Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii

Rozporządzenie określa standard organizacyjny opieki zdrowotnej w dziedzinie anestezjologii

i intensywnej terapii dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą udzielających

świadczeń zdrowotnych z zakresu anestezji, intensywnej terapii, resuscytacji, leczenia

bólu niezależnie od jego przyczyny, a także sedacji.

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

anestezja - wykonywanie znieczulenia ogólnego lub regionalnego do zabiegów operacyjnych

oraz do celów diagnostycznych lub leczniczych;

2)

intensywna terapia - postępowanie mające na celu podtrzymywanie funkcji życiowych

oraz leczenie chorych w stanach zagrożenia życia, spowodowanych potencjalnie odwracalną

niewydolnością jednego lub kilku podstawowych układów organizmu, w szczególności oddychania,

krążenia, ośrodkowego układu nerwowego;

3)

lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii - lekarza, który

a)

posiada specjalizację II stopnia w dziedzinie

-

anestezjologii,

-

anestezjologii i reanimacji lub

-

anestezjologii i intensywnej terapii, lub

b)

uzyskał tytuł specjalisty w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii;

4)

lekarz anestezjolog - lekarza, który posiada specjalizację I stopnia w dziedzinie

anestezjologii i intensywnej terapii;

5)

lekarz w trakcie specjalizacji - lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie anestezjologii

i intensywnej terapii;

6)

pielęgniarka anestezjologiczna - pielęgniarkę, która ukończyła specjalizację w dziedzinie

pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki lub pielęgniarkę, która ukończyła

kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej

opieki, lub pielęgniarkę w trakcie specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego

i intensywnej opieki;

7)

resuscytacja - działanie mające na celu przerwanie potencjalnie odwracalnego procesu

umierania;

8)

sedacja - działanie mające na celu zniesienie niepokoju, strachu oraz wywołanie uspokojenia

pacjenta;

9)

zabieg w trybie natychmiastowym - zabieg wykonywany natychmiast od podjęcia przez

operatora decyzji o interwencji, u pacjenta w stanie bezpośredniego zagrożenia życia,

groźby utraty kończyny czy narządu lub ich funkcji; stabilizacja stanu pacjenta prowadzona

jest równoczasowo z zabiegiem;

10)

zabieg w trybie pilnym - zabieg wykonywany w ciągu 6 godzin od podjęcia decyzji przez

operatora, u pacjenta z ostrymi objawami choroby lub pogorszeniem stanu klinicznego,

które potencjalnie zagrażają jego życiu albo mogą stanowić zagrożenie dla utrzymania

kończyny czy organu, lub z innymi problemami zdrowotnymi niedającymi się opanować

leczeniem zachowawczym;

11)

zabieg w trybie przyśpieszonym - zabieg wykonywany w ciągu kilku dni od podjęcia decyzji

przez operatora, u pacjenta, który wymaga wczesnego leczenia zabiegowego, lecz wpływ

schorzenia na stan kliniczny pacjenta nie ma cech opisanych dla zabiegu w trybie natychmiastowym

i pilnym;

12)

zabieg w trybie planowym - zabieg wykonywany według harmonogramu zabiegów planowych,

u pacjenta w optymalnym stanie ogólnym, w czasie dogodnym dla pacjenta i operatora.

Kwalifikacja pacjentów do oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii w szpitalach

odbywa się zgodnie z aktualnymi Wytycznymi Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i

Intensywnej Terapii określającymi sposób kwalifikacji oraz kryteria przyjęcia pacjentów

do oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii.

1.

W szpitalach, w których są udzielane świadczenia zdrowotne z zakresu anestezji i intensywnej

terapii na rzecz pacjentów dorosłych, tworzy się oddziały anestezjologii i intensywnej

terapii, a w przypadkach gdy udziela się na rzecz tych pacjentów świadczeń zdrowotnych

wyłącznie z zakresu anestezji, tworzy się oddziały anestezjologii.

2.

W szpitalach, w których są udzielane świadczenia zdrowotne z zakresu anestezji i intensywnej

terapii na rzecz dzieci, tworzy się oddziały anestezjologii i intensywnej terapii

dla dzieci, a w przypadkach gdy udziela się na rzecz tych pacjentów świadczeń zdrowotnych

wyłącznie z zakresu anestezji, tworzy się oddziały anestezjologii dla dzieci.

3.

Liczba łóżek na oddziale anestezjologii i intensywnej terapii stanowi co najmniej

2% ogólnej liczby łóżek w szpitalu.

4.

Usytuowanie oddziału anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziału anestezjologii

i intensywnej terapii dla dzieci zapewnia komunikację z blokiem operacyjnym, szpitalnym

oddziałem ratunkowym lub oddziałem przyjęć i pomocy doraźnej oraz ze wszystkimi oddziałami

łóżkowymi.

5.

W oddziale anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziale anestezjologii i intensywnej

terapii dla dzieci zapewnia się izolatkę dostępną z traktów komunikacji oddziału,

która posiada śluzę umożliwiającą umycie rąk, przebieranie się i składowanie materiałów

izolacyjnych.

6.

Ustala się następujące poziomy referencyjne oddziałów anestezjologii i intensywnej

terapii lub oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci w szpitalach,

w celu zapewnienia odpowiedniej jakości oraz zakresu świadczeń zdrowotnych udzielanych

na rzecz pacjentów dorosłych oraz dzieci

1)

pierwszy poziom referencyjny;

2)

drugi poziom referencyjny;

3)

trzeci poziom referencyjny.

7.

Warunki ogólne wymagane dla oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziałów

anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci oraz oddziałów anestezjologii lub

oddziałów anestezjologii dla dzieci w szpitalach są określone w części I załącznika

nr 1 do rozporządzenia.

8.

Warunki szczegółowe dla poziomów referencyjnych oddziałów anestezjologii i intensywnej

terapii oraz oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci w szpitalach

są określone w częściach II i III załącznika nr 1 do rozporządzenia.

9.

W szpitalach, w których są udzielane świadczenia zdrowotne z zakresu anestezji, w

obrębie bloku operacyjnego lub w bliskim sąsiedztwie bloku operacyjnego znajdują się

sale nadzoru poznieczuleniowego.

10.

Kierującym oddziałem szpitala wymienionym w ust. 1 lub 2 powinien być lekarz specjalista

anestezjologii i intensywnej terapii.

11.

Pielęgniarką oddziałową oddziału szpitala wymienionego w ust. 1 lub 2 powinna być

pielęgniarka, która ukończyła specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego

i intensywnej opieki.

Standardy określone w § 9 pkt 5 i 7-15 oraz wymagania dotyczące wyposażenia stanowiska

znieczulenia określone w części I załącznika nr 1 do rozporządzenia stosuje się w

1)

ambulatorium lub zakładzie leczniczym, w którym są udzielane stacjonarne i całodobowe

świadczenia zdrowotne inne niż świadczenia szpitalne,

2)

pomieszczeniach, w których jest wykonywana praktyka zawodowa

- w których są udzielane świadczenia zdrowