Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 kwietnia 2016 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji

Rozporządzenie określa szczególne zasady rachunkowości zakładów ubezpieczeń i zakładów

reasekuracji, w tym

1)

tworzenie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych;

2)

zakres informacji wykazywanych w informacji dodatkowej, zasady sporządzania skonsolidowanych

sprawozdań finansowych grup kapitałowych, w tym zakres informacji wykazywanych w skonsolidowanych

sprawozdaniach finansowych grup kapitałowych oraz w sprawozdaniach z działalności.

1.

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

ustawa - ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości;

2)

ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - ustawę z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej

(Dz. U. poz. 1844);

3)

dział I - dział I załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;

4)

dział II - dział II załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;

5)

cedent - zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;

6)

reasekurator - zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji wykonujący działalność

reasekuracyjną, o której mowa w art. 4 ust. 2 i 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, albo spółka celowa, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 44 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;

7)

umowa ubezpieczenia - umowę ubezpieczenia i umowę gwarancji ubezpieczeniowej;

8)

reasekuracja - reasekurację i retrocesję;

9)

umowa reasekuracji - umowę reasekuracji i umowę retrocesji;

10)

reasekuracja czynna - reasekurację czynną i retrocesję czynną;

11)

umowa reasekuracji czynnej - umowę reasekuracji czynnej i umowę retrocesji czynnej;

12)

reasekuracja bierna - reasekurację bierną i retrocesję bierną;

13)

umowa reasekuracji biernej - umowę reasekuracji biernej i umowę retrocesji biernej;

14)

koasekurator wiodący - zakład ubezpieczeń wybrany spośród uczestników umowy koasekuracji

do realizacji czynności określonych w tej umowie w imieniu własnym i pozostałych koasekuratorów;

15)

składki przypisane - kwoty składek

a)

z tytułu umów ubezpieczenia należne w okresie sprawozdawczym, niezależnie od tego,

czy kwoty te opłacono - w przypadku grup ubezpieczeń działu I,

b)

należnych za cały okres odpowiedzialności, niezależnie od jego długości, z tytułu

zawartych w okresie sprawozdawczym umów ubezpieczenia, niezależnie od tego, czy kwoty

te opłacono - w przypadku grup ubezpieczeń działu II, o ile długość okresu odpowiedzialności

jest określona,

c)

z tytułu umów ubezpieczenia, należne w okresie sprawozdawczym, niezależnie od tego,

czy kwoty te opłacono - w przypadku grup ubezpieczeń działu II, o ile długość okresu

odpowiedzialności nie jest określona,

d)

z tytułu umów reasekuracji czynnej - stosuje się kwoty, o których mowa w lit. a-c,

z uwzględnieniem postanowień odpowiednich umów reasekuracji;

16)

składka zarobiona - składkę przypisaną w okresie sprawozdawczym pomniejszoną o stan

rezerwy składek na koniec okresu sprawozdawczego i powiększoną o stan rezerwy składek

na początek okresu sprawozdawczego;

17)

składki brutto, składki przypisane brutto, składki zarobione brutto, odszkodowania

i świadczenia brutto, inne przychody brutto, inne koszty techniczne brutto, rezerwy

techniczno-ubezpieczeniowe brutto, współczynnik szkodowości brutto - odpowiednio pozycje

przed uwzględnieniem udziału reasekuratorów;

18)

składki na udziale własnym, składki przypisane na udziale własnym, składki zarobione

na udziale własnym, odszkodowania i świadczenia na udziale własnym, inne przychody

na udziale własnym, inne koszty techniczne na udziale własnym, rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe

na udziale własnym, współczynnik szkodowości na udziale własnym - odpowiednio pozycje

po uwzględnieniu udziału reasekuratorów;

19)

koszty akwizycji - koszty związane z zawieraniem i odnawianiem umów ubezpieczenia

oraz umów reasekuracji obejmujące

a)

koszty bezpośrednie, w tym

-

prowizje pośredników ubezpieczeniowych,

-

wynagrodzenia wraz z narzutami pracowników zajmujących się akwizycją,

-

koszty badań lekarskich,

-

koszty atestów i ekspertyz przy ocenie ryzyka ubezpieczeniowego,

-

koszty wystawienia polis,

-

koszty włączenia umowy ubezpieczenia do portfela ubezpieczeń,

-

koszty włączenia umowy reasekuracji do portfela reasekuracji,

-

prowizje i udziały cedentów w zyskach,

b)

koszty pośrednie, w tym

-

koszty reklamy i promocji produktów ubezpieczeniowych,

-

koszty ogólne związane z badaniem wniosków i wystawianiem polis;

20)

koszty likwidacji szkód i windykacji regresów - bezpośrednie i pośrednie koszty związane

z wykonywaniem czynności określonych w art. 4 ust. 2 pkt 2, ust. 7 pkt 3, ust. 8 pkt 2, 3 i 5 oraz ust. 9 pkt 1 i 2 ustawy

o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w tym: wynagrodzenia wraz z narzutami, koszty ekspertyz i atestów związanych z oceną

zaistniałej szkody, koszty obsługi procesu likwidacji szkody, wypłaty odszkodowania

lub innego świadczenia, postępowań regresowych i windykacyjnych;

21)

koszty działalności lokacyjnej - wewnętrzne i zewnętrzne koszty wynikające z prowadzonej

przez zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji działalności lokacyjnej, w tym koszty

zarządzania lokatami, prowizje bankowe, prowizje biur maklerskich oraz amortyzacja

i koszty utrzymania nieruchomości, z wyłączeniem amortyzacji i kosztów utrzymania

nieruchomości wykorzystywanych na własne potrzeby;

22)

koszty administracyjne - koszty działalności ubezpieczeniowej lub działalności reasekuracyjnej

niezaliczone do kosztów akwizycji, odszkodowań i świadczeń, kosztów likwidacji szkód

i windykacji regresów, kosztów poniesionych w celu uzyskania dotacji lub kosztów działalności

lokacyjnej, związane z inkasem składek, zarządzaniem portfelem umów ubezpieczenia,

zarządzaniem portfelem umów reasekuracji oraz ogólnym zarządzaniem zakładem ubezpieczeń

albo zakładem reasekuracji, w tym: amortyzacja oraz koszty utrzymania biur i nieruchomości

wykorzystywanych na własne potrzeby, koszty pocztowe i telekomunikacyjne, koszty usług

obcych, koszty zużycia energii, materiałów, amortyzacja środków trwałych i wartości

niematerialnych i prawnych, wynagrodzenia wraz z narzutami, koszty podróży służbowych

oraz koszty reklamy, z wyłączeniem kosztów reklamy związanych z produktem ubezpieczeniowym;

w kosztach administracyjnych nie ujmuje się kosztów związanych z wykonywaniem czynności

określonych w art. 4 ust. 10 i 11 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - koszty te ujmuje się w pozostałych kosztach operacyjnych;

23)

stopa techniczna - stopę oprocentowania stosowaną przy obliczaniu

a)

rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w dziale ubezpieczeń na życie i reasekuracji ubezpieczeń

działu I,

b)

rezerw na skapitalizowaną wartość rent w dziale pozostałych ubezpieczeń osobowych

oraz ubezpieczeń majątkowych i reasekuracji ubezpieczeń działu II;

24)

suma kapitału, z zastrzeżeniem ust. 2

a)

dla ubezpieczenia na całe życie - sumę ubezpieczenia,

b)

dla ubezpieczeń, gdzie świadczenie jest płatne na koniec okresu ubezpieczenia - sumę

ubezpieczenia w wysokości płatnej na koniec okresu ubezpieczenia,

c)

dla rent odroczonych - skapitalizowaną wartość renty w momencie rozpoczęcia płatności

renty;

25)

współczynnik szkodowości - stosunek odszkodowań i świadczeń, z uwzględnieniem zmiany

stanu rezerw na niewypłacone odszkodowania i świadczenia, do składki zarobionej; przy

kalkulacji wskaźnika uwzględnia się koszty likwidacji szkód, koszty windykacji regresów

i koszty poniesione w celu uzyskania dotacji, a także regresy, odzyski i dotacje otrzymane;

26)

klasy rachunkowe - w przypadku

a)

działu I - łącznie wszystkie grupy ubezpieczeń,

b)

działu II - odpowiednio następujące klasy rachunkowe

-

01 następstwa wypadków i choroba (grupa 1 i 2),

-

02 komunikacyjne - odpowiedzialność cywilna (grupa 10),

-

03 komunikacyjne pozostałe (grupa 3),

-

04 morskie, lotnicze i transportowe (grupy 4, 5, 6, 7),

-

05 od ognia i innych szkód rzeczowych (grupy 8, 9),

-

06 odpowiedzialność cywilna (grupy 11, 12, 13),

-

07 kredyt i gwarancje (grupy 14, 15),

-

08 świadczenie pomocy (grupa 18),

-

09 ochrona prawna (grupa 17),

-

10 pozostałe (grupa 16);

27)

jednostka dominująca, jednostka zależna, jednostka współzależna, jednostka stowarzyszona,

jednostka podporządkowana, jednostka powiązana - odpowiednio jednostki w rozumieniu

art. 3 ust. 1 pkt 37 i 39-43 ustawy;

28)

grupa kapitałowa - grupę kapitałową w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 44 ustawy;

29)

strony powiązane - podmioty powiązane w rozumieniu międzynarodowych standardów rachunkowości

przyjętych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 lipca

2002 r. w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości

(Dz. Urz. WE L 243 z 11.09.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 29, str. 609, z późn. zm.);

30)

udziały, aktywa finansowe, skorygowana cena nabycia, aktywa finansowe przeznaczone

do obrotu, pożyczki udzielone i należności własne, aktywa finansowe utrzymywane do

terminu wymagalności, aktywa finansowe dostępne do sprzedaży, wartość godziwa - odpowiednio

pojęcia określone w art. 3 ust. 1 pkt 4 i 24, art. 28 ust. 8a ustawy oraz w § 6-9 i § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie

szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji

instrumentów finansowych

(Dz. U. poz. 1674, z 2004 r. poz. 266, z 2005 r. poz. 2146, z 2008 r. poz. 1508 oraz z 2015 r. poz. 1850);

31)

główny oddział oraz oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń albo zagranicznego zakładu

reasekuracji - odpowiednio główny oddział oraz oddział, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 11 i 22 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;

32)

jednostka macierzysta - zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji, który jest głównym

miejscem wykonywania działalności, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

(Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.;

33)

lokaty wolnych środków zakładu ubezpieczeń - lokaty zakładu ubezpieczeń działu I niestanowiące

pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych;

34)

lokaty wolnych środków zakładu reasekuracji - lokaty zakładu reasekuracji działu I

niestanowiące pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych;

35)

koszt odszkodowań i świadczeń ustalany dla roku kalendarzowego zaistnienia szkody

na potrzeby oszacowania, o którym mowa w § 37 ust. 1 - odszkodowania i świadczenia

wypłacone brutto powiększone o stan rezerw na niewypłacone odszkodowania i świadczenia

z tytułu szkód zaistniałych do dnia bilansowego; przy ustalaniu kosztu odszkodowań

i świadczeń uwzględnia się koszty likwidacji szkód, a nie uwzględnia się regresów

i odzysków oraz kosztów windykacji z nimi związanych oraz dotacji i kosztów poniesionych

w celu ich uzyskania;

36)

dotacja - dotację celową otrzymaną przez zakład ubezpieczeń na pokrycie części odszkodowań

należnych producentom rolnym z tytułu szkód spowodowanych przez suszę w rozumieniu

ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

(Dz. U. z 2015 r. poz. 577, 892 i 1844);

37)

koszty poniesione w celu uzyskania dotacji - koszty związane z przygotowaniem wniosku

o dotację i rozliczeniem dotacji, w szczególności wynagrodzenia wraz z narzutami,

koszty usług obcych, koszty przygotowania sprawozdań z rozliczenia dotacji, a także

koszty poniesione w związku z przystosowaniem systemów informatycznych, niezbędnych

do prawidłowej obsługi dotacji;

38)

grupy i rodzaje ubezpieczeń - grupy i rodzaje ubezpieczeń, o których mowa w art. 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;

39)

saldo rozliczeń z reasekuracji czynnej - składkę przypisaną z reasekuracji czynnej

pomniejszoną o odszkodowania i świadczenia wypłacone z reasekuracji czynnej, premie

i rabaty wypłacone cedentom oraz prowizje i udziały w zyskach cedentów;

40)

saldo rozliczeń z reasekuracji biernej - składkę na udziale reasekuratora pomniejszoną

o odszkodowania i świadczenia wypłacone na udziale reasekuratora, premie i rabaty

wypłacone na udziale reasekuratora oraz prowizje reasekuracyjne i udziały w zyskach

reasekuratora;

41)

lokaty stanowiące pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych - lokaty, o których

mowa w art. 28 ust. 10 ustawy.

