Ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

Ustawa określa organy właściwe do spraw restytucji dóbr kultury prowadzonej przez

Rzeczpospolitą Polską na jej terytorium i za granicą, postępowanie z dobrami kultury

wyprowadzonymi z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także

organy właściwe do spraw restytucji prowadzonej w stosunku do dóbr kultury znajdujących

się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez państwa obce i cudzoziemców oraz

postępowanie w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem prawa z terytorium

państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż Rzeczpospolita Polska.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

dobro kultury - zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm., rzecz ruchomą niebędącą zabytkiem, a także ich części składowe lub zespoły, których

zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na ich wartość artystyczną, historyczną

lub naukową, lub ze względu na ich znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego;

2)

restytucja dobra kultury prowadzona przez Rzeczpospolitą Polską - działania podejmowane

przez organy państwa lub inne jednostki sektora finansów publicznych w celu odzyskania,

w tym zwrotu, dobra kultury utraconego przez obywatela polskiego, osobę prawną lub

przez jednostkę organizacyjną mającą siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

lub przez podmiot utworzony na podstawie prawa państwa obcego prowadzący działalność

w zakresie ochrony lub upowszechniania polskiego dziedzictwa narodowego, lub dobra

kultury znajdującego się w chwili utraty lub w późniejszym czasie na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, jak również w stosunku do którego Rzeczpospolita Polska uprawniona jest

do żądania jego zwrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie prawa

międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej lub prawa krajowego państw obcych, lub dobra

kultury, które zostało wyprowadzone z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z naruszeniem

prawa;

3)

dobro kultury wyprowadzone z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

- dobro kultury

a)

które zostało przemieszczone poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek II

wojny światowej lub w związku z nią,

b)

którego wywóz nastąpił z naruszeniem obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej przepisów

regulujących wywóz za granicę rzeczy będących w rozumieniu tych przepisów zabytkami,

wykopaliskami lub znaleziskami, dziełami sztuki plastycznej albo przedmiotami o wartości

artystycznej, historycznej lub kulturalnej, dobrami kultury, materiałami archiwalnymi,

muzealiami lub materiałami bibliotecznymi, niezależnie od czasu, kiedy wywóz nastąpił,

c)

którego wywóz nastąpił w następstwie kradzieży lub przywłaszczenia,

d)

którego wywóz nastąpił z naruszeniem rozporządzenia Rady (WE) nr 116/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie wywozu dóbr

kultury

(Dz. Urz. UE L 39 z 10.02.2009, str. 1),

e)

którego wywóz czasowy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nastąpił zgodnie z prawem,

jednakże nie zostało ono przywiezione z powrotem w terminie lub jeżeli naruszone zostały

inne warunki jego czasowego wywozu;

4)

narodowe dobro kultury RP

a)

zabytek, o którym mowa w art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, albo

b)

zabytek, o którym mowa w art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, niebędący zabytkiem, o którym mowa w lit. a, albo

c)

materiał archiwalny wchodzący w skład narodowego zasobu archiwalnego, o którym mowa

w art. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1506 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 1086), albo

d)

rzecz niebędącą zabytkiem, o ile jest wpisana do inwentarza muzealiów w muzeach będących

instytucjami kultury w rozumieniu art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu

działalności kulturalnej

(Dz. U. z 2017 r. poz. 862), albo

e)

materiał biblioteczny niebędący zabytkiem, zaliczany do narodowego zasobu bibliotecznego,

o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach

(Dz. U. z 2012 r. poz. 642 i 908, z 2013 r. poz. 829 oraz z 2017 r. poz. 60 i 1086);

5)

zagraniczne narodowe dobro kultury - sklasyfikowane lub zdefiniowane przez państwo

członkowskie Unii Europejskiej inne niż Rzeczpospolita Polska, na podstawie ustawodawstwa

tego państwa lub obowiązujących w nim procedur administracyjnych, jako narodowe dobro

kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej w rozumieniu art.

36 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

6)

zbiory publiczne - ogół zabytków i innych dóbr kultury stanowiących własność

a)

Skarbu Państwa,

b)

jednostek sektora finansów publicznych,

c)

organizacji pozarządowych oraz podmiotów, o których mowa odpowiednio w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego

i o wolontariacie

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 60 i 573), realizujących zadania publiczne w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury

i dziedzictwa narodowego,

d)

innych podmiotów wykorzystujących środki publiczne lub dysponujących tymi środkami

w okresie obowiązywania niniejszej ustawy, lub też dysponujących zabytkami lub innymi

dobrami kultury, które są lub były w tym okresie utrzymywane, pośrednio lub bezpośrednio,

w tym przez zabezpieczanie lub opracowywanie, ze środków publicznych;

7)

system IMI - dostosowany do obszaru zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem

prawa z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej moduł elektronicznego

systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1024/2012 z dnia 25 października

2012 r. w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem systemu wymiany informacji

na rynku wewnętrznym i uchylającym decyzję Komisji 2008/49/WE („rozporządzenie w sprawie

IMI”)

(Dz. Urz. UE L 316 z 14.11.2012, str. 1, z późn. zm.;

8)

zwrot dobra kultury - wydanie dobra kultury wraz z przemieszczeniem go na terytorium

państwa dochodzącego zwrotu.

1.

Organem właściwym do spraw restytucji dóbr kultury prowadzonej przez Rzeczpospolitą

Polską, w tym zwrotu narodowych dóbr kultury RP wyprowadzonych z naruszeniem prawa

z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz do spraw restytucji dóbr kultury prowadzonej

przez państwo obce lub cudzoziemców, w tym zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem

prawa z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż Rzeczpospolita

Polska, zwanego dalej „państwem Unii Europejskiej”, lub innego państwa obcego, jest

minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1)

reprezentuje Rzeczpospolitą Polską przed organami i sądami państw obcych, w tym państw

Unii Europejskiej, a także wobec cudzoziemców, zagranicznych osób prawnych i jednostek

organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, w sprawach dotyczących restytucji dóbr

kultury, w tym zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem prawa z terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej;

2)

reprezentuje Skarb Państwa w sprawach dotyczących restytucji dóbr kultury na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej z zachowaniem zasad zastępstwa Skarbu Państwa, o których

mowa w ustawie z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz. U. poz. 2261);

3)

występuje w postępowaniach cywilnych, karnych i w sprawach o przestępstwa skarbowe,

administracyjnych, sądowoadministracyjnych, a także w postępowaniach w sprawach o

wykroczenia i wykroczenia skarbowe, związanych z restytucją dóbr kultury, w tym zwrotem

dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

na zasadach przewidzianych w odrębnych ustawach;

4)

prowadzi działania w celu odnalezienia dóbr kultury podlegających restytucji, w tym

dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

oraz zabezpiecza je po ich zwrocie;

5)

współpracuje z właściwymi organami państw Unii Europejskiej oraz wspiera prowadzenie

wzajemnych konsultacji w sprawach zwrotu dóbr kultury na terytoria państw Unii Europejskiej;

6)

przekazuje Komisji Europejskiej co 5 lat sprawozdanie dotyczące wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/60/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie

zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego,

zmieniającej rozporządzenie (UE) nr 1024/2012

(Dz. Urz. UE L 159 z 28.05.2014, str. 1, z późn. zm..

1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego jest koordynatorem

IMI i właściwym organem w rozumieniu art. 5 lit. e i f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1024/2012

z dnia 25 października 2012 r. w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem

systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym i uchylającego decyzję Komisji 2008/49/WE

(„rozporządzenie w sprawie IMI”).

2.

Właściwymi organami w rozumieniu art. 5 lit. f rozporządzenia, o którym mowa w ust.

1, są

1)

minister właściwy do spraw zagranicznych;

2)

Prokurator Generalny;

3)

Komendant Główny Policji;

4)

Komendant Główny Straży Granicznej;

5)

Szef Krajowej Administracji Skarbowej;

6)

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych;

7)

Dyrektor Biblioteki Narodowej.

3.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz organy, o

których mowa w ust. 2, wykorzystują system IMI w celu zapewnienia współpracy i prowadzenia

wzajemnych konsultacji z właściwymi organami państw Unii Europejskiej, w tym do rozpowszechniania

istotnych dla danej sprawy informacji dotyczących dóbr kultury, które zostały skradzione

lub wyprowadzone z naruszeniem prawa z ich terytoriów.

1.

W sprawach, o których mowa w art. 3 ust. 1, minister właściwy do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego i inni członkowie Rady Ministrów, kierownicy urzędów centralnych,

wojewodowie, prokuratura, Policja, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Straż Graniczna

prowadzą współpracę, która polega na

1)

prowadzeniu wspólnych działań mających na celu odnalezienie, zabezpieczenie, odzyskanie,

w tym zwrot, dobra kultury, koordynowanych przez ministra właściwego do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego;

2)

wymianie dokumentów i informacji dotyczących dóbr kultury objętych restytucją i działań

związanych z restytucją dóbr kultury, w tym postępowań prowadzonych na podstawie innych

ustaw;

3)

wzajemnych konsultacjach mających na celu odnalezienie, zabezpieczenie, odzyskanie,

w tym zwrot, dobra kultury;

4)

zapewnieniu pomocy służby zagranicznej w przypadku działań restytucyjnych związanych

z poszukiwaniem i odzyskiwaniem dóbr kultury, prowadzonych poza granicami Rzeczypospolitej

Polskiej;

5)

podejmowaniu przez służbę zagraniczną działań mających na celu umożliwienie osobom

wyznaczonym przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

wykonywania czynności związanych z poszukiwaniem i odzyskiwaniem dóbr kultury poza

granicami Rzeczypospolitej Polskiej;

6)

podejmowaniu przez Policję działań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa osobom

wyznaczonym przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

do przeprowadzenia oględzin dobra kultury objętego restytucją lub uczestniczących

w czynnościach zabezpieczenia tego dobra kultury.

2.

W stosunkach międzynarodowych, jeżeli Rzeczpospolita Polska występuje wobec państwa

obcego o zwrot dobra kultury, który ma nastąpić na podstawie norm prawa międzynarodowego,

lub w sprawach, o których mowa w art. 42, gdy państwo obce występuje o zwrot dobra

kultury wobec Rzeczypospolitej Polskiej, minister właściwy do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego działa we współpracy z ministrem właściwym do spraw zagranicznych.

3.

W stosunkach międzynarodowych, jeżeli wynika to z prawa międzynarodowego lub warunków

państwa obcego, wobec którego Rzeczpospolita Polska występuje o zwrot dobra kultury,

minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może zwrócić się

do ministra właściwego do spraw zagranicznych o reprezentowanie Rzeczypospolitej Polskiej

w sprawie dotyczącej restytucji dóbr kultury prowadzonej przez Rzeczpospolitą Polską.

4.

W przypadku, o którym mowa w ust. 3, minister właściwy do spraw zagranicznych działa,

z zachowaniem zasad zastępstwa Rzeczypospolitej Polskiej przed sądami, trybunałami

i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych, określonymi w ustawie z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, we współpracy z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,

na podstawie przedstawionego przez niego stanowiska i dokumentacji niezbędnej do prowadzenia

sprawy, w tym wniosku do państwa obcego o zwrot dobra kultury.

5.

W sprawach o przestępstwa obejmujące wyprowadzenie dobra kultury z naruszeniem prawa

z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ prowadzący postępowanie karne jest obowiązany

współpracować z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

w celu doprowadzenia do zwrotu tego dobra kultury.

