Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych

Ustawa określa zasady i tryb przyznawania kompensaty oraz warunki współpracy organów

w Rzeczypospolitej Polskiej z organami innych państw członkowskich Unii Europejskiej

właściwymi w sprawach postępowania o uzyskanie tego świadczenia.

Wniosek o kompensatę, o którym mowa w art. 8 ust. 5 ustawy wymienionej w art. 1, dotyczący

przestępstw popełnionych w okresie od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 20 września 2005 r.

składa się w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, pod rygorem

wygaśnięcia uprawnienia do żądania kompensaty.

Do postępowań w sprawie o kompensatę wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1

ofiara - osobę fizyczną, która na skutek czynu zabronionego

a)

poniosła śmierć,

b)

doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju

zdrowia, trwających dłużej niż 7 dni;

2

osoba najbliższa - małżonka lub osobę pozostającą z ofiarą we wspólnym pożyciu, wstępnego

lub zstępnego ofiary oraz osobę pozostającą z ofiarą w stosunku przysposobienia;

3

osoba uprawniona

a)

osobę najbliższą ofiary, o której mowa w pkt 1 lit. a,

b)

ofiarę, o której mowa w pkt 1 lit. b;

4)

kompensata - świadczenie pieniężne przyznawane osobie uprawnionej w trybie określonym

w niniejszej ustawie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Kompensata może być przyznana w kwocie pokrywającej wyłącznie

1)

utracone zarobki lub inne środki utrzymania,

2

koszty związane z leczeniem i rehabilitacją,

3)

koszty pogrzebu

- będące skutkiem czynu zabronionego, o którym mowa w art. 2 pkt 1.

Do postępowań w sprawach wniosków o kompensatę złożonych w trybie przepisów ustawy,

o której mowa w art. 1, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także w sprawach

wypłat oraz zwrotu przyznanych na podstawie tych przepisów kompensat stosuje się przepisy

dotychczasowe.

Kompensatę przyznaje się, jeżeli czyn zabroniony został popełniony na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej na szkodę osoby mającej miejsce stałego pobytu na tym terytorium lub na terytorium

innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.

Kompensatę przyznaje się jedynie wówczas i w takiej wysokości, w jakiej osoba uprawniona

nie może uzyskać pokrycia utraconych zarobków, innych środków utrzymania lub kosztów,

o których mowa w art. 3 pkt 2 i 3, od sprawcy lub sprawców czynu zabronionego, z tytułu

ubezpieczenia lub ze środków pomocy społecznej, niezależnie od tego, czy sprawca lub

sprawcy czynu zabronionego zostali ustaleni.

1.

Kompensata nie może przekroczyć 25 000 zł, a gdy ofiara poniosła śmierć - kwoty 60

000 zł.

2.

Jeżeli w sprawie o przyznanie kompensaty sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości

żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w ramach kwot określonych w ust.

1 zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności

sprawy.

(uchylony)

1.

Kompensaty nie przyznaje się lub przyznaje w zmniejszonej wysokości, proporcjonalnie

do stopnia przyczynienia się ofiary do popełnienia czynu zabronionego, o którym mowa

w art. 2 pkt 1.

2.

Kompensaty nie przyznaje się, jeżeli ofiara była współsprawcą czynu zabronionego,

z którego skutku wywodzi swoje prawo do kompensaty, lub godziła się na ryzyko doznania

skutków czynu zabronionego, o którym mowa w art. 2 pkt 1.

3.

Kompensaty nie przyznaje się gdy

1)

czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie

jego popełnienia;

2)

czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.

1

Organem właściwym w sprawach o przyznanie kompensaty jest sąd rejonowy właściwy ze

względu na miejsce stałego pobytu osoby uprawnionej, zwany dalej „organem orzekającym”.

W postępowaniu przed organem orzekającym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje

się przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm. o postępowaniu nieprocesowym. Czynności w sprawach o przyznanie kompensaty mogą wykonywać

referendarze sądowi. Na orzeczenie referendarza przysługuje skarga do sądu.

2

Jeżeli nie można ustalić miejsca stałego pobytu osoby uprawnionej lub osoba ta ma

miejsce stałego pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej,

właściwy jest sąd, w którego okręgu popełniono czyn zabroniony, o którym mowa w art.

2 pkt 1.

3

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu w sposób określony w ust. 1 lub

2, organem orzekającym jest sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego

Warszawy.

4

Kompensatę przyznaje się na wniosek osoby uprawnionej lub prokuratora.