2.

Dla wszystkich przypadków, o których mowa w ust. 1 pkt 24, nie uwzględnia się przyznawanych

premii. W umowach ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 24, w których okres opłacania

składki jest krótszy niż okres trwania umowy ubezpieczenia, suma kapitału oznacza

wartość rezerwy ubezpieczeń na życie dla ryzyka śmierci lub dożycia obliczonej na

koniec okresu opłacania składki.

1.

Przepisy rozporządzenia dotyczące ubezpieczeń na życie (grupy 1-5 działu I) stosuje

się również do ubezpieczeń ujętych w grupach 1, 2, 10-13 działu II, z uwzględnieniem

istniejących różnic wynikających z istoty tych ubezpieczeń.

2.

W przypadku gdy posiadane informacje pozwalają zakładowi ubezpieczeń działu II na

stwierdzenie, że z umów ubezpieczenia mogą powstać świadczenia płatne okresowo w formie

rent lub gdy powstaną świadczenia płatne okresowo w formie rent, rezerwę na skapitalizowaną

wartość rent tworzy się przy zastosowaniu metody aktuarialnej w trybie przewidzianym

dla ubezpieczeń na życie (grupy 1-5 działu I) zgodnie z § 42.

Główne oddziały oraz oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń i zagranicznych zakładów

reasekuracji stosują zasady rachunkowości określone przez jednostkę macierzystą, o

ile nie są sprzeczne z przepisami ustawy.

1.

Księgi rachunkowe zakładu ubezpieczeń oraz księgi rachunkowe zakładu reasekuracji

są prowadzone zgodnie z przepisami ustawy.

2.

W przypadku wykonywania działalności w grupie 3 działu I tworzone ze składek ubezpieczeniowych

i inwestowane w sposób określony w umowie ubezpieczenia aktywa ubezpieczeniowych funduszy

kapitałowych podlegają wydzieleniu.

3.

Zakład ubezpieczeń rejestruje na bieżąco, w szczególności

1)

w ramach wykonywanej działalności ubezpieczeniowej

a)

zawarte umowy ubezpieczenia,

b)

zgłoszone szkody (roszczenia),

c)

regresy i odzyski z tytułu zawartych umów ubezpieczenia,

d)

ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe;

2)

w ramach wykonywanej działalności reasekuracyjnej - zawarte umowy reasekuracji czynnej;

3)

w ramach wykonywanej działalności ubezpieczeniowej lub działalności reasekuracyjnej

- zawarte umowy reasekuracji biernej.

4.

Zakład reasekuracji rejestruje na bieżąco, w szczególności

1)

zawarte umowy reasekuracji czynnej;

2)

zawarte umowy reasekuracji biernej.

5.

Zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji aktualizuje, z zachowaniem możliwości

weryfikacji uprzednio dokonanych zapisów, księgi rachunkowe oraz rejestry co najmniej

na koniec każdego miesiąca.

6.

Główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń mają obowiązek prowadzenia rejestrów,

o których mowa w ust. 3.

7.

Oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń są zwolnione z obowiązku prowadzenia rejestrów,

o których mowa w ust. 3, pod warunkiem że przepisy obowiązujące w państwie siedziby

jednostki macierzystej nakładają na zagraniczny zakład ubezpieczeń obowiązek gromadzenia

informacji co najmniej w zakresie określonym w rozporządzeniu.

8.

Główne oddziały zagranicznych zakładów reasekuracji mają obowiązek prowadzenia rejestrów,

o których mowa w ust. 4.

9.

Oddziały zagranicznych zakładów reasekuracji są zwolnione z obowiązku prowadzenia

rejestrów, o których mowa w ust. 4, pod warunkiem że przepisy obowiązujące w państwie

siedziby jednostki macierzystej nakładają na zagraniczny zakład reasekuracji obowiązek

gromadzenia informacji co najmniej w zakresie określonym w rozporządzeniu.

1.

Rejestr zawartych umów ubezpieczenia należy prowadzić w sposób umożliwiający uzyskanie

o umowie ubezpieczenia co najmniej następujących informacji

1)

grupy i rodzaju ubezpieczeń, których umowa ubezpieczenia dotyczy;

2)

danych identyfikujących umowę ubezpieczenia (numer polisy, datę rejestracji polisy,

datę wystawienia polisy, datę zawarcia umowy);

3)

danych identyfikujących ubezpieczającego, w przypadku zaś umów indywidualnych również

dane identyfikujące ubezpieczonego i uprawnionych z umowy ubezpieczenia;

4)

danych identyfikujących pośrednika ubezpieczeniowego, jeżeli umowa ubezpieczenia została

zawarta za jego pośrednictwem;

5)

okresu ubezpieczenia, należnej składki lub sposobu jej obliczenia oraz sumy ubezpieczenia

lub sumy gwarancyjnej, w przypadku zaś umów ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem

kapitałowym - wartości jednostek funduszu lub funduszy przysługujących ubezpieczonemu.

2.

Zawarte umowy koasekuracji powinny być wyodrębniane w rejestrze i zawierać dane identyfikujące

koasekuratora wiodącego.

3.

W przypadku umów koasekuracji dane dotyczące wielkości należnej składki oraz sumy

ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej, o których mowa w ust. 1 pkt 5, podlegają rejestracji

w części przypadającej na zakład ubezpieczeń, a w przypadku solidarnej odpowiedzialności

zakładu dodatkowo dane o całkowitej wysokości składki oraz o pełnym zakresie odpowiedzialności

wynikającym z umowy.

4.

W przypadku ubezpieczeń objętych umowami generalnymi, o których mowa w § 7 ust. 3

pkt 3, może mieć zastosowanie zbiorcza rejestracja umów ubezpieczenia, pod warunkiem

ewidencji informacji określonych w ust. 1 w odniesieniu do każdego ubezpieczającego

oddzielnie oraz dodatkowo danych umożliwiających ustalanie zakresu odpowiedzialności

zakładu ubezpieczeń.

5.

W przypadku grupowych umów ubezpieczenia dane, o których mowa w ust. 1 pkt 5, podlegają

rejestracji w wartościach przypadających na każdego ubezpieczonego.

1.

Podstawę ewidencji składki przypisanej stanowi dokument potwierdzający zawarcie umowy

ubezpieczenia, w tym aneksy do zawieranych umów ubezpieczenia zawierające obliczenie

składki, zwane dalej „dokumentami ubezpieczeniowymi”.

2.

Dokumenty ubezpieczeniowe określają co najmniej

1)

strony umowy ubezpieczenia;

2)

zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń;

3)

okres ubezpieczenia;

4)

wysokość sumy ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej;

5)

wysokość należnej składki.

3.

Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpieczeniowych mogą mieć zastosowanie

1)

w przypadku gdy dokument ubezpieczenia jest wydawany z chwilą opłacenia całej składki;

2)

w rozliczeniach z pośrednikami ubezpieczeniowymi - w odniesieniu do każdego pośrednika

oddzielnie;

3)

w rozliczeniach z ubezpieczającymi z tytułu ubezpieczeń objętych umowami generalnymi

- w odniesieniu do każdego ubezpieczającego oddzielnie.

4.

Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpieczenia sporządza się według grup i rodzajów

ubezpieczeń.

5.

Dokumenty ubezpieczeniowe wraz z załącznikami oraz dodatkowymi dokumentami związanymi

z umową ubezpieczenia należy wystawiać w sposób chronologiczny, uniemożliwiający ich

podwójną rejestrację.

6.

Niewykorzystane druki polis oraz inne druki ścisłego zarachowania potwierdzające zawarcie

umowy ubezpieczenia należy inwentaryzować co najmniej raz w roku obrotowym, a ewentualne

różnice w liczbie tych druków rozliczać w tym samym roku obrotowym.

7.

Ewidencję składki przypisanej należy prowadzić w sposób umożliwiający identyfikację

umowy ubezpieczenia, której składka dotyczy.

Rejestr zawartych umów reasekuracji czynnej należy prowadzić w sposób umożliwiający

uzyskanie co najmniej następujących informacji

1)

danych identyfikujących umowę reasekuracji (rodzaj umowy, numer umowy);

2)

danych identyfikujących cedenta oraz danych identyfikujących brokera, jeżeli umowa

została zawarta za jego pośrednictwem;

3)

daty rejestracji umowy reasekuracji, daty wejścia w życie umowy oraz okresu obowiązywania

umowy;

4)

grup i rodzajów ubezpieczeń objętych umową;

5)

danych umożliwiających ustalenie udziału oraz maksymalnej odpowiedzialności zakładu

ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji w umowie reasekuracji czynnej;

6)

danych umożliwiających ustalenie na dzień bilansowy salda rozliczeń z każdym cedentem

z umowy reasekuracji czynnej.

Rejestr zawartych umów reasekuracji biernej należy prowadzić w sposób umożliwiający

uzyskanie co najmniej następujących informacji

1)

określenia rodzaju umowy reasekuracji biernej oraz numeru umowy, jeżeli występuje;

2)

danych identyfikujących reasekuratorów i ich udziałów w cesji oraz danych identyfikujących

brokera, jeżeli umowa została zawarta za jego pośrednictwem;

3)

daty rejestracji umowy reasekuracji biernej, daty wejścia w życie umowy oraz okresu

obowiązywania umowy;

4)

grup i rodzajów ubezpieczeń objętych umową reasekuracji biernej;

5)

danych umożliwiających ustalenie udziału własnego oraz maksymalnej odpowiedzialności

zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji w umowie reasekuracji biernej;

6)

danych umożliwiających ustalenie na dzień bilansowy salda rozliczeń z każdym reasekuratorem

z umowy reasekuracji biernej.

Podstawę zapisów w rejestrach, o których mowa w § 8 i § 9, stanowią umowa reasekuracji

oraz wystawiane na jej podstawie odpowiednie dokumenty rozliczeniowe (rachunki techniczne)

lub inne dokumenty określające co najmniej

1)

strony umowy;

2)

rodzaje ryzyk objętych umową;

3)

okres obowiązywania umowy;

4)

dane umożliwiające ustalenie zakresu ochrony reasekuracyjnej oraz

5)

niezbędne dane umożliwiające ustalenie udziału zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji

w umowie, w szczególności w zakresie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, jak również

w zakresie podziału zysku z umowy, jeżeli wynika to z warunków umowy.

1.

Rejestry w zakresie szkód (roszczeń) zgłoszonych są prowadzone w sposób umożliwiający

uzyskanie dla każdej szkody oddzielnie co najmniej następujących informacji

1)

daty i numeru rejestracji szkody, daty wystąpienia szkody oraz daty zgłoszenia szkody

(roszczenia);

2)

danych identyfikujących umowę ubezpieczenia, której szkoda dotyczy;

3)

grupy i rodzaju ubezpieczenia, którego szkoda dotyczy;

4)

danych identyfikujących sprawcę szkody, jeżeli jest ustalony;

5)

wartości roszczenia o odszkodowanie lub inne świadczenie lub jego oszacowania;

6)

wartości (części lub całości) wypłaconego odszkodowania lub innego świadczenia i daty

wypłaty;

7)

wartości niewypłaconego odszkodowania lub innego świadczenia ujętego w rezerwie na

niewypłacone odszkodowania i świadczenia.

2.

Rejestry należy prowadzić w sposób umożliwiający sporządzenie na dzień bilansowy wykazu

szkód zgłoszonych do zakładu ubezpieczeń, o których mowa w § 12 ust. 3, w podziale

na lata kalendarzowe zgłoszenia szkody oraz w podziale na lata kalendarzowe zaistnienia

szkody.

3.

Rejestry w zakresie szkód, o których mowa w ust. 1, prowadzi się wyłącznie dla działalności

bezpośredniej.

1.

Dla każdej szkody jest tworzona dokumentacja szkodowa opatrzona numerem rejestracji

szkody.

2.

Dokumentacja szkodowa zawiera ponumerowane dokumenty dotyczące zdarzenia i związanego

z nim zgłoszenia szkody, dokumenty przedstawiające opis elementów szkody oraz szczegóły

wpłat i wypłat związanych ze szkodą.

3.

Na dzień bilansowy, dla każdej grupy ubezpieczeń oddzielnie, sporządza się, z zastrzeżeniem

ust. 5

1)

wykaz szkód zgłoszonych w okresie sprawozdawczym obejmujący dla każdej szkody

a)

numer rejestracji szkody,

b)

datę zgłoszenia szkody,

c)

datę zajścia szkody,

d)

kwoty wypłacone w bieżącym okresie sprawozdawczym z tytułu tej szkody,

e)

wartość utworzonej na koniec okresu sprawozdawczego rezerwy na niewypłacone odszkodowania

i świadczenia z tytułu szkody zgłoszonej;

2)

wykaz szkód zgłoszonych w poprzednich okresach sprawozdawczych, a niezlikwidowanych

do końca poprzedniego okresu sprawozdawczego, obejmujący dla każdej szkody

a)

numer rejestracji szkody,

b)

datę zgłoszenia szkody,

c)

datę zajścia szkody,

d)

wartość utworzonej na koniec poprzedniego okresu sprawozdawczego rezerwy na niewypłacone

odszkodowania i świadczenia z tytułu szkody zgłoszonej,

e)

kwoty wypłacone w bieżącym okresie sprawozdawczym oraz

f)

wartość utworzonej na koniec okresu sprawozdawczego rezerwy na niewypłacone odszkodowania

i świadczenia z tytułu szkody zgłoszonej.

4.

Zakłady ubezpieczeń, które nie ustalają rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia

metodą indywidualną w wykazie szkód zgłoszonych, odpowiednio zamiast wartości rezerwy

na niewypłacone odszkodowania i świadczenia z tytułu szkody zgłoszonej dla każdej

szkody oddzielnie przedstawiają łączną wartość utworzonej dla tych szkód rezerwy na

niewypłacone odszkodowania i świadczenia.

5.

Na dzień bilansowy sporządza się, oprócz wykazu określonego w ust. 3, wykaz szkód,

z tytułu których zakład ubezpieczeń odmówił wypłaty części lub całości odszkodowania

lub innego świadczenia, a wierzyciel wystąpił na drogę postępowania sądowego.

6.

Wykaz, o którym mowa w ust. 5, obejmuje

1)

oddzielnie dla każdej szkody

a)

numer rejestracji szkody,

b)

datę zgłoszenia szkody,

c)

datę zaistnienia szkody,

d)

wartość spornej kwoty roszczenia,

e)

koszty procesu sądowego;

2)

łącznie dla szkód, z tytułu których zakład ubezpieczeń odmówił wypłaty części lub

całości odszkodowania lub innego świadczenia - wartość rezerwy na sprawy sporne z

tytułu szkód zgłoszonych.

1.

Rejestry regresów i odzysków należy prowadzić wyłącznie dla działalności bezpośredniej

oraz w sposób umożliwiający uzyskanie co najmniej następujących informacji

1)

numeru rejestracji szkody oraz wartości szkody, której regres lub odzysk dotyczy;

2)

danych identyfikujących

a)

dłużnika - w przypadku regresów,

b)

przedmiot odzysku - w przypadku odzysków;

3)

wartości roszczeń;

4)

wartości otrzymanych regresów i odzysków.

2.

Rejestry należy prowadzić w sposób umożliwiający ustalenie wartości regresów i odzysków

związanych z daną szkodą, jak również ustalenie wartości regresów i odzysków w podziale

na lata kalendarzowe zgłoszenia szkody oraz w podziale na lata kalendarzowe zaistnienia

szkody, których regresy i odzyski dotyczą.

3.

Rejestry w zakresie regresów i odzysków, o których mowa w ust. 1, prowadzą wyłącznie

zakłady ubezpieczeń wykonujące działalność w dziale II.

1.

Zakład ubezpieczeń wykonujący działalność w grupie 3 działu I prowadzi rejestry funduszy

odrębnie dla każdego ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego.

2.

Rejestr funduszu służy ustaleniu wartości aktywów netto przypadających na jednostkę

rozrachunkową funduszu, a w przypadku gdy ryzyko lokaty ponosi zakład ubezpieczeń

- odpowiednio wartości zobowiązania przypadającego na jednostkę.

3.

Przychody i koszty oraz aktywa i pasywa danego funduszu nie mogą być kompensowane

z innymi przychodami i kosztami oraz aktywami i pasywami zakładu ubezpieczeń.

4.

W przypadku ubezpieczeń na życie, jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający, rejestry

funduszu prowadzi się w sposób umożliwiający ustalenie wartości lokaty, o której mowa

w § 43.

5.

Rejestry prowadzi się w sposób umożliwiający ustalenie wielkości wyodrębnionych aktywów

funduszu oraz zmian wielkości tych aktywów w okresie sprawozdawczym, w tym co najmniej

ustalenie dla każdego funduszu

1)

wartości składek otrzymanych przez zakład ubezpieczeń i przeznaczonych na fundusz

przed potrąceniem wszelkich opłat z rachunku jednostek oraz wartości przychodów z

lokat - w ramach przychodów funduszu;

2)

wartości opłat potrącanych ze składek, wartości opłat potrącanych ze środków funduszu,

wartości kosztów zarządzania lokatami funduszu - w ramach kosztów funduszu;

3)

stanów oraz zmian aktywów i zobowiązań funduszu, w szczególności w zakresie lokat

funduszu;

4)

wartości aktywów zakładu ubezpieczeń przeznaczonych na zwiększenie ubezpieczeniowego

funduszu kapitałowego, w przypadku gdy gwarantowana stopa zwrotu z lokat funduszu

jest wyższa od faktycznie osiągniętej przez zakład ubezpieczeń w okresie sprawozdawczym.

6.

Rejestry należy prowadzić w sposób umożliwiający ustalenie wartości nabycia jednostek

uczestnictwa przydzielonych każdemu ubezpieczonemu, wartości bieżącej tych jednostek

oraz wartości jednostek, po której są one umarzane.

1.

W ubezpieczeniach działu II poniesione w okresie sprawozdawczym koszty akwizycji w

części przypadającej na przyszłe okresy sprawozdawcze są rozliczane w czasie, na zasadach

obowiązujących przy tworzeniu rezerwy składek.

2.

W reasekuracji ubezpieczeń działu II poniesione w okresie sprawozdawczym koszty akwizycji

w części przypadającej na przyszłe okresy sprawozdawcze są rozliczane w czasie, na

zasadach obowiązujących przy tworzeniu rezerwy składek.

3.

Przeniesione na przyszłe okresy sprawozdawcze koszty akwizycji, o których mowa w ust.

1 i 2, są ujmowane w aktywach bilansu.

4.

W przypadku rozwiązania umowy ubezpieczenia aktywowane koszty akwizycji dotyczące

tej umowy są ujmowane w koszty w tym samym miesiącu, w którym następuje rozwiązanie

umowy ubezpieczenia.

1.

W ubezpieczeniach działu I i w reasekuracji ubezpieczeń działu I poniesione w okresie

sprawozdawczym koszty akwizycji w części przypadającej na przyszłe okresy sprawozdawcze

są rozliczane w czasie.

2.

Przeniesione na przyszłe okresy sprawozdawcze koszty akwizycji, o których mowa w ust.

1, są ujmowane w aktywach bilansu, w części, w której nie zostały uwzględnione w wyliczeniu

rezerwy ubezpieczeń na życie.

3.

W ubezpieczeniach działu I i w reasekuracji ubezpieczeń działu I koszty akwizycji

podlegają rozliczeniu w czasie wyłącznie przy zastosowaniu metod aktuarialnych.

4.

W przypadku rozwiązania umowy ubezpieczenia przed terminem aktywowane koszty akwizycji

dotyczące tej umowy są ujmowane w koszty w tym samym miesiącu, w którym następuje

rozwiązanie umowy ubezpieczenia.

5.

Koszty akwizycji nie podlegają aktywowaniu w ubezpieczeniach na życie, gdy ryzyko

lokaty ponosi ubezpieczający, jeżeli dla tych ubezpieczeń nie jest określona częstotliwość

i wysokość opłacanej składki.

1.

W odniesieniu do transakcji

1)

połączenia zakładu ubezpieczeń z innym zakładem ubezpieczeń lub przejęcia innego zakładu

ubezpieczeń przez zakład ubezpieczeń,

2)

połączenia zakładu reasekuracji z innym zakładem reasekuracji lub przejęcia innego

zakładu reasekuracji przez zakład reasekuracji

- stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 4a ustawy.

2.

W odniesieniu do transakcji przeniesienia portfela ubezpieczeń, o którym mowa w art. 298 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, lub przeniesienia portfela reasekuracji, o którym mowa w art. 305 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przejęcia innego zakładu ubezpieczeń

przez zakład ubezpieczeń albo przejęcia innego zakładu reasekuracji przez zakład reasekuracji,

z zastrzeżeniem ust. 3-6.

3.