6.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w celu wykonywania

swych zadań w sprawach, o których mowa w art. 3 ust. 1, może zlecać Policji ustalenie

tożsamości lub miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby władającej

dobrem kultury objętym restytucją oraz miejsca, w którym znajduje się to dobro kultury.

7.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz organy i

podmioty, o których mowa w ust. 1 lub art. 4 ust. 2, w celu wykonywania zadań w sprawach,

o których mowa w art. 3 ust. 1, mogą gromadzić i przetwarzać dane osoby będącej właścicielem

lub władającej dobrem kultury objętym restytucją prowadzoną przez Rzeczpospolitą Polską,

jak również osoby będącej właścicielem lub władającej dobrem kultury, o którym mowa

w art. 18 ust. 1 lub art. 42, obejmujące

1)

imię i nazwisko;

2)

adres zamieszkania;

3)

miejsce pobytu;

4)

w odniesieniu do obywateli Rzeczypospolitej Polskiej - numer PESEL;

5)

serię i numer dowodu osobistego lub paszportu lub oznaczenia innych dokumentów stwierdzających

tożsamość osoby.

8.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia

1)

sposób współpracy, o której mowa w ust. 1,

2)

tryb i sposób współpracy ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego i ministra właściwego do spraw zagranicznych w przypadkach, o których mowa

w ust. 2 i 3,

3)

szczegółowy zakres zadań koordynatora modułu systemu IMI dotyczącego zwrotu dóbr kultury

- z uwzględnieniem zapewnienia harmonizacji działań organów i podmiotów, o których

mowa w ust. 1, związanych z restytucją dóbr kultury i efektywnego przepływu informacji

między nimi i wykorzystania systemu IMI.

9.

Instytucje kultury w rozumieniu art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu

działalności kulturalnej oraz podmioty tworzące instytucje kultury, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu

działalności kulturalnej, udzielają ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

wszelkich informacji na temat dóbr kultury będących przedmiotem restytucji oraz udostępniają

dokumentację niezbędną dla celów restytucji tych dóbr kultury.

1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego występuje o zwrot

wyprowadzonego z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej narodowego

dobra kultury RP, o którym mowa w art. 2 pkt 4 lit. b-e.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może wystąpić

o zwrot dobra kultury innego niż narodowe dobro kultury RP, o którym mowa w art. 2

pkt 4 lit. b-e, jeżeli jego zwrot jest uzasadniony interesem dziedzictwa kulturowego.

3.

Wystąpienie o zwrot dobra kultury wyprowadzonego z naruszeniem prawa z terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej następuje niezależnie od podjęcia albo zaniechania działań

w celu jego odzyskania przez właściciela.

1.

Materiały biblioteczne wchodzące w skład narodowego zasobu bibliotecznego, które nie

stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm., nie mogą być wywożone za granicę na stałe, z wyjątkiem przypadków określonych w

art. 26 i art. 42 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086), gdy wywóz odbywa się w wykonaniu prawomocnego wyroku nakazującego zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy, na terytorium

państwa Unii Europejskiej albo na podstawie pozwoleń, o których mowa w art. 39 ust.

1 lub art. 43 ust. 1 tej ustawy.

2.

Materiały biblioteczne wchodzące w skład narodowego zasobu bibliotecznego, które nie

stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, mogą być czasowo wywożone za granicę po uzyskaniu

1)

jednorazowego pozwolenia na czasowy wywóz materiału bibliotecznego za granicę albo

2)

wielokrotnego pozwolenia indywidualnego na czasowy wywóz materiału bibliotecznego

za granicę, albo

3)

wielokrotnego pozwolenia ogólnego na czasowy wywóz materiału bibliotecznego za granicę.

3.

Pozwolenia, o których mowa w ust. 2, wydaje Dyrektor Biblioteki Narodowej.

4.

Do pozwoleń, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 53-57 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

5.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia

1)

zakres danych, które zawierają wnioski o wydanie pozwoleń, o których mowa w ust. 2,

2)

dokumenty dołączane do wniosków, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2,

3)

wzory pozwoleń, o których mowa w ust. 2

- uwzględniając potrzebę zapewnienia skutecznej identyfikacji materiałów bibliotecznych,

o których mowa w ust. 2, oraz wskazania we wniosku o wydanie pozwolenia, o którym

mowa w ust. 2 pkt 3, imienia i nazwiska przynajmniej 2 osób uprawnionych do podpisania

wykazu wywożonych materiałów bibliotecznych dołączanego do tego pozwolenia.

W sprawach, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 2, minister właściwy do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego podejmuje działania mające na celu odzyskanie utraconego

dobra kultury, w szczególności w drodze powództwa o wydanie lub ustalenie istnienia

prawa własności na rzecz Skarbu Państwa.

Własność narodowego dobra kultury RP zwróconego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

oraz nabycie i utrata prawa własności tego dobra podlegają prawu polskiemu niezależnie

od tego, czy w chwili gdy nastąpiło zdarzenie pociągające za sobą nabycie lub utratę

prawa własności, to dobro znajdowało się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

1.

W przypadku ustalenia, że wyprowadzenie narodowego dobra kultury RP z terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej nastąpiło z naruszeniem prawa, po zwrocie tego dobra kultury na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się odpowiednio przepisy art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo

celne

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1880 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 379 i 1086).

2.

Zajęcie narodowego dobra kultury RP, o którym mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji

ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W decyzji o

zajęciu określa się w szczególności instytucję kultury wyspecjalizowaną w opiece nad

zabytkami, w której dobro kultury ma być złożone do depozytu do czasu rozstrzygnięcia

wniosku o przepadek na rzecz Skarbu Państwa.

3.

Z wnioskiem o przepadek narodowego dobra kultury RP na rzecz Skarbu Państwa występuje

minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

4.

Jeżeli narodowe dobro kultury RP, którego wyprowadzenie z terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej nastąpiło z naruszeniem prawa, jest częścią składową rzeczy, traci ono taki

charakter z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o jego przepadku na rzecz Skarbu

Państwa.

5.

Nie można orzec o przepadku narodowego dobra kultury RP, którego wyprowadzenie z terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej z naruszeniem prawa nastąpiło w następstwie kradzieży lub

przywłaszczenia, chyba że po dokonaniu kradzieży lub przywłaszczenia jego własność

przeszła na osobę trzecią.

1.

Wydatki związane z działaniami podejmowanymi przez ministra właściwego do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego oraz przez inne organy i jednostki państwowe, o których

mowa w art. 4 ust. 2 lub art. 5 ust. 1, w związku z restytucją dóbr kultury prowadzoną

przez Rzeczpospolitą Polską, w szczególności koszty poszukiwania dobra kultury, koszty

prowadzonych postępowań sądowych, administracyjnych i innych, koszty wynikające z

wykonania orzeczeń zagranicznych o zwrocie dobra kultury, przemieszczenia z terytorium

państwa obcego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przechowywania, ochrony i

konserwacji odzyskanego dobra kultury, finansowane są z budżetu państwa z części organów

i jednostek prowadzących poszczególne działania.

2.

Wydatki związane z działaniami podejmowanymi przez służbę zagraniczną, na wniosek

ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, stanowiące

koszty pobytu i transportu osób wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego do działań związanych z restytucją dóbr kultury poza

granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tłumaczeń, ekspertyz prawnych, postępowań sądowych

i administracyjnych, transportu dobra kultury i przemieszczenia dobra kultury z terytorium

państwa obcego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, finansowane są z budżetu państwa

z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego.

1.

Skarbowi Państwa przysługuje w stosunku do osoby, która swoim działaniem lub zaniechaniem

spowodowała wyprowadzenie dobra kultury z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z naruszeniem

prawa, roszczenie o zwrot kosztów poniesionych w celu zwrotu tego dobra kultury, chyba

że osoba ta nie ponosi winy. Jeżeli do zwrotu kosztów jest zobowiązanych kilka osób,

ich odpowiedzialność jest solidarna.

2.

Dla zabezpieczenia roszczeń, o których mowa w ust. 1, Skarbowi Państwa przysługuje

po zwrocie dobra kultury wyprowadzonego z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej ustawowe prawo zastawu na tym dobrze kultury, o ile stanowi ono własność

osoby zobowiązanej do zwrotu kosztów.

3.

Roszczenie, o którym mowa w ust. 1, w stosunku do właściciela dobra kultury wyprowadzonego

z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku orzeczenia

o jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa wygasa w części, która znajduje pokrycie

w wartości rynkowej rzeczy według stanu i cen z chwili wydania orzeczenia o przepadku.

1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wykonuje uprawnienia

przysługujące Skarbowi Państwa w zakresie

1)

gospodarowania dobrami kultury odzyskanymi wskutek restytucji prowadzonej przez Rzeczpospolitą

Polską lub narodowymi dobrami kultury RP objętymi przepadkiem na rzecz Skarbu Państwa;

2)

darowizn dóbr kultury na rzecz Skarbu Państwa.

2.

Do wydatków związanych z wykonywaniem uprawnień, o których mowa w ust. 1, stosuje

się odpowiednio art. 10.

3.

Gospodarując dobrami kultury, o których mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1)

kieruje się zasadą integralności kolekcji i zbiorów, związku z ich historyczną siedzibą,

bezpieczeństwem dobra kultury, a w przypadku zabytku archeologicznego - miejscem jego

pochodzenia lub znalezienia;

2)

może powierzyć te dobra instytucji kultury albo innej jednostce sektora finansów publicznych

wyspecjalizowanej w opiece nad zabytkami w celu sprawowania opieki nad nimi na podstawie

umowy depozytu.

4.

Umowa, o której mowa w ust. 3 pkt 2, może przewidywać zobowiązanie instytucji kultury

albo innej jednostki sektora finansów publicznych wyspecjalizowanej w opiece nad zabytkami

do nieodpłatnego przechowywania dobra kultury w sposób dla niego właściwy oraz wykonywania

prac konserwatorskich w zakresie i za zgodą ministra właściwego do spraw kultury i

ochrony dziedzictwa narodowego, a także uprawnienie depozytariusza do eksponowania

i udostępniania dobra kultury i jego wizerunku na warunkach uzgodnionych z ministrem.

5.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może powierzyć

wykonywanie niektórych działań związanych z gospodarowaniem dobrami kultury, o których

mowa w ust. 1, instytucji kultury wyspecjalizowanej w opiece nad zabytkami, dla której

jest on podmiotem tworzącym lub współprowadzącym, a w odniesieniu do materiałów bibliotecznych

i archiwalnych - odpowiednio Dyrektorowi Biblioteki Narodowej albo Naczelnemu Dyrektorowi

Archiwów Państwowych.

6.

W odniesieniu do dóbr kultury, o których mowa w ust. 1, a które wiążą się z zakresem

działania archiwów wyodrębnionych, uprawnienia, o których mowa w ust. 1, minister

właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wykonuje w porozumieniu

z ministrem lub innym organem właściwym dla odpowiedniego archiwum wyodrębnionego.

7.

Działanie w porozumieniu, o którym mowa w ust. 6, ma na celu wskazanie dóbr kultury,

które ze względu na swój charakter lub treść będą powierzone do przechowywania rzeczowo

właściwemu archiwum wyodrębnionemu.

1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może nieodpłatnie

przenieść własność dobra kultury stanowiącego mienie Skarbu Państwa, w szczególności

dobra kultury odzyskanego wskutek restytucji, na państwową instytucję kultury lub

inną państwową jednostkę sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 11 i 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1870, z późn. zm., posiadającą zbiory, w skład których w przeszłości wchodziło przekazywane dobro kultury.

2.

Jeżeli kilka państwowych instytucji kultury lub innych państwowych jednostek sektora

finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 11 i 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, posiada zbiory, o których mowa w ust. 1, albo w przypadku gdy żaden z tych podmiotów

nie posiada takich zbiorów, minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego określa podmiot, na który własność dobra kultury ma zostać przeniesiona.

3.

Jeżeli zbiory, o których mowa w ust. 1, znajdują się w posiadaniu samorządowej instytucji

kultury, minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może

nieodpłatnie przenieść własność dobra kultury na tę instytucję kultury.

4.

W razie likwidacji instytucji kultury lub państwowej jednostki sektora finansów publicznych,

na którą własność dobra kultury została przeniesiona na podstawie ust. 1-3, własność

tego dobra kultury przechodzi na Skarb Państwa, a minister właściwy do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego wykonuje uprawnienia przysługujące Skarbowi Państwa

w zakresie gospodarowania tym dobrem kultury.

1.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się w sprawach zwrotu z terytorium państwa

Unii Europejskiej narodowego dobra kultury RP wyprowadzonego z naruszeniem prawa z

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 1 stycznia 1993 r.

2.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się ponadto w sprawach zwrotu z terytorium

państwa Unii Europejskiej narodowego dobra kultury RP wyprowadzonego z naruszeniem

prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 31 grudnia 1992 r., a także innych

dóbr kultury, jeżeli prawo państwa Unii Europejskiej przewiduje w tych przypadkach

zasady postępowania takie, jak dla narodowego dobra kultury RP, o którym mowa w ust.

1.

Prowadzenie spraw o zwrot materiałów archiwalnych wyprowadzonych z naruszeniem prawa

z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej reguluje ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury.

1.

W przypadku podejrzenia, że narodowe dobro kultury RP wyprowadzone z naruszeniem prawa

z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znajduje się na terytorium państwa Unii Europejskiej,

minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego niezwłocznie zawiadamia,

za pośrednictwem systemu IMI, państwa Unii Europejskiej o podejrzeniu wyprowadzenia

z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej narodowego dobra kultury

RP, podając informacje umożliwiające jego identyfikację.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego składa do właściwego

organu państwa Unii Europejskiej, co do którego zachodzi podejrzenie, że na jego terytorium

znajduje się wyprowadzone z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

narodowe dobro kultury RP, wniosek o podjęcie poszukiwań tego dobra i działań mających

na celu ustalenie tożsamości jego posiadacza lub dzierżyciela.

3.

Wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera informacje niezbędne dla ułatwienia poszukiwania

narodowego dobra kultury RP, w szczególności dotyczące rzeczywistego lub przypuszczalnego

położenia dobra wskazanego we wniosku.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w terminie 6

miesięcy od dnia powiadomienia przez państwo Unii Europejskiej o odnalezieniu na jego

terytorium narodowego dobra kultury RP, co do którego istnieją podstawy, aby uważać,

że zostało ono wyprowadzone z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

sprawdza, czy jest ono narodowym dobrem kultury RP wyprowadzonym z naruszeniem prawa

z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W przypadku odnalezienia na terytorium państwa Unii Europejskiej narodowego dobra

kultury RP wyprowadzonego z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego podejmuje działania

mające na celu zwrot tego dobra na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na zasadach

i w terminach przewidzianych prawem tego państwa, a także niezwłocznie powiadamia

właściwy organ tego państwa, w szczególności za pośrednictwem systemu IMI, o wystąpieniu

z roszczeniem o zwrot narodowego dobra kultury RP na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

1.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do zwrotu zagranicznego narodowego dobra

kultury wyprowadzonego z naruszeniem prawa z terytorium państwa Unii Europejskiej

od dnia 1 stycznia 1993 r. i znajdującego się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2.

Zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w ust. 1, następuje przez

wydanie tego dobra na terytorium państwa Unii Europejskiej, z którego zostało wyprowadzone

z naruszeniem prawa, właściwym organom tego państwa.

1.

Za wyprowadzenie z naruszeniem prawa z terytorium państwa Unii Europejskiej uznaje

się wywóz zagranicznego narodowego dobra kultury, który nastąpił z naruszeniem przepisów

tego państwa dotyczących ochrony zagranicznych narodowych dóbr kultury określonych

w art. 18 ust. 1 lub z naruszeniem rozporządzenia Rady (WE) nr 116/2009 z dnia 18 grudnia

2008 r. w sprawie wywozu dóbr kultury.

2.

Za wyprowadzenie z naruszeniem prawa uważa się także naruszenie warunków czasowego

wywozu zagranicznego narodowego dobra kultury, dokonanego zgodnie z przepisami, o

których mowa w ust. 1, w szczególności naruszenie obowiązku przywozu zagranicznego

narodowego dobra kultury z powrotem w terminie.

1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego na wniosek państwa

Unii Europejskiej występującego o zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o

którym mowa w art. 18 ust. 1, we współpracy z innymi członkami Rady Ministrów, kierownikami

urzędów centralnych, wojewodami, Krajową Administracją Skarbową, Strażą Graniczną,

prokuraturą i Policją organizuje poszukiwania tego dobra oraz podejmuje działania

mające na celu ustalenie tożsamości właściciela, posiadacza lub dzierżyciela.

2.

Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera informacje umożliwiające odnalezienie zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, ze wskazaniem rzeczywistego

lub przypuszczalnego miejsca jego przechowywania. Państwo Unii Europejskiej występujące

z wnioskiem może wystąpić o zabezpieczenie tego dobra w trybie określonym w art. 23.

1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego zawiadamia państwo

Unii Europejskiej o odnalezieniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rzeczy, co

do której istnieje podejrzenie, że jest ona zagranicznym narodowym dobrem kultury,

o którym mowa w art. 18 ust. 1, wskazując okoliczności uzasadniające takie podejrzenie.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego umożliwia właściwym

organom państwa Unii Europejskiej występującego o zwrot zagranicznego narodowego dobra

kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, przeprowadzenie w terminie 6 miesięcy od

dnia powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, oględzin lub innych odpowiednich czynności

mających na celu stwierdzenie, czy odnaleziona rzecz jest poszukiwanym zagranicznym

narodowym dobrem kultury.

1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, we współpracy

z właściwym organem państwa Unii Europejskiej występującego o zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, podejmuje niezbędne działania

mające na celu zabezpieczenie stanu zachowania odnalezionego dobra kultury.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego podejmuje niezbędne

działania mające na celu zapobieżenie działaniom uniemożliwiającym zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, państwu Unii Europejskiej

występującemu o jego zwrot.

3.

Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku niedochowania przez właściwe organy

państwa Unii Europejskiej terminu przeprowadzenia oględzin lub innych czynności, o

których mowa w art. 21 ust. 2.

1.

W celu zapobieżenia zagrożeniu dla zagranicznego narodowego dobra kultury wskazanego

we wniosku, o którym mowa w art. 20, polegającego na możliwości jego ukrycia, zniszczenia,

uszkodzenia, pogorszenia stanu zachowania, kradzieży, zaginięcia lub nielegalnego

wywiezienia za granicę, minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

może wydać decyzję o zabezpieczeniu tego dobra w formie ustanowienia czasowego zajęcia

do czasu usunięcia zagrożenia.

2.

Dokonując czasowego zajęcia zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa

w art. 18 ust. 1, minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

oddaje je na przechowanie, w zależności od jego rodzaju, do muzeum, archiwum państwowego

lub biblioteki, a także zawiadamia państwo Unii Europejskiej występujące z wnioskiem,

o którym mowa w art. 20, o przewidywanych kosztach przechowania i innych czynności

związanych z zabezpieczeniem oraz wzywa do uiszczenia zaliczki na poczet tych kosztów

w terminie 30 dni pod rygorem uchylenia zabezpieczenia.

3.

Wydatki niezbędne w celu wykonania zabezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, są pokrywane

z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego, z zastrzeżeniem art. 40 ust. 1.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego pośredniczy między

obecnym właścicielem lub posiadaczem albo dzierżycielem zagranicznego narodowego dobra

kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, a państwem Unii Europejskiej występującym

o jego zwrot, mając na celu polubowne rozstrzygnięcie sporu, oraz informuje obie strony

o zasadach mediacji, postępowania pojednawczego oraz postępowania przed sądem polubownym,

określonych w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, z późn. zm..

Działań, o których mowa w art. 20-24, nie prowadzi się, jeżeli wyprowadzenie zagranicznego

narodowego dobra kultury z terytorium państwa Unii Europejskiej występującego o zwrot

nie jest już niezgodne z prawem tego państwa.

1.

Państwo Unii Europejskiej, z którego terytorium zostało wyprowadzone zagraniczne narodowe

dobro kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, może żądać od posiadacza zwrotu tego

dobra na swoje terytorium. Roszczenie to przysługuje także przeciwko dzierżycielowi,

jeżeli jednak posiadacz jest znany, powództwo powinno zostać w każdym wypadku wytoczone

przeciwko niemu.

2.

W wypadku wystąpienia przez właściciela zagranicznego narodowego dobra kultury, o

którym mowa w art. 18 ust. 1, lub inną osobę uprawnioną z żądaniem wydania tego dobra

pierwszeństwo ma żądanie określone w ust. 1.

3.

Sprawy o zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust.

1, podlegają rozpoznaniu w postępowaniu cywilnym. Sprawy te należą do jurysdykcji

krajowej, jeżeli dobro kultury objęte roszczeniem znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej.

4.

Roszczenie, o którym mowa w ust. 1, nie jest zależne od tego, komu przysługuje własność

zagranicznego narodowego dobra kultury, ani od innych praw przysługujących posiadaczowi,

dzierżycielowi lub osobie trzeciej do zagranicznego narodowego dobra kultury.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego po otrzymaniu

zawiadomienia od państwa Unii Europejskiej, w szczególności za pośrednictwem systemu

IMI, o wniesieniu pozwu w sprawie, o której mowa w art. 26 ust. 1, przeciwko posiadaczowi

lub dzierżycielowi zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18

ust. 1, niezwłocznie zawiadamia pozostałe państwa Unii Europejskiej, w szczególności

za pośrednictwem systemu IMI, o wniesieniu pozwu o zwrot zagranicznego narodowego

dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1.

1.

Roszczenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1, nie ulega przedawnieniu.

2.

W przypadku zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1,

zaliczanego do zbiorów publicznych państwa Unii Europejskiej, z którego terytorium

zostało ono wyprowadzone z naruszeniem prawa, stanowiącego własność tego państwa,

jego władz lokalnych lub regionalnych lub podmiotu będącego własnością tego państwa

albo jego władz lokalnych lub regionalnych albo stanowiącego własność podmiotu finansowanego

w znacznym stopniu przez to państwo lub jego władze lokalne albo regionalne, a także

w przypadku zagranicznego narodowego dobra kultury znajdującego się w zasobach kościoła

i związku wyznaniowego, podlegających w tym państwie szczególnej ochronie prawnej,

roszczenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1, wygasa po upływie 3 lat od dnia, w którym

właściwy organ państwa Unii Europejskiej uzyskał informację o miejscu, w którym znajduje

się zagraniczne narodowe dobro kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, oraz informacje

pozwalające zidentyfikować jego posiadacza lub dzierżyciela, nie więcej jednak niż

po upływie 75 lat od dnia wyprowadzenia tego dobra kultury z naruszeniem prawa z terytorium

państwa Unii Europejskiej, chyba że umowa dwustronna między Rzecząpospolitą Polską

a tym państwem przewiduje termin dłuższy.

3.

W przypadku zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1,

niezaliczanego do zbiorów, o których mowa w ust. 2, roszczenie, o którym mowa w art.

26 ust. 1, wygasa po upływie 3 lat od dnia, w którym właściwy organ państwa Unii Europejskiej

uzyskał informację o miejscu, w którym znajduje się zagraniczne narodowe dobro kultury,

o którym mowa w art. 18 ust. 1, oraz informacje pozwalające zidentyfikować jego posiadacza

lub dzierżyciela, nie więcej jednak niż po upływie 30 lat od dnia wyprowadzenia tego

dobra kultury z naruszeniem prawa z terytorium państwa Unii Europejskiej.

Roszczenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1, nie przysługuje, jeżeli w dniu wniesienia

pozwu wyprowadzenie zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18

ust. 1, z terytorium państwa Unii Europejskiej występującego o zwrot nie jest już

niezgodne z prawem tego państwa.

1.

Muzealia, które nie stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wpisane do inwentarza muzealiów w muzeach będących instytucjami kultury nie mogą

być wywożone za granicę na stałe, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 26 i art. 42 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, gdy wywóz odbywa się w wykonaniu prawomocnego wyroku nakazującego zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy, na terytorium

państwa Unii Europejskiej albo na podstawie pozwoleń, o których mowa w art. 39 ust.

1 lub art. 43 ust. 1 tej ustawy.

2.

Muzealia, które nie stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wpisane do inwentarza muzealiów w muzeach będących instytucjami kultury mogą być

czasowo wywożone za granicę po uzyskaniu

1)

jednorazowego pozwolenia na czasowy wywóz muzealium za granicę albo

2)

wielokrotnego pozwolenia indywidualnego na czasowy wywóz muzealium za granicę, albo

3)

wielokrotnego pozwolenia ogólnego na czasowy wywóz muzealium za granicę.

3.

Do pozwoleń, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 53-57 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

4.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia

1)

zakres danych, które zawierają wnioski o wydanie pozwoleń, o których mowa w ust. 2,

2)

dokumenty dołączane do wniosków, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2,

3)

wzory pozwoleń, o których mowa w ust. 2

- uwzględniając potrzebę zapewnienia skutecznej identyfikacji muzealiów, o których

mowa w ust. 2, oraz konieczność wskazania we wniosku o wydanie pozwolenia, o którym

mowa w ust. 2 pkt 3, imienia i nazwiska przynajmniej 2 osób uprawnionych do podpisania

wykazu wywożonych muzealiów dołączanego do tego pozwolenia.

1.

Kto bez pozwolenia wywozi za granicę materiał biblioteczny, który nie stanowi zabytku

w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, znajdujący się w narodowym zasobie bibliotecznym lub po wywiezieniu go za granicę

nie sprowadza do kraju w okresie ważności pozwolenia, podlega karze pozbawienia wolności

od 3 miesięcy do lat 5.

2.

Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze

ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

3.

W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo

pozbawienia wolności do roku.

4.

W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 sąd orzeka, a w razie skazania

za przestępstwo określone w ust. 2 sąd może orzec, nawiązkę na wskazany cel społeczny

związany z opieką nad zabytkami w wysokości od trzykrotnego do trzydziestokrotnego

minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

(Dz. U. z 2017 r. poz. 847).

1.

Powództwo w sprawach, o których mowa w art. 26 ust. 1, wytacza się przed sądem okręgowym

właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pozwanego. Jeżeli żaden

z pozwanych nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej,

właściwy jest Sąd Okręgowy w Warszawie.

2.

Do pozwu dołącza się w szczególności

1)

opis zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1;

2)

dokumenty potwierdzające, że dobro kultury jest zagranicznym narodowym dobrem kultury,

o którym mowa w art. 18 ust. 1;

3)

oświadczenie, złożone przez właściwy organ państwa Unii Europejskiej występującego

z powództwem, o niezgodnym z prawem wyprowadzeniu tego dobra kultury z jego terytorium;

4)

odpisy pozwu wraz z odpisami załączników w celu doręczenia ich uczestniczącym w sprawie

osobom oraz ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

3.

Sąd niezwłocznie informuje ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego o wniesieniu pozwu, przesyłając mu odpis pozwu z odpisami załączników.

4.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może wstąpić do

postępowania w każdym jego stadium na zasadach określonych w art. 95 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jeżeli wymaga tego ochrona dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej lub

uzasadniony interes obywateli.

5.

Doręczeń państwu Unii Europejskiej dokonuje się w siedzibie ambasady tego państwa

w Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli państwo Unii Europejskiej ustanowiło na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru

pism sądowych, doręczeń dokonuje się tym osobom.

1.

Postępowanie prowadzone z powództwa właściciela lub innej osoby uprawnionej w sprawie

o wydanie zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1,

podlega zawieszeniu z urzędu w przypadku wniesienia przez państwo Unii Europejskiej

w sprawie, o której mowa w art. 26 ust. 1, pozwu obejmującego żądanie zwrotu tego

dobra kultury.

2.

Sąd podejmuje postępowanie zawieszone na podstawie ust. 1 z dniem uprawomocnienia

się orzeczenia kończącego postępowanie z powództwa wytoczonego przez państwo Unii

Europejskiej o zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury.

3.

Do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nakazującego

wydanie zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, właścicielowi

lub innej osobie uprawnionej stosuje się odpowiednio ust. 1 i 2. W przypadku zwrotu

tego dobra kultury na terytorium państwa Unii Europejskiej, które wniosło powództwo

w sprawie, o której mowa w art. 26 ust. 1, postępowanie egzekucyjne umarza się z urzędu.

1.

Pozwany będący dzierżycielem zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa

w art. 18 ust. 1, objętego powództwem wskazuje osobę, za którą faktycznie włada tym

dobrem, jeżeli nie została ona pozwana, w taki sposób, aby jej wezwanie było możliwe.

2.

Sąd wzywa osobę wskazaną przez pozwanego do wzięcia udziału w sprawie w charakterze

pozwanego, jeżeli jej miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu albo siedziba

są znane.

3.

Do wezwania do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego na podstawie ust. 2 stosuje się przepisy art. 198 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania

cywilnego.

4.

Posiadacz zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1,

objętego powództwem może żądać od pozwanego naprawienia szkody, którą poniósł na skutek

tego, że nie mógł on wziąć udziału w postępowaniu z winy pozwanego.

1.

W wyroku nakazującym zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w

art. 18 ust. 1, sąd na wniosek pozwanego zgłoszony do zamknięcia rozprawy w pierwszej

instancji orzeka o odszkodowaniu od państwa Unii Europejskiej na rzecz pozwanego,

który wykaże, że przy nabyciu tego dobra wykazał się należytą ostrożnością i starannością.

2.

Przy ocenie należytej ostrożności i staranności sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności

nabycia, w szczególności dokumentację dotyczącą pochodzenia zagranicznego narodowego

dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, istnienie pozwolenia na wywóz tego

dobra wymaganego zgodnie z przepisami państwa Unii Europejskiej występującego z powództwem,

rodzaj stron uczestniczących w transakcji, zapłaconą cenę, sprawdzenie przez posiadacza

dostępnego rejestru skradzionych dóbr kultury i wszystkich innych niezbędnych informacji

i dokumentów, które posiadacz mógł przy zachowaniu należytej staranności uzyskać,

oraz wszelkie inne działania, które byłyby uzasadnione w okolicznościach danej sprawy.

3.

Jeżeli pozwany wszedł w posiadanie zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym

mowa w art. 18 ust. 1, objętego powództwem w drodze spadku lub darowizny, ocenie,

o której mowa w ust. 2, podlega także poprzedni posiadacz. Pozwany nie może powoływać

się na nabycie własności zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art.

18 ust. 1, w drodze spadku lub darowizny, o ile własność nie przysługiwała spadkodawcy

lub darczyńcy.

4.

Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, sąd ustala, kierując się względami słuszności,

biorąc pod uwagę w szczególności prawo do zagranicznego narodowego dobra kultury,

o którym mowa w art. 18 ust. 1, objętego powództwem przysługujące pozwanemu oraz poniesione

przez pozwanego - a w przypadku, o którym mowa w ust. 3, także przez poprzedniego

posiadacza - koszty, w tym koszty poniesione na ochronę, opracowanie i konserwację

tego dobra.

5.

W przypadku nakazania zwrotu zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa

w art. 18 ust. 1, na rzecz powoda z jednoczesnym zasądzeniem odszkodowania na rzecz

pozwanego, a także w przypadku gdy pozwany nie jest odpowiedzialny za wyprowadzenie

z naruszeniem prawa tego dobra z terytorium państwa Unii Europejskiej, koszty procesu

ponosi powód.

Odszkodowanie, o którym mowa w art. 33 ust. 1, może być ustalone także w drodze ugody

między posiadaczem lub dzierżycielem zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym

mowa w art. 18 ust. 1, a państwem Unii Europejskiej występującym o jego zwrot.

1.

Kto bez pozwolenia wywozi za granicę muzealium, które nie stanowi zabytku w rozumieniu

art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wpisane do inwentarza muzealiów w muzeum będącym instytucją kultury lub po wywiezieniu

go za granicę nie sprowadza do kraju w okresie ważności pozwolenia,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

2.

Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze

ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

3.

W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo

pozbawienia wolności do roku.

4.

W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 sąd orzeka, a w razie skazania

za przestępstwo określone w ust. 2 sąd może orzec, nawiązkę na wskazany cel społeczny

związany z opieką nad zabytkami w wysokości od trzykrotnego do trzydziestokrotnego

minimalnego wynagrodzenia przewidzianego w przepisach o minimalnym wynagrodzeniu za

pracę.

1.

Uznanie roszczenia, o którym mowa w art. 26 ust. 1, oraz ugoda pozasądowa obejmująca

obowiązek zwrotu zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust.

1, na terytorium państwa Unii Europejskiej wywołuje skutek po wydaniu pozwolenia,

o którym mowa w art. 39 ust. 1.

2.

Ugoda lub inne oświadczenie mogące stanowić tytuł egzekucyjny obejmujący zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, na terytorium państwa Unii

Europejskiej nie są dopuszczalne przed wydaniem pozwolenia, o którym mowa w art. 39

ust. 1.

3.

Klauzula wykonalności nadana wyrokowi sądu polubownego nakazującemu zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, na terytorium państwa Unii

Europejskiej nie może być nadana przed wydaniem pozwolenia, o którym mowa w art. 39

ust. 1.

4.

Klauzula wykonalności nadana tytułowi egzekucyjnemu, o którym mowa w ust. 2, oraz

wyrokowi sądu polubownego, o którym mowa w ust. 3, traci moc na skutek uchylenia albo

stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 39 ust. 1.

5.

Wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję, o której mowa w art. 39 ust.

1, wstrzymuje wykonanie ugody lub innego oświadczenia oraz wyroku sądu polubownego,

o których mowa w ust. 1-4.

1.

Do wykonania wyroku nakazującego zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym

mowa w art. 18 ust. 1, na terytorium państwa Unii Europejskiej stosuje się art. 1050 ustawy

z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Jeżeli jednak państwo Unii Europejskiej, na którego rzecz orzeczono obowiązek zwrotu

zagranicznego narodowego dobra kultury, ustanowi pełnomocnika do odbioru tego dobra

na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonanie wyroku następuje w trybie egzekucji

sądowej przewidzianym dla świadczenia niepieniężnego obejmującego wydanie rzeczy ruchomej.

2.

Zapłata odszkodowania, o którym mowa w art. 33 ust. 1, następuje z chwilą wydania

zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, państwu Unii

Europejskiej na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

(Dz. U. z 2017 r. poz. 459 i 933) i w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego dla świadczeń wzajemnych, które powinny być spełnione jednocześnie.

W sprawach nieuregulowanych w art. 26-36 oraz art. 40 do postępowania w sprawach o

zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, na terytorium

państwa Unii Europejskiej stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a w zakresie kosztów sądowych, wydatków i opłat egzekucyjnych stosuje się przepisy

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 623 oraz z 2017 r. poz. 85) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1138, 1358 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 85).

Prawo własności zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust.

1, zwróconego państwu Unii Europejskiej regulują przepisy tego państwa.

1.

Zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1, będącego

także narodowym dobrem kultury RP, w przypadku gdy jego posiadacz lub dzierżyciel

uznał roszczenie państwa Unii Europejskiej, o którym mowa w art. 26 ust. 1, lub zawarł

ugodę obejmującą obowiązek zwrotu tego dobra kultury, albo gdy sąd polubowny wydał

wyrok nakazujący zwrot tego dobra kultury na terytorium państwa Unii Europejskiej,

następuje po wydaniu

1)

jednorazowego pozwolenia na stały wywóz zabytku za granicę wydanego na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jeżeli to dobro jest zabytkiem;

2)

pozwolenia na stały wywóz dobra kultury za granicę, jeżeli to dobro kultury nie jest

zabytkiem.

2.

Pozwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje minister właściwy do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego, z tym że w odniesieniu do materiałów bibliotecznych

pozwolenie wydaje Dyrektor Biblioteki Narodowej, a w odniesieniu do materiałów archiwalnych

- Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

3.

Odmawia się wydania pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli

1)

nie zachodzą przesłanki dopuszczalności roszczenia o zwrot określone w art. 18 i art.

19;

2)

zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 lub art. 29;

3)

podmiot tworzący instytucję kultury, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu

działalności kulturalnej, będący posiadaczem lub dzierżycielem dobra kultury, o którym mowa w ust. 1, nie

wyraził zgody na zwrot tego dobra kultury.

4.

Rozpoznając wniosek o wydanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, organ nie jest związany

wyrokiem sądu polubownego ani stanowiskiem stron.

5.

Z wnioskiem o wydanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, występuje posiadacz lub

dzierżyciel dobra kultury, o którym mowa w ust. 1.

6.

Wniosek o wydanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zawiera

1)

imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres wnioskodawcy albo nazwę, siedzibę i adres

jednostki organizacyjnej, będącej wnioskodawcą;

2)

określenie dobra kultury wraz ze wskazaniem imienia i nazwiska autora, o ile to możliwe,

oraz opisem umożliwiającym identyfikację dobra kultury, w szczególności wskazującym

cechy szczególne, takie jak oznakowania, sygnatury, uszkodzenia;

3)

uzasadnienie wniosku.

7.

Do pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nie stosuje się art. 52 ust. 1a i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o

ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

8.

Przepisów ust. 1-7 nie stosuje się w przypadku nakazania zwrotu dobra kultury wyrokiem

sądu powszechnego.

9.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia

1)

dokumenty dołączane do wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2,

2)

wzór pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2

- uwzględniając potrzebę zapewnienia ekonomiki postępowania oraz umożliwienia skutecznej

identyfikacji dobra kultury, o którym mowa w ust. 1.

1.

Państwo Unii Europejskiej występujące o zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury,

o którym mowa w art. 18 ust. 1, ponosi koszty związane z poszukiwaniem, zabezpieczeniem

stanu zachowania tego dobra kultury, koszty zabezpieczenia, o którym mowa w art. 23,

oraz koszty wynikające z wykonania orzeczenia sądu o jego zwrocie, w szczególności

wydatki i opłaty egzekucyjne oraz inne koszty przemieszczenia tego dobra kultury na

terytorium tego państwa i jego wydania.

2.

Państwu Unii Europejskiej występującemu o zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury,

o którym mowa w art. 18 ust. 1, przysługuje roszczenie o zwrot kosztów, o których

mowa w ust. 1, w stosunku do osoby, która swoim działaniem lub zaniechaniem spowodowała

wyprowadzenie z naruszeniem prawa tego dobra z terytorium tego państwa, chyba że osoba

ta nie ponosi winy.

3.

Jeżeli do zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 1, jest zobowiązanych kilka osób,

ich odpowiedzialność jest solidarna.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może powierzyć

prowadzenie działań określonych w art. 20 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i 2, art.

24 i art. 27 instytucji kultury wyspecjalizowanej w opiece nad zabytkami, dla której

jest podmiotem tworzącym, a w odniesieniu do materiałów bibliotecznych i archiwalnych

odpowiednio - Dyrektorowi Biblioteki Narodowej albo Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów

Państwowych.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do zwrotu dobra kultury, które zostało

przemieszczone z terytorium państwa obcego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

jeżeli jego zwrot na terytorium państwa obcego, z którego dobro kultury zostało przemieszczone

lub do którego powinno zostać zwrócone na podstawie umowy międzynarodowej wiążącej

Rzeczpospolitą Polską, ma nastąpić na podstawie norm prawa międzynarodowego.

1.

Zwrot dobra kultury, o którym mowa w art. 42, będącego także narodowym dobrem kultury

RP następuje po wydaniu

1)

jednorazowego pozwolenia na stały wywóz zabytku za granicę wydanego na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jeżeli dobro kultury jest zabytkiem;

2)

pozwolenia na stały wywóz dobra kultury za granicę, jeżeli dobro kultury nie jest

zabytkiem;

3)

pozwolenia standardowego na stały wywóz dobra kultury za granicę wydanego zgodnie

z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 1081/2012 z dnia 9 listopada 2012 r. do

celów rozporządzenia Rady (WE) nr 116/2009 w sprawie wywozu dóbr kultury

(Dz. Urz. UE L 324 z 22.11.2012, str. 1, z późn. zm., jeżeli dobro kultury jest dobrem kultury w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr

116/2009 w sprawie wywozu dóbr kultury.

2.

Pozwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje minister właściwy do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego, z tym że w odniesieniu do materiałów bibliotecznych

pozwolenie wydaje Dyrektor Biblioteki Narodowej, a w odniesieniu do materiałów archiwalnych

- Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

3.

Odmawia się wydania pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, gdy zwrot dobra kultury nie

jest zgodny z normami prawa międzynarodowego lub gdy narusza w sposób istotny interes

dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej.

4.

Pozwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek osoby, w której posiadaniu

znajduje się dobro kultury, lub z urzędu, po wystąpieniu państwa obcego, o którym

mowa w art. 42, do Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o zwrot dobra kultury.

5.

Wniosek o wydanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zawiera

1)

imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres wnioskodawcy albo nazwę, siedzibę i adres

jednostki organizacyjnej będącej wnioskodawcą;

2)

określenie dobra kultury wraz ze wskazaniem imienia i nazwiska autora, o ile to możliwe,

oraz opisem umożliwiającym identyfikację dobra kultury, w szczególności wskazującym

cechy szczególne, takie jak oznakowania, sygnatury, uszkodzenia;

3)

uzasadnienie wniosku zawierające powołanie normy prawa międzynarodowego, na podstawie

której ma nastąpić zwrot dobra kultury państwu obcemu, i wskazanie okoliczności przemieszczenia

dobra kultury z terytorium państwa obcego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

wraz z dowodami na te okoliczności.

6.

Pozwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się po uzyskaniu opinii ministra właściwego

do spraw zagranicznych.

7.

Do pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nie stosuje się art. 52 ust. 1a ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie

zabytków i opiece nad zabytkami.

8.

Zwrot dobra kultury, o którym mowa w art. 42, niebędącego narodowym dobrem kultury

RP następuje po uzyskaniu przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych.

9.

Opinie, o których mowa w ust. 6 i 8, wydaje się w terminie miesiąca od dnia wystąpienia

o wydanie opinii. Niezajęcie stanowiska w terminie uznaje się za wyrażenie opinii

pozytywnej.

10.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia

1)

dokumenty dołączane do wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2,

2)

wzór pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2

- uwzględniając potrzebę zapewnienia ekonomiki postępowania oraz umożliwienia skutecznej

identyfikacji dobra kultury, o którym mowa w art. 42.

1.

Dobro kultury, o którym mowa w art. 42, wydaje państwu obcemu występującemu o jego

zwrot minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Sposób

wydania ustala minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

w porozumieniu z państwem obcym występującym o zwrot.

2.

Wydanie dobra kultury, o którym mowa w art. 42, należącego do Skarbu Państwa państwu

obcemu przenosi własność tego dobra na to państwo.

3.

W przypadku dobra kultury, o którym mowa w art. 42, należącego do innych osób, w tym

osób prawnych będących jednostkami sektora finansów publicznych, skutek, o którym

mowa w ust. 2, może nastąpić po wyrażeniu zgody przez te osoby. Oświadczenie zawierające

zgodę składa się w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym i przedstawia

się ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, który

doręcza je państwu obcemu występującemu o zwrot w siedzibie ambasady tego państwa

w Rzeczypospolitej Polskiej.

Czynności prawnej obejmującej przeniesienie własności lub obciążenie narodowego dobra

kultury RP należącego do zbiorów publicznych dokonuje się w formie pisemnej z datą

pewną.

Własność narodowego dobra kultury RP należącego do zbiorów publicznych nie może być

nabyta od osoby nieuprawnionej do rozporządzania nim ani przez zasiedzenie.

Roszczenie o wydanie narodowego dobra kultury RP należącego do zbiorów publicznych

przysługujące podmiotom, o których mowa w art. 2 pkt 6, nie ulega przedawnieniu.

1.

Roszczenie nabywcy, który działając w dobrej wierze nabył narodowe dobro kultury RP

należące do zbiorów publicznych od osoby nieuprawnionej do rozporządzania nim, przysługujące

nabywcy wobec tej osoby oraz osób odpowiadających z nią solidarnie, przedawnia się

z upływem 10 lat od wydania narodowego dobra kultury RP z powrotem właścicielowi,

o którym mowa w art. 2 pkt 6.

2.

Roszczenie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje nabywcy w zakresie, w którym nie znajduje

ono pokrycia w świadczeniu otrzymanym przez niego w związku z dalszym zbyciem tego

dobra osobie trzeciej ani w świadczeniu otrzymanym od właściciela tytułem zwrotu nakładów

na to dobro.

Za zobowiązanie do zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego spełnionego w celu

nabycia własności narodowego dobra kultury RP należącego do zbiorów publicznych od

osoby nieuprawnionej do rozporządzania nim przysługujące nabywcy działającemu w dobrej

wierze w zakresie określonym w art. 48 ust. 2 odpowiadają solidarnie ze zbywcą osoby,

które nie będąc uprawnionymi do rozporządzania tym dobrem wcześniej zbywały je działając

w złej wierze. Odpowiedzialność tych osób ograniczona jest do wartości rynkowej dobra

kultury.

Sprawy związane z odzyskaniem utraconych narodowych dóbr kultury RP pochodzących ze

zbiorów publicznych są sprawami z zakresu ochrony zbiorów publicznych, o których mowa

w art. 95 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

1.

Przepisów art. 46, art. 49 i art. 50 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego

rejestru utraconych dóbr kultury.

2.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do narodowych dóbr kultury

RP będących własnością kościołów i innych związków wyznaniowych, kościelnych osób

prawnych, stowarzyszeń kościelnych i fundacji zakładanych przez kościelne osoby prawne

oraz osób prawnych zakładanych przez inne związki wyznaniowe.

1.

Kto utrudnia postępowanie o zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym

mowa w art. 18 ust. 1, w ten sposób, że w celu ukrycia tego dobra udziela właściwemu

organowi nieprawdziwych informacji lub zataja przed tym organem informację o miejscu

przechowywania tego dobra, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat

5.

2.

W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo

pozbawienia wolności do roku.

3.

W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 sąd może orzec nawiązkę na wskazany

cel społeczny związany z opieką nad zabytkami.

Nie podlega karze za przestępstwo określone w art. 52, kto dobrowolnie zwrócił dobro

kultury właściwym organom państwa, z którego zostało wyprowadzone, lub właściwym organom

polskim lub kto ujawnił wobec właściwego organu miejsce przechowywania dobra kultury

lub osobę je przechowującą, na skutek czego dobro kultury zostało odnalezione.

W ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1506 i 1948) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 14 ust. 4 otrzymuje brzmienie

„

4.

Przepisy ust. 1-3 nie mają zastosowania do materiałów archiwalnych przywiezionych

do kraju z zastrzeżeniem ich zwrotu oraz do materiałów archiwalnych podlegających

zwrotowi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 26 i art. 43 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086).

”

;

2)

uchyla się art. 14a;

3)

art. 14b otrzymuje brzmienie

„

Art. 14b.

Prowadzenie spraw o zwrot materiałów archiwalnych wyprowadzonych z naruszeniem prawa

z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej reguluje ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury.

”

;

4)

w art. 21 w ust. 1 w pkt 10 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 11 w

brzmieniu

„

11)

wykonywanie zadań określonych w przepisach ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury.

”

.

W ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1782, z późn. zm. w art. 19 w ust. 1 po pkt 3a dodaje się pkt 3b w brzmieniu

„

3b)

określonych w rozdziale 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm., w rozdziale 5 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1506 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 1086), w rozdziale 5a ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach

(Dz. U. z 2017 r. poz. 972 i 1086), w rozdziale 11a ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach

(Dz. U. z 2012 r. poz. 642 i 908, z 2013 r. poz. 829 oraz z 2017 r. poz. 60 i 1086) oraz w rozdziale 6 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086),

”

.

W ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1643, 1948 i 1955 oraz z 2017 r. poz. 60, 244 i 768) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 1 w ust. 2 w pkt 4 lit. c otrzymuje brzmienie

„

c)

przestępstw i wykroczeń pozostających w związku z przekraczaniem granicy państwowej

lub przemieszczaniem przez granicę państwową towarów oraz wyrobów akcyzowych podlegających

obowiązkowi oznaczania znakami akcyzy, jak również przedmiotów określonych w przepisach

o broni i amunicji, o materiałach wybuchowych, o prekursorach materiałów wybuchowych

podlegających ograniczeniom, o bibliotekach, o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,

o narodowym zasobie archiwalnym, o przeciwdziałaniu narkomanii oraz o ewidencji ludności

i dowodach osobistych,

”

;

2)

w art. 9e w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie

„

4)

określonych w art. 183 § 2, 4 i 5, art. 184 § 1 i 2, art. 263 § 1 i 2, art. 278 § 1, art. 291 §

1 i art. 306 Kodeksu karnego, art. 55 i art. 56 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

(Dz. U. z 2017 r. poz. 783), a także art. 44 i art. 46a ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu

komórek, tkanek i narządów

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1000), art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm., art. 11-13 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o bezpieczeństwie obrotu prekursorami

materiałów wybuchowych

(Dz. U. poz. 669 i 1948), art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1506 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 1086), art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach

(Dz. U. z 2017 r. poz. 972 i 1086) oraz art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach

(Dz. U. z 2012 r. poz. 642 i 908, z 2013 r. poz. 829 oraz z 2017 r. poz. 60 i 1086), jeżeli przestępstwa te pozostają w związku z przemieszczaniem przedmiotów przestępstwa

przez granicę państwową,

”

.

W ustawie z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach

(Dz. U. z 2017 r. poz. 972) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 24 dodaje się ust. 6 i 7 w brzmieniu

„

6.

W przypadku wydania na podstawie art. 39 ust. 1 lub art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych

dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086) pozwolenia na stały wywóz za granicę rzeczy wpisanej do inwentarza muzealiów muzeum

będącego instytucją kultury skreśla się ją z inwentarza z dniem, w którym wywóz stał

się dopuszczalny.

7.

W przypadku wydania wyroku nakazującego zwrot na terytorium państwa Unii Europejskiej

rzeczy wpisanej do inwentarza muzealiów muzeum będącego instytucją kultury, stanowiącej

zagraniczne narodowe dobro kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, skreśla się ją z inwentarza z dniem, w którym wyrok stał się prawomocny.

”

;

2)

po art. 29 dodaje się art. 29a w brzmieniu

„

Art. 29a.

1.

Muzealia, które nie stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wpisane do inwentarza muzealiów w muzeach będących instytucjami kultury nie mogą

być wywożone za granicę na stałe, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 26 i art. 42 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, gdy wywóz odbywa się w wykonaniu prawomocnego wyroku nakazującego zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy, na terytorium

państwa Unii Europejskiej albo na podstawie pozwoleń, o których mowa w art. 39 ust.

1 lub art. 43 ust. 1 tej ustawy.

2.

Muzealia, które nie stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wpisane do inwentarza muzealiów w muzeach będących instytucjami kultury mogą być

czasowo wywożone za granicę po uzyskaniu

1)

jednorazowego pozwolenia na czasowy wywóz muzealium za granicę albo

2)

wielokrotnego pozwolenia indywidualnego na czasowy wywóz muzealium za granicę, albo

3)

wielokrotnego pozwolenia ogólnego na czasowy wywóz muzealium za granicę.

3.

Do pozwoleń, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 53-57 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

4.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia

1)

zakres danych, które zawierają wnioski o wydanie pozwoleń, o których mowa w ust. 2,

2)

dokumenty dołączane do wniosków, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2,

3)

wzory pozwoleń, o których mowa w ust. 2

- uwzględniając potrzebę zapewnienia skutecznej identyfikacji muzealiów, o których

mowa w ust. 2, oraz konieczność wskazania we wniosku o wydanie pozwolenia, o którym

mowa w ust. 2 pkt 3, imienia i nazwiska przynajmniej 2 osób uprawnionych do podpisania

wykazu wywożonych muzealiów dołączanego do tego pozwolenia.

”

;

3)

po art. 34 dodaje się rozdział 5a w brzmieniu

„

Rozdział 5a

Przepis karny

Art. 34a.

1.

Kto bez pozwolenia wywozi za granicę muzealium, które nie stanowi zabytku w rozumieniu

art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wpisane do inwentarza muzealiów w muzeum będącym instytucją kultury lub po wywiezieniu

go za granicę nie sprowadza do kraju w okresie ważności pozwolenia,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

2.

Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze

ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

3.

W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo

pozbawienia wolności do roku.

4.

W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 sąd orzeka, a w razie skazania

za przestępstwo określone w ust. 2 sąd może orzec, nawiązkę na wskazany cel społeczny

związany z opieką nad zabytkami w wysokości od trzykrotnego do trzydziestokrotnego

minimalnego wynagrodzenia przewidzianego w przepisach o minimalnym wynagrodzeniu za

pracę.

”

.

W ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach

(Dz. U. z 2012 r. poz. 642 i 908, z 2013 r. poz. 829 oraz z 2017 r. poz. 60) wprowadza się następujące zmiany

1)

po art. 6 dodaje się art. 6a w brzmieniu

„

Art. 6a.

1.

Materiały biblioteczne wchodzące w skład narodowego zasobu bibliotecznego, które nie

stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm., nie mogą być wywożone za granicę na stałe, z wyjątkiem przypadków określonych w

art. 26 i art. 42 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086), gdy wywóz odbywa się w wykonaniu prawomocnego wyroku nakazującego zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy, na terytorium

państwa Unii Europejskiej albo na podstawie pozwoleń, o których mowa w art. 39 ust.

1 lub art. 43 ust. 1 tej ustawy.

2.

Materiały biblioteczne wchodzące w skład narodowego zasobu bibliotecznego, które nie

stanowią zabytków w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, mogą być czasowo wywożone za granicę po uzyskaniu

1)

jednorazowego pozwolenia na czasowy wywóz materiału bibliotecznego za granicę albo

2)

wielokrotnego pozwolenia indywidualnego na czasowy wywóz materiału bibliotecznego

za granicę, albo

3)

wielokrotnego pozwolenia ogólnego na czasowy wywóz materiału bibliotecznego za granicę.

3.

Pozwolenia, o których mowa w ust. 2, wydaje Dyrektor Biblioteki Narodowej.

4.

Do pozwoleń, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 53-57 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

5.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia

1)

zakres danych, które zawierają wnioski o wydanie pozwoleń, o których mowa w ust. 2,

2)

dokumenty dołączane do wniosków, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2,

3)

wzory pozwoleń, o których mowa w ust. 2

- uwzględniając potrzebę zapewnienia skutecznej identyfikacji materiałów bibliotecznych,

o których mowa w ust. 2, oraz wskazania we wniosku o wydanie pozwolenia, o którym

mowa w ust. 2 pkt 3, imienia i nazwiska przynajmniej 2 osób uprawnionych do podpisania

wykazu wywożonych materiałów bibliotecznych dołączanego do tego pozwolenia.

”

;

2)

po art. 29 dodaje się rozdział 11a w brzmieniu

„

Rozdział 11a

Przepis karny

Art. 29a.

1.

Kto bez pozwolenia wywozi za granicę materiał biblioteczny, który nie stanowi zabytku

w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, znajdujący się w narodowym zasobie bibliotecznym lub po wywiezieniu go za granicę

nie sprowadza do kraju w okresie ważności pozwolenia, podlega karze pozbawienia wolności

od 3 miesięcy do lat 5.

2.

Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze

ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

3.

W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo

pozbawienia wolności do roku.

4.

W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 sąd orzeka, a w razie skazania

za przestępstwo określone w ust. 2 sąd może orzec, nawiązkę na wskazany cel społeczny

związany z opieką nad zabytkami w wysokości od trzykrotnego do trzydziestokrotnego

minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

(Dz. U. z 2017 r. poz. 847).

”

.

W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej

(Dz. U. z 2017 r. poz. 888) w art. 14 w ust. 1 w pkt 12 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 13 w

brzmieniu

„

13)

restytucji dóbr kultury, w tym zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem prawa

z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

”

.

1.

Podmiot gospodarczy wyspecjalizowany w zakresie obrotu zabytkami na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, zwany dalej „podmiotem prowadzącym księgę ewidencyjną”, jest obowiązany

do prowadzenia księgi ewidencyjnej zabytków przyjętych lub oferowanych do zbycia,

zwaną dalej „księgą ewidencyjną”, zarówno na własną rzecz, jak i na rzecz innych osób,

o wartości przekraczającej 10 000 zł, a także ekspertyz wydanych przez ten podmiot,

w szczególności ocen wskazujących czas powstania zabytku i wycen zabytku, o których

mowa w art. 59 ust. 3 pkt 1 i 2.

2.

Księga ewidencyjna zawiera

1)

dane umożliwiające identyfikację i określenie wartości zabytku;

2)

dane zbywcy oraz nabywcy zabytku, a także osób pośredniczących w zbyciu i nabyciu

zabytku, w tym osób reprezentujących osoby prawne;

3)

dane osoby, na rzecz której została wydana ekspertyza, o której mowa w ust. 1;

4)

oryginał lub odpis dokumentu poświadczającego nabycie zabytku przez podmiot prowadzący

księgę ewidencyjną wraz z ceną zakupu, a ponadto Jednolitego Dokumentu Administracyjnego

(SAD) lub innego dokumentu potwierdzającego dopuszczenie do obrotu w przypadku, jeżeli

podmiot ten nabył zabytek poza obszarem celnym Unii Europejskiej;

5)

odpis faktury lub innego dokumentu poświadczającego zbycie zabytku wraz z ceną sprzedaży;

6)

odpis ekspertyzy, o której mowa w ust. 1;

7)

oświadczenie zbywcy dotyczące pochodzenia zabytku i sposobu nabycia go przez zbywcę;

8)

oświadczenie podmiotu prowadzącego księgę ewidencyjną dotyczące czynności powziętych

w celu weryfikacji, czy zabytek nie pochodzi z przestępstwa ani nie został wyprowadzony

z terytorium państwa Unii Europejskiej lub państwa trzeciego z naruszeniem prawa,

ze wskazaniem informacji uzyskanych z dostępnych rejestrów, wykazów i baz danych.

3.

Dane osób, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, w odniesieniu do osób fizycznych obejmują

1)

imię i nazwisko;

2)

numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub numer PESEL;

3)

w odniesieniu do cudzoziemców i osób niemających numerów, o których mowa w pkt 2,

adres zamieszkania oraz serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość.

4.

Osobą uprawnioną do dokonywania wpisów w księdze ewidencyjnej jest każda osoba uprawniona

do reprezentowania podmiotu prowadzącego księgę ewidencyjną lub osoba przez nią do

tego upoważniona.

5.

Księgę ewidencyjną podmiot obowiązany do jej prowadzenia przechowuje przez okres prowadzenia

działalności.

6.

Jeżeli podmiot prowadzący księgę ewidencyjną nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, ani też księga ewidencyjna nie wchodzi w skład państwowego zasobu archiwalnego,

do księgi tej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach dotyczące ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego.

7.

Policja i Krajowa Administracja Skarbowa mogą na wniosek ministra właściwego do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub z urzędu dokonywać czynności wyjaśniających

mających na celu sprawdzenie wykonywania obowiązku prowadzenia księgi ewidencyjnej

i prawidłowości jej prowadzenia. W czynnościach wyjaśniających może wziąć udział upoważniony

przedstawiciel ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

8.

Podmiot prowadzący księgę ewidencyjną jest obowiązany na każde wezwanie niezwłocznie

udostępnić tę księgę sądom powszechnym, sądom administracyjnym oraz organom i podmiotom,

o których mowa w art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 12 ust. 5 i art. 41 ustawy z dnia 25 maja 2017 r.

o restytucji narodowych dóbr kultury, a także innym podmiotom wydającym pozwolenia na wywóz zabytków za granicę.

9.

Podmiot prowadzący księgę ewidencyjną jest obowiązany wydać odpis lub kopię wpisu,

a także odpis lub kopię oświadczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 7 i 8, zbywcy lub

nabywcy zabytku objętego wpisem, lub osobie, na której rzecz wydał ekspertyzę objętą

wpisem, na żądanie tych osób.

10.

Archiwum państwowe, do którego przekazano księgę ewidencyjną celem archiwizowania

zgodnie z ust. 6, udostępnia ją podmiotowi prowadzącemu tę księgę ewidencyjną, organom lub podmiotom,

o których mowa w art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 12 ust. 5 i art. 41 ustawy z dnia

25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, a także innym podmiotom wydającym pozwolenia na wywóz zabytków za granicę, oraz

osobom, o których mowa w ust. 9.

11.

Przed dokonaniem pierwszego wpisu podmiot prowadzący księgę ewidencyjną przedkłada

księgę ewidencyjną oraz kolejne jej tomy wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków właściwemu

dla miejsca siedziby tego podmiotu celem nadania księdze ewidencyjnej i kolejnemu

tomowi numeru ewidencyjnego.

12.

Wojewódzki konserwator zabytków, o którym mowa w ust. 11, prowadzi ewidencję przedłożonych

mu ksiąg ewidencyjnych, która zawiera

1)

numer ewidencyjny, datę jego nadania oraz liczbę stron księgi ewidencyjnej lub kolejnego

tomu księgi ewidencyjnej;

2)

imię i nazwisko lub nazwę (firmę) podmiotu prowadzącego księgę ewidencyjną.

13.

Ewidencja ksiąg ewidencyjnych jest dokumentem stanowiącym materiał archiwalny podlegający

przekazaniu do właściwego archiwum państwowego zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym

i archiwach.

14.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia, wzór księgi ewidencyjnej, szczegółowy sposób jej prowadzenia i przechowywania

oraz dokumentację dołączaną do księgi ewidencyjnej, uwzględniając konieczność zapewnienia

przejrzystości i kompletności zapisu informacji znajdujących się w księdze ewidencyjnej,

a także bezpieczeństwa danych zawartych w księdze ewidencyjnej.

W ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1483 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 244 i 768) w art. 31 w ust. 1 po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu

„

6a)

określonych w rozdziale 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm., w rozdziale 5 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1506 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 1086), w rozdziale 6 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086), w rozdziale 5a ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach

(Dz. U. z 2017 r. poz. 972 i 1086) oraz w rozdziale 11a ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach

(Dz. U. z 2012 r. poz. 642 i 908, z 2013 r. poz. 829 oraz z 2017 r. poz. 60 i 1086),

”

.

W ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm. wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 10 dodaje się ust. 3 w brzmieniu

„

3.

Zabytek ruchomy stanowiący dobro kultury, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086), podlega z urzędu wpisowi do rejestru. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego informuje wojewódzkiego konserwatora zabytków o zaistnieniu

podstaw do wpisu zabytku do rejestru, przekazując dane zabytku i dokumenty niezbędne

do dokonania wpisu.

”

;

2)

w art. 14a ust. 2 otrzymuje brzmienie

„

2.

Na Listę Skarbów Dziedzictwa wpisuje się zabytek ruchomy o szczególnej wartości dla

dziedzictwa kulturowego zaliczany do jednej z następujących kategorii

1)

zabytków archeologicznych, które mają więcej niż 100 lat, wchodzą w skład zbiorów

archeologicznych lub zostały pozyskane w wyniku badań archeologicznych lub przypadkowych

odkryć,

2)

elementów stanowiących integralną część zabytków architektury, wystroju wnętrz, pomników,

posągów i dzieł rzemiosła artystycznego, które mają więcej niż 100 lat,

3)

wykonanych ręcznie dowolną techniką i na dowolnym materiale dzieł malarstwa, nieobjętych

kategoriami wskazanymi w pkt 4 i 5, które mają więcej niż 50 lat, ich wartość jest

wyższa niż 150 000 euro oraz nie są własnością ich twórców,

4)

wykonanych ręcznie na dowolnym materiale akwareli, gwaszy i pasteli, które mają więcej

niż 50 lat, ich wartość jest wyższa niż 30 000 euro oraz nie są własnością ich twórców,

5)

mozaik, nieobjętych kategoriami wskazanymi w pkt 1 i 2, oraz rysunków wykonanych ręcznie

przy użyciu dowolnej techniki i na dowolnym materiale, które mają więcej niż 50 lat,

ich wartość jest wyższa niż 15 000 euro oraz nie są własnością ich twórców,

6)

oryginalnych dzieł grafiki i matryc do ich wykonania oraz oryginalnych plakatów, które

mają więcej niż 50 lat, ich wartość jest wyższa niż 15 000 euro oraz nie są własnością

ich twórców,

7)

oryginalnych rzeźb, posągów lub ich kopii wykonanych tą samą techniką co oryginał,

nieobjętych kategorią wskazaną w pkt 1, które mają więcej niż 50 lat, ich wartość

jest wyższa niż 50 000 euro oraz nie są własnością ich twórców,

8)

fotografii, filmów oraz ich negatywów, które mają więcej niż 50 lat, ich wartość jest

wyższa niż 15 000 euro oraz nie są własnością ich twórców,

9)

pojedynczych lub znajdujących się w zbiorach inkunabułów i manuskryptów oraz map i

partytur muzycznych, liczących więcej niż 50 lat, które nie są własnością ich twórców,

10)

pojedynczych lub znajdujących się w zbiorach książek, które mają więcej niż 100 lat

i ich wartość jest wyższa niż 50 000 euro,

11)

map drukowanych, które mają więcej niż 200 lat,

12)

środków transportu, które mają więcej niż 75 lat i ich wartość jest wyższa niż 50

000 euro,

13)

innych kategorii, niewymienionych w pkt 1-12, obejmujących zabytki, które mają więcej

niż 50 lat i ich wartość jest wyższa niż 50 000 euro

- na podstawie decyzji wydanej przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego, z urzędu albo na wniosek właściciela zabytku ruchomego.

”

;

3)

w art. 14b ust. 1 otrzymuje brzmienie

„

1.

Z Listy Skarbów Dziedzictwa skreśla się zabytek ruchomy, który przestał być zaliczany

do jednej z kategorii, o których mowa w art. 14a ust. 2.

”

;

4)

w art. 23 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„

2.

Wojewódzki konserwator zabytków, organy Policji, Straży Granicznej, Krajowa Administracja

Skarbowa, prokuratura oraz dyrektorzy muzeów i bibliotek, będących instytucjami kultury

są obowiązani niezwłocznie przekazywać, w celu ujęcia w wykazie, Generalnemu Konserwatorowi

Zabytków informacje o zabytku skradzionym lub wywiezionym za granicę niezgodnie z

prawem.

”

;

5)

w art. 37a

a)

ust. 1 otrzymuje brzmienie

„

1.

Pracami konserwatorskimi, pracami restauratorskimi lub badaniami konserwatorskimi,

prowadzonymi przy zabytkach wpisanych do rejestru kieruje osoba, która ukończyła studia

drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, w zakresie konserwacji i restauracji

dzieł sztuki lub konserwacji zabytków oraz która po rozpoczęciu studiów drugiego stopnia

lub po zaliczeniu szóstego semestru jednolitych studiów magisterskich przez co najmniej

9 miesięcy brała udział w pracach konserwatorskich, pracach restauratorskich lub badaniach

konserwatorskich, prowadzonych przy zabytkach wpisanych do rejestru, inwentarza muzeum

będącego instytucją kultury lub zaliczanych do jednej z kategorii, o których mowa

w art. 14a ust. 2.

”

,

b)

użyte w ust. 2 w części wspólnej wyrazy „art. 64 ust. 1” zastępuje się wyrazami „art. 14a ust. 2”;

6)

użyte w art. 37g w ust. 1 i w art. 37h w ust. 2 wyrazy „art. 64 ust. 1” zastępuje się wyrazami „art. 14a ust. 2”;

7)

w art. 51 w ust. 4 część wspólna otrzymuje brzmienie

„

-

nie mogą być wywożone za granicę na stałe, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 26 i art. 42 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, gdy wywóz odbywa się w wykonaniu prawomocnego wyroku nakazującego zwrot zagranicznego

narodowego dobra kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy, na terytorium

państwa Unii Europejskiej albo na podstawie pozwoleń, o których mowa w art. 39 ust.