4a

Jeżeli osobą uprawnioną jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek

lub stan zdrowia, jej prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą osoba uprawniona

pozostaje.

5

Wniosek o kompensatę składa się do organu orzekającego w terminie 3 lat od dnia ujawnienia

się skutków czynu zabronionego, nie później jednak niż w terminie 5 lat od dnia jego

popełnienia, pod rygorem wygaśnięcia uprawnienia do żądania kompensaty.

6

Uczestnikami postępowania są wyłącznie osoba uprawniona i prokurator.

1

Wniosek o kompensatę zawiera

1)

imię, nazwisko i adres miejsca stałego pobytu osoby uprawnionej, a w przypadku gdy

ofiara poniosła śmierć, także jej ostatni adres miejsca stałego pobytu;

2)

numer identyfikacyjny PESEL osoby uprawnionej oraz ofiary, która poniosła śmierć,

jeżeli go posiadają albo posiadały;

3)

wskazanie daty i miejsca popełnienia czynu zabronionego stanowiącego podstawę ubiegania

się o kompensatę i jego zwięzły opis, z podaniem skutków;

4)

informację o rodzaju i wysokości poniesionych kosztów oraz utraconych zarobków lub

innych środków utrzymania;

5)

oświadczenie osoby uprawnionej, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o nieuzyskaniu

odszkodowania lub świadczenia ze źródeł lub tytułów, o których mowa w art. 5;

6)

uprzedzenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o którym

mowa w pkt 5 oraz w ust. 3.

2

Do wniosku o kompensatę należy dołączyć odpis zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa,

odpisy orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym, odpisy zaświadczeń lekarskich lub

opinii biegłych dotyczących doznania przez ofiarę uszczerbku na zdrowiu oraz inne

dokumenty potwierdzające informacje zawarte we wniosku.

3

Jeżeli o kompensatę ubiega się osoba uprawniona, o której mowa w art. 2 pkt 3 lit.

a, dołącza do wniosku dokumenty potwierdzające fakt pozostawania osobą najbliższą

ofiary, która poniosła śmierć, lub, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej,

oświadczenie o pozostawaniu z nią we wspólnym pożyciu.

4.

Wniosek oraz dołączone do niego dokumenty nie wymagają legalizacji ani żadnej innej

równoważnej czynności.

5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza wniosku

o przyznanie kompensaty, uwzględniając potrzebę zgromadzenia dostatecznych danych

umożliwiających przyznanie kompensaty.

1.

Organem pomocniczym w Rzeczypospolitej Polskiej właściwym w sprawie uzyskania kompensaty

przez ofiarę czynu zabronionego popełnionego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

jest prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn zabroniony,

o którym mowa w art. 2 pkt 1.

2.

Organem pomocniczym w Rzeczypospolitej Polskiej właściwym w sprawie uzyskania kompensaty

przez posiadającą miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ofiarę

czynu zabronionego popełnionego na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej

jest prokurator okręgowy, w którego okręgu osoba uprawniona ma miejsce stałego pobytu.

3.

Organ pomocniczy, o którym mowa w ust. 1, udziela osobie uprawnionej niezbędnych informacji

w zakresie możliwości i warunków ubiegania się o kompensatę przyznawaną przez organ

orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej, udostępnia wzór formularza wniosku o przyznanie

kompensaty oraz udziela ogólnej pomocy i informacji co do sposobu wypełnienia wniosku.

4.

Organ pomocniczy, o którym mowa w ust. 2, udziela osobie ubiegającej się o przyznanie

kompensaty w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej niezbędnych informacji

w zakresie możliwości i warunków ubiegania się o kompensatę przyznawaną przez organy

orzekające w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, gdy czyn zabroniony

został popełniony na terytorium tych państw, udostępnia odpowiedni wzór formularza

wniosku oraz udziela ogólnej pomocy i informacji co do sposobu wypełnienia wniosku.

5.

Prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn zabroniony, o którym

mowa w art. 2 pkt 1, załącza do akt postępowania przygotowawczego odpis prawomocnego

orzeczenia w przedmiocie kompensaty.

W sprawach o przyznanie kompensaty skarga kasacyjna nie przysługuje.

Kompensata wypłacana jest przez sąd rejonowy, który wydał orzeczenie o przyznaniu

kompensaty, w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Wypłata następuje

ze środków budżetu państwa.

1.

Osoba, której przyznano kompensatę z naruszeniem przepisów ustawy, jest obowiązana

ją zwrócić.

2.