Na dzień przejęcia portfela ubezpieczeń lub portfela reasekuracji przez zakład ubezpieczeń

rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe są wyceniane według zasad obowiązujących w zakładzie

ubezpieczeń przejmującym. Powstałe z tego tytułu różnice odpowiednio zwiększają lub

zmniejszają powstałą w wyniku przejęcia wartość firmy lub ujemną wartość firmy.

4.

Na dzień przejęcia portfela reasekuracji przez zakład reasekuracji rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe

są wyceniane według zasad obowiązujących w zakładzie reasekuracji przejmującym. Powstałe

z tego tytułu różnice odpowiednio zwiększają lub zmniejszają powstałą w wyniku przejęcia

wartość firmy lub ujemną wartość firmy.

5.

Wartość firmy powstała w wyniku przejęcia portfela ubezpieczeń lub portfela reasekuracji

ulega umorzeniu proporcjonalnie do terminów rozwiązywania przejętych rezerw techniczno-ubezpieczeniowych,

jednak nie dłużej niż 5 lat. W przypadkach uzasadnionych szczególnym charakterem przejmowanych

zobowiązań zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji może wydłużyć termin umorzenia

wartości firmy do 20 lat.

6.

Jeżeli w wyniku zaistniałych po dniu przeniesienia portfela ubezpieczeń lub portfela

reasekuracji zdarzeń lub uzyskanych informacji stwierdzono, że wartość bilansowa aktywów

i zobowiązań określona na dzień przeniesienia portfela ubezpieczeń lub portfela reasekuracji

była niewłaściwa, należy dokonać do końca następnego roku obrotowego, po roku, w którym

nastąpiło przeniesienie portfela ubezpieczeń lub portfela reasekuracji, odpowiedniej

korekty wartości firmy lub ujemnej wartości firmy, pod warunkiem że jednostka przewiduje

odzyskanie wartości korekty z przyszłych korzyści ekonomicznych. W przeciwnym przypadku

korektę taką zalicza się odpowiednio do pozostałych przychodów lub kosztów operacyjnych.

1.

W przypadku likwidacji szkód komunikacyjnych wynikłych ze zdarzeń zaistniałych poza

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dowodem księgowym, stanowiącym podstawę ewidencji

zdarzenia gospodarczego, może być dokument obciążeniowy przekazany w formie określonej

w Regulaminie Wewnętrznym, wymienionym w Porozumieniu Wielostronnym, o którym mowa

w art. 2 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,

Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

(Dz. U. z 2013 r. poz. 392, z 2014 r. poz. 827 oraz z 2015 r. poz. 1273, 1691, 1844 i 2281).

2.

W przypadku bezpośredniej likwidacji szkód, przeprowadzanej zgodnie z postanowieniami

porozumienia zawartego przez zakłady ubezpieczeń, dowodem księgowym stanowiącym podstawę

ewidencji zdarzenia gospodarczego może być dokument obciążeniowy przekazany w formie

określonej w tym porozumieniu.

1.

Zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji dokonuje, z zachowaniem zasady ostrożności,

wyceny lokat na dzień bilansowy, z zastrzeżeniem ust. 2

1)

aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu oraz aktywów finansowych dostępnych do

sprzedaży, gdy możliwe jest ustalenie wartości godziwej w sposób wiarygodny - według

wartości godziwej;

2)

aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu oraz aktywów finansowych dostępnych do

sprzedaży, gdy wartości godziwej nie można wiarygodnie ustalić

a)

w przypadku aktywów finansowych, dla których jest ustalony termin wymagalności - według

skorygowanej ceny nabycia, z uwzględnieniem odpisów z tytułu trwałej utraty wartości,

b)

w przypadkach innych niż określone w lit. a - według ceny nabycia, z uwzględnieniem

odpisów z tytułu trwałej utraty wartości;

3)

aktywów finansowych utrzymywanych do terminu wymagalności - według skorygowanej ceny

nabycia, z uwzględnieniem odpisów z tytułu trwałej utraty wartości;

4)

pożyczek udzielonych i należności własnych - według skorygowanej ceny nabycia, z uwzględnieniem

odpisów z tytułu trwałej utraty wartości;

5)

udziałów w jednostkach podporządkowanych - metodą praw własności;

6)

nieruchomości - według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonej o wartość

naliczonego na dzień bilansowy umorzenia, z uwzględnieniem trwałej utraty wartości.

2.

Lokaty, których ryzyko ponosi ubezpieczający, są wyceniane przez zakład ubezpieczeń

wykonujący działalność w dziale ubezpieczeń na życie według wartości godziwej.

3.

Należności depozytowe od cedentów są wyceniane w kwocie wymaganej zapłaty określanej

zgodnie z warunkami umowy reasekuracji, uwzględniającej, w przypadku gdy depozyt stanowi

instrument finansowy, również wycenę tego instrumentu. Przy wycenie depozytu uwzględnia

się ewentualne odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

4.

Przy ustalaniu trwałej utraty wartości aktywów finansowych zakład ubezpieczeń oraz

zakład reasekuracji uwzględnia sytuację finansową podmiotów, w których te aktywa zostały

ulokowane, a w szczególności spadek wartości aktywów netto tych podmiotów, zaistniały

pomiędzy dniem ich nabycia a dniem bilansowym, przypadający na posiadane przez zakład

ubezpieczeń albo zakład reasekuracji aktywa finansowe. W przypadku aktywów finansowych

objętych gwarancjami przy ustalaniu trwałej utraty wartości uwzględnia się również

sytuację finansową gwaranta.

1.

Zakład ubezpieczeń, zarządzając odpowiednio portfelami aktywów finansowych przeznaczonych

do obrotu, utrzymywanych do terminu wymagalności, dostępnych do sprzedaży oraz pożyczek

udzielonych i należności własnych, uwzględnia w szczególności dotychczasowe i prognozowane

wpływy i wydatki z tytułu prowadzonej działalności operacyjnej oraz działalności inwestycyjnej,

terminy wymagalności zobowiązań wynikających z zawartych umów ubezpieczenia i umów

reasekuracji czynnej, w oparciu o przyjętą przez zakład ubezpieczeń strategię inwestycyjną,

a w przypadku ubezpieczeń grupy 3 działu I, w odniesieniu do umów ubezpieczenia na

życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w oparciu o zasady określone w regulaminie

lokowania środków ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

2.

Zakład reasekuracji, zarządzając odpowiednio portfelami aktywów finansowych przeznaczonych

do obrotu, utrzymywanych do terminu wymagalności, dostępnych do sprzedaży oraz pożyczek

udzielonych i należności własnych, uwzględnia w szczególności dotychczasowe i prognozowane

wpływy i wydatki z tytułu prowadzonej działalności operacyjnej oraz działalności inwestycyjnej,

terminy wymagalności zobowiązań wynikających z zawartych umów reasekuracji czynnej,

w oparciu o przyjętą przez zakład reasekuracji strategię inwestycyjną.

1.

Zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji do lokat krótkoterminowych zalicza lokaty,

które ze względu na stopień płynności są możliwe do realizacji w okresie krótszym

niż rok, oraz które zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji zamierza w tym okresie

zrealizować.

2.

Do lokat długoterminowych zalicza się lokaty inne niż wymienione w ust. 1.

1.

Zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji różnice z tytułu aktualizacji wyceny lokat,

o których mowa w § 19 ust. 1, ujmuje odpowiednio w przychodach lub kosztach działalności

lokacyjnej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

2.

Różnice z tytułu aktualizacji wyceny lokat zaliczonych do kategorii aktywów finansowych

dostępnych do sprzedaży, które nie są uwzględniane przy ustalaniu wartości rezerw

techniczno-ubezpieczeniowych, ujmuje się bezpośrednio w kapitale własnym w pozycji

„kapitał z aktualizacji wyceny” zgodnie z § 21 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie

szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji

instrumentów finansowych, z zastrzeżeniem ust. 4.

3.

Różnice z tytułu aktualizacji wyceny lokat zaliczonych do kategorii udziały w jednostkach

podporządkowanych ujmuje się w kapitale własnym w pozycji „kapitał z aktualizacji

wyceny”, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 4 i 5 ustawy.

4.

Utworzone w okresie sprawozdawczym odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lokat obciążają

wynik finansowy zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji.

5.

Szczegółowy sposób prezentacji przychodów i kosztów z działalności lokacyjnej zakładu

ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji określają ust. 6, 7, 15, 16 i 19 załącznika

nr 2 do rozporządzenia.

1.

W przypadku realizacji lokat jednakowych lub uznanych za jednakowe ze względu na podobieństwo

ich rodzaju lub przeznaczenie rozchód tych składników zakład ubezpieczeń oraz zakład

reasekuracji wycenia kolejno po cenach (kosztach) tych składników aktywów, które nabył

(wytworzył) najwcześniej, lub według cen przeciętnych ustalonych w wysokości średniej

ważonej cen (kosztów) danego składnika aktywów.

2.

Dokonując wyceny lokat, zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji stosuje zasady

wyceny w ramach danego portfela lokat jednakowych lub uznanych za jednakowe ze względu

na podobieństwo ich rodzaju.

1.

Ujmowane w wyniku roku obrotowego zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane przychody

z lokat oraz koszty działalności lokacyjnej zakłady ubezpieczeń wykonujące działalność

w dziale I oraz zakłady reasekuracji wykonujące działalność reasekuracyjną w dziale

I prezentują w technicznym rachunku ubezpieczeń na życie, z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

Przychody z lokat wolnych środków zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji są

przenoszone z technicznego rachunku ubezpieczeń na życie do ogólnego rachunku zysków

i strat i ujmowane w pozycji „przychody z lokat netto po uwzględnieniu kosztów, przeniesione

z technicznego rachunku ubezpieczeń na życie”.

3.

Przychody, o których mowa w ust. 2, są pomniejszane o koszty działalności lokacyjnej

związane z tymi przychodami.

1.

Ujmowane w wyniku roku obrotowego przychody i koszty działalności lokacyjnej zakłady

ubezpieczeń wykonujące działalność w dziale II oraz zakłady reasekuracji wykonujące

działalność reasekuracyjną w dziale II prezentują w ogólnym rachunku zysków i strat,

z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

Przychody z lokat uwzględniane w wyliczeniu rezerwy na skapitalizowaną wartość rent

oraz rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych są przenoszone z ogólnego rachunku

zysków i strat do technicznego rachunku ubezpieczeń i prezentowane w pozycji „przychody

z lokat netto po uwzględnieniu kosztów, przeniesione z ogólnego rachunku zysków i

strat”.

3.

Przychody, o których mowa w ust. 2, są pomniejszane o koszty działalności lokacyjnej

związane z tymi przychodami.

Zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane różnice kursowe związane z działalnością

lokacyjną zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji ujmuje w sposób analogiczny

jak zrealizowane i niezrealizowane przychody i koszty z lokat.

1.

Zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji prowadzi ewidencję lokat oraz związanych

z nimi przychodów i kosztów w sposób umożliwiający

1)

ustalenie wartości poszczególnych rodzajów lokat stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych

oraz pozostałych lokat, z zastrzeżeniem ust. 2;

2)

ustalenie wartości poszczególnych rodzajów lokat, o których mowa w § 19 ust. 1;

3)

określenie poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów działalności związanych z

lokatami, o których mowa w pkt 1 i 2, ujmowanych odpowiednio w technicznym rachunku

ubezpieczeń, ogólnym rachunku zysków i strat oraz w kapitale własnym zakładu ubezpieczeń.

2.

Zakład reasekuracji wykonujący działalność reasekuracyjną w zakresie działu I i II

prowadzi ewidencję lokat zakładu oraz związanych z nimi przychodów i kosztów w sposób

umożliwiający ustalenie wartości

1)

poszczególnych rodzajów lokat stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych

z reasekuracji ubezpieczeń działu I;

2)

poszczególnych rodzajów lokat stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych

z reasekuracji ubezpieczeń działu II;

3)

pozostałych lokat.

1.

Środki funduszu organizacyjnego zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji traktuje

jak środki innych funduszy specjalnych i utrzymuje je na odrębnym rachunku bankowym.

2.

Środki, o których mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń może wykorzystać wyłącznie na

wydatki związane z utworzeniem administracji zakładu ubezpieczeń oraz z organizowaniem

sieci jego przedstawicielstw.

3.

Środki, o których mowa w ust. 1, zakład reasekuracji może wykorzystać wyłącznie na

wydatki związane z utworzeniem administracji zakładu reasekuracji oraz z organizowaniem

sieci jego przedstawicielstw.

4.

Sposób tworzenia funduszu organizacyjnego oraz sposób wydatkowania środków tego funduszu

określa statut zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji.

5.

Środki z tytułu wniesionej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń albo zagraniczny zakład

reasekuracji kaucji na rzecz głównego oddziału ujmowane są pozabilansowo, chyba że

środki te stanowią aktywa.

6.

Przychody tytułem środków, o których mowa w ust. 5, uzyskane przez główny oddział

odpowiednio zwiększają wartość kaucji, chyba że statut głównego oddziału stanowi inaczej.

Do szczególnych zasad rachunkowości dotyczących lokat zakładów ubezpieczeń i zakładów

reasekuracji, w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale, stosuje się odpowiednio

zasady określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych

zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów

finansowych.

1.

Zakład ubezpieczeń tworzy rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, przeznaczone na pokrycie

bieżących i przyszłych zobowiązań, jakie mogą wyniknąć z zawartych umów ubezpieczenia

i umów reasekuracji czynnej.

2.

Zakład reasekuracji tworzy rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, przeznaczone na pokrycie

bieżących i przyszłych zobowiązań, jakie mogą wyniknąć z zawartych umów reasekuracji

czynnej.

1.

Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe obejmują następujące rodzaje rezerw

1)

rezerwę składek;

2)

rezerwę na ryzyka niewygasłe;

3)

rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia, w tym rezerwę na skapitalizowaną

wartość rent;

4)

rezerwy na wyrównanie szkodowości (ryzyka);

5)

rezerwę ubezpieczeń na życie;

6)

rezerwy ubezpieczeń na życie, jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający;

7)

rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych;

8)

rezerwy na zwrot składek dla członków;

9)

pozostałe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe przewidziane w statucie zakładu ubezpieczeń

albo zakładu reasekuracji.

2.

Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji jest obowiązany posiadać dokumentację pozwalającą

na odtworzenie odpowiednich obliczeń rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.

1.

Wartość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych z ubezpieczeń bezpośrednich jest ustalana

zgodnie z postanowieniami odpowiednich umów ubezpieczenia na podstawie obliczeń i

oszacowań zakładu ubezpieczeń.

2.

Wartość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych z reasekuracji czynnej jest ustalana zgodnie

z postanowieniami odpowiednich umów reasekuracji na podstawie obliczeń, oszacowań

i informacji przedstawionych przez cedentów oraz obliczeń i oszacowań zakładu ubezpieczeń

albo zakładu reasekuracji.

1.

Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe z ubezpieczeń bezpośrednich tworzy się, stosując

metody

1)

aktuarialną - polegającą na ustalaniu rezerwy przy zastosowaniu matematyki ubezpieczeniowej,

finansowej i statystyki, odrębnie dla każdej umowy ubezpieczenia lub każdej szkody

albo zbiorczo dla całego portfela ubezpieczeń lub jego części;

2)

inne niż aktuarialna

a)

indywidualną - polegającą na ustalaniu odrębnie dla każdej umowy ubezpieczenia lub

każdej szkody dokładnej wielkości rezerwy, a w przypadku niemożności ustalenia dokładnej

wielkości rezerwy - jej wiarygodnego oszacowania,

b)

ryczałtową - polegającą na ustalaniu rezerwy zbiorczo dla całego portfela ubezpieczeń

lub jego części, jako ustalonego procentu (wskaźnik ryczałtowy) składki, wartości

wypłaconych odszkodowań i świadczeń lub wartości rezerwy techniczno-ubezpieczeniowej;

metoda ryczałtowa może być stosowana tylko wtedy, gdy nie jest możliwe stosowanie

metody indywidualnej albo jeżeli uzyskane przy jej zastosowaniu wyniki będą zbliżone

do wyników uzyskanych przy zastosowaniu metody indywidualnej; wskaźnik ryczałtowy

powinien być ustalany przy zachowaniu zasady ciągłości; nieuzasadnione zmiany wielkości

wskaźnika są niedopuszczalne.

2.

Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe z reasekuracji czynnej tworzy się zgodnie z postanowieniami

odpowiednich umów reasekuracji, stosując metody

1)

aktuarialną - polegającą na ustalaniu rezerwy przy zastosowaniu matematyki ubezpieczeniowej,

finansowej i statystyki, odrębnie dla każdej umowy reasekuracji lub każdej szkody

albo zbiorczo dla całego portfela umów reasekuracji lub jego części;

2)

inne niż aktuarialna

a)

indywidualną - polegającą na ustalaniu odrębnie dla każdej umowy reasekuracji lub

każdej szkody dokładnej wielkości rezerwy, a w przypadku niemożności ustalenia dokładnej

wielkości rezerwy - jej wiarygodnego oszacowania,

b)

ryczałtową - polegającą na ustalaniu rezerwy zbiorczo dla całego portfela umów reasekuracji

lub jego części, jako ustalonego procentu (wskaźnik ryczałtowy) składki lub wartości

wypłaconych odszkodowań i świadczeń lub wartości rezerwy techniczno-ubezpieczeniowej;

metoda ryczałtowa może być stosowana tylko wtedy, gdy nie jest możliwe stosowanie

metody indywidualnej albo jeżeli uzyskane przy jej zastosowaniu wyniki będą zbliżone

do wyników uzyskanych przy zastosowaniu metody indywidualnej; wskaźnik ryczałtowy

powinien być ustalany przy zachowaniu zasady ciągłości; nieuzasadnione zmiany wielkości

wskaźnika są niedopuszczalne.

3.

W przypadku gdy posiadane informacje nie pozwalają zakładowi ubezpieczeń albo zakładowi

reasekuracji na ustalenie wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych z reasekuracji

czynnej według metod, o których mowa w ust. 2, rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe

są tworzone w wysokości udokumentowanej przez cedentów.

4.

Rezerwę na wyrównanie szkodowości tworzy się, stosując metody

1)

w przypadku ubezpieczeń bezpośrednich

a)

dla grup ubezpieczeń działu II, z wyjątkiem grupy 14 - metodę, o której mowa w § 40

ust. 3 i 4,

b)

dla grupy 14 działu II - metody, o których mowa w załączniku nr 7 do rozporządzenia;

2)

w przypadku reasekuracji czynnej

a)

dla reasekuracji ubezpieczeń działu II, z wyjątkiem grupy 14 - metodę, o której mowa

w § 40 ust. 5,

b)

dla reasekuracji ubezpieczeń grupy 14 działu II - metody, o których mowa w załączniku

nr 7 do rozporządzenia.

1.

Rezerwę składek z ubezpieczeń bezpośrednich tworzy się indywidualnie dla każdej umowy

ubezpieczenia, jako składkę przypisaną przypadającą na następne okresy sprawozdawcze,

proporcjonalnie do okresu, na jaki składka została przypisana, przy czym w przypadku

umów ubezpieczenia, których ryzyko nie jest rozłożone równomiernie w okresie trwania

ubezpieczenia, rezerwę tworzy się proporcjonalnie do przewidywanego ryzyka w następnych

okresach sprawozdawczych.

2.

Rezerwę składek z reasekuracji czynnej tworzy się indywidualnie dla każdej umowy reasekuracji,

jako składkę przypisaną przypadającą na przyszłe okresy sprawozdawcze, proporcjonalnie

do okresu, na jaki składka została przypisana, przy czym w przypadku umów reasekuracji,

których ryzyko nie jest rozłożone równomiernie w okresie trwania umów ubezpieczenia

podlegających reasekuracji, rezerwę tworzy się proporcjonalnie do przewidywanego ryzyka

w następnych okresach sprawozdawczych.

3.

Zakłady ubezpieczeń na życie i zakłady reasekuracji wykonujące działalność reasekuracyjną

w dziale I mogą uwzględniać rezerwę składek w wyliczeniu rezerwy ubezpieczeń na życie.

4.

Zakłady ubezpieczeń na życie tworzą odrębnie rezerwę składek z ubezpieczeń bezpośrednich

dla tych umów ubezpieczenia, w których rezerwa składek nie została uwzględniona w

rezerwie ubezpieczeń na życie.

5.

Zakłady ubezpieczeń na życie wykonujące działalność reasekuracyjną w dziale I oraz

zakłady reasekuracji wykonujące działalność reasekuracyjną w dziale I tworzą odrębnie

rezerwę składek z reasekuracji czynnej dla tych umów reasekuracji, w których rezerwa

składek nie została uwzględniona w rezerwie ubezpieczeń na życie.

1.

Rezerwę na ryzyka niewygasłe tworzy się jako uzupełnienie rezerwy składek. Rezerwę

tę przeznacza się na pokrycie przyszłych odszkodowań, świadczeń i kosztów wynikających

z zawartych umów ubezpieczenia oraz na pokrycie przyszłych odszkodowań, świadczeń

i kosztów wynikających z zawartych umów reasekuracji czynnej.

2.

W ubezpieczeniach działu II rezerwa na ryzyka niewygasłe stanowi różnicę pomiędzy

przewidywaną wartością przyszłych odszkodowań, świadczeń i kosztów zakładu ubezpieczeń

z ubezpieczeń bezpośrednich a sumą wartości rezerwy składek oraz ewentualnych, przewidywanych

zgodnie z już zawartymi umowami ubezpieczenia, przyszłych składek.

3.

W reasekuracji ubezpieczeń działu II rezerwa na ryzyka niewygasłe stanowi różnicę

pomiędzy przewidywaną wartością przyszłych odszkodowań, świadczeń i kosztów zakładu

ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji z reasekuracji czynnej, a sumą wartości rezerwy

składek oraz ewentualnych, przewidywanych zgodnie z już zawartymi umowami ubezpieczenia

podlegającymi reasekuracji, przyszłych składek z reasekuracji czynnej.

4.

W ubezpieczeniach działu I oraz w reasekuracji ubezpieczeń działu I rezerwę na ryzyka

niewygasłe ustala się metodami aktuarialnymi.

1.

Rezerwę na niewypłacone odszkodowania i świadczenia z ubezpieczeń bezpośrednich tworzy

się w wysokości odpowiadającej ustalonej lub przewidywanej ostatecznej wartości przyszłych

wypłat odszkodowań i świadczeń związanych z zaistniałymi, do dnia, na który ustala

się rezerwę, szkodami, powiększonej o koszty likwidacji szkód. W szczególności dotyczy

to szkód, które

1)

zostały zgłoszone zakładowi ubezpieczeń do dnia, na który jest tworzona rezerwa, i

dla których została ustalona wysokość odszkodowania i świadczenia bądź gdy posiadane

informacje pozwalają na ocenę wysokości odszkodowań i świadczeń;

2)

zostały zgłoszone zakładowi ubezpieczeń do dnia, na który jest tworzona rezerwa, a

posiadane informacje nie pozwalają na ocenę wysokości odszkodowań i świadczeń;

3)

zaistniały, lecz nie zostały zgłoszone zakładowi ubezpieczeń do dnia, na który jest

tworzona rezerwa.

2.

W przypadku gdy posiadane informacje pozwalają zakładowi ubezpieczeń działu II na

stwierdzenie, że mogą zostać zgłoszone roszczenia wynikające z umów ubezpieczenia

grupy 14 lub 15, tworzy się rezerwę na szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 3.

3.

Przy ustalaniu wartości rezerwy na szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 3, zakład ubezpieczeń

uwzględnia dotychczasowy przebieg procesu likwidacji szkód w danej grupie ubezpieczeń,

w tym liczbę i wielkość szkód zgłaszanych w następnych okresach sprawozdawczych, po

okresie, na który była tworzona rezerwa.

4.

Część rezerwy, która dotyczy kosztów likwidacji szkód, powinna być utworzona odrębnie

dla każdej grupy ubezpieczeń.

5.

Przy ustalaniu wartości rezerwy, o której mowa w ust. 1, nie wolno stosować dyskont

lub odpisów wynikających z przyjęcia wartości bieżącej szkody, gdy zakład ubezpieczeń

przewiduje, że ostateczny koszt likwidacji szkody i wypłaty odszkodowania lub innego

świadczenia będzie wyższy, z zastrzeżeniem § 3 ust. 2 oraz § 46.

6.

Rezerwę na świadczenia z tytułu rent w grupach ubezpieczeń 1-4 działu I tworzy się

jako część rezerwy ubezpieczeń na życie.

7.

Wartość rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia, bez uwzględniania oszacowanych

regresów odzysków i dotacji, prezentuje się w pasywach bilansu w ujęciu brutto i na

udziale reasekuratorów.

1.

Ustalając w danej grupie ubezpieczeń ostateczną wartość przyszłych wypłat odszkodowań

i świadczeń, zakład ubezpieczeń wykonujący działalność w dziale II szacuje wartość

przewidywanych, przyszłych zwrotów kosztów zakładu na skutek przejęcia roszczeń wobec

osób trzecich (regresy), praw własności do ubezpieczonego majątku (odzyski) oraz dotacji.

2.

Oszacowanie, o którym mowa w ust. 1, jest ustalane w odniesieniu do szkód zaistniałych

do dnia bilansowego, w sposób wiarygodny, z zachowaniem zasady ostrożnej wyceny, na

podstawie analiz porównawczych dotychczasowych oraz prognozowanych wielkości odszkodowań

wypłaconych, zwrotów odszkodowań oraz zainkasowanych regresów i przejętych odzysków.

3.

Przy szacowaniu wielkości regresów, odzysków i dotacji zakład ubezpieczeń wykonujący

działalność w dziale II uwzględnia koszty windykacji regresów i odzysków oraz koszty

poniesione w celu uzyskania dotacji.

4.

Przy szacowaniu wartości przyszłych zwrotów kosztów zakładu na skutek przejęcia roszczeń

wobec osób trzecich oraz praw własności do ubezpieczonego majątku, w przypadku prowadzenia

działalności dłużej niż 3 lata w danej grupie ubezpieczeń, udział sumy otrzymanych

i oszacowanych regresów i odzysków w koszcie odszkodowań i świadczeń danego roku zaistnienia

szkody nie może przekroczyć średniej arytmetycznej udziału otrzymanych regresów i

odzysków w koszcie odszkodowań i świadczeń z trzech kolejnych lat zaistnienia szkody,

bezpośrednio poprzedzających rok, dla którego dokonuje się ustaleń.

5.

Oszacowanie, o którym mowa w ust. 4, jest ustalane odrębnie dla każdego roku zaistnienia

szkody.

6.

Roszczenia regresowe nieobjęte oszacowaniem, o którym mowa w ust. 1, ujmuje się, zgodnie

z zasadą ostrożnej wyceny, z chwilą ich otrzymania.

7.

Wartość otrzymanych regresów, odzysków i dotacji pomniejsza wartość odszkodowań i

świadczeń wypłaconych.

8.

Wartość oszacowanych regresów, odzysków i dotacji prezentuje się w pasywach bilansu.

1.

Rezerwę na niewypłacone odszkodowania i świadczenia z reasekuracji czynnej tworzy

się w wysokości odpowiadającej ustalonej lub przewidywanej ostatecznej wartości przyszłych

wypłat należnych cedentom z tytułu udziału zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji

w odszkodowaniach i świadczeniach, które nie zostały rozliczone przez cedentów.

2.

Przyszłe wypłaty, o których mowa w ust. 1, obejmują również kwoty przeznaczone na

rekompensatę kosztów likwidacji szkód cedentów.

3.

Przyszłe wypłaty, o których mowa w ust. 1, są związane ze szkodami, które zaistniały

do dnia, na który zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji ustala wartość rezerwy.

W szczególności dotyczy to szkód, które

1)

zostały zgłoszone przez cedentów zakładowi ubezpieczeń albo zakładowi reasekuracji

do dnia, na który jest tworzona rezerwa i dla których została ustalona wysokość zobowiązania

zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji bądź gdy posiadane informacje pozwalają

na ocenę wysokości zobowiązań zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji;

2)

zostały zgłoszone przez cedentów zakładowi ubezpieczeń albo zakładowi reasekuracji

do dnia, na który jest tworzona rezerwa, a posiadane informacje nie pozwalają na ocenę

wysokości zobowiązań zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji;

3)

zaistniały, lecz nie zostały zgłoszone przez cedentów zakładowi ubezpieczeń albo zakładowi

reasekuracji do dnia, na który jest tworzona rezerwa.

4.

Przy ustalaniu wartości rezerwy, o której mowa w ust. 1, nie wolno stosować dyskont

lub odpisów wynikających z przyjęcia wartości bieżącej szkody, gdy zakład ubezpieczeń

albo zakład reasekuracji przewiduje, że ostateczny koszt likwidacji szkody i wypłaty

odszkodowania lub innego świadczenia będzie wyższy, z zastrzeżeniem § 3 ust. 2 oraz

§ 32 ust. 2.

5.

Rezerwę na świadczenia z tytułu rent z reasekuracji czynnej w grupach ubezpieczeń

1-4 działu I tworzy się jako część rezerwy ubezpieczeń na życie.

1.

W przypadku ubezpieczeń na życie wartość rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia

powinna być równa kwocie należnej ubezpieczonym lub uprawnionym, powiększonej o koszty

związane z wypłatą świadczeń.

2.

W przypadku reasekuracji ubezpieczeń działu I wartość rezerwy na niewypłacone odszkodowania

i świadczenia powinna być równa kwocie należnej cedentom, zgodnie z postanowieniami

odpowiednich umów reasekuracji.

3.

Jeżeli umowa reasekuracji zakłada udział reasekuratora w kosztach likwidacji szkód

cedenta, kwota, o której mowa w ust. 2, obejmuje również kwotę przeznaczoną na rekompensatę

kosztów likwidacji szkód cedenta.

1.

Rezerwa na wyrównanie szkodowości (ryzyka) jest tworzona przez

1)

zakłady ubezpieczeń wykonujące działalność w dziale II;

2)

zakłady reasekuracji, wykonujące działalność reasekuracyjną w dziale II;

3)

zakłady reasekuracji wykonujące działalność reasekuracyjną w dziale I i II.

2.

Rezerwę na wyrównanie szkodowości (ryzyka) tworzy się w wartości mającej zapewnić

wyrównanie przyszłych wahań współczynnika szkodowości na udziale własnym.

3.

Rezerwa na wyrównanie szkodowości (ryzyka) z ubezpieczeń bezpośrednich jest tworzona

dla grup ubezpieczeń, z zastrzeżeniem § 41, w których występują istotne wahania współczynnika

szkodowości na udziale własnym. Wahanie współczynnika szkodowości uznaje się za istotne,

jeżeli wśród czterech kolejnych zmian współczynnika szkodowości na udziale własnym,

wyliczonych z roku na rok, odpowiadających kolejnym 5 latom obrotowym poprzedzającym

rok utworzenia rezerwy, co najmniej dwukrotnie wystąpi zmniejszenie współczynnika

szkodowości na udziale własnym o więcej niż 20% lub dwukrotne jego zwiększenie o więcej

niż 25% jego wartości.

4.

Rezerwę na wyrównanie szkodowości (ryzyka) zakład ubezpieczeń tworzy dla każdej grupy

ubezpieczeń osobno na ostatni dzień roku obrotowego, pod warunkiem że w każdym z ostatnich

5 lat obrotowych poprzedzających dany rok składka zarobiona w tej grupie była większa

od zera. Rezerwę dla danej grupy ubezpieczeń tworzy się w takiej wartości, aby przy

zmianie stanu rezerwy współczynnik szkodowości dla danego roku obrotowego - obliczany

dla kwoty odszkodowań skorygowanej o zmianę tej rezerwy - był równy średniej ważonej,

gdzie wagą jest składka zarobiona, ze współczynników szkodowości w danej grupie ubezpieczeń

z ostatnich 5 lat obrotowych, poprzedzających dany rok, obliczonych bez uwzględnienia

zmian rezerwy na wyrównanie szkodowości (ryzyka). W przypadku gdy zakład ubezpieczeń

prowadzi działalność krócej niż 6 lat, dla danej grupy ubezpieczeń nie tworzy się

rezerwy na wyrównanie szkodowości (ryzyka). Dla danej grupy ubezpieczeń wielkość zmniejszenia

rezerwy nie może przekroczyć jej aktualnej wysokości, a wielkość zwiększenia rezerwy

nie może przekroczyć 5% składki zarobionej na udziale własnym w tej grupie, dla której

rezerwa jest tworzona. Wartość rezerwy na wyrównanie szkodowości nie może ponadto

przekroczyć 30% wypłat odszkodowań na udziale własnym w danym roku obrotowym w danej

grupie ubezpieczeń. Jeżeli w danej grupie ubezpieczeń składka zarobiona w roku obrotowym

była równa zeru, rezerwę w tej grupie rozwiązuje się całkowicie w tym roku.

5.

Zakłady ubezpieczeń wykonujące działalność reasekuracyjną oraz zakłady reasekuracji

tworzą rezerwę na wyrównanie szkodowości z reasekuracji czynnej na zasadach określonych

w ust. 2-4 odpowiednio dla klas rachunkowych określonych w § 2 ust. 1 pkt 26 lit.

b, z zastrzeżeniem § 41.

1.

Zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji wykonujący działalność w grupie 14 działu

II tworzy rezerwę na wyrównanie szkodowości (ryzyka) przeznaczoną na pokrycie ujemnego

wyniku technicznego osiągniętego w tej grupie ubezpieczeń w roku obrotowym lub na

wyrównanie wyższego niż przeciętny współczynnika szkodowości w tej grupie w roku obrotowym,

przed uwzględnieniem zmiany stanu rezerw na wyrównanie szkodowości (ryzyka).

2.

Rezerwę tworzy się według jednej z metod przedstawionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia,

wybranej przez kierownika jednostki.

3.

Wyboru metody tworzenia rezerwy należy dokonać w oparciu o dostępne w jednostce zasoby

informacji statystycznych, z tym że zakład ubezpieczeń oraz zakład reasekuracji wykonujący

działalność w grupie 14 działu II przez okres krótszy niż 5 lat obrotowych tworzy

rezerwę, o której mowa w ust. 1 - metodą nr 1 lub nr 2, przedstawioną w załączniku

nr 7 do rozporządzenia, z zastosowaniem odpowiednio średnich narastających stosownie

do okresu prowadzenia tych ubezpieczeń.

1.

Rezerwę ubezpieczeń na życie tworzy się, z zachowaniem zasady ostrożności, w wysokości

ustalonej prospektywną metodą aktuarialną, z zastrzeżeniem ust. 2, z uwzględnieniem

1)

wszystkich zobowiązań wynikających z zawartych umów ubezpieczenia, obejmujących w

szczególności

a)

gwarantowane w umowie ubezpieczenia świadczenia oraz gwarantowaną wartość wykupu,

b)

świadczenia opcjonalne, przysługujące zgodnie z warunkami umowy ubezpieczenia,

2)

kosztów obsługi umów i kosztów związanych z wypłatą odszkodowań i świadczeń

- przy czym przy jej tworzeniu uwzględnia się przyszłe wpływy zakładu ubezpieczeń

z tytułu składek należnych zgodnie z zawartymi umowami ubezpieczenia.

2.

Dopuszcza się stosowanie metody retrospektywnej, pod warunkiem że daje ona wartość

rezerwy nie niższą od wartości rezerwy ustalonej metodą prospektywną lub gdy dla danej

umowy ubezpieczenia nie jest możliwe zastosowanie metody prospektywnej.

3.

Całość uwzględnianych pośrednio lub bezpośrednio kosztów, o których mowa w ust. 1

pkt 2, nie powinna być mniejsza od przewidywanej wielkości przyszłych wydatków oszacowanych

zgodnie z zasadą ostrożnej wyceny.

4.

Rezerwy ubezpieczeń na życie tworzy się indywidualnie dla każdej umowy ubezpieczenia.

Rezerwy mogą być ustalone sumarycznie dla określonych grup umów ubezpieczenia, pod

warunkiem że dają one w przybliżeniu ten sam rezultat co metoda indywidualna, z zastrzeżeniem

ust. 8.

5.

Zakład ubezpieczeń jest obowiązany, co najmniej raz na 5 lat, ustalić dla wszystkich

umów ubezpieczenia wartość rezerwy ubezpieczeń na życie brutto oraz na udziale własnym

metodą indywidualną, według stanu na ten sam dzień, z zastrzeżeniem ust. 8.

6.

Przy ustalaniu wartości rezerwy ubezpieczeń na życie zakład ubezpieczeń ma obowiązek

uwzględnić prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłych okresach niekorzystnych czynników,

które mogą wpłynąć na zmianę poziomu tych rezerw, jak również na zmianę wartości lokat

stanowiących ich pokrycie.

7.

Jeżeli umowa ubezpieczenia przewiduje gwarancje wykupu, rezerwa ubezpieczeń na życie

utworzona dla tej umowy nie może być niższa od gwarantowanej wartości wykupu.

8.

Przepisów ust. 4 i 5 nie stosuje się w przypadku rezerwy ubezpieczeń na życie, która

jest tworzona w związku z wystąpieniem ryzyk niemających charakteru indywidualnego,

lecz dotyczących całości lub części portfela umów ubezpieczenia na życie.

9.

Przepisy ust. 1-8 stosuje się odpowiednio przy ustalaniu wartości rezerwy ubezpieczeń

na życie z reasekuracji czynnej.

Rezerwy ubezpieczeń na życie, jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający, tworzy się

w wysokości wartości lokaty dokonanej zgodnie z postanowieniami zawartej umowy ubezpieczenia

na życie.

1.

Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych z ubezpieczeń bezpośrednich tworzy się

przy uwzględnieniu wszystkich przewidywanych kwot, o które będą powiększane przyszłe

świadczenia lub pomniejszane przyszłe składki, zgodnie z zawartą umową ubezpieczenia.

2.

W przypadku ubezpieczeń na życie metoda obliczania rezerwy na premie i rabaty dla

ubezpieczonych powinna być zgodna z założeniami stosowanymi przy obliczaniu rezerwy

ubezpieczeń na życie oraz uwzględniać aktualną metodę przyznawania premii i rabatów.

3.

Rezerwa na premie i rabaty dla ubezpieczonych z reasekuracji czynnej jest tworzona

dla umów reasekuracji, których postanowienia przewidują udział reasekuratora w premiach

i rabatach wypłacanych lub zaliczanych przez zakład ubezpieczeń będący cedentem osobom

ubezpieczonym lub uprawnionym zgodnie z zawartymi umowami ubezpieczenia.

1.

Rezerwa na zwrot składek dla członków towarzystwa jest tworzona przez

1)

zakłady ubezpieczeń wykonujące działalność w formie towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych;

2)

zakłady reasekuracji wykonujące działalność w formie towarzystwa reasekuracji wzajemnej.

2.

W przypadku towarzystw ubezpieczeń wzajemnych rezerwę na zwrot składek dla członków

towarzystwa tworzy się do wysokości osiągniętego dodatniego wyniku technicznego, o

ile obowiązek zwrotu składek wynika z umowy ubezpieczenia.

3.

Rezerwę, o której mowa w ust. 2, tworzy się w podziale na grupy ubezpieczeń dla każdego

roku zawarcia umów ubezpieczenia odrębnie.

4.

W przypadku umów ubezpieczenia zawieranych na zasadach wzajemności członkowskiej rezerwa,

o której mowa w ust. 2, jest tworzona w odniesieniu do umów ubezpieczenia zawieranych

na zasadach wzajemności członkowskiej.

5.

W przypadku towarzystw reasekuracji wzajemnej rezerwę na zwrot składek dla członków

towarzystwa tworzy się do wysokości osiągniętego dodatniego wyniku technicznego, o

ile obowiązek zwrotu składek wynika z umowy reasekuracji.

6.

Rezerwę, o której mowa w ust. 5, tworzy się w podziale na klasy rachunkowe dla każdego

roku zawarcia umów reasekuracji oddzielnie.

7.

W przypadku umów reasekuracji zawieranych na zasadach wzajemności członkowskiej rezerwa,

o której mowa w ust. 5, jest tworzona w odniesieniu do umów reasekuracji zawieranych

na zasadach wzajemności członkowskiej.

1.

Stopy techniczne stosowane przez zakład ubezpieczeń nie mogą być wyższe niż 80% średniej

ważonej stopy zwrotu z lokat stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych

w ostatnich 3 latach obrotowych, obliczonej metodą określoną w załączniku nr 8 do

rozporządzenia, przy czym w przypadku zobowiązań z umów ubezpieczenia, ustalanych

w walucie obcej, uwzględnia się stopę zwrotu z lokat dokonanych w tej walucie.

2.

Stopa techniczna stosowana przez zakład ubezpieczeń przy wycenie zobowiązań

1)

nie może być wyższa niż odpowiednia stopa techniczna stosowana przez zakład ubezpieczeń

w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia, z której wynikają te zobowiązania;

2)

nie może być wyższa niż maksymalna stopa techniczna obowiązująca w dniu zawarcia umowy,

w odniesieniu do nowo zawieranych umów ubezpieczenia, zarówno w przypadku zobowiązań

ustalanych w złotych, jak i w walutach obcych.

3.

Wysokość maksymalnej stopy technicznej ustala i ogłasza organ nadzoru, w terminie

do dnia 31 stycznia każdego roku. Sposób ustalania wysokości maksymalnej stopy technicznej

określa załącznik nr 9 do rozporządzenia.

4.

Ogłoszona w danym roku wysokość maksymalnej stopy technicznej obowiązuje od dnia 1

maja tego roku, z zastrzeżeniem ust. 5.

5.

Ogłoszona w danym roku wysokość maksymalnej stopy technicznej nie ma zastosowania

przy obliczaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dotyczących zobowiązań zakładu

ubezpieczeń powstałych po dniu 30 kwietnia danego roku, w wyniku

1)

dokonanych zmian warunków umów ubezpieczenia zawartych do tego dnia, pod warunkiem

że w umowach tych była przewidziana możliwość dokonania powyższych zmian; w szczególności

dotyczy to

a)

podwyższenia wysokości sumy ubezpieczenia,

b)

indeksacji składki,

c)

zamiany na ubezpieczenie bezskładkowe;

2)

przystąpienia kolejnych ubezpieczonych do grupowej umowy ubezpieczenia na życie.

6.

Ograniczenie dotyczące stosowanych stóp technicznych, określone w ust. 1 i 2, nie

ma zastosowania do

1)

umów ubezpieczenia na życie, w których składka jest opłacana jednorazowo, a okres,

na jaki umowa została zawarta, nie jest dłuższy niż 8 lat,

2)

umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym

- przy czym stosowane stopy techniczne nie mogą być wyższe niż średnie roczne stopy

zwrotu z lokat stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dotyczących

tych umów ustalone za okres ostatnich 36 miesięcy albo okres całej działalności, gdy

zakład ubezpieczeń działu I wykonuje działalność ubezpieczeniową krócej niż 36 miesięcy.

7.

Ograniczenie dotyczące stosowanych stóp technicznych, określone w ust. 1 i 2, nie

ma zastosowania również do ustalania rezerw na skapitalizowaną wartość rent w ubezpieczeniach

działu II, przy czym stopy techniczne stosowane w dziale II nie mogą być wyższe niż

stopa zwrotu z lokat stanowiących pokrycie rezerw na skapitalizowaną wartość rent

ustalona za okres ostatnich 36 miesięcy albo okres całej działalności, gdy zakład

ubezpieczeń działu II wykonuje działalność ubezpieczeniową krócej niż 36 miesięcy.

Stopa ta jest obliczana metodą określoną w załączniku nr 8 do rozporządzenia, z zastrzeżeniem

zastąpienia ostatnich 3 lat obrotowych ostatnimi trzema okresami 12 miesięcznymi poprzedzającymi

dzień, na który ustalana jest rezerwa na skapitalizowaną wartość rent.

8.

Zakłady ubezpieczeń mogą stosować niższe stopy techniczne niż maksymalna stopa techniczna

ogłaszana przez organ nadzoru.

1.

Przyjęte zasady tworzenia i metody ustalania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych,

jak również założenia dotyczące danych i wskaźników statystycznych wykorzystywanych

przy ustalaniu rezerw powinny być stosowane w sposób ciągły; nieuzasadnione zmiany

zasad, metod i założeń są niedopuszczalne.

2.

W przypadku ubezpieczeń na życie zasady ustalania udziału w zysku należnego z tytułu

zawartej umowy ubezpieczenia powinny być stosowane w sposób jednolity przez cały czas

trwania umowy ubezpieczenia.

Wartość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych na udziale reasekuratora jest ustalana

przez zakłady ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji zgodnie z postanowieniami odpowiednich

umów reasekuracji.

1.

Do wszystkich typów umów ubezpieczenia, gdzie jest możliwe ustalenie wartości rezerwy

ubezpieczeń na życie przy użyciu składki netto, można stosować metodę Zillmera, z

wyjątkiem umów ubezpieczenia terminowego na wypadek śmierci oraz umów ubezpieczeń

wypadkowych i chorobowych.

2.

Rozliczeniu w czasie metodą Zillmera podlegają koszty bezpośrednie i pośrednie związane

z pozyskaniem i zawarciem umowy ubezpieczenia oraz koszty związane z wykorzystaniem

przez ubezpieczającego możliwości nieobowiązkowego podwyższenia składki w trakcie

umowy ubezpieczenia.

3.

Maksymalny poziom narzutu, o który można podwyższyć składkę netto, jest równowartością

3,5% sumy kapitału rozłożoną na cały okres opłacania składek przy użyciu założeń wykorzystanych

przy ustalaniu wartości rezerwy ubezpieczeń na życie.

4.

Składka podwyższona, o której mowa w ust. 3, nie może być wyższa od składki opłacanej

przez klienta.

5.

Koszty akwizycji rozliczane przy zastosowaniu metody Zillmera nie mogą być wyższe

niż wartość składki przypisanej brutto w pierwszym roku polisowym.

6.

Jeżeli rezerwa ubezpieczeń na życie ustalona przy zastosowaniu metody Zillmera jest

ujemna, to przyjmuje się wartość tej rezerwy równą „0”.

7.

Do podlegających reasekuracji umów ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1, stosuje

się ust. 2-6.

Jeżeli przy ustalaniu wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych otrzymuje się w

trakcie obliczania rezerw wartości ujemne, to do dalszych obliczeń przyjmuje się wartość

równą „0”, z wyłączeniem wyniku uwzględnienia wartości oszacowanych regresów, odzysków

i dotacji w rezerwie na niewypłacone odszkodowania i świadczenia.

1.

Zakłady ubezpieczeń sporządzają techniczny rachunek ubezpieczeń na życie oraz techniczny

rachunek ubezpieczeń majątkowych i osobowych w podziale na grupy ubezpieczeń.

2.

Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji sporządzają techniczny rachunek ubezpieczeń

w zakresie reasekuracji czynnej w podziale na klasy rachunkowe.

1.

W przepływach z działalności operacyjnej zakłady ubezpieczeń wykazują odrębnie wpływy

i wydatki z działalności bezpośredniej i reasekuracji czynnej, odrębnie wpływy i wydatki

z reasekuracji biernej oraz odrębnie wpływy i wydatki z pozostałej działalności operacyjnej.

2.

W przepływach z działalności operacyjnej zakłady reasekuracji wykazują odrębnie wpływy

i wydatki z reasekuracji czynnej, odrębnie wpływy i wydatki z reasekuracji biernej

oraz odrębnie wpływy i wydatki z pozostałej działalności operacyjnej.

3.

W przepływach z działalności lokacyjnej zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji

wykazuje wpływy i wydatki z poszczególnych rodzajów lokat. Wpływy i wydatki związane

z nabyciem, realizacją innych aktywów niż lokat zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji

wykazuje odpowiednio we wpływach i wydatkach z pozostałej działalności operacyjnej

lub w przepływach z działalności finansowej.

4.

W przepływach z działalności finansowej zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji

wykazuje wpływy i wydatki związane z finansowaniem działalności zakładu

1)

wewnętrznym, w tym

a)

wpływy z emisji akcji,

b)

dopłaty do kapitału, oraz

2)

zewnętrznym, w tym

a)

kredyty,

b)

pożyczki,

c)

emisja dłużnych papierów wartościowych.

5.

Wydatki z tytułu akwizycji oraz wydatki o charakterze administracyjnym są wykazywane

w całości w wydatkach z

1)

działalności bezpośredniej i reasekuracji czynnej - w przypadku zakładu ubezpieczeń;

2)

reasekuracji czynnej - w przypadku zakładu reasekuracji.

Integralną część sprawozdania finansowego zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji

stanowi informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego zakładu ubezpieczeń albo

zakładu reasekuracji, sporządzana zgodnie z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia.

1.

Objaśnienia do zakresu informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym zakładu ubezpieczeń

albo zakładu reasekuracji, określonym w załączniku nr 3 do ustawy, określają odpowiednio

noty objaśniające

1)

do pozycji bilansu - załącznik nr 1 do rozporządzenia;

2)

do technicznego rachunku ubezpieczeń na życie, technicznego rachunku ubezpieczeń majątkowych

i osobowych oraz ogólnego rachunku zysków i strat - załącznik nr 2 do rozporządzenia;

3)

do rachunku przepływów pieniężnych - załącznik nr 3 do rozporządzenia.

2.

Zakres informacji do sprawozdania z działalności zakładu ubezpieczeń albo zakładu

reasekuracji określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.

1.

Zakład ubezpieczeń powstały w wyniku połączenia dwóch zakładów ubezpieczeń, sporządza

sprawozdanie finansowe na dzień połączenia.

2.

Zakład ubezpieczeń, który dokonał przejęcia innego zakładu ubezpieczeń, sporządza

sprawozdanie finansowe na dzień przejęcia innego zakładu ubezpieczeń.

3.

Zakład ubezpieczeń, na który przeniesiono

1)

portfel ubezpieczeń lub portfel reasekuracji innego zakładu ubezpieczeń,

2)

portfel reasekuracji zakładu reasekuracji

- sporządza sprawozdanie finansowe na dzień przeniesienia portfela ubezpieczeń lub

portfela reasekuracji.

4.

Zakład reasekuracji powstały w wyniku połączenia dwóch zakładów reasekuracji sporządza

sprawozdanie finansowe na dzień połączenia.

5.

Zakład reasekuracji, który dokonał przejęcia innego zakładu reasekuracji, sporządza

sprawozdanie finansowe na dzień przejęcia innego zakładu reasekuracji.

6.

Zakład reasekuracji, na który przeniesiono portfel reasekuracji innego zakładu reasekuracji

albo zakładu ubezpieczeń, sporządza sprawozdanie finansowe na dzień przeniesienia

portfela reasekuracji.

Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A. do sprawozdania finansowego dołącza

sprawozdanie o stanie wyodrębnionego rachunku bankowego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez Skarb Państwa

ubezpieczeniach eksportowych

(Dz. U. z 2015 r. poz. 489 i 1844).

Zakład ubezpieczeń albo zakład reasekuracji będący jednostką dominującą, mającą siedzibę

na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sporządza roczne skonsolidowane sprawozdanie

finansowe grupy kapitałowej.

1.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe składa się, z zastrzeżeniem ust. 5

1)

ze skonsolidowanego bilansu oraz pozycji pozabilansowych;

2)

ze skonsolidowanego technicznego rachunku ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 4;

3)

ze skonsolidowanego ogólnego rachunku zysków i strat;

4)

ze skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych;

5)

ze skonsolidowanego zestawienia zmian w kapitale własnym;

6)

z informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do skonsolidowanego sprawozdania

finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.

2.

Do rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego dołącza się sprawozdanie z działalności

grupy kapitałowej sporządzone odpowiednio zgodnie z art. 49 ust. 2, 2a i 3 ustawy,

z tym że w zakresie informacji określonych w art. 49 ust. 2 pkt 5 ustawy należy podać

informację o udziałach (akcjach) własnych posiadanych przez jednostkę dominującą,

jednostki wchodzące w skład grupy kapitałowej oraz osoby działające w ich imieniu.

3.

Sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej powinno uwzględniać zakres informacji

określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia.

4.

Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej

powinna uwzględniać zakres informacji określony w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

5.

Jeżeli jednostka dominująca oraz jednostki zależne i jednostki współzależne wykonują

działalność ubezpieczeniową lub działalność reasekuracyjną w różnych działach ubezpieczeń,

w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym sporządza się odrębnie techniczny rachunek

ubezpieczeń na życie oraz techniczny rachunek ubezpieczeń majątkowych i osobowych.

6.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządza się zgodnie z załącznikiem nr 3 do

ustawy, z tym że

1)

w skonsolidowanym bilansie wyodrębnia się dodatkowo pozycje

a)

w aktywach - „wartość firmy jednostek podporządkowanych”,

b)

w pasywach

-

w pozycji A - „różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych” w podziale

na dodatnie różnice kursowe i ujemne różnice kursowe,

-

„

ujemna wartość firmy jednostek podporządkowanych

”

,

-

„

kapitały mniejszości

”

;

2)

w skonsolidowanym technicznym rachunku ubezpieczeń majątkowych i osobowych oraz w

skonsolidowanym technicznym rachunku ubezpieczeń na życie wyodrębnia się dodatkowo

a)

przychody i koszty jednostek podporządkowanych,

b)

w pozycji „wynik techniczny ubezpieczeń majątkowych i osobowych” oraz „wynik techniczny

ubezpieczeń na życie” - pozycję „wynik techniczny jednostek podporządkowanych”;

3)

w skonsolidowanym ogólnym rachunku zysków i strat wyodrębnia się dodatkowo

a)

przychody i koszty jednostek podporządkowanych,

b)

pozycje

-

„

odpis wartości firmy jednostek podporządkowanych

”

,

-

„

odpis ujemnej wartości firmy jednostek podporządkowanych

”

,

-

„

zysk/strata z udziałów w jednostkach podporządkowanych wycenianych metodą praw własności

”

,

-

„

zyski/straty mniejszości

”

;

4)

w skonsolidowanym zestawieniu zmian w kapitale własnym wyodrębnia się dodatkowo pozycje

a)

„różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych”,

b)

„odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)”.

1.

Zakłady ubezpieczeń lub zakłady reasekuracji objęte skonsolidowanym sprawozdaniem

finansowym, a w szczególności jednostki zależne i współzależne powinny stosować jednakowe

metody wyceny aktywów i pasywów oraz sporządzania sprawozdań finansowych zgodnie z

przyjętymi zasadami (polityką) rachunkowości zakładu ubezpieczeń będącego jednostką

dominującą albo zakładu reasekuracji będącego jednostką dominującą.

2.

Do sporządzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej, w zakresie

nieuregulowanym w niniejszym rozdziale, stosuje się odpowiednio zasady określone w

przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Rozporządzenie ma zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzonych

za rok obrotowy rozpoczynający się w 2016 r.

1.

Do sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji sporządzanych

za rok obrotowy rozpoczynający się w 2015 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.

2.

Do sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji sporządzanych

za rok obrotowy rozpoczynający się w 2016 r. zastosowanie ma maksymalna stopa techniczna

ustalona i ogłoszona przez organ nadzoru zgodnie z przepisami dotychczasowymi.

3.

Przepisy § 46 ust. 6 i 7 stosuje się po raz pierwszy do sprawozdań finansowych zakładów

ubezpieczeń za drugi kwartał w roku obrotowym rozpoczynającym się w 2016 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.