1 lub art. 43 ust. 1 tej ustawy.

”

;

8)

w art. 59 w ust. 1

a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie

„

1)

zabytki nieobjęte kategoriami, o których mowa w art. 51 ust. 1, niewpisane do rejestru

albo na Listę Skarbów Dziedzictwa, albo inwentarzy muzeów albo niewchodzące w skład

narodowego zasobu bibliotecznego;

”

,

b)

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu

„

1a)

zabytki podlegające zwrotowi na terytorium państwa Unii Europejskiej na podstawie

prawomocnego wyroku nakazującego zwrot zagranicznego narodowego dobra kultury, o którym

mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury;

”

,

c)

pkt 6 otrzymuje brzmienie

„

6)

dzieła twórców żyjących niewpisane do inwentarzy muzeów albo niewchodzące w skład

narodowego zasobu bibliotecznego;

”

,

d)

po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu

„

6a)

dzieła twórców żyjących podlegające zwrotowi na terytorium państwa Unii Europejskiej

na podstawie prawomocnego wyroku nakazującego zwrot zagranicznego narodowego dobra

kultury, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury;

”

;

9)

po art. 59 dodaje się art. 59a w brzmieniu

„

Art. 59a.

1.

Podmiot gospodarczy wyspecjalizowany w zakresie obrotu zabytkami na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, zwany dalej „podmiotem prowadzącym księgę ewidencyjną”, jest obowiązany

do prowadzenia księgi ewidencyjnej zabytków przyjętych lub oferowanych do zbycia,

zwaną dalej „księgą ewidencyjną”, zarówno na własną rzecz, jak i na rzecz innych osób,

o wartości przekraczającej 10 000 zł, a także ekspertyz wydanych przez ten podmiot,

w szczególności ocen wskazujących czas powstania zabytku i wycen zabytku, o których

mowa w art. 59 ust. 3 pkt 1 i 2.

2.

Księga ewidencyjna zawiera

1)

dane umożliwiające identyfikację i określenie wartości zabytku;

2)

dane zbywcy oraz nabywcy zabytku, a także osób pośredniczących w zbyciu i nabyciu

zabytku, w tym osób reprezentujących osoby prawne;

3)

dane osoby, na rzecz której została wydana ekspertyza, o której mowa w ust. 1;

4)

oryginał lub odpis dokumentu poświadczającego nabycie zabytku przez podmiot prowadzący

księgę ewidencyjną wraz z ceną zakupu, a ponadto Jednolitego Dokumentu Administracyjnego

(SAD) lub innego dokumentu potwierdzającego dopuszczenie do obrotu w przypadku, jeżeli

podmiot ten nabył zabytek poza obszarem celnym Unii Europejskiej;

5)

odpis faktury lub innego dokumentu poświadczającego zbycie zabytku wraz z ceną sprzedaży;

6)

odpis ekspertyzy, o której mowa w ust. 1;

7)

oświadczenie zbywcy dotyczące pochodzenia zabytku i sposobu nabycia go przez zbywcę;

8)

oświadczenie podmiotu prowadzącego księgę ewidencyjną dotyczące czynności powziętych

w celu weryfikacji, czy zabytek nie pochodzi z przestępstwa ani nie został wyprowadzony

z terytorium państwa Unii Europejskiej lub państwa trzeciego z naruszeniem prawa,

ze wskazaniem informacji uzyskanych z dostępnych rejestrów, wykazów i baz danych.

3.

Dane osób, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, w odniesieniu do osób fizycznych obejmują

1)

imię i nazwisko;

2)

numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub numer PESEL;

3)

w odniesieniu do cudzoziemców i osób niemających numerów, o których mowa w pkt 2,

adres zamieszkania oraz serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość.

4.

Osobą uprawnioną do dokonywania wpisów w księdze ewidencyjnej jest każda osoba uprawniona

do reprezentowania podmiotu prowadzącego księgę ewidencyjną lub osoba przez nią do

tego upoważniona.

5.

Księgę ewidencyjną podmiot obowiązany do jej prowadzenia przechowuje przez okres prowadzenia

działalności.

6.

Jeżeli podmiot prowadzący księgę ewidencyjną nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, ani też księga ewidencyjna nie wchodzi w skład państwowego zasobu archiwalnego,

do księgi tej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach dotyczące ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego.

7.

Policja i Krajowa Administracja Skarbowa mogą na wniosek ministra właściwego do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub z urzędu dokonywać czynności wyjaśniających

mających na celu sprawdzenie wykonywania obowiązku prowadzenia księgi ewidencyjnej

i prawidłowości jej prowadzenia. W czynnościach wyjaśniających może wziąć udział upoważniony

przedstawiciel ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

8.

Podmiot prowadzący księgę ewidencyjną jest obowiązany na każde wezwanie niezwłocznie

udostępnić tę księgę sądom powszechnym, sądom administracyjnym oraz organom i podmiotom,

o których mowa w art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 12 ust. 5 i art. 41 ustawy z dnia 25 maja 2017 r.

o restytucji narodowych dóbr kultury, a także innym podmiotom wydającym pozwolenia na wywóz zabytków za granicę.

9.

Podmiot prowadzący księgę ewidencyjną jest obowiązany wydać odpis lub kopię wpisu,

a także odpis lub kopię oświadczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 7 i 8, zbywcy lub

nabywcy zabytku objętego wpisem, lub osobie, na której rzecz wydał ekspertyzę objętą

wpisem, na żądanie tych osób.

10.

Archiwum państwowe, do którego przekazano księgę ewidencyjną celem archiwizowania

zgodnie z ust. 6, udostępnia ją podmiotowi prowadzącemu tę księgę ewidencyjną, organom lub podmiotom,

o których mowa w art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 12 ust. 5 i art. 41 ustawy z dnia

25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, a także innym podmiotom wydającym pozwolenia na wywóz zabytków za granicę, oraz

osobom, o których mowa w ust. 9.

11.

Przed dokonaniem pierwszego wpisu podmiot prowadzący księgę ewidencyjną przedkłada

księgę ewidencyjną oraz kolejne jej tomy wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków właściwemu

dla miejsca siedziby tego podmiotu celem nadania księdze ewidencyjnej i kolejnemu

tomowi numeru ewidencyjnego.

12.

Wojewódzki konserwator zabytków, o którym mowa w ust. 11, prowadzi ewidencję przedłożonych

mu ksiąg ewidencyjnych, która zawiera

1)

numer ewidencyjny, datę jego nadania oraz liczbę stron księgi ewidencyjnej lub kolejnego

tomu księgi ewidencyjnej;

2)

imię i nazwisko lub nazwę (firmę) podmiotu prowadzącego księgę ewidencyjną.

13.

Ewidencja ksiąg ewidencyjnych jest dokumentem stanowiącym materiał archiwalny podlegający

przekazaniu do właściwego archiwum państwowego zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym

i archiwach.

14.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia, wzór księgi ewidencyjnej, szczegółowy sposób jej prowadzenia i przechowywania

oraz dokumentację dołączaną do księgi ewidencyjnej, uwzględniając konieczność zapewnienia

przejrzystości i kompletności zapisu informacji znajdujących się w księdze ewidencyjnej,

a także bezpieczeństwa danych zawartych w księdze ewidencyjnej.

”

;

10)

uchyla się rozdział 6;

11)

art. 95 otrzymuje brzmienie

„

Art. 95.

1.

W sprawach cywilnych związanych z ochroną zabytków i dziedzictwa kulturowego, w tym

zbiorów publicznych, restytucją dóbr kultury, w tym zwrotem dóbr kultury wyprowadzonych

z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego posiada uprawnienia przewidziane dla prokuratora

przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub wojewódzki

konserwator zabytków mogą występować na zasadach przewidzianych dla pokrzywdzonego

i oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu karnym w sprawach dotyczących czynów zabronionych

zagrażających ochronie zabytków, dziedzictwu kulturowemu, w tym zbiorom publicznym,

restytucji dóbr kultury, w tym zwrotowi dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem

prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności czynów określonych w

rozdziale 11.

3.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub wojewódzki

konserwator zabytków mogą w sprawach ochrony zabytków, dziedzictwa kulturowego, w

tym zbiorów publicznych, restytucji dóbr kultury, w tym zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych

z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, występować na prawach

strony w postępowaniu administracyjnym oraz na prawach oskarżyciela publicznego w

postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

”

;

12)

po art. 119 dodaje się art. 119a w brzmieniu

„

Art. 119a.

Kto wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie prowadzi księgi ewidencyjnej albo prowadzi

ją w sposób nierzetelny lub niezgodny z prawdą,

podlega karze grzywny.

”

;

13)

w art. 120 wyrazy „art. 110-119” zastępuje się wyrazami „art. 110-119a”.

W ustawie z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1880 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 379) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 31 dodaje się ust. 7 w brzmieniu

„

7.

W przypadku gdy zajęty towar jest dobrem kultury w rozumieniu ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury

(Dz. U. poz. 1086), organ celny przekazuje go w depozyt instytucji kultury wskazanej przez wojewódzkiego

konserwatora zabytków.

”

;

2)

w art. 32 ust. 3 otrzymuje brzmienie

„

3.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy art. 31 ust. 2 i 7.

”

.

W ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

(Dz. U. poz. 1947, z późn. zm. w art. 33 w ust. 1 w pkt 10

1)

po lit. b dodaje się lit. ba w brzmieniu

„

ba) art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach

(Dz. U. z 2017 r. poz. 972 i 1086),

”

;

2)

po lit. d dodaje się lit. da w brzmieniu

„

da) art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach

(Dz. U. z 2012 r. poz. 642 i 908, z 2013 r. poz. 829 oraz z 2017 r. poz. 60 i 1086),

”

.

Do postępowań w sprawie restytucji zabytków wywiezionych niezgodnie z prawem z terytorium

państwa członkowskiego Unii Europejskiej wszczętych na podstawie przepisów ustawy

zmienianej w art. 61 i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje

się przepisy tej ustawy w brzmieniu dotychczasowym.

Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy zmienianej

w art. 54 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych

na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 54, jednak nie dłużej niż przez

6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Pierwsze sprawozdanie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 6, minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego przekaże w terminie 30 dni od dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 61 pkt

9, 12 i 13, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

1.

W sprawach cywilnych związanych z ochroną zabytków i dziedzictwa kulturowego, w tym

zbiorów publicznych, restytucją dóbr kultury, w tym zwrotem dóbr kultury wyprowadzonych

z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego posiada uprawnienia przewidziane dla prokuratora

przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub wojewódzki

konserwator zabytków mogą występować na zasadach przewidzianych dla pokrzywdzonego

i oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu karnym w sprawach dotyczących czynów zabronionych

zagrażających ochronie zabytków, dziedzictwu kulturowemu, w tym zbiorom publicznym,

restytucji dóbr kultury, w tym zwrotowi dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem

prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności czynów określonych w

rozdziale 11.

3.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub wojewódzki

konserwator zabytków mogą w sprawach ochrony zabytków, dziedzictwa kulturowego, w

tym zbiorów publicznych, restytucji dóbr kultury, w tym zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych

z naruszeniem prawa z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, występować na prawach

strony w postępowaniu administracyjnym oraz na prawach oskarżyciela publicznego w

postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Kto wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie prowadzi księgi ewidencyjnej albo prowadzi

ją w sposób nierzetelny lub niezgodny z prawdą,

podlega karze grzywny.