Niezwłocznie po ujawnieniu się okoliczności, o których mowa w ust. 1, prokurator prowadzący

postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn zabroniony, o którym mowa w art. 2 pkt

1, wzywa osobę, której przyznano kompensatę, do jej zwrotu w terminie 30 dni od dnia

otrzymania wezwania.

3.

Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 1, nie zwróci kompensaty w terminie, o którym mowa

w ust. 2, Skarbowi Państwa przysługuje w stosunku do niej roszczenie o zwrot kompensaty.

4.

Powództwo dotyczące roszczenia, o którym mowa w ust. 3, wytacza w postępowaniu cywilnym

prokurator.

1.

W razie przyznania osobie uprawnionej kompensaty Skarb Państwa ma roszczenie zwrotne

do sprawcy lub sprawców przestępstwa, na skutek którego ofiara poniosła śmierć albo

doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju

zdrowia.

2.

Sprawcy, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność solidarną z tytułu roszczenia

zwrotnego na rzecz Skarbu Państwa.

3.

Powództwo dotyczące roszczenia, o którym mowa w ust. 1, wytacza w postępowaniu cywilnym

prokurator.

1

Organ pomocniczy, o którym mowa w art. 10 ust. 2, przyjmuje i niezwłocznie przekazuje

wnioski o kompensatę, wraz z niezbędną dokumentacją, organom orzekającym w innych

państwach członkowskich Unii Europejskiej, wykorzystując w tym celu formularz opracowany

przez Komisję Europejską.

2.

Organ pomocniczy nie dokonuje oceny zasadności wniosków.

Organ pomocniczy, o którym mowa w art. 10 ust. 2, na wniosek organów orzekających

w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej

1)

przekazuje tym organom, w porozumieniu z osobami, które wystąpiły z wnioskiem o kompensatę,

uzupełniające informacje, załączając listę dodatkowych dokumentów;

2)

przesłuchuje, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, osoby wskazane przez organy orzekające i przekazuje niezwłocznie tym organom protokoły

z przesłuchań;

3)

może umożliwić organowi orzekającemu przesłuchanie osoby wskazanej przez ten organ,

przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na

odległość.

Koszty czynności, w tym tłumaczeń dokumentów przekazywanych do organów orzekających

w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, dokonywanych przez organy pomocnicze

w Rzeczypospolitej Polskiej, obciążają Skarb Państwa.

Organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej po otrzymaniu wniosku od organu pomocniczego

w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej niezwłocznie przekazuje temu organowi

i osobie, która z wnioskiem wystąpiła, potwierdzenie otrzymania wniosku, informacje

o organie orzekającym właściwym do rozpoznania wniosku i o sygnaturze akt oraz, w

miarę możliwości, informację o przybliżonym terminie zakończenia postępowania w przedmiocie

kompensaty.

Organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej może występować do organu pomocniczego

w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej o

1)

przekazanie uzupełniających informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku;

2)

przesłuchanie, zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, wskazanych

osób i przekazanie protokołów przesłuchań;

3)

zapewnienie niezbędnej pomocy przy przesłuchaniu osoby wskazanej przez organ orzekający

przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na

odległość.

Przesłuchanie, o którym mowa w art. 16 pkt 3 i w art. 19 pkt 3, może zostać przeprowadzone

wyłącznie za zgodą osoby przesłuchiwanej. W stosunku do osoby przesłuchiwanej nie

stosuje się środków przymusu.

Organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje odpis postanowienia w przedmiocie

kompensaty organowi pomocniczemu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i

osobom, które wystąpiły z wnioskiem o kompensatę, wykorzystując w tym celu właściwy

formularz opracowany przez Komisję Europejską.

1.

Organ pomocniczy i organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje organowi

pomocniczemu i organowi orzekającemu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej

korespondencję dotyczącą kompensaty w języku urzędowym tego państwa lub w innym języku

wskazanym przez to państwo, z zastrzeżeniem ust. 3.

2.

Organ pomocniczy i organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej przyjmuje od organów

pomocniczych i organów orzekających w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej

korespondencję w języku polskim i angielskim, z zastrzeżeniem ust. 3.

3.

Protokoły z przesłuchań przeprowadzonych przez organ pomocniczy oraz orzeczenia wydane

przez organy orzekające w przedmiocie kompensaty przyjmuje się i przekazuje w języku

urzędowym państwa, w którym zostały one sporządzone.

Przepisy ustawy mają zastosowanie do przestępstw popełnionych od dnia 1 lipca 2005 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia