elektryczne silniki wentylatorów

umieszczonych na początku lutniociągu przewietrza się powietrzem pobieranym bezpośrednio

z prądu opływowego, doprowadzanym w celu przewietrzania wyrobiska.

1.

Wentylatory lutniowe umieszcza się na początku lutniociągu w prądzie powietrza wytworzonym

przez wentylator główny.

2.

Dla wyrobiska przewietrzanego za pomocą lutniociągu opracowuje się projekt wentylacji

lutniowej, który zawiera

1)

kategorię zagrożeń naturalnych partii złoża lub pokładu, w której będzie wykonywane

wyrobisko;

2)

prognozowaną metanowość bezwzględną wyrobiska w [m4/min];

3)

krytyczny czas potencjalnej przerwy w przewietrzaniu;

4)

temperaturę pierwotną skał w [°C];

5)

docelową długość wyrobiska w [m];

6)

powierzchnię przekroju poprzecznego wyrobiska w świetle obudowy w [m

7)

sposób drążenia wyrobiska;

8)

maksymalną ilość materiału wybuchowego odpalanego jednocześnie w [kg];

9)

wyposażenie przodka w urządzenia do schładzania powietrza, zwalczania zapylenia i

hałasu;

10)

rodzaj wentylacji lutniowej oraz rodzaj i średnicę lutni, długości lutniociągu;

11)

typ i parametry punktu pracy wentylatora, wydajność i spiętrzenie;

12)

sprawność lutniociągu w [%];

13)

ilość powietrza w

a)

prądzie opływowym w [m

b)

przodku wyrobiska w [m

14)

schemat wentylacji lutniowej i lokalizacji czujników stanu przewietrzania wyrobiska;

15)

sposób zawieszenia lutniociągów wraz z wentylatorami do obudowy wyrobisk.

3.

W projekcie wentylacji lutniowej przyjmuje się wartość maksymalną ilości powietrza

doprowadzonego do przodka wyrobiska, wynikającą z obliczeń uwzględniających

1)

utrzymanie w wyrobisku wymaganego składu oraz wymaganej prędkości i temperatury powietrza;

2)

zwiększenie się oporu lutniociągu - w przypadku zainstalowania w nim urządzeń odpylających

lub chłodzących powietrze.

4.

W przypadku stosowania wentylacji kombinowanej ilość powietrza dostarczanego lutniociągiem

do przodka jest o nie mniej niż 20% większa od ilości powietrza pobieranego przez

wentylator pomocniczy.

1.

Przebudowy, naprawy lutniociągów i wentylatorów oraz sieci energetycznych, powodujące

przerwy w przewietrzaniu wyrobisk wentylacją lutniową, wykonuje się na zasadach określonych

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

Warunki prowadzenia przebudowy i naprawy, o których mowa w ust. 1, oraz sposób wznowienia

przewietrzania określane są przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.

Prace, o których mowa w ust. 1, powodujące przerwy w przewietrzaniu wyrobisk z wentylacją

lutniową prowadzone w polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego lub

w warunkach zagrożenia wyrzutami gazów i skał, prowadzi się pod stałym nadzorem osoby

dozoru ruchu zakładu górniczego, po uzyskaniu zgody kierownika ruchu zakładu górniczego,

który określa sposób

1)

zabezpieczenia osób przebywających w wyrobisku z wentylacją lutniową;

2)

kontroli stężeń gazów w wyrobisku z wentylacją lutniową.

1.

Wznowienie przewietrzania wyrobisk wentylacją lutniową oraz usuwanie powstałych w

nich nagromadzeń gazów prowadzi się w sposób uniemożliwiający przekroczenie ich dopuszczalnych

stężeń w prądach powietrza wytwarzanych przez wentylator główny.

2.

Dla wyrobiska przewietrzanego wentylacją lutniową w polach ii-iV kategorii zagrożenia

metanowego określa się krytyczny czas potencjalnej przerwy w przewietrzaniu, po przekroczeniu

którego w trakcie wznowienia przewietrzania reguluje się wypływ powietrza z tego wyrobiska.

1.

Szczegółowy sposób usuwania nagromadzonych gazów z wyrobisk przewietrzanych wentylacją

lutniową jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

Wznowienie przewietrzania i usuwanie nagromadzeń gazów z wyrobisk przewietrzanych

wentylacją lutniową, gdy została przekroczona ich dopuszczalna zawartość w prądach

powietrza wytwarzanych przez wentylator główny, jest dopuszczalne wyłącznie na zasadach

określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.

Przed wznowieniem przewietrzania i usuwaniem nagromadzeń gazów wycofuje się osoby

z wyznaczonej strefy zagrożenia, a dostęp do tej strefy zabezpiecza się posterunkami.

W szybach głębionych z powierzchni, w warunkach zagrożenia metanowego

1)

z pomostu roboczego na zrębie szybu wyprowadza się kominy wentylacyjne na wysokość

nie mniejszą niż 10 m nad poziom terenu i nie mniejszą niż 2 m nad pomost wysypowy

i poza budynek wieży szybowej, przy czym łączna powierzchnia ich przekrojów poprzecznych

jest większa o 50% od powierzchni przekroju poprzecznego lutniociągu wentylacyjnego,

za pomocą którego jest przewietrzany szyb;

2)

zadaszone pomieszczenia oraz kanały mające połączenie z szybem wyposaża się w odpowiednie

odpowietrzniki kominowe, wyprowadzone do atmosfery na wysokość nie mniejszą niż 2,5

m od powierzchni terenu;

3)

wylot wysypu szybowego umieszczonego w budynku wieży szybowej odgradza się od rury

szybowej szczelną ścianką o wysokości nie mniejszej niż 2,5 m i szerokości nie mniejszej

niż średnica szybu.

W przypadku przerwy w przewietrzaniu szybu wentylacją lutniową głębionego w warunkach

zagrożenia metanowego w szybie oraz na powierzchni w promieniu 10 m od szybu i wylotów

wentylacyjnych tego szybu niezwłocznie

1)

wycofuje się osoby i wyłącza spod napięcia urządzenia elektryczne, z wyjątkiem urządzeń

przeznaczonych do transportu ludzi i urządzeń iskrobezpiecznych;

2)

wstrzymuje się ruch pojazdów i maszyn z napędem spalinowym.

1.

Wyrobiska korytarzowe drążone kombajnami prowadzi się z zastosowaniem urządzeń odpylających.

2.

Wyłączenie urządzenia odpylającego powoduje zatrzymanie urabiania kombajnem.

3.

W przypadku zastosowania w wyrobisku korytarzowym drążonym kombajnem i przewietrzanym

wentylacją lutniową stacjonarnego urządzenia odpylającego lub lutniociągu pomocniczego

prędkość przepływającego powietrza wynosi nie mniej niż 0,3 m/s, z wyjątkiem tej części

wyrobiska, w której równolegle jest umieszczony lutniociąg pomocniczy.

1.

W wentylacji z pomocniczym lutniociągiem ssącym wyposażonym w urządzenia odpylające

lub pomocniczym lutniociągiem tłoczącym wyposażonym w chłodnicę powietrza, końcowy

odcinek lutniociągu tłoczącego w przodku wyrobiska wyposaża się w

1)

klapę zamykającą wylot lutniociągu lub inne urządzenie do zmiany kierunku przepływu

powietrza;

2)

odcinek o długości 10 m zbudowany z lutni wirowych;

3)

lutnię zasobnikową.

2.

Do budowy odcinka, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w polach niemetanowych lub w polach

metanowych i kategorii zagrożenia metanowego dopuszcza się stosowanie lutni perforowanych.

W przypadku stosowania wentylacji kombinowanej w polach metanowych zapewnia się możliwość

wyłączenia za pomocą systemu zabezpieczenia metanometrycznego urządzeń układu wentylacji

kombinowanej w przodku.

1.

Długość odcinka, w którym równolegle został umieszczony lutniociąg doprowadzający

powietrze do przodka i lutniociąg pomocniczy, wynosi nie więcej niż 10 m.

2.

Do długości odcinka, w którym równolegle zostały umieszczone lutniociągi, o których

mowa w ust. 1, nie wlicza się długości odcinka lutniociągu wykonanego z lutni wirowych

lub perforowanych.

zainstalowanie dodatkowego wentylatora w lutniociągu tłoczącym jest dopuszczalne wyłącznie

w celu pokonania dodatkowych oporów spowodowanych umieszczeniem chłodnicy powietrza

i pod warunkiem, że

1)

z lutniociągu tłoczącego zostanie wyprowadzony bocznik, w którym została umieszczona

chłodnica powietrza;

2)

w lutniociągu przed dodatkowym wentylatorem zostanie umieszczony manometr;

3)

na długości lutniociągu występuje nadciśnienie;

4)

przerwy w ruchu obu wentylatorów lub obniżenie prędkości powietrza w lutniociągu,

poniżej wartości ustalonej przez kierownika działu wentylacji, są sygnalizowane w

dyspozytorni;

5)

długość odcinka lutniociągu od miejsca umieszczenia dodatkowego wentylatora do przodka,

wynosi nie więcej niż 200 m;

6)

w polach metanowych dodatkowy wentylator z napędem elektrycznym jest automatycznie

wyłączany za pomocą systemu zabezpieczenia metanometrycznego;

7)

w polach niemetanowych lub polach i kategorii zagrożenia metanowego można nie wykonywać

bocznika.

1.

Lutniociągi wykonuje się tak, aby

1)

lutnie nie stykały się z przewodami i urządzeniami elektrycznymi;

2)

lutnie były łączone w sposób niezawężający przekroju lutniociągu;

3)

do zmiany kierunku zabudowy lutniociągu stosowane były sztywne lub usztywnione lutnie,

a w przypadku stosowania lutni z tworzyw sztucznych kształtki lutniowe niezawężające

przekroju lutniociągu;

4)

były zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi.

2.

Stosowanie w szybach lub szybikach lutni z tworzyw sztucznych jest dopuszczalne na

zasadach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

W przodkach wyrobisk przewietrzanych wentylacją lutniową dokonuje się pomiarów prędkości

przepływu i temperatury powietrza.

2.

Niezależnie od pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się pomiarów prędkości

powietrza w prądzie opływowym, w którym jest umieszczony wentylator.

3.

Na podstawie wyników pomiarów, o których mowa w ust. 1 i 2, określa się wielkość różnicy

między ilością powietrza

1)

płynącą w prądzie opływowym a ilością powietrza pobieraną przez wentylator w [%];

2)

dostarczaną do przodka przez lutniociąg a ilością powietrza pobieraną przez wentylator

pomocniczy w [%].

4.

Na podstawie wyników pomiarów, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz wyników analiz próbek,

o których mowa w § 216 ust. 1, określa się metanowość bezwzględną wyrobiska w [m4/min].

1.

W przodkach wyrobisk raz w miesiącu pobiera się próbki powietrza w celu określenia

jego składu.

2.

Wyniki analizy próbek, o których mowa w ust. 1, dokumentuje się w sposób określony

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

W wyrobiskach drążonych w polach metanowych stosuje się urządzenia sygnalizujące w

dyspozytorni ruchu lub w dyspozytorni gazometrycznej przerwy w pracy wentylatorów

lutniowych lub zmniejszanie się prędkości powietrza w lutniociągu.

1.

W zakładzie górniczym przeprowadza się badania i dokonuje się pomiarów czynników szkodliwych

dla zdrowia w środowisku pracy i promieniowania jonizującego - w trybie określonym

przepisami wydanymi na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe

(Dz. U. z 2017 r. poz. 576 i 935), z wyłączeniem pyłów, zagrożeń klimatycznych i czynników szkodliwych określonych

w § 142 ust. 2, dla których dokonuje się badań zgodnie z przepisami rozporządzenia.

2.

Wyniki badań i pomiarów, o których mowa w ust. 1, poszczególnych czynników szkodliwych

dla zdrowia są przekazywane służbie bezpieczeństwa i higieny pracy zakładu górniczego.

1.

W zakładzie górniczym stosuje się środki ochrony pracowników przed oddziaływaniem

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, mające na celu niedopuszczenie

do przekroczenia wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) lub najwyższych

dopuszczalnych natężeń (NDN) tych czynników.

2.

Dopuszczenie do pracy osób w warunkach przekroczenia wartości NDS i NDN czynników

szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy bez stosowania środków ochrony, o których

mowa w ust. 1, jest niedopuszczalne.

3.

Pracownikom zapewnia się informacje o warunkach pracy i wynikach oceny ryzyka zawodowego,

a w szczególności dotyczące

1)

wartości stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy,

zagrożeń stwarzanych przez te czynniki w miejscu pracy oraz potencjalnych skutków

dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracowników;

2)

podjętych działań i stosowanych środków zabezpieczających i ochronnych niezbędnych

do wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka zawodowego oraz okoliczności, w których

takie środki należy stosować;

3)

bezpiecznych metod wykonywania pracy, ograniczających narażenie do możliwie najniższego

poziomu;

4)

prawidłowego stosowania odpowiednio dobranych środków ochrony indywidualnej.

Pracowników wyposaża się w odpowiednie środki ochrony indywidualnej oraz odzież i

obuwie robocze.

Niedopuszczalne jest stosowanie w atmosferze zagrożonej wybuchem środków ochrony indywidualnej

oraz odzieży i obuwia roboczego mogących

1)

być źródłem iskry lub łuku elektrycznego, spowodowanych elektrycznością statyczną

lub uderzeniem;

2)

spowodować zapłon mieszaniny wybuchowej.

1.

Środki ochrony indywidualnej, o których mowa w § 220, stosuje się w przypadku braku

możliwości uniknięcia lub ograniczenia zagrożenia za pomocą środków ochrony zbiorowej

lub odpowiedniej organizacji pracy.

2.

Warunki stosowania środków ochrony indywidualnej są określane przez kierownika ruchu

zakładu górniczego przy uwzględnieniu poziomu i zmienności ryzyka powodowanego danym

zagrożeniem, cech stanowiska pracy oraz właściwości ochronnych tych środków.

1.

W zakładzie górniczym utrzymuje się nie mniej niż jeden punkt pierwszej pomocy, czynny

w trakcie każdej zmiany roboczej, odpowiednio wyposażony, w szczególności w sprzęt

reanimacyjny oraz umożliwiający bezpieczny transport rannego lub chorego.

2.

Wykonujących pracę w ruchu zakładu górniczego szkoli się w udzielaniu pierwszej pomocy.

3.

zapewnia się obecność na poszczególnych zmianach roboczych w rejonie obłożonego wyrobiska

eksploatacyjnego i obłożonego przodka korytarzowego nie mniej niż jednego pracownika

przeszkolonego w udzielaniu pierwszej pomocy, w szczególności w zakresie wykonywania

reanimacji, posiadającego wyposażenie umożliwiające udzielanie pierwszej pomocy, składające

się z apteczki pierwszej pomocy, zwanego dalej „sanitariuszem”. Obecność sanitariuszy

w pozostałych oddziałach ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

4.

Przebywanie w wyrobisku osoby nieposiadającej przy sobie sterylnego opatrunku jest

niedopuszczalne.

5.

Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do likwidowanych zakładów górniczych oraz działalności,

o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, pod warunkiem uzyskania zgody kierownika ruchu

zakładu górniczego albo kierownikiem ruchu zakładu i wprowadzenia innych działań w

zakresie udzielania pierwszej pomocy, dostosowanych do występujących zagrożeń.

Jeżeli osoba wykonująca pracę ulegnie w jej trakcie wypadkowi lub zachoruje, osoba

znajdująca się w jej pobliżu niezwłocznie

1)

udziela jej pierwszej pomocy;

2)

powiadamia

a)

sanitariusza,

b)

najbliższą osobę dozoru ruchu zakładu górniczego lub dyspozytora ruchu zakładu górniczego.

W zakładzie górniczym, w którym w trakcie procesów technologicznych są wytwarzane

pyły szkodliwe dla zdrowia, zwane dalej „pyłami”, organizuje się służby w celu rozpoznawania

i kontroli zwalczania tego zagrożenia.

Niedopuszczalne jest stosowanie maszyn i urządzeń, które w procesach technologicznych

wytwarzają pyły i nie są wyposażone w sprawnie działające urządzenia ograniczające

zapylenie, oraz niesprawnych urządzeń i środków wykorzystywanych do obniżania stężenia

pyłów w powietrzu.

Niedopuszczalne jest wykonywanie pracy na stanowiskach, na których występuje przekroczenie

najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) pyłów w powietrzu oraz nie ma możliwości zapewnienia

skutecznych środków ochrony.

1.

W przypadku stwierdzenia na stanowiskach pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych

stężeń (NDS) pyłów w powietrzu stosuje się środki techniczne lub dokonuje się zmian

technologicznych i organizacyjnych w celu osiągnięcia dopuszczalnych wartości stężeń

pyłów w powietrzu.

2.

Ocena skuteczności działań profilaktycznych podjętych w celu obniżenia na stanowiskach

pracy stężenia pyłów w powietrzu oraz planowanie i realizacja nowych przedsięwzięć

w tym zakresie, jest dokonywana okresowo przez kierownika ruchu zakładu górniczego

na podstawie porównania wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu wykonanych przed

rozpoczęciem tych działań i w terminie do 7 dni po ich zakończeniu.

Pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występuje zagrożenie pyłami

1)

wyposaża się w odpowiednie środki ochrony indywidualnej dróg oddechowych dostosowane

do wielkości występującego zagrożenia i spełniające wymagania w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku

(Dz. U. poz. 542, 1228 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 1089);

2)

szkoli się w zakresie zasad stosowania środków, o których mowa w pkt 1.

W zależności od stopnia zagrożenia pyłami, częstości narażenia na to zagrożenie, cech

stanowiska pracy pracownika i skuteczności działania środków ochrony indywidualnej

dróg oddechowych, pracodawca określa warunki stosowania tych środków, a w szczególności

czas i przypadki, w których są używane.

System prawidłowego doboru oraz zaopatrzenia pracowników w środki ochrony indywidualnej

dróg oddechowych jest organizowany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Doboru środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych dokonuje się dla poszczególnych

stanowisk pracy, na podstawie wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu wykonanych

w trakcie części procesu technologicznego, w której jest wytwarzana największa ilość

pyłów.

2.

Przy doborze środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych uwzględnia się wymaganą

klasę ochronną tych środków oraz własności użytkowe decydujące o komforcie pracy w

warunkach wzrostu stężenia pyłów w powietrzu i mikroklimatu występujących w zakładzie

górniczym.

3.

Na podstawie aktualnych wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu kierownik ruchu

zakładu górniczego

1)

dokonuje oceny narażenia pracowników na poszczególnych stanowiskach pracy na działanie

pyłów;

2)

określa minimalne i obowiązujące klasy ochronne środków ochrony indywidualnej dróg

oddechowych dla poszczególnych stanowisk pracy;

3)

określa zasady stosowania środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych.

4.

W zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, prowadzących eksploatację systemami

ścianowymi, pracownikom zatrudnionym na stanowiskach pracy na których występują przekroczenia

najwyższych dopuszczalnych stężeń NDS pyłów, zapewnia się w obłożonych do eksploatacji

ścianach oraz w drążonych wyrobiskach korytarzowych możliwość stosowania półmasek

lub masek wielokrotnego użytku skompletowanych z elementami oczyszczającymi - filtrami

odpowiedniej klasy ochronnej.

Jeżeli na stanowisku pracy stężenie pyłów w powietrzu przekroczy

1)

najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) i nie przekroczy czterokrotności najwyższego

dopuszczalnego stężenia (NDS) na stanowiskach pracy - stosuje się sprzęt filtrujący

klasy nie niższej niż P-1;

2)

czterokrotność najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) i nie przekroczy dziesięciokrotności

najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) - stosuje się sprzęt filtrujący klasy nie

niższej niż P-2;

3)

dziesięciokrotność najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) i nie przekroczy dwudziestokrotności

najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) - stosuje się sprzęt filtrujący klasy P-3.

1.

Pomiarów stężenia pyłów w powietrzu dokonuje się nie później niż w terminie 7 dni

po

1)

rozpoczęciu drążenia wyrobiska górniczego w zakresie dotyczącym

a)

stanowisk pracy w jego rejonie,

b)

stanowisk pracy, na których mógł wystąpić wzrost stężenia pyłów w powietrzu w związku

z jego rozpoczęciem;

2)

oddaniu do ruchu nowego obiektu lub urządzenia wytwarzającego pyły;

3)

wprowadzeniu zmian technologicznych, które mogą spowodować wzrost wytwarzania pyłów;

4)

wystąpieniu zaburzeń lub zmian geologicznych w wyrobisku eksploatacyjnym lub drążonym

wyrobisku korytarzowym mogących powodować podczas urabiania lub drążenia większe od

dotychczasowego wytwarzanie pyłów lub wzrost procentowej zawartości wolnej krystalicznej

krzemionki w pyle;

5)

wprowadzeniu nowego lub modernizacji istniejącego rozwiązania technicznego mającego

na celu obniżenie stężenia pyłów w powietrzu, w celu dokonania oceny skuteczności

prowadzonych działań profilaktycznych.

2.

Pomiarów, na podstawie których określa się minimalną klasę ochronną środków ochrony

indywidualnej dróg oddechowych, dokonuje się nie później niż 7 dni po

1)

zakończeniu okresu rozruchu - w przypadku nowo uruchamianych ścian;

2)

uzyskaniu 20 m postępu - w przypadku nowo uruchamianych przodków kombajnowych.

3.

Pomiarów stężenia pyłów w powietrzu na stanowiskach pracy zlokalizowanych w rejonach

ścian oraz drążonych wyrobisk korytarzowych dokonuje się nie rzadziej niż raz na 12

miesięcy.

4.

W przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2, do

czasu dokonania doboru odpowiedniej klasy środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych,

na podstawie wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu, stosuje się środki ochrony

indywidualnej układu oddechowego klasy trzeciej.

Wyniki pomiarów stężenia pyłów w powietrzu dla stanowisk pracy na zmianie wydobywczej

uznaje się za reprezentatywne, jeżeli w trakcie pobierania prób uzyskano

1)

nie mniej niż średni zmianowy postęp - w przypadku stanowisk pracy, na których wzrost

stężenia pyłów w powietrzu powstaje w związku z eksploatacją ściany;

2)

średni postęp zmianowy - w przypadku stanowisk pracy, na których wzrost stężenia pyłów

w powietrzu powstaje w związku z drążeniem przodka.

1.

Dane dotyczące pracownika wykonującego pracę w środowisku zagrożonym pyłami rejestruje

się i przechowuje.

2.

W okresie miesięcznym i rocznym dokonuje się zestawień

1)

liczby dniówek przepracowanych przez pracownika w warunkach przekroczenia najwyższego

dopuszczalnego stężenia (NDS) pyłów;

2)

ilości stwierdzonych i udokumentowanych przypadków niestosowania lub nieprawidłowego

stosowania przez pracownika środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych.

1.

W podziemnych wyrobiskach zakładów górniczych instaluje się urządzenia i pomieszczenia

przystosowane do zaspokajania potrzeb higieniczno-sanitarnych.

2.

O ilości i rozmieszczeniu pomieszczeń i urządzeń, o których mowa w ust. 1, decyduje

kierownik ruchu zakładu górniczego.

1.

Wieszanie na hakach w łaźniach typu łańcuszkowego narzędzi i przedmiotów ostrych,

ciężkich i tłukących się jest niedopuszczalne.

2.

W zakładach górniczych zapewnia się pranie, czyszczenie, suszenie, konserwację, naprawę

odzieży i obuwia roboczego oraz odkażanie środków ochrony indywidualnej.

Na podszybiach szybów zjazdowych urządza się poczekalnie.

1.

zagrożenia występujące w ruchu zakładu górniczego rozpoznaje się i zwalcza.

2.

Przy rozpoznawaniu i zwalczaniu zagrożeń, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się

opinię zespołów do rozpoznawania i zwalczania zagrożeń występujących w ruchu zakładu

górniczego.

3.

zespoły, o których mowa w ust. 2, są powoływane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

W obiektach i na terenach do nich przyległych, w których są prowadzone procesy technologiczne

z użyciem materiałów mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe lub w których materiały

takie są magazynowane, dokonuje się oceny zagrożenia wybuchem.

2.

Ocena, o której mowa w ust. 1, obejmuje wskazanie pomieszczeń i przestrzeni zagrożonych

wybuchem, wyznaczenie w pomieszczeniach i przestrzeniach zewnętrznych stref zagrożenia

wybuchem oraz wskazanie czynników mogących w nich zainicjować zapłon.

Osoby wykonujące pracę w ruchu zakładu górniczego zapoznaje się z

1)

aktualnym stanem zagrożeń występujących w miejscach ich pracy;

2)

zasadami rozpoznawania objawów zagrożeń;

3)

sposobem postępowania w przypadku powstania określonych zagrożeń.

Środki zapobiegania zagrożeniom naturalnym, które współwystępując poprzez wzajemne

na siebie oddziaływanie mogą spowodować nietypowe, nasilone przejawy swojego występowania,

są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego na podstawie wspólnej opinii

zespołów, o których mowa w § 240 ust. 2.

Projekty techniczne, o których mowa w § 38, dla rejonów wentylacyjnych ścian, w których

prognoza metanowości bezwzględnej przewiduje przekroczenie 40 m

1.

W zakładach górniczych prowadzących roboty górnicze w warunkach występowania zagrożenia

tąpaniami, w celu bieżącej oceny stanu tego zagrożenia organizuje się

1)

służbę do spraw tąpań, w której wyznacza się dyspozytorów-obserwatorów tąpań;

2)

kopalnianą stację geofizyki górniczej, kierowaną przez geofizyka górniczego, która

prowadzi, dokumentuje i nadzoruje w zakładzie górniczym

a)

wykonywanie bieżącej rejestracji i analizy aktywności sejsmicznej górotworu w aspekcie

możliwości jej oddziaływania na wyrobiska górnicze oraz obiekty powierzchniowe,

b)

dokonywanie, w zakresie ustalonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego, pomiarów

-

własności geomechanicznych złoża i skał otaczających, w tym pomiarów wykonywanych

metodami geofizycznymi w otworach wiertniczych,

-

sejsmicznych w złożu oraz w skałach otaczających dla oceny występującego w nich stanu

naprężeń, w aspekcie oceny zagrożenia sejsmicznego i zagrożenia tąpaniami,

-

elektrooporowych dla oceny stanu spękania, porowatości i innych cech warstw skalnych,

c)

badania z zakresu geofizyki inżynierskiej w aspekcie pomiarów, interpretacji i oceny

wpływu wstrząsów na obiekty powierzchniowe, w tym badań stref nadkładu w celu określania

współczynników amplifikacji drgań gruntu,

d)

badania i pomiary geofizyczne inne niż wymienione w lit. a-c;

3)

służbę do spraw konserwacji i kontroli urządzeń, sieci teletechnicznych i czujników

pomiarowych systemu monitorowania zagrożenia tąpaniami.

2.

Obowiązki dyspozytora-obserwatora tąpań, jego kwalifikacje oraz zasady współdziałania

z dozorem ruchu zakładu górniczego i odpowiednimi służbami są określane przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

3.

zakres i sposób zwalczania zagrożenia tąpaniami w zakładach górniczych likwidowanych

są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

W trakcie prowadzenia robót górniczych na głębokościach większych niż 400 m w zakładzie

górniczym ocenia się możliwość wystąpienia zagrożenia tąpaniami wynikającą

1)

z ciśnienia górotworu, prowadzenia robót górniczych, zaszłości eksploatacyjnych oraz

zaburzeń tektonicznych;

2)

z budowy górotworu, w szczególności występowania w otoczeniu złoża grubych warstw

skał zwięzłych i mocnych;

3)

z naturalnej skłonności złoża i skał otaczających do tąpań;

4)

ze zjawisk dynamicznych stwierdzonych w wyniku obserwacji.

2.

Sposób dokonywania oceny stanu zagrożenia tąpaniami, zwalczania tego zagrożenia, projektowania

i prowadzenia robót górniczych w warunkach występowania zagrożenia tąpaniami określa

załącznik nr 3 do rozporządzenia.

W trakcie projektowania zakładów górniczych lub nowych poziomów w istniejących zakładach

górniczych, na podstawie wyników badań oraz doświadczeń w eksploatacji złoża lub pokładu

w sąsiednich zakładach górniczych określa się aktualny i przewidywany stan zagrożenia

tąpaniami tego złoża, pokładu lub jego części.

Roboty górnicze w zakładzie górniczym eksploatującym złoże, pokład lub jego części

zagrożone tąpaniami projektuje się i prowadzi w sposób ograniczający powstawanie nadmiernej

koncentracji naprężeń w górotworze.

1.

Eksploatację pokładu lub złoża zagrożonego tąpaniami prowadzi się bez pozostawiania

resztek zdolnych do koncentracji i przenoszenia naprężeń.

2.

Resztek, o których mowa w ust. 1, nie pozostawia się w pokładach węgla niezagrożonych

tąpaniami, jeżeli mogłoby to mieć wpływ na pokłady zagrożone tąpaniami.

3.

Pozostawienie resztek, o których mowa w ust. 1 i 2, jest dopuszczalne pod warunkiem

określenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego dodatkowych zasad bezpiecznego

prowadzenia robót górniczych w strefach ich możliwego oddziaływania.

Prowadzenie robót górniczych w złożu, w pokładzie lub w jego częściach oraz między

sąsiednimi zakładami górniczymi koordynuje się w zakresie możliwych wpływów i wzajemnego

ich oddziaływania.

W trakcie projektowania zakładów górniczych lub nowych poziomów w istniejących zakładach

górniczych uwzględnia się możliwość czystego wybrania filarów ochronnych.

1.

W trakcie prowadzenia robót górniczych w złożu, w pokładzie lub w jego części zagrożonych

tąpaniami na bieżąco dokonuje się analizy i oceny stanu tego zagrożenia.

2.

W przypadku stwierdzenia wzrostu stanu zagrożenia tąpaniami stosuje się metody i środki

likwidacji tego zagrożenia oraz metody i środki kontroli skuteczności zastosowanej

profilaktyki.

3.

Jeżeli środki, o których mowa w ust. 2, nie obniżają istniejącego stanu zagrożenia,

roboty górnicze w wyrobisku związane z jego postępem wstrzymuje się do czasu podjęcia

skuteczniejszych środków profilaktycznych lub wprowadzenia zmian w technologii prowadzenia

robót górniczych.

W wyrobiskach wykonanych w złożach, w pokładach lub w ich częściach zagrożonych tąpaniami,

w których wyznaczono strefy szczególnego zagrożenia tąpaniami, przy wejściu do stref

instaluje się urządzenia ogólnozakładowej łączności telefonicznej.

Główne wyrobiska udostępniające pokład węgla lub wiązkę pokładów węgla zagrożonych

tąpaniami wykonuje się w strukturze kamiennej.

Wybieranie pokładów węgla zagrożonych tąpaniami prowadzi się systemami ścianowymi.

Stosowanie innego systemu wybierania jest dopuszczalne po otrzymaniu pozytywnej opinii

rzeczoznawcy.

W zakładach górniczych eksploatujących pokłady węgla zagrożone tąpaniami nie dopuszcza

się do krzyżowania, wyprzedzania lub mijania frontów eksploatacyjnych w pokładach

zalegających we wzajemnej odległości mniejszej niż 200 m.

1.

Jeżeli warunki geologiczne na to pozwalają, pokłady węgla lub ich części zaliczone

do ii stopnia zagrożenia tąpaniami odpręża się przez uprzednie wybranie pokładu odprężającego

lub warstwy odprężającej.

2.

W przypadku wybierania grubego pokładu węgla warstwami w ścianach prowadzonych w pokładach

węgla lub w ich częściach zaliczonych do ii stopnia zagrożenia tąpaniami, wysokość

pierwszej wybieranej warstwy odprężającej wynosi nie więcej niż 3 m.

W pokładach węgla lub w ich częściach zaliczonych do ii stopnia zagrożenia tąpaniami

rozpiętość utrzymywanego wyrobiska ścianowego wynosi nie więcej niż

1)

6 m - w przypadku wybierania pokładu z zawałem stropu, licząc od ociosu węglowego

ściany do linii zawału;

2)

7 m - w przypadku wybierania pokładu z podsadzką suchą, licząc od ociosu węglowego

ściany do linii szczelnej podsadzki;

3)

10 m - w przypadku wybierania pokładu z podsadzką hydrauliczną, licząc od ociosu węglowego

ściany do linii szczelnej podsadzki.

Dopuszcza się stosowanie obudowy drewnianej w polu przeznaczonym do podsadzania w

ścianach podsadzkowych z obudową zmechanizowaną.

1.

W pokładach węgla lub w ich częściach zaliczonych do ii stopnia zagrożenia tąpaniami

1)

stosowanie obudowy zasadniczej ze stojakami drewnianymi w przecinkach ścianowych,

2)

wykonywanie wyrobisk korytarzowych w polu wybiegu ściany

- jest niedopuszczalne.

2.

W pokładach węgla lub w ich częściach zaliczonych do ii stopnia zagrożenia tąpaniami

wykonywanie osadników w węglu jest dopuszczalne wyłącznie w

1)

ostatnim przewidzianym do eksploatacji lub w najniższym przewidzianym do eksploatacji

pokładzie zagrożonym tąpaniami;

2)

pokładzie, którego części nie mają wpływu na pokłady sąsiednie;

3)

bezpośrednim sąsiedztwie uskoków o dużych zrzutach.

1.

Odległość, w jakiej likwiduje się wyrobiska w polu wybiegu ściany lub wyłącza je z

ruchu zakładu górniczego, jest określana przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

Odległość, o której mowa w ust. 1, jest mierzona od frontu ściany.

1.

W pokładach węgla lub w ich częściach zaliczonych do ii stopnia zagrożenia tąpaniami

wyrobiska korytarzowe prowadzone równolegle do krawędzi eksploatacji muszą znajdować

się poza strefą oddziaływania tych krawędzi.

2.

W przypadku gdy długość odcinka drążonego wyrobiska w strefie oddziaływania krawędzi

eksploatacji wynosi nie więcej niż 100 m, wykonywanie wyrobiska korytarzowego w tej

strefie jest dopuszczalne na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

W przypadku prowadzenia wyrobisk korytarzowych na zbicie w złożu, w pokładzie lub

w jego części, zaliczonych do ii stopnia zagrożenia tąpaniami, jednoczesne prowadzenie

przodków zatrzymuje się w odległości nie mniejszej niż 50 m od siebie.

1.

W pokładach węgla lub w ich częściach zaliczonych do ii stopnia zagrożenia tąpaniami

w wyrobiskach korytarzowych stosuje się stalową obudowę podatną lub obudowę z ograniczoną

podatnością.

2.

W przypadku drążenia wyrobiska korytarzowego w poprzek uławicenia grubego pokładu

węgla zaliczonego do ii stopnia zagrożenia tąpaniami stosuje się obudowę zamkniętą

lub obudowę odpowiednio wzmocnioną.

3.

W przypadku stwierdzenia wyraźnego wzrostu zagrożenia tąpaniami w wyrobisku korytarzowym

drążonym kombajnem urabianie kombajnem w pokładach węgla wstrzymuje się. Wznowienie

urabiania kombajnem może nastąpić po likwidacji lub ograniczeniu tego zagrożenia.

W trakcie wybierania złoża rud miedzi lub jego części zagrożonej tąpaniami

1)

eksploatację rudy miedzi projektuje się w sposób zapewniający utrzymywanie filarów

międzykomorowych w fazie wytrzymałości pozniszczeniowej;

2)

w przypadku wybierania złoża wzdłuż zrobów, front wybierkowy prowadzi się w sąsiedztwie

tych zrobów w sposób zapewniający wyprzedzanie przez niego pozostałej części frontu;

3)

stosuje się zasadę sukcesywnego upodatniania calizny wzdłuż dróg dojazdowych do wyrobisk

wybierkowych, w szczególności w sąsiedztwie zrobów;

4)

nie pozostawia się filarów oporowych; w przypadku zaistnienia konieczności pozostawienia

filara oporowego jego szerokość wynosi nie mniej niż 350 m, z wyjątkiem sytuacji,

gdy calizna w filarze oporowym została upodatniona.

W części złoża rud miedzi zaliczonego do ii stopnia zagrożenia tąpaniami równoczesne

wykonywanie w odległości do 200 m przed frontem wybierkowym wyrobisk usytuowanych

równolegle do prowadzonego frontu jest niedopuszczalne.

W części złoża rud miedzi zaliczonego do ii stopnia zagrożenia tąpaniami osadniki

lokalizuje się i wykonuje w sposób uniemożliwiający pozostawanie po zakończeniu eksploatacji

danej części złoża resztek calizny między tymi osadnikami a zrobami.

W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi w wyrobiskach prowadzonych w obrębie

frontów eksploatacyjnych zasady wykonywania oraz koordynacji robót strzałowych są

określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii zespołu, o

którym mowa w § 240 ust. 2.

W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi miejsca zainstalowania urządzeń

łączności w strefach szczególnego zagrożenia tąpaniami są określane przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

1.

Granice pola metanowego obejmują wyrobiska

1)

w pokładzie lub w jego części zaliczonym do odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego;

2)

którymi jest odprowadzane powietrze z wyrobisk w pokładzie lub w jego części zaliczonym

do odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego;

3)

w których może nastąpić zmiana kierunku przepływu powietrza powodująca dopływ metanu;

4)

do których może przedostać się, w szczególności poprzez zroby, tamy izolacyjne, uskoki,

zaburzenia geologiczne lub spękany górotwór w strefach oddziaływania eksploatacji

oraz w następstwie tąpnięć lub wyrzutów gazów i skał, metan z pokładów zaliczonych

do odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego lub z wyrobisk w polach metanowych;

5)

otamowane, przecinające pokłady zaliczone do poszczególnych kategorii zagrożenia metanowego

lub mające połączenie ze zrobami takich pokładów, z wyjątkiem wyrobisk otamowanych

tamami izolacyjnymi, o konstrukcji przeciwwybuchowej.

2.

Wyrobisko, którym doprowadza się powietrze do pól metanowych, obejmuje się granicami

pola metanowego ustalonego dla pokładu o odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego

co najmniej na odcinku przewietrzanym rejonowym prądem powietrza do skrzyżowania z

najbliższym wyrobiskiem przewietrzanym grupowym prądem powietrza. Wyłączenie objęcia

takiego wyrobiska granicami pola metanowego jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku,

gdy jest wykluczona możliwość zmiany kierunku przepływu powietrza powodującej dopływ

metanu.

3.

Wyrobiska kamienne przecinające pokłady zaliczone do różnych kategorii zagrożenia

metanowego, którymi jest odprowadzane powietrze do innych wyrobisk obejmuje się, wraz

z tymi wyrobiskami, granicami pola metanowego ustalonego dla pokładu o najwyższej

kategorii zagrożenia metanowego.

4.

Wyłączenie objęcia wyrobiska granicami pola metanowego lub wyłączenie objęcia wyrobiska

kamiennego granicami pola metanowego ustalonego dla pokładu o wyższej kategorii zagrożenia

metanowego i objęcie go granicami pola metanowego ustalonego dla pokładu o niższej

kategorii zagrożenia metanowego jest dopuszczalne, jeżeli

1)

przecięty wyrobiskami pokład, zaliczony do odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego,

został szczelnie odizolowany;

2)

pokład, o którym mowa w pkt 1, nie jest eksploatowany w sąsiedztwie wyrobiska, po

stwierdzeniu zaniku wydzielania się metanu z odsłoniętej calizny węglowej.

Wyrobiska w polach metanowych zalicza się do

1)

niezagrożonych wybuchem metanu, ze stopniem „a” niebezpieczeństwa wybuchu metanu,

w przypadku gdy nagromadzenie metanu w powietrzu większe niż 0,5% jest wykluczone;

2)

zagrożonych wybuchem metanu, ze stopniem „b” niebezpieczeństwa wybuchu metanu, jeżeli

w normalnych warunkach przewietrzania nagromadzenie metanu w powietrzu większe niż

1,0% jest wykluczone;

3)

zagrożonych wybuchem metanu, ze stopniem „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu, jeżeli

nawet w normalnych warunkach przewietrzania nagromadzenie metanu w powietrzu może

przekroczyć 1,0%.

W przypadku stwierdzenia w polach niemetanowych, w próbach powietrza pobranych do

analizy laboratoryjnej, stężenia metanu w powietrzu wynoszącego 0,5% lub więcej albo

w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny w pokładzie węgla metanonośności

większej niż 0,1 m

1)

stosuje niezbędne rygory bezpiecznego prowadzenia robót górniczych w warunkach powstałego

zagrożenia metanowego;

2)

powiadamia o tym właściwy organ nadzoru górniczego;

3)

zleca rzeczoznawcy badanie stanu zagrożenia metanowego;

4)

dokonuje analizy zaliczenia pokładu lub jego części do odpowiedniej kategorii zagrożenia.

1.

Przepis § 272 stosuje się w przypadku stwierdzenia w pokładach metanowych większej

metanonośności niż maksymalne wartości odpowiadające kategorii, do której udostępnione

pokłady lub ich części zostały zaliczone zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie

art. 118 ust. 4 ustawy.

2.

W wyrobiskach zaliczonych do odpowiednich stopni niebezpieczeństwa wybuchu metanu

stan zagrożenia metanowego kontroluje się i analizuje, w szczególności w przypadku

zmian w przewietrzaniu lub zaobserwowania zmian wywołanych wpływem robót górniczych.

3.

zakres kontroli i analizy, o których mowa w ust. 2, jest określany przez kierownika

działu wentylacji zakładu górniczego.

4.

W przypadku wzrostu stanu zagrożenia metanowego, kierownik ruchu zakładu górniczego

stosuje niezbędne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadzenia robót i może dokonać zmiany

dotychczasowego zaliczenia do stopnia niebezpieczeństwa wybuchu.

Dojścia do pól metanowych oznakowuje się tablicami, na których umieszcza się informacje

ostrzegawcze.

1.

W wyrobisku, w którym stężenie metanu w powietrzu wynosi więcej niż 2%, niezwłocznie

1)

wyłącza się sieć elektryczną;

2)

unieruchamia się maszyny i urządzenia;

3)

zawiadamia się najbliższą osobę dozoru ruchu;

4)

dokonuje się dodatkowych pomiarów w celu ustalenia przyczyny powstania przekroczenia

stężenia metanu w powietrzu, rozmiarów nagromadzenia metanu i miejsc wypływu metanu;

5)

aktywnie zwalcza się nagromadzenie metanu na zasadach określonych przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

2.

W wyrobisku, w którym stężenie metanu w powietrzu wynosi więcej niż 3%, niezwłocznie

1)

wyłącza się sieć elektryczną;

2)

unieruchamia się maszyny i urządzenia;

3)

zawiadamia się najbliższą osobę dozoru ruchu;

4)

wycofuje się osoby z zagrożonych wyrobisk;

5)

zabezpiecza się wejścia do zagrożonych wyrobisk;

6)

aktywnie zwalcza się nagromadzenia metanu na zasadach określonych przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

3.

Nie wyłącza się urządzeń elektrycznych lub zasilanych sprężonym powietrzem, które

mogą być eksploatowane przy dowolnym stężeniu metanu w powietrzu.

4.

Powrót osób do wyrobisk i wznowienie przerwanych robót są dopuszczalne wyłącznie w

przypadku, gdy stężenie metanu w powietrzu wynosi mniej niż 2,0%.

5.

Przepisu ust. 4 nie stosuje się do osób wykonujących czynności związane z usuwaniem

nagromadzeń metanu.

1.

Stężenie metanu w powietrzu wynosi nie więcej niż

1)

1% - na wylocie z rejonowych prądów powietrza;

2)

0,75% - w szybie wydechowym.

2.

W przypadku stosowania metanometrii automatycznej stężenie metanu na wylocie z rejonowych

prądów powietrza wynosi nie więcej niż 1,5%.

1.

W pokładach węgla przeprowadza się badania w celu określenia metanonośności w

1)

otworach badawczych wierconych dla rozpoznania pokładów węgla lub ich części nie rzadziej

niż co 100 m długości otworu;

2)

drążonych szybach lub szybikach oraz w wyrobiskach korytarzowych w udostępnionych

pokładach węgla o grubości większej niż 0,4 m;

3)

wyrobiskach korytarzowych w pokładach węgla o grubości większej niż 0,4 m, w odstępach

nie większych niż 200 m w płaszczyźnie pokładu oraz dodatkowo w odległości nie większej

niż 25 m od stwierdzonych uskoków powodujących przerwanie ciągłości pokładu lub innych

zaburzeń geologicznych, mogących mieć wpływ na wzrost metanonośności pokładu w miejscach

określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

Badania w celu określenia metanonośności pokładów węgla są przeprowadzane przez rzeczoznawcę

zgodnie z opracowaną metodyką, a ich wyniki są dokumentowane przez służbę wentylacyjną

zakładu górniczego na mapach przewietrzania.

3.

Rozpoznanie zagrożenia metanowego badaniami kontrolnymi prowadzi się zgodnie z metodami

określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

1.

W polach metanowych, co najmniej raz w miesiącu, dokonuje się pomiarów i obliczeń

w celu określenia metanowości bezwzględnej, rozumianej jako całkowita ilość metanu

wydzielonego w jednostce czasu w rejonach wentylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych.

2.

W pokładach metanowych w drążonych wyrobiskach, co najmniej raz w miesiącu, dokonuje

się pomiarów i obliczeń w celu określenia metanowości bezwzględnej.

3.

W ścianach prowadzonych w pokładach zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego

określa się co najmniej niż raz na dobę metanowość bezwzględną z wykorzystaniem czujników

metanometrii automatycznej. Wartości metanowości bezwzględnej porównuje się z wartościami

metanowości kryterialnej.

4.

W projekcie technicznym, o którym mowa w § 38, określa się działania podejmowane w

przypadku, gdy metanowość bezwzględna jest większa od metanowości kryterialnej.

Metanowość bezwzględną, ustaloną dla części pokładu węgla wyeksploatowanej w okresie

kwartalnym, oznacza się na podstawowych mapach wyrobisk górniczych i mapach przewietrzania.

1.

Przy projektowaniu eksploatacji pokładów węgla

1)

których metanonośność jest większa niż 2,5 m

2)

nad którymi w odległości nie większej niż 120 m lub pod którymi w odległości nie większej

niż 60 m zalegają niewyeksploatowane pokłady węgla o metanonośności większej niż 2,5

m

- opracowuje się prognozy metanowości bezwzględnej dla całego wybiegu wyrobisk wybierkowych

oraz określa się wartości kryterialnej metanowości bezwzględnej.

2.

Dla rejonu wyrobisk ścianowych w pokładzie węgla opracowuje się prognozy metanowości

bezwzględnej, które uwzględnia się w projekcie technicznym, o którym mowa w § 38.

W trakcie projektowania wyrobiska korytarzowego o długości większej niż 200 m w pokładach

węgla o metanonośności większej niż 4,5 m

Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wykorzystuje się w celu obliczenia potrzebnej

ilości powietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym wprowadzeniu odmetanowania oraz

określenia innych niezbędnych środków profilaktyki metanowej.

Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych i korytarzowych w nierozpoznanych

częściach złoża są opracowywane przez rzeczoznawcę.

Projekt techniczny, o którym mowa w § 38, dotyczący eksploatacji pokładów węgla zaliczonych

do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego w rejonach przygranicznych zakładu górniczego

bez pozostawienia filara granicznego jest opiniowany przez rzeczoznawcę.

1.

Wyrobiska korytarzowe utrzymywane przy zrobach przewietrza się lub izoluje tamami.

2.

Dojścia do tam, o których mowa w ust. 1, przewietrza się.

Jeżeli metanowość wentylacyjna wynosi więcej niż 10 m4/min, projektuje się wyrobiska przyścianowe o maksymalnie dużym przekroju poprzecznym

wynoszącym nie mniej niż 17,5 m

1.

Wykonywanie wnęk kombajnowych i strugowych w ścianach zawałowych prowadzonych w polach

metanowych jest niedopuszczalne.

2.

Wykonywanie wnęk kombajnowych i strugowych z użyciem materiałów wybuchowych w ścianach

zawałowych prowadzonych w polach metanowych jest dopuszczalne, w przypadku zastosowania

dodatkowych środków profilaktyki metanowej na warunkach określonych przez kierownika

ruchu zakładu górniczego, jeżeli zgodnie z projektem technicznym, o którym mowa w

§ 38, wyposażenie ściany tego wymaga.

Wyposażenie techniczne zmechanizowanych wyrobisk wybierkowych dobiera się odpowiednio

do warunków geologiczno-górniczych, uwzględniając zasady nieurabiania kombajnem zwięzłych

skał stropowych i niedopuszczania do zetknięcia się organu urabiającego kombajnu ze

stropnicami obudowy.

W polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego stosuje się środki, o których

mowa w § 290-299, zabezpieczające przed

1)

zapłonem metanu przy urabianiu zwięzłych skał kombajnami;

2)

zapłonem i przenoszeniem zapłonu metanu pod przenośnikami ścianowymi;

3)

nagromadzeniem się metanu w rejonie skrzyżowań ścian z chodnikami przyścianowymi przewietrzanymi

wzdłuż calizny węglowej przy metanowości wentylacyjnej nie większej niż 20 m4/min.

1.

W celu właściwego doboru środków zabezpieczających przed zapłonem metanu przy mechanicznym

urabianiu zwięzłych skał wykonuje się szczegółową analizę warunków naturalnych oraz

warunków technicznych projektowanych wyrobisk.

2.

analiza warunków naturalnych projektowanych wyrobisk uwzględnia

1)

rodzaj skał w przodku oraz przypuszczalny zasięg ich występowania wzdłuż projektowanego

kierunku przesuwania się przodka;

2)

występowanie zaburzeń geologicznych;

3)

zdolność skał do iskrzenia określoną na podstawie ustalenia rodzaju skał, o których

mowa w tabeli nr 1 w załączniku nr 3 do rozporządzenia;

4)

charakterystykę zagrożenia metanowego, w szczególności

a)

metanowość bezwzględną,

b)

źródła i miejsca wydzielania się metanu, w tym możliwość dopływu metanu z innych wyrobisk

i przodków,

c)

stężenie metanu w powietrzu oraz zmiany tego stężenia zachodzące w czasie i w różnych

miejscach wyrobiska;

5)

występowanie przystropowych nagromadzeń metanu;

6)

zagrożenie

a)

tąpaniami,

b)

wyrzutami gazów i skał;

7)

możliwość nagłych przyrostów wydzielania metanu ze zrobów przyścianowych.

3.

analiza warunków technicznych projektowanych wyrobisk uwzględnia

1)

ocenę stanu przewietrzania, w szczególności projektowaną prędkość i ilość powietrza,

oraz stabilność kierunków i wydatków prądów powietrza;

2)

sposób zabezpieczenia metanometrycznego, w szczególności rozmieszczenie czujników

metanometrycznych z podaniem czasu ich uruchomienia, oraz rodzaj stosowanych urządzeń;

3)

typy i rodzaje maszyn stosowanych do urabiania;

4)

zakres i częstotliwość kontroli przeprowadzanych przez metaniarzy oraz osoby dozoru

ruchu działu górniczego, energomechanicznego i działu wentylacji.

Urabianie kombajnami zwięzłych skał o dużej i średniej skłonności do iskrzenia jest

dopuszczalne w

1)

ścianach, w przypadku gdy stężenie metanu w wylotowych prądach powietrza ze ścian

wynosi

a)

nie więcej niż 0,5% i równocześnie ilość odprowadzanego metanu wynosi nie więcej niż

1 m

b)

więcej niż 0,5% lub ilość odprowadzanego metanu jest większa niż 1 m

2)

drążonych wyrobiskach korytarzowych, jeżeli

a)

stężenie metanu w powietrzu wynosi nie więcej niż

-

0,5% - w przypadku pomiarów dokonywanych czujnikiem metanometrii automatycznej umieszczonym

pod stropem wyrobiska w odległości nie większej niż 2 m od czoła przodka i powodującym

wyłączenie kombajnu,

-

1% - w przypadku urabiania kombajnem wyposażonym w wewnętrzne układy zraszania noży

lub inny system ograniczający ryzyko zapłonu metanu, którego ochrona przed zapłonem

jest potwierdzona badaniami,

b)

w odległości nie większej niż 50 m od miejsca urabiania zwięzłych skał nie występują

przystropowe nagromadzenia metanu.

Niezależnie od wymogów, o których mowa w § 291, dobiera się i stosuje następujące

środki zabezpieczające w zakresie

1)

przewietrzania i zwalczania zagrożenia metanowego

a)

pomocnicze urządzenia wentylacyjne rozrzedzające metan w strefie przodka lub zapobiegające

tworzeniu się lokalnych nagromadzeń metanu,

b)

niezależne przewietrzanie wyrobiska eliminujące możliwość dopływu metanu z prądem

powietrza z innych przodków lub z innych źródeł wydzielania,

c)

uintensywnienie odmetanowania,

d)

wyznaczenie dodatkowych punktów pomiaru metanu przez metaniarzy, przodowych, osoby

dozoru ruchu,

e)

zwiększenie częstotliwości dokonywania pomiarów stężenia metanu w powietrzu i dostosowanie

jej do stopnia istniejącego zagrożenia,

f)

zastosowanie wyprzedzających otworów badawczych w przypadku zbliżania się do spodziewanych

zaburzeń geologicznych;

2)

zwalczania iskier mechanicznych w trakcie urabiania zwięzłych skał o dużej i średniej

skłonności do iskrzenia

a)

dodatkowe dysze i urządzenia zraszające,

b)

wyposażenie przodków chodnikowych w urządzenia umożliwiające natychmiastowe zlewanie

wodą urabianych skał i czoła przodka, w szczególności z użyciem węży przeciwpożarowych,

c)

dostosowanie przybierki do rodzaju występujących skał w stropie lub spągu w celu eliminowania

urabiania zwięzłych skał;

3)

ustalenia zwiększonej częstotliwości kontroli prowadzenia robót górniczych przez osoby

dozoru ruchu zakładu górniczego

a)

stanu przewietrzania,

b)

zagrożenia metanowego,

c)

zabezpieczenia metanometrycznego,

d)

stanu organu urabiającego kombajnu z uwzględnieniem skuteczności działania urządzeń

zraszających.

Środki zabezpieczające przed możliwością zapłonu metanu przy urabianiu mechanicznym

zwięzłych skał w ścianie lub w wyrobisku korytarzowym określa się w projekcie technicznym,

o którym mowa w § 38.

1.

Kontrole stanu zagrożenia metanowego pod przenośnikami wykonuje się w ścianach prowadzonych

w pokładach

1)

metanowych zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego;

2)

niemetanowych i w pokładach zaliczonych do i kategorii zagrożenia metanowego, jeżeli

poniżej wybieranego pokładu w zasięgu wpływu eksploatacji zalegają pokłady zaliczone

do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego.

2.

Kierownik działu wentylacji zakładu górniczego określa

1)

miejsce, sposób i częstotliwość dokonywania pomiarów stężenia metanu w powietrzu;

2)

sposób usuwania nagromadzeń metanu pod przenośnikami;

3)

warunki uruchomienia maszyn urabiających po zatrzymaniu przenośnika.

1.

W pokładach zaliczonych do iii-iV kategorii zagrożenia metanowego prowadzi się nadmuch

powietrza do dolnej przestrzeni przenośnika ścianowego oraz kontroluje się stężenie

metanu.

2.

zakres, warunki nadmuchu oraz sposób kontroli stężeń metanu, o którym mowa w ust.

1, są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3.

Kierownik ruchu zakładu górniczego może odstąpić od stosowania nadmuchu, o którym

mowa w ust. 1, po uzyskaniu pozytywnej opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust.

2.

1.

Ściany prowadzone w pokładach zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego

lub ściany obejmujące zasięgiem wpływów eksploatacji pokłady zaliczone do tych kategorii,

przewietrza się w celu ograniczenia wypływów metanu do ścian i rejonów skrzyżowań

z chodnikami przyścianowymi oraz tworzenia się nagromadzeń metanu w tych miejscach.

2.

Sposób przewietrzania ścian, o których mowa w ust. 1, jest określany przez kierownika

działu wentylacji zakładu górniczego po zasięgnięci opinii zespołu, o którym mowa

w § 240 ust. 2.

W przypadku występowania zagrożenia pożarem endogenicznym w zrobach stosuje się sposoby

przewietrzania ścian ograniczające przenikanie powietrza do zrobów.

Pomocnicze urządzenia wentylacyjne stosuje się

1)

w celu uintensywnienia przewietrzania i przeciwdziałania tworzeniu się nagromadzeń

metanu w rejonach skrzyżowania ścian z chodnikami przyścianowymi;

2)

za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego;

3)

przy metanowości wentylacyjnej nie większej niż 20 m4/min dla ścian przewietrzanych wzdłuż calizny węglowej;

4)

zgodnie z zasadami prowadzenia ścian w warunkach zagrożenia metanowego, opracowanymi

przez rzeczoznawcę.

1.

Dobór pomocniczych urządzeń wentylacyjnych zwalczających zagrożenie metanowe jest

dokonywany przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego.

2.

W likwidowanych zakładach górniczych zasady doboru środków zabezpieczających przed

zapłonem metanu i tworzeniem się jego nagromadzeń są określane przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

1.

W przypadku stosowania w rejonach ścian układu pomocniczych urządzeń wentylacyjnych

przeprowadza się kontrolę poprawności funkcjonowania tych urządzeń.

2.

Kontrola, o której mowa w ust. 1, jest przeprowadzana przez osobę dozoru oddziałowego

nie mniej niż raz w trakcie zmiany.

3.

O wynikach kontroli, o której mowa w ust. 1, informuje się dyspozytora ruchu zakładu

górniczego.

1.

Przewietrzanie ścian wzdłuż calizny węglowej jest dopuszczalne, jeżeli metanowość

wentylacyjna jest nie większa niż 20 m4/min.

2.

Jeżeli metanowość wentylacyjna jest większa niż

1)

10 m4/min - pole przekroju poprzecznego wyrobiska przyścianowego odprowadzającego powietrze

ze ściany nie jest mniejsze niż 8 m

2)

5 m4/min - pole przekroju poprzecznego wyrobiska przyścianowego odprowadzającego powietrze

ze ściany nie jest mniejsze niż 6 m

3.

W przypadkach uzasadnionych względami bezpieczeństwa metanowego, pyłowego i pożarowego,

po uzyskaniu pozytywnej opinii rzeczoznawcy, o którym mowa w art. 72 ustawy, posiadającego

uprawnienia grupy XV i XVi, kierownik ruchu zakładu górniczego może czasowo zezwolić

na zmniejszenie wielkości przekrojów, o których mowa w ust. 2, określając warunki

stosowania tego zezwolenia. Kierownik ruchu zakładu górniczego powiadamia organ nadzoru

górniczego właściwy dla miejsca wykonywania robót o wydaniu zezwolenia, w terminie

do 7 dni, informując o warunkach stosowania zezwolenia.

Eksploatację ścian o metanowości bezwzględnej wynoszącej więcej niż 25 m4/min i przewietrzanych wzdłuż calizny węglowej prowadzi się w taki sposób, aby parametry

techniczne stacji i sieci odmetanowania zapewniały efektywność odmetanowania większą

niż 50% w stosunku do prognozy metanowości bezwzględnej.

W przypadku przystąpienia w trakcie eksploatacji ścian prowadzonych w warunkach zagrożenia

metanowego i pożarowego do prac mających na celu likwidację lub ograniczenie zagrożenia,

wynikających z kryteriów ujętych w tabelach nr 5 i 6 w pkt 7.6 załącznika nr 3 do

rozporządzenia, ocenę stanu zagrożenia pożarowego prowadzi się metodą kalorymetryczno-chromatograficzną

zgodnie z pkt 7.17 tego załącznika.

Otwarcie śluzy tamy wentylacyjnej, mające wpływ na przewietrzanie ścian w polach metanowych

zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego, powoduje automatyczne wyłączenie

dopływu energii elektrycznej do ściany i wyrobisk odprowadzających powietrze ze ściany

w zakresie określonym przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego.

1.

Przy zbliżaniu się wyrobiskami do pokładów metanowych lub wyrobisk i zrobów, w których

jest spodziewane nagromadzenie metanu, przodek wyrobiska wyprzedza się o 4 m co najmniej

jednym otworem badawczym.

2.

Strefa, w której obowiązuje wykonywanie otworów badawczych, długość tych otworów,

ich liczba i kierunki są określane przez kierownika działu górniczego w porozumieniu

z kierownikiem działu wentylacji zakładu górniczego.

3.

zakres i częstotliwość pobierania próbek powietrza do analizy chemicznej z otworów

badawczych i wyrobiska są określane przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego.

1.

W wyrobiskach w polach metanowych

1)

dokonuje się pomiarów stężenia metanu za pomocą metanomierzy przenośnych;

2)

zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego - stosuje się zabezpieczenia

metanometryczne

a)

zapewniające wyłączenie energii elektrycznej w zagrożonych rejonach na zasadach określonych

przez kierownika ruchu zakładu górniczego,

b)

z metanomierzami o działaniu ciągłym, których wyniki pomiarów rejestruje się w centrali

systemu gazometrycznego, wyłączające automatycznie zabezpieczane urządzenia elektryczne

w czasie nie dłuższym niż 15 s, liczonym od momentu pojawienia się w komorze pomiarowej

dowolnego zastosowanego metanomierza mieszanki metanowo-powietrznej o stężeniu 0,2%

wyższym od ustalonego progu zadziałania danego metanomierza.

2.

Przepisu ust. 1 pkt 2 lit. b nie stosuje się w przypadku zainstalowania metanomierzy,

o których mowa w § 316 ust. 1.

Konstrukcję urządzeń metanometrii automatycznej i metanomierzy przenośnych dostosowuje

się do rodzaju zagrożenia i zabezpiecza się przed możliwością ingerencji w nastawy

lub w wyniki pomiarów przez osoby nieupoważnione.

1.

Stężenie metanu w powietrzu kontroluje się, dokonując pomiarów

1)

pod stropem wyrobiska;

2)

nad obudową wyrobiska;

3)

w miejscach możliwych wypływów lub gromadzenia się metanu innych niż wskazane w pkt

1 i 2.

2.

Pomiarów stężenia metanu pod stropem wyrobiska dokonuje się nie niżej niż 10 cm od

najwyższego miejsca niezabudowanego stropu, szczelnej obudowy lub okładziny obudowy.

3.

Pomiarów stężenia metanu nad obudową wyrobiska dokonuje się w najwyższym dostępnym

miejscu wyrobiska nad obudową.

W systemie gazometrycznym i zabezpieczeniach metanometrycznych urządzeń elektrycznych

stosuje się metanomierze umożliwiające inicjowanie wyłączeń spod napięcia urządzeń

elektrycznych oraz przesyłanie wyników pomiarów do dyspozytorni gazometrycznej w celu

ich wskazywania, rejestrowania oraz sygnalizowania przekroczeń wartości dopuszczalnych

stężeń metanu w powietrzu.

W przypadku przekroczenia 2% stężenia metanu w powietrzu wypływającym ze ściany lub

1% stężenia metanu w powietrzu dopływającym do ściany wyłącza się spod napięcia urządzenia

elektryczne umieszczone w

1)

ścianie;

2)

wyrobisku przyścianowym z prądem powietrza

a)

wypływającym ze ściany,

b)

dopływającym do ściany na odcinku nie krótszym niż 10 m od wlotu do ściany.

1.

Czujniki metanomierzy kontrolujących stężenie metanu w prądzie powietrza wypływającym

ze ściany umieszcza się pod stropem w

1)

wyrobisku przyścianowym - w odległości nie większej niż 10 m od wylotu ze ściany,

jeżeli na wylocie nie łączą się prądy powietrza;

2)

ścianie - w odległości od 2 m do 3 m od wyrobiska przyścianowego, jeżeli na wylocie

łączą się prądy powietrza.

2.

Czujniki metanomierzy kontrolujących stężenie metanu w prądzie powietrza wypływającego

ze ściany prowadzonej w pokładzie zaliczonym do iii-iV kategorii zagrożenia metanowego

i przewietrzanej wzdłuż calizny węglowej umieszcza się w

1)

wyrobisku przyścianowym

a)

pod stropem - w odległości nie większej niż 2 m od linii likwidacji wyrobiska,

b)

po ociosie przeciwległym do wyrobiska ścianowego - na wysokości okna ściany, w sposób

określony przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego;

2)

ścianie - pod stropem, w miejscu stwierdzanych największych zawartości metanu w odległości

nie większej niż 1/3 długości ściany, licząc od wylotu ze ściany.

3.

Czujnik metanomierza kontrolujący stężenie metanu w prądzie powietrza dopływającym

do ściany umieszcza się w ścianie pod stropem, w odległości nie większej niż 10 m

od wyrobiska przyścianowego.

4.

W przypadku ścian o wysokości mniejszej niż 1,5 m, w których wyposażenie techniczne

uniemożliwia umieszczenie czujnika metanomierza pod stropem, miejsce umieszczenia

czujnika metanomierza w wyrobisku przyścianowym z prądem powietrza dopływającym do

ściany jest określane przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego w odległości

nie większej niż 10 m od wlotu do ściany.

1.

W wyrobiskach przewietrzanych za pomocą lutniociągów czujniki metanomierzy umieszcza

się pod stropem wyrobiska

1)

przy przewietrzaniu przodka lutniociągiem

a)

tłoczącym - w odległości nie większej niż 10 m od czoła przodka, w miejscu stwierdzanych

największych stężeń metanu,

b)

ssącym - w odległości nie większej niż 6 m od czoła przodka, między wlotem do lutni

ssącej a czołem przodka;

2)

w odległości nie mniejszej niż 10 m i nie większej niż 15 m od skrzyżowania z wyrobiskiem

przewietrzanym opływowym prądem powietrza.

2.

Czujniki metanomierzy umieszcza się w wyrobiskach o długości większej niż

1)

15 m - w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1;

2)

25 m - w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.

3.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, czujniki metanomierzy inicjują wyłączenie

spod napięcia

1)

kombajnów chodnikowych - po przekroczeniu 1% stężenia metanu w powietrzu;

2)

maszyn i innych urządzeń elektrycznych - po przekroczeniu 2% stężenia metanu w powietrzu.

4.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, czujniki metanomierzy inicjują wyłączenie

spod napięcia urządzeń elektrycznych zainstalowanych w wyrobisku przewietrzanym lutniociągiem

1)

tłoczącym - po przekroczeniu 2% stężenia metanu w powietrzu;

2)

ssącym - po przekroczeniu 1% stężenia metanu w powietrzu.

W przypadku stosowania innych systemów wybierania niż ścianowe lokalizacja metanomierzy

włączonych do systemu gazometrycznego oraz zasięg i zakres wyłączeń spod napięcia

urządzeń elektrycznych są określane przez kierownika działu wentylacji zakładu górniczego.

1.

W szybach lub szybikach przewietrzanych za pomocą lutniociągów czujniki metanomierzy

umieszcza się

1)

przy wentylacji

a)

tłoczącej - nie mniej niż 10 m poniżej zrębu szybu lub poziomu,

b)

ssącej - w lutniociągu przed wentylatorem;

2)

pod pomostem roboczym.

2.

Czujniki metanomierzy umieszczone w miejscach, o których mowa w ust. 1, po przekroczeniu

1% stężenia metanu w powietrzu inicjują

1)

wyłączenie spod napięcia urządzeń elektrycznych znajdujących się w szybach oraz w

strefie 10 m od wylotu szybu, z wyjątkiem wentylatorów i urządzeń przeznaczonych do

transportu osób oraz urządzeń iskrobezpiecznych;

2)

uruchomienie sygnalizacji ostrzegawczej w strefie 10 m od wylotu szybu.

1.

W rejonie wentylacyjnym, w którym są prowadzone roboty wybierkowe, czujnik metanomierza

umieszcza się pod stropem wyrobiska w prądzie wylotowym ze ściany lub zespołu ścian

między wylotem ostatniej ściany a skrzyżowaniem z innym, czynnym wentylacyjnie wyrobiskiem.

2.

Pomiarów stężenia metanu w powietrzu w szybie wentylacyjnym dokonuje się w prądzie

wylotowym całkowitym, nie mniej niż 10 m

1)

poniżej kanału wentylatora głównego lub

2)

powyżej najwyższego wlotu powietrza wypływającego z wyrobisk do szybu.

3.

Wyniki pomiarów stężenia metanu w powietrzu dokonanych w miejscach, o których mowa

w ust. 1 i 2, rejestruje się w centrali systemu gazometrycznego.

1.

W wyrobiskach w polach metanowych ii-iV kategorii zagrożenia metanowego kombajn chodnikowy

wyposaża się w metanomierz o pomiarze ciągłym, wyłączający organ urabiający kombajnu

po przekroczeniu 2% stężenia metanu w powietrzu.

2.

Czujnik metanomierza, o którym mowa w ust. 1, umieszcza się na wysięgniku organu urabiającego

kombajnu.

3.

Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na zastąpienie metanomierza, o którym

mowa w ust. 1, metanomierzem włączonym do systemu gazometrycznego, inicjującym wyłączenie

spod napięcia urządzeń elektrycznych znajdujących się w drążonym wyrobisku po przekroczeniu

1% stężenia metanu w powietrzu.

4.

Czujnik metanomierza włączonego do systemu gazometrycznego, o którym mowa w ust. 3,

umieszcza się pod stropem wyrobiska w odległości nie większej niż 2 m od czoła przodka.

1.

W wyrobisku korytarzowym przewietrzanym wentylacją lutniową kombinowaną z zastosowaniem

instalacji odpylającej dodatkowo umieszcza się metanomierze inicjujące wyłączenie

spod napięcia urządzeń elektrycznych znajdujących się w tym wyrobisku, po przekroczeniu

1% stężenia metanu w powietrzu.

2.

Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 1, umieszcza się

1)

w strumieniu powietrza wypływającego z instalacji odpylającej;

2)

pod stropem wyrobiska w strefie między wylotem strumienia powietrza z instalacji odpylającej

a wylotem powietrza z zasadniczego lutniociągu tłoczącego.

1.

Podziemny zbiornik, w którym jest gromadzony węgiel z pokładów zaliczonych do ii-iV

kategorii zagrożenia metanowego, wyposaża się w metanomierz, którego czujnik umieszcza

się w strefie wylotowej ze zbiornika.

2.

W przypadku przekroczenia 0,5% stężenia metanu w powietrzu metanomierz, o którym mowa

w ust. 1, inicjuje

1)

wyłączenie spod napięcia urządzeń elektrycznych budowy zwykłej zainstalowanych w strefie,

do której może wpłynąć metan pochodzący ze zbiornika;

2)

uruchomienie wentylacji odrębnej zbiornika.

1.

W zbiornikach podziemnych i powierzchniowych, w których jest gromadzony węgiel z pokładów

zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego, oraz w wyrobiskach i pomieszczeniach

przyległych do zbiornika, niezależnie od wymagań określonych w § 320, dokonuje się

pomiarów stężenia metanu przy użyciu metanomierzy przenośnych.

2.

Kierownik działu wentylacji zakładu górniczego dla poszczególnych zbiorników węgla

określa

1)

miejsce i sposób oraz częstotliwość dokonywania pomiarów stężenia metanu;

2)

osoby odpowiedzialne za dokonywanie pomiarów stężenia metanu;

3)

zasady postępowania w razie stwierdzenia stężenia metanu większego niż 1% w podziemnym

zbiorniku lub w wyrobiskach przyległych do tego zbiornika albo w powierzchniowym zbiorniku.

zbiornik powierzchniowy, w którym jest gromadzony węgiel z pokładów zaliczonych do

ii-iV kategorii zagrożenia metanowego, wyposaża się w metanomierz, a wyniki dokonanych

przez niego pomiarów stężenia metanu w powietrzu rejestruje się w centrali systemu

gazometrycznego.

1.

W zakładach górniczych wydobywających węgiel lokalizacja czujników metanometrycznych,

zasięg oraz zakres wyłączeń urządzeń elektrycznych przez metanometrię automatyczną,

poza przypadkami określonymi w rozporządzeniu, są określane przez kierownika działu

wentylacji zakładu górniczego.

2.

W zakładach górniczych wydobywających kopaliny niepalne

1)

zakres zastosowania metanometrii automatycznej,

2)

lokalizacja czujników metanometrycznych,

3)

zakres wyłączeń urządzeń elektrycznych przez metanometrię automatyczną

- są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

W przypadku uszkodzenia zabezpieczenia metanometrycznego zabezpieczane maszyny, urządzenia

i instalacje elektryczne wyłącza się spod napięcia do czasu usunięcia uszkodzenia.

2.

W przypadku zadziałania lub uszkodzenia zabezpieczenia metanometrycznego wyłącza się

maszyny i urządzenia nieelektryczne mogące spowodować zagrożenie wybuchem.

3.

Sposób postępowania w trakcie wyłączania spod napięcia maszyn i urządzeń, o których

mowa w ust. 2, jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Pomiary stężenia metanu w powietrzu za pomocą metanomierzy przenośnych są dokonywane

w wyrobiskach w polach metanowych przez

1)

przodowych;

2)

metaniarzy;

3)

strzałowych;

4)

osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego;

5)

kombajnistów;

6)

konserwatorów systemu gazometrycznego;

7)

wiertaczy;

8)

wyznaczonych pracowników oddziału odmetanowania.

2.

Kierownik ruchu zakładu górniczego może wyposażyć w metanomierze przenośne inne osoby

niż wymienione w ust. 1, przebywające w wyrobiskach w polach metanowych.

3.

Osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, szkoli się w zakresie dokonywania pomiarów stężenia

metanu w powietrzu.

1.

Pomiary, o których mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane przez przodowych pod stropem

w 10-metrowym odcinku wyrobiska, w którym znajdują się stanowiska pracy, przed rozpoczęciem

wykonywania pracy na zmianie oraz co dwie godziny w jej trakcie

1)

w przodkach wyrobisk;

2)

w wyrobiskach likwidowanych;

3)

we wnękach wiertniczych;

4)

w miejscach wyznaczonych przez osoby kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego

innych niż wymienione w pkt 1-3.

2.

W pokładach zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego, w wyrobiskach korytarzowych

drążonych kombajnami, pomiary, o których mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane przez

przodowych przed rozpoczęciem urabiania nad obudową tego wyrobiska w strefie 10 m

od przodka.

1.

Pomiary, o których mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane przez metaniarzy pod stropem

wyrobisk górniczych raz na dobę w dniach, w których jest prowadzone wydobycie

1)

w przodkach wyrobisk;

2)

w prądach powietrza wlotowych i wylotowych z przodków;

3)

w komorach;

4)

we wnękach wiertniczych;

5)

w miejscach wykonywania robót strzałowych;

6)

przy tamach izolacyjnych;

7)

w wyrobiskach i miejscach określanych przez kierownika ruchu zakładu górniczego lub

osobę przez niego wyznaczoną innych niż wymienione w pkt 1-6.

2.

W pokładach zaliczonych do ii-iV kategorii zagrożenia metanowego pomiary, o których

mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane przez metaniarzy nad obudową wyrobisk górniczych

w

1)

drążonych wyrobiskach korytarzowych i komorowych z wentylacją odrębną w strefie 50

m od przodka w odstępach nie większych niż 10 m - raz na dobę w dniach pracy;

2)

wyrobiskach z wentylacją odrębną, w odstępach nie większych niż 50 m - raz w miesiącu;

3)

wyrobiskach przyścianowych zaliczonych do stopnia „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu,

w których są umieszczone urządzenia elektryczne, w strefie

a)

do 50 m włącznie od przodka, w odstępach nie większych niż 10 m - raz na tydzień,

b)

powyżej 50 m od przodka, w odstępach nie większych niż 50 m - raz w miesiącu;

4)

innych miejscach i w innym czasie, określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego

lub osobę przez niego wyznaczoną.

3.

W wyrobiskach korytarzowych i wybierkowych w pokładach zaliczonych do iii albo iV

kategorii zagrożenia metanowego, w których są prowadzone roboty strzałowe, pomiary,

o których mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane przez metaniarzy raz na dobę w dniach

pracy, nad obudową wyrobisk górniczych w strefie 50 m od miejsc prowadzenia robót

strzałowych w odstępach nie większych niż 10 m.

4.

Pomiary, o których mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane przez metaniarzy w celu wykrycia

miejsc możliwych wypływów metanu.

5.

zakres i częstotliwość dokonywania przez metaniarzy pomiarów, o których mowa w § 323

ust. 1, w dni wolne od pracy oraz w dniu wolnym od pracy na zmianie poprzedzającej

rozpoczęcie wykonywania robót są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

W przypadku wykonywania robót strzałowych, pomiary, o których mowa w § 323 ust. 1,

są dokonywane przez strzałowych pod stropem wyrobisk

1)

w przodkach oraz w strefie 10 m od miejsca wykonywania robót strzałowych

a)

przed rozpoczęciem wykonywania pracy,

b)

w trakcie wykonywania pracy - co dwie godziny,

c)

przed przystąpieniem do załadowania materiałów wybuchowych do otworów strzałowych,

d)

przed podłączeniem zapalników elektrycznych do linii strzałowej,

e)

po odpaleniu otworów strzałowych;

2)

w strefie 5 m od stanowiska strzałowego - przed podłączeniem zapalarki elektrycznej

do linii strzałowej.

2.

W pokładach zaliczonych do iii albo iV kategorii zagrożenia metanowego pomiary, o

których mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane przez strzałowych przed przystąpieniem

do ładowania otworów strzałowych nad obudową wyrobisk w strefie 50 m od miejsca wykonywania

robót strzałowych, w odstępach nie większych niż 10 m.

3.

W głębionych szybach lub szybikach pomiary, o których mowa w § 323 ust. 1, są dokonywane

przez strzałowych

1)

na dnie szybu i pod pomostem roboczym - przed rozpoczęciem wykonywania robót strzałowych

i strzelaniem;

2)

w strefie 5 m od stanowiska strzałowego - przed podłączeniem zapalarki do linii strzałowej.

W przypadku stwierdzenia nad obudową wyrobiska górniczego stężenia metanu w powietrzu

wynoszącego nie mniej niż 5%

1)

niezwłocznie wstrzymuje się roboty w wyrobisku;

2)

przeprowadza się dodatkowe pomiary w celu ustalenia rozmiarów nagromadzenia metanu

i miejsc jego wypływu;

3)

podejmuje się działania mające na celu likwidację zagrożenia.

zasady dokonywania pomiarów stężenia metanu w powietrzu za pomocą metanomierzy przenośnych

w wyrobiskach w polach metanowych przez osoby, o których mowa w § 323 ust. 1 pkt 1-5,

są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Przenośne metanomierze alarmujące stosuje się w pokładach zaliczonych do iii albo

iV kategorii zagrożenia metanowego

1)

w trakcie

a)

wiercenia otworów drenażowych oraz badawczych,

b)

likwidacji wyrobisk - w przypadku niestosowania automatycznych zabezpieczeń metanometrycznych;

2)

w miejscach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego lub osobę przez

niego wyznaczoną.

W zakładzie górniczym, w którym występuje zagrożenie metanowe, wyznacza się

1)

metaniarzy;

2)

osoby wyższego dozoru ruchu zakładu górniczego w dziale wentylacji tego zakładu, odpowiedzialne

za

a)

przeszkolenie metaniarzy w zakresie wykonywanych przez nich zadań,

b)

prawidłowość pracy wykonywanej przez metaniarzy,

c)

gospodarowanie metanomierzami przenośnymi i ich stan techniczny.

1.

W zakładzie górniczym eksploatującym złoża i ich pokłady zaliczone do ii-iV kategorii

zagrożenia metanowego organizuje się służbę

1)

dyspozytorską systemu gazometrycznego, w ramach służby dyspozytorskiej ruchu zakładu

górniczego, składającą się z dyspozytorów gazometrii, którzy

a)

zostali wyznaczeni przez kierownika ruchu zakładu górniczego,

b)

posiadają stwierdzone kwalifikacje osoby dozoru ruchu w zakładach górniczych;

2)

prowadzenia ruchu urządzeń systemu gazometrycznego, składającą się z osoby wyższego

dozoru ruchu zakładu górniczego, która

a)

odpowiada za stan techniczny tych urządzeń,

b)

posiada stwierdzone kwalifikacje osoby wyższego dozoru ruchu w zakładach górniczych

w specjalności elektrycznej-teletechnicznej i automatyki.

2.

W zakładzie górniczym, o którym mowa w ust. 1, stosującym mniej niż 20 metanomierzy

włączonych do systemu gazometrycznego, dopuszcza się pełnienie obowiązków dyspozytora

gazometrii przez dyspozytora ruchu zakładu górniczego.

3.

Organizacja, zadania i zakres działania służb, o których mowa w ust. 1, w tym rodzaje

zagrożeń monitorowanych przez służbę dyspozytorską systemu gazometrycznego, są określane

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Wyniki pomiarów stężenia metanu w powietrzu dokonywanych w systemie gazometrycznym

na bieżąco obserwuje się, analizuje oraz archiwizuje przez okres nie krótszy niż rok.

Prawidłowość umieszczenia czujników systemu gazometrycznego jest kontrolowana przez

1)

osoby dozoru ruchu oddziałowego - w oddziałach górniczych co najmniej raz na zmianie;

2)

metaniarzy - w wyrobiskach i w pomieszczeniach na powierzchni, w których może gromadzić

się metan, co najmniej raz na dobę w dni wykonywania pracy;

3)

konserwatorów systemu gazometrycznego - w miejscach, w których są umieszczone czujniki

tego systemu, z częstotliwością określoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Prawidłowość działania zabezpieczeń metanometrycznych kontroluje się za pomocą mieszanek

wzorcowych o stężeniu metanu większym o 0,2% od ustalonego progu zadziałania czujnika.

2.

Czas automatycznego wyłączenia zabezpieczanych urządzeń elektrycznych spod napięcia

określa się od momentu podania mieszanki wzorcowej do komory pomiarowej do momentu

ich wyłączenia.

W pobliżu przodka oraz w miejscach wyznaczonych przez osobę dozoru ruchu działu wentylacji

zakładu górniczego umieszcza się tablicę kontroli metanu.

Wyniki dokonanych pomiarów stężenia metanu w powietrzu są wpisywane przez

1)

przodowych - na tablicy kontroli metanu;

2)

strzałowych - w dziennikach strzałowych;

3)

metaniarzy - na tablicy kontroli metanu, w dzienniku metaniarza i w książce metaniarza;

4)

osoby dozoru ruchu - na tablicy kontroli metanu, w notesach oraz w książce raportowej.

Kierownik działu wentylacji zakładu górniczego lub wyznaczona osoba wyższego dozoru

ruchu działu wentylacji zakładu górniczego zapoznają się raz na dobę z

1)

danymi pomiarowymi systemu gazometrycznego;

2)

wynikami dokonanych pomiarów stężenia metanu w powietrzu wpisanymi w książce metaniarza.

1.

W przypadku wzrostu zagrożenia gazowego w zakładzie górniczym opracowuje się program

profilaktyki zagrożenia gazowego.

2.

Program, o którym mowa w ust. 1, jest opracowywany przez kierownika działu wentylacji

zakładu górniczego i zatwierdzany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

W zakładach górniczych eksploatujących pokłady zaliczone do iV kategorii zagrożenia

metanowego stosuje się odmetanowanie górotworu.

2.

W trakcie drążenia kombajnami kamiennych wyrobisk korytarzowych w mało rozpoznanych

partiach złóż w skałach porowatych w polu metanowym iV kategorii zagrożenia metanowego,

odmetanowanie górotworu stosuje się, jeżeli

1)

ciśnienie metanu w wyprzedzających otworach kontrolnych o długości nie mniejszej niż

10 m wynosi nie mniej niż 0,5 kPa;

2)

wydzielanie metanu ze skał, w zależności od ich porowatości, wynosi nie mniej niż

0,5 m

3.

W przypadkach uzasadnionych analizą stanu warunków wentylacyjno-metanowych i prognozą

metanowości odmetanowania górotworu nie stosuje się, pod warunkiem przestrzegania

warunków gwarantujących bezpieczeństwo pracy i ruchu zakładu górniczego, ustalonych

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

W trakcie odmetanowania górotworu metan odprowadza się rurociągami metanowymi na powierzchnię

lub do wyrobisk z prądem powietrza odprowadzanego do szybu wydechowego, przy zachowaniu

dopuszczalnego stężenia metanu w powietrzu, na warunkach określonych przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

Rurociągi metanowe buduje się, wyposaża, poddaje próbom szczelności i oznakowuje się

w sposób określony w Polskiej Normie dotyczącej rurociągów odmetanowania w górnictwie.

1.

Niedopuszczalne jest budowanie rurociągów metanowych w

1)

szybach wdechowych;

2)

wyrobiskach z elektryczną trakcją przewodową.

2.

Budowanie rurociągów metanowych w wyrobiskach pochyłych z układem transportu jest

dopuszczalne pod warunkiem zastosowania zabezpieczeń przed uszkodzeniem tych rurociągów.

1.

Uszkodzenie rurociągu metanowego niezwłocznie

1)

zgłasza się do dyspozytora ruchu zakładu górniczego;

2)

usuwa się.

2.

Przed przystąpieniem do naprawy uszkodzonego rurociągu metanowego, w tym wymiany zasuwy

lub innego elementu, rurociąg ten zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający wypływ

metanu oraz zasysanie powietrza do tego rurociągu.

3.

W przypadku naprawy odcinka rurociągu metanowego metan z tego odcinka usuwa się za

pomocą wody lub sprężonego powietrza.

4.

Szczegółowy sposób wykonania naprawy rurociągu metanowego, w zależności od lokalnych

warunków i rodzaju uszkodzenia, jest określany przez osobę dozoru ruchu służby odmetanowania

zakładu górniczego.

1.

Stację odmetanowania lokalizuje się na powierzchni.

2.

Lokalizowanie stacji odmetanowania w wyrobisku podziemnym jest dopuszczalne w przypadkach

uzasadnionych ograniczonym zakresem lub przejściowym okresem stosowania odmetanowania.

1.

Ujęcie metanu lub grupę sąsiednich otworów metanowych wyposaża się w urządzenia

1)

umożliwiające

a)

pomiary ilości, ciśnienia i składu gazu,

b)

regulację ciśnienia gazu,

c)

zamknięcie wypływu gazu;

2)

odwadniające.

2.

W urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, nie wyposaża się prowizorycznych

ujęć metanu.

1.

Przed rozpoczęciem eksploatacji ujęcia metanu dokonuje się pomiarów

1)

stężenia metanu w gazie;

2)

ciśnienia gazu.

2.

Pomiarów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie wykonuje się w prowizorycznych ujęciach

metanu.

3.

Wyniki pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokumentuje się.

W celu sprawdzenia prawidłowości działania urządzeń wytwarzających podciśnienie w

stacji odmetanowania przeprowadza się ruch próbny bez pobierania metanu przez 72 godziny.

Napełniane gazem instalacji gazowej stacji odmetanowania oraz rurociągów metanowych

jest dopuszczalne po sprawdzeniu ich szczelności.

1.

Stężenie metanu w gazie odprowadzanym do rurociągów metanowych wynosi nie mniej niż

30%.

2.

Jeżeli stężenie metanu w zbiorczym rurociągu metanowym wynosi mniej niż 30%, w przypadkach

uzasadnionych warunkami bezpieczeństwa i za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego,

dopuszcza się odprowadzanie do rurociągów metanowych gazu o stężeniu metanu wynoszącym

nie mniej niż 20%.

1.

Urządzenia stacji odmetanowania utrzymuje się w ciągłym ruchu.

2.

Urządzenia umożliwiające rezerwowe wytwarzanie podciśnienia w stacji odmetanowania

utrzymuje się w sposób pozwalający na ich uruchomienie w ciągu 10 minut.

3.

Urządzenia wytwarzające podciśnienie w stacji odmetanowania zatrzymuje się w przypadku

1)

stężenia metanu w zbiorczym rurociągu metanowym mniejszego niż 30% lub

2)

przekroczenia przez temperaturę gazu wartości dopuszczalnej dla stosowanych urządzeń.

4.

W przypadku uszkodzenia urządzenia, które wyłącza automatycznie stację odmetanowania

przy spadku stężenia metanu w rurociągu metanowym do wartości mniejszej niż 30%, prowadzenie

ruchu stacji odmetanowania jest dopuszczalne, jeżeli

1)

stężenie metanu w rurociągu metanowym wynosi nie mniej niż 40%;

2)

pomiary stężenia metanu w rurociągu metanowym są wykonywane co pół godziny, a ich

wyniki są odnotowywane w książce kontroli stacji odmetanowania.

1.

W przypadku uszkodzenia urządzeń odmetanowania lub przerwania odmetanowania niezwłocznie

1)

powiadamia się o tym dyspozytora ruchu zakładu górniczego;

2)

podejmuje się odpowiednie prace dla usunięcia tego uszkodzenia;

3)

przeprowadza się szczegółową kontrolę stanu zagrożenia metanowego w wyrobiskach.

2.

W przypadku awaryjnego zatrzymania ruchu stacji odmetanowania niezwłocznie powiadamia

się o tym kierownika ruchu zakładu górniczego lub pełniącą dyżur osobę kierownictwa

ruchu zakładu górniczego.

3.

Planowe zatrzymanie ruchu stacji odmetanowania oraz zatrzymanie odmetanowania w części

zakładu górniczego jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego,

który określa sposób zabezpieczenia przed zagrożeniem metanowym w wyrobiskach w okresie

przerwania odmetanowania.

W przypadku zatrzymania ruchu stacji odmetanowania, po wytworzeniu się nadciśnienia

w rurociągach metanowych, gaz płynący tymi rurociągami z wyrobisk kieruje się niezwłocznie

do atmosfery.

1.

Bieżące kontrole odmetanowania przeprowadza się raz na dobę przez pomiar

1)

stężenia metanu i ciśnienia - wykonywany za tamami izolacyjnymi z przestrzeni podłączonej

do rurociągów metanowych;

2)

parametrów gazu w rurociągach metanowych - wykonywany w miejscach wyznaczonych przez

osobę wyższego dozoru ruchu służby odmetanowania zakładu górniczego.

2.

Okresowe kontrole odmetanowania przeprowadza się raz w miesiącu przez

1)

dokonywanie pomiarów ciśnienia, ilości gazu i procentowego stężenia metanu w odcinkach

pomiarowych rurociągu;

2)

kontrolę

a)

zamkniętych otworów metanowych w celu określenia ich przydatności do eksploatacji,

b)

stanu technicznego urządzeń odmetanowania.

3.

zakres przeprowadzania kontroli odmetanowania w dni wolne od pracy jest określany

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Stan techniczny powierzchniowych urządzeń odmetanowania oraz podziemnych stacji odmetanowania

jest kontrolowany i dokumentowany raz w miesiącu przez osobę wyższego dozoru ruchu

służby odmetanowania zakładu górniczego i osobę wyższego dozoru ruchu działu energomechanicznego

zakładu górniczego.

1.

Budynek stacji odmetanowania

1)

lokalizuje się w odległości nie mniejszej niż 20 m od zabudowań technicznych lub mieszkalnych;

2)

wykonuje się z materiałów niepalnych.

2.

W budynku stacji odmetanowania

1)

konstrukcję stropu i dachu wykonuje się w sposób uniemożliwiający gromadzenie się

metanu pod stropem;

2)

dach części znajdującej się nad pomieszczeniami zagrożonymi wybuchem jest lekkiej

konstrukcji, w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

(Dz. U. z 2016 r. poz. 290, 961, 1165, 1250 i 2255);

3)

drzwi i okna otwierają się na zewnątrz;

4)

ściany oddzielające pomieszczenie zagrożone wybuchem od innych pomieszczeń są odporne

na parcie o wartości nie większej niż 15 kPa;

5)

podłogi w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem wykonuje się z materiałów nieiskrzących

i trudno palnych.

3.

Przepisu ust. 2 pkt 2 nie stosuje się do pomieszczenia, w którym łączna powierzchnia

urządzeń odciążających, w szczególności przepon, klap oraz otworów oszklonych szkłem

zwykłym, jest większa niż 0,065 m

W stacji odmetanowania

1)

kanały i studzienki z czynną instalacją gazową nakrywa się w sposób uniemożliwiający

gromadzenie się w nich metanu;

2)

budynek i urządzenia ogrzewa się ogrzewaniem parowym lub wodnym;

3)

koniec rury odprowadzającej gaz z

a)

rurociągów odmetanowania do atmosfery - wyprowadza się na wysokość nie mniejszą niż

3 m od najwyższego punktu budynku,

b)

aparatury kontrolno-pomiarowej - wyprowadza się na wysokość nie mniejszą niż 1,5 m

od najwyższego punktu budynku.

Budynek stacji odmetanowania oraz zainstalowane urządzenia zabezpiecza się instalacją

odgromową.

1.

Pomieszczenia stacji odmetanowania niemające instalacji gazowej i bezpośredniego połączenia

z pomieszczeniami zagrożonymi wybuchem można zaliczyć w trybie odrębnych przepisów

do pomieszczeń (stref) niezagrożonych wybuchem.

2.

Pomieszczenie stacji odmetanowania, w którym jest zainstalowana aparatura kontrolno-pomiarowa

i zabezpieczająca, można uznać za pomieszczenie - strefę niezagrożoną wybuchem, jeżeli

przewietrzanie tego pomieszczenia za pomocą urządzeń wentylacyjnych w sposób ciągły

zapewnia nie mniej niż 10-krotną wymianę powietrza w ciągu godziny.

1.

Teren stacji odmetanowania ogradza się. Odległość ogrodzenia od budynku lub zainstalowanych

urządzeń wynosi nie mniej niż 4 m.

2.

Wejścia i wjazdy na teren stacji odmetanowania

1)

oznakowuje się tablicami, na których umieszcza się napis zakazujący wstępu osobom

nieupoważnionym;

2)

wyposaża się w urządzenia sygnalizacji przywoławczej.

Podziemną stację odmetanowania wyposażoną w urządzenia o napędzie elektrycznym lokalizuje

się w oddzielnym wyrobisku, przewietrzanym niezależnym prądem powietrza.

inżektorową stację odmetanowania wykorzystuje się do odmetanowania wyłącznie w celu

zapewnienia dodatkowego odprowadzenia metanu z rejonu, w którym prowadzi się odmetanowanie.

inżektorową stację odmetanowania o napędzie pneumatycznym umieszcza się w wyrobisku

przewietrzanym prądem powietrza wytwarzanym przez wentylator główny.

Metan z podziemnej stacji odmetanowania kieruje się do prądu powietrza płynącego najkrótszą

możliwą drogą do szybu wentylacyjnego.

Do stopnia „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu zalicza się

1)

pomieszczenia urządzeń do wytwarzania depresji i transportu gazu w rurociągach metanowych,

2)

wyrobiska

a)

z metanowymi rurociągami tłocznymi,

b)

przewietrzane prądem powietrza

- do których jest skierowany metan z podziemnej stacji odmetanowania.

Wejście do stacji odmetanowania zabezpiecza się i oznakowuje tablicami, na których

umieszcza się napis zakazujący wstępu osobom nieupoważnionym.

1.

W celu wytworzenia depresji i transportu gazu w rurociągach metanowych w stacji odmetanowania

stosuje się

1)

inżektory;

2)

pompy próżniowe;

3)

dmuchawy;

4)

sprężarki.

2.

Stosowanie sprzęgieł ciernych i przekładni pasowych do przenoszenia napędu w urządzeniach

odmetanowania jest niedopuszczalne.

1.

Stację odmetanowania wyposaża się w

1)

urządzenia umożliwiające

a)

dokonywanie pomiarów

-

stężenia metanu w gazie,

-

stężenia metanu w pomieszczeniach stacji odmetanowania,

-

ciśnienia, ilości oraz temperatury ujmowanego gazu,

b)

odłączenie stacji odmetanowania od rurociągów ssących i tłoczących,

c)

regulację ciśnienia gazu po stronie ssącej,

d)

kierowanie gazu z rurociągów metanowych do atmosfery lub wyrobiska, umożliwiające

odprowadzenie gazu w przypadku przerwy w ruchu stacji odmetanowania,

e)

sygnalizowanie u dyspozytora ruchu zakładu górniczego, że stacja odmetanowania została

wyłączona z ruchu,

f)

automatyczne wyłączenie ruchu stacji odmetanowania w przypadku, gdy stężenie metanu

w rurociągu metanowym wynosi mniej niż 30%;

2)

przerywacz płomieni w rurociągu metanowym

a)

doprowadzającym gaz do stacji,

b)

odprowadzającym gaz do atmosfery;

3)

łączność telefoniczną z dyspozytorem ruchu zakładu górniczego.

2.

Stację odmetanowania o napędzie elektrycznym wyposaża się dodatkowo w urządzenia umożliwiające

1)

rezerwowe wytwarzanie podciśnienia w stacji odmetanowania;

2)

rejestrację ciśnienia gazu po stronie ssącej i tłoczącej;

3)

wyłączenie z ruchu sprężarki w przypadku zmniejszenia się ilości wody chłodzącej poniżej

wartości granicznej;

4)

dokonywanie pomiarów temperatury

a)

sprężonego gazu przed jego ochłodzeniem,

b)

wody chłodzącej;

5)

sygnalizację za pomocą sygnalizacji świetlnej i akustycznej wyłączenia z ruchu urządzeń

wytwarzających podciśnienie w stacji odmetanowania.

W inżektorowych stacjach odmetanowania nie stosuje się przerywaczy płomieni w rurociągach

metanowych.

W inżektorowych stacjach odmetanowania jest dopuszczalne stosowanie zamiast

1)

automatycznych - ręcznych urządzeń do wyłączania z ruchu stacji odmetanowania w przypadku,

gdy stężenie metanu w gazie wynosi mniej niż 30%, pod warunkiem dokonywania pomiarów

stężenia metanu w gazie i kontroli ruchu stacji co 2 godziny;

2)

rejestracji stężenia metanu w gazie - dokonywanie pomiarów stężenia metanu w gazie

wykonywanych co 2 godziny, których wyniki wpisuje się do książki kontroli ruchu stacji;

3)

sygnalizacji wyłączenia z ruchu stacji do dyspozytora - bezpośredniej łączności ze

stacji do dyspozytora zakładu górniczego przy zapewnieniu stałej obsługi stacji.

1.

W przypadku nowo zainstalowanych urządzeń w stacji odmetanowania

1)

dokonuje się ich odbioru technicznego;

2)

wykonuje się próbę ich szczelności;

3)

bada się prawidłowość działania aparatury zabezpieczającej i kontrolno-pomiarowej.

2.

W celu sprawdzenia prawidłowości działania nowo zainstalowanych urządzeń w stacji

odmetanowania przeprowadza się, przez 72 godziny, ruch próbny tych urządzeń bez pobierania

metanu.

Granice pól zagrożenia wyrzutami gazów i skał obejmują

1)

złoże, pokład lub ich części zaliczone do kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał;

2)

wyrobiska, w których skutki wyrzutu gazów i skał lub nagłego wypływu gazów mogą stworzyć

zagrożenie jednym z tych zjawisk, w tym wyrobiska, którymi są odprowadzane gazy po

zaistniałym wyrzucie oraz w których może dojść do zaburzenia przewietrzania w wyniku

zaistniałego wyrzutu.

W zakładach górniczych eksploatujących złoże w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów

i skał, organizuje się i wyposaża służbę do spraw zapobiegania zagrożeniom wyrzutami

gazów i skał.

1.

Pracowników wykonujących pracę w polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał zapoznaje

się z aktualnym stanem zagrożenia wyrzutami gazów i skał, jego objawami oraz zasadami

postępowania w przypadku wystąpienia objawów lub faktycznego wyrzutu gazów i skał.

2.

Rozpoznawanie i prognozowanie stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał, prowadzenie

robót górniczych w warunkach występowania zagrożenia wyrzutami gazów i skał oraz zwalczanie

tego zagrożenia wykonuje się w sposób określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

analiza stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał jest dokonywana przez kierownika ruchu

zakładu górniczego nie rzadziej niż co 12 miesięcy na podstawie opinii zespołu, o

którym mowa w § 240 ust. 2.

1.

W pokładach węgla niezaliczonych do poszczególnych kategorii zagrożenia wyrzutami

gazów i skał, w których metanonośność jest większa niż 4,5 m4/Mg czystej substancji węglowej, dokonuje się pomiarów zwięzłości węgla i intensywności

desorpcji metanu.

2.

Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się

1)

po udostępnieniu pokładu;

2)

w wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla w odstępach nie większych

niż 200 m;

3)

w rejonach występowania zaburzeń geologicznych.

3.

Drążenie wyrobiska wstrzymuje się w przypadku stwierdzenia

1)

wskaźnika zwięzłości węgla mniejszego niż 0,3 lub

2)

intensywności desorpcji metanu większej niż 1,2 kPa.

4.

Drążenie wyrobiska, o którym mowa w ust. 3, wstrzymuje się do czasu określenia przez

kierownika ruchu zakładu górniczego warunków bezpiecznego prowadzenia robót górniczych.

1.

W wyrobiskach korytarzowych kamiennych, w których odległość czoła przodka do udostępnionego

pokładu węgla wynosi nie mniej niż 3 m, dokonuje się pomiaru intensywności desorpcji

metanu w pokładzie.

2.

W przypadku stwierdzenia intensywności desorpcji metanu większej niż 1,2 kPa, drążenie

wyrobiska wstrzymuje się do czasu określenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego

warunków bezpiecznego prowadzenia robót górniczych.

1.

W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do i kategorii

zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się pomiarów

1)

zwięzłości węgla;

2)

intensywności desorpcji metanu.

2.

Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się w

1)

odstępach nie większych niż 100 m;

2)

rejonach zaburzeń geologicznych.

1.

W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do ii kategorii

zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się pomiarów

1)

zwięzłości węgla;

2)

intensywności desorpcji metanu;

3)

ilości zwiercin.

2.

Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się z wyprzedzeniem zakładanego postępu

przodka w

1)

odstępach nie większych niż 50 m;

2)

rejonach zaburzeń geologicznych.

1.

W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do iii kategorii

zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się pomiarów

1)

zwięzłości węgla;

2)

intensywności desorpcji metanu;

3)

ilości zwiercin.

2.

Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się nie rzadziej niż raz na dobę w dniach,

w których jest prowadzone drążenie wyrobiska z wyprzedzeniem zakładanego postępu przodka.

1.

W wyrobiskach korytarzowych drążonych w nienaruszonych robotami eksploatacyjnymi częściach

złoża w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami gazów i skał wykonuje się pomiary

1)

metanonośności;

2)

zwięzłości węgla;

3)

intensywności desorpcji metanu;

4)

własności sorpcyjnych;

5)

zawartości części lotnych w węglu.

2.

Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się w odstępach nie większych niż 50 m.

3.

Kryteria oceny stanu zagrożenia wyrzutami gazu i skał na podstawie własności sorpcyjnych

i zawartości części lotnych w węglu są określane przez rzeczoznawcę.

Szczegółowy zakres wykonywanych pomiarów oraz postępowania w przypadku przekroczenia

dopuszczalnych wartości parametrów wyrzutowych, o których mowa w § 377-380, jest określany

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Odstąpienie od wykonywania pomiarów, o których mowa w § 377-380, jest dopuszczalne

za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, wydaną na podstawie opinii zespołu,

o którym mowa w § 240 ust. 2.

1.

W przypadku stwierdzenia na podstawie wyników pomiarów, o których mowa w § 375 ust.

1, intensywności desorpcji metanu większej niż 1,2 kPa, wykonuje się dodatkowe pomiary

1)

intensywności desorpcji metanu;

2)

ilości zwiercin;

3)

wskaźnika zwięzłości węgla pobranego z najmniej zwięzłej warstwy w czole przodka.

2.

Dodatkowe pomiary, o których mowa w ust. 1, wykonuje się nie rzadziej niż raz na dobę

w dniach, w których jest prowadzone drążenie wyrobiska.

3.

Dodatkowe pomiary, o których mowa w ust. 1, nie wykonuje się w przypadku stwierdzenia

w trzech kolejnych pomiarach intensywności desorpcji metanu nie większej niż 1,2 kPa.

1.

W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do iii kategorii

zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się kontrolnych pomiarów intensywności

desorpcji metanu i ilości zwiercin w otworach badawczych w przypadku wystąpienia

1)

innych objawów zagrożenia, w szczególności zmiany struktury węgla, nagłego wypływu

metanu, wydmuchu gazu oraz zwiercin z otworu;

2)

uskoku lub strefy zaburzeń geologicznych przerywających ciągłość pokładu - w odległości

nie mniejszej niż 4 m przed zaburzeniem, w zaburzeniu oraz 4 m za zaburzeniem.

2.

Długość otworów badawczych wynosi nie mniej niż 6 m.

3.

W przypadku dokonywania pomiarów intensywności desorpcji metanu i ilości zwiercin

w zawodnionym górotworze, długość otworów badawczych może być mniejsza niż określona

w ust. 2.

Warunki drążenia wyrobiska kamiennego na odcinku 3 m przed pokładem zagrożonym wyrzutami

gazów i skał oraz sposób otwarcia pokładu są określane przez kierownika ruchu zakładu

górniczego na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.

1.

W celu zbadania zalegania skał w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami gazów i skał,

w wyrobiskach korytarzowych drążonych równolegle do uskoku, w nasunięciach o zrzucie

większym od grubości pokładu lub sfałdowania, wykonuje się otwory rozpoznawcze w kierunku

zaburzenia.

2.

Otwory rozpoznawcze, o których mowa w ust. 1, wykonuje się w odstępach nie mniejszych

niż 50 m.

W celu bieżącego rozpoznawania zagrożenia wyrzutami gazów i skał w wyrobiskach korytarzowych

w pokładach zaliczonych do iii albo iV kategorii zagrożenia metanowego drążonych kombajnami,

wykonuje się otwory rozpoznawcze wyprzedzające czoło przodka nie mniej niż o

1)

10 m - w przypadku wyrobisk drążonych za pomocą kombajnów;

2)

4 m - w przypadku wyrobisk prowadzonych za pomocą materiałów wybuchowych.

1.

W przypadku stwierdzenia zaburzeń geologicznych w drążonych wyrobiskach w pokładach

zaliczonych do iii albo iV kategorii zagrożenia metanowego i zagrożonych wyrzutami

gazów i skał wykonuje się pomiary

1)

intensywności desorpcji metanu;

2)

wskaźnika zwięzłości węgla.

2.

Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się

1)

nie rzadziej niż raz na dobę;

2)

w okresie przechodzenia wyrobiska przez strefę zaburzeń.

Szczegółowy zakres wykonywania otworów i pomiarów w przypadkach, o których mowa w

§ 387 i § 388, jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Odstąpienie od wykonywania otworów i pomiarów w przypadkach, o których mowa w § 387

i § 388, jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, wydawaną

na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.

W przypadku napotkania w trakcie wykonywania otworu rozpoznawczego lub drążenia wyrobiska

korytarzowego w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami gazów i skał zaburzenia geologicznego

przerywającego ciągłość pokładu lub powodującego zmianę jego grubości

1)

wstrzymuje się drążenie wyrobiska;

2)

wykonuje się dodatkowe otwory badawcze na głębokość nie mniejszą niż 6 m.

1.

Ocenę stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał w ścianach prowadzonych w pokładach

zagrożonych wyrzutami gazów i skał dokonuje się na podstawie wyników pomiarów wykonywanych

w przodkach chodników przyścianowych.

2.

W przypadku wystąpienia w ścianie zaburzeń geologicznych przerywających ciągłość pokładu,

niestwierdzonych i niezbadanych wcześniej wyrobiskami przyścianowymi, kontrolę i ocenę

stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał w ścianie prowadzi się w sposób dostosowany

do lokalnych warunków i w zakresie wyznaczonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

1.

Przodki wyrobisk prowadzonych w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał lub udostępniających

te pokłady oraz miejsca określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego oznakowuje

się tablicami, na których umieszcza się wyniki pomiarów wskaźników zagrożenia wyrzutami

gazów i skał.

2.

Wyniki pomiarów, o których mowa w ust. 1, umieszcza się bezpośrednio po ich dokonaniu.

1.

W przypadku stwierdzenia w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał intensywności

desorpcji metanu wynoszącej

1)

nie mniej niż 1,2 i nie więcej niż 2,0 kPa włącznie, przy wskaźniku zwięzłości węgla

mniejszym niż 0,3 lub objętości zwiercin większej niż 4 dm

2)

więcej niż 2,0 kPa

- dalsze urabianie wstrzymuje się.

2.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1

1)

stosuje się metody zwalczania zagrożenia wyrzutami gazów i skał dostosowane do warunków

lokalnych;

2)

wyrobiska prowadzi się na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego

na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.

1.

W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał

urabianie kombajnami jest dopuszczalne w przypadku gdy

1)

intensywność desorpcji metanu wynosi

a)

nie więcej niż 1,2 kPa,

b)

nie mniej niż 1,2 i nie więcej niż 2,0 kPa włącznie przy wskaźniku zwięzłości węgla

większym od 0,3 i ilości zwiercin nie większej niż 4 dm

2)

w odległości 4 m przed i za czołem przodka nie występują zaburzenia geologiczne przerywające

ciągłość pokładu.

2.

Przodek chodnika drążonego kombajnem wyprzedza się otworem rozpoznawczym o długości

nie mniejszej niż 10 m.

3.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, kierownik ruchu zakładu górniczego może

zezwolić na urabianie kombajnem na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240

ust. 2.

W polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał stosuje się zabezpieczenia metanometryczne

z metanomierzami o działaniu ciągłym, których wyniki pomiarów rejestruje się w centrali

systemu gazometrycznego, wyłączające automatycznie zabezpieczane urządzenia elektryczne

w czasie nie dłuższym niż 15 s, liczonym od momentu pojawienia się w komorze pomiarowej

dowolnego zastosowanego metanomierza mieszanki metanowo-powietrznej o stężeniu o 0,2%

wyższym od ustalonego progu zadziałania danego metanomierza.

1.

W zakładzie górniczym eksploatującym pokłady węgla zagrożone wyrzutami gazów i skał

1)

dla nowo udostępnianej części złoża, gdy stwierdzona metanonośność wynosi nie mniej

niż 4,5 m4/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, opracowuje się prognozę zagrożenia

wyrzutowego;

2)

osoby przebywające w wyrobiskach wyposaża się w ucieczkowy sprzęt izolujący układ

oddechowy.

2.

Prognoza, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uwzględnia

1)

ocenę warunków górniczo-geologicznych, w szczególności tektonikę i dotychczasową eksploatację;

2)

wyniki oznaczeń gazonośności i zwięzłości węgla;

3)

sejsmiczność górotworu.

3.

Prognoza, o której mowa w ust. 1 pkt 1, jest opracowywana przez rzeczoznawcę.

1.

Wiercenie otworów badawczych w węglu w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał

wykonuje się wiertarkami obrotowymi.

2.

W przypadku stwierdzenia wydmuchu zwiercin i gazu, wiercenie otworów, o których mowa

w ust. 1, natychmiast przerywa się.

3.

W przypadku przerwania wiercenia otworów, o których mowa w ust. 1

1)

otworów tych nie pogłębia się;

2)

dalszy sposób postępowania jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego

na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.

Wiercenie wiertarkami udarowymi w kamieniu w przodkach kamienno-węglowych jest dopuszczalne

w przypadku

1)

niewykazywania przez pomiary przekroczeń wielkości wskaźników wyrzutowych;

2)

wyprzedzania calizny kamiennej przez caliznę węglową o nie mniej niż jeden zabiór.

1.

Otwór rozpoznawczy o średnicy większej niż 46 mm wykonywany w pokładach zaliczonych

do iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zabezpiecza się głowicą przeciwwyrzutową

lub w inny sposób, określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

Wiercenie otworu bez jego zabezpieczenia jest dopuszczalne w przypadku

1)

wycofania pracowników na odległość nie mniejszą niż 40 m od miejsca wiercenia;

2)

zastosowania zdalnego sterowania wiertnicy.

3.

Długość otworów, o których mowa w ust. 1, jest określana przez kierownika ruchu zakładu

górniczego na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.

1.

W zakładach górniczych wydobywających sól, w wyrobiskach korytarzowych drążonych w

złożu zagrożonym wyrzutami gazów i skał wykonuje się wyprzedzające otwory badawcze.

2.

W złożu soli lub ich częściach zaliczonym do

1)

i albo ii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - wykonuje się jeden wyprzedzający

otwór badawczy w osi wyrobiska;

2)

iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - wykonuje się dwa wyprzedzające otwory

badawcze przy lewym i prawym ociosie wyrobiska pod kątem 30° do osi wyrobiska.

3.

Otwory, o których mowa w ust. 1

1)

wykonuje się w czole przodka;

2)

są o długości większej o co najmniej 1 m od zabioru przy urabianiu przodka.

4.

W trakcie wykonywania otworów, o których mowa w ust. 1, obserwuje się zjawiska gazowe.

1.

W wyprzedzających otworach badawczych wykonywanych w wyrobiskach, o których mowa w

§ 401 ust. 1, dokonuje się pomiarów stężenia metanu i siarkowodoru.

2.

W przypadku stwierdzenia na podstawie wyników pomiarów, o których mowa w ust. 1, w

otworze badawczym

1)

występowania zjawisk gazowych, w szczególności wydmuchów gazów lub zwiercin,

2)

stężenia

a)

metanu większego niż 1% lub

b)

siarkowodoru większego niż 0,005%

- w pobliżu otworu wykonuje się nie mniej niż jeden otwór badawczy, w którym dokonuje

się pomiarów ciśnienia i intensywności wypływu gazu.

3.

Prowadzenie robót w przodku wstrzymuje się w przypadku stwierdzenia w otworze badawczym

1)

ciśnienia gazu większego niż 20 kPa lub

2)

intensywności wypływu gazu większej niż 0,5 dm

4.

Wstrzymanie prowadzenia robót w przodku, o którym mowa w ust. 3, następuje do czasu

określenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego warunków bezpiecznego prowadzenia

robót górniczych.

1.

Warunki i zakres prowadzenia mechanicznego urabiania w złożu soli zagrożonym wyrzutami

gazów i skał są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2.

W wyrobiskach prowadzonych w złożu, o którym mowa w ust. 1, roboty strzałowe wykonuje

się metodą centralnego strzelania, po wycofaniu pracowników ze strefy zagrożenia skutkami

wyrzutu.

Wiercenie otworów wielkośrednicowych w złożu soli zaliczonym do ii albo iii kategorii

zagrożenia wyrzutami gazów i skał prowadzi się na podstawie dokumentacji technicznej,

zatwierdzanej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

W złożu soli zaliczonym do iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał stosuje

się zabezpieczenia metanometryczne z metanomierzami o działaniu ciągłym, których wyniki

pomiarów rejestruje się w centrali systemu gazometrycznego, wyłączające automatycznie

zabezpieczane urządzenia elektryczne w czasie nie dłuższym niż 15 s, liczonym od momentu

pojawienia się w komorze pomiarowej dowolnego zastosowanego metanomierza mieszanki

metanowo-powietrznej o stężeniu o 0,2% wyższym od ustalonego progu zadziałania danego

metanomierza.

W zakładach górniczych wydobywających sól, osoby przebywające w polach zagrożonych

wyrzutami gazów i skał wyposaża się w ucieczkowy sprzęt izolujący układ oddechowy.

1.

W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, w wyrobiskach udostępniających

i przygotowawczych wykonuje się wyprzedzające otwory rozpoznawcze w

1)

i kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - nie mniej niż dwa otwory wyprzedzające

o nie najmniej niż 15 m czoło przodka lub wiązki przodków;

2)

ii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - nie mniej niż dwa otwory wyprzedzające

o nie najmniej niż 15 m czoło przodka lub wiązki przodków oraz dodatkowo nie mniej

niż jeden otwór wykonany według ustaleń kierownika działu górniczego zaopiniowanych

przez zespół, o którym mowa w § 240 ust. 2.

2.

W przypadku stwierdzenia w otworze ciśnienia gazu większego od 2 MPa lub intensywności

wypływu gazu większej od 500 dm

3.

W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, w polach eksploatacyjnych zaliczonych

do i i ii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał wykonuje się wyprzedzające otwory

rozpoznawcze, dołowe badania sejsmiczne lub inne.

4.

zakres wierceń badawczych dla rozpoznania zagrożenia wyrzutami gazów i skał w przyszłych

polach eksploatacyjnych, oraz zakres dodatkowych badań określa kierownik ruchu zakładu

górniczego po zasięgnięciu opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.

5.

W przypadku wzrostu zagrożenia gazogeodynamicznego charakteryzującego się występowaniem

w otworze badawczym stężenia metanu powyżej 5% oraz stwierdzonym ciśnieniem gazu w

otworze większym od 2 MPa lub intensywnością wypływu gazu większą od 500 dm

W zakładach górniczych mających podziemne wyrobiska górnicze wykonane w pokładach

węgla kamiennego lub brunatnego organizuje się służbę do zwalczania zagrożenia wybuchem

pyłu węglowego.

1.

Badania pokładu węgla lub jego części pod względem zagrożenia wybuchem pyłu węglowego

wykonuje się niezwłocznie po wykonaniu w pokładzie węgla

1)

300 m wyrobisk w przestrzeniach nieobjętych granicami pola metanowego;

2)

500 m wyrobisk w polach metanowych.

2.

Badania wyrobisk lub ich części poza pokładami węgla pod względem zagrożenia wybuchem

pyłu węglowego wykonuje się w trakcie

1)

ich drążenia;

2)

przy zmianie warunków, które mogą mieć wpływ na ilość gromadzącego się w nich pyłu

kopalnianego.

3.

Uznanie pokładu za niezagrożony wybuchem pyłu węglowego wymaga wykonania badań i uzyskania

opinii rzeczoznawcy.

4.

Kierownik ruchu zakładu górniczego może zaliczyć pokłady węgla lub ich części albo

wyrobiska lub ich części poza pokładami węgla do klasy B zagrożenia wybuchem pyłu

węglowego bez konieczności wykonywania badań, o których mowa w ust. 1 i 2.

1.

W zakładzie górniczym, o którym mowa w § 408

1)

badania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego w celu klasyfikacji pokładów węgla oraz

określenia zagrożenia w wyrobiskach górniczych, w tym szybach lub szybikach, są wykonywane

przez rzeczoznawcę;

2)

stosuje się środki zapobiegające powstawaniu pyłu węglowego;

3)

gromadzący się pył węglowy

a)

neutralizuje się,

b)

usuwa się po uprzednim pozbawieniu go lotności.

2.

Stan i skuteczność stosowanych środków ochrony przed niebezpieczeństwem wybuchu pyłu

węglowego kontroluje się.

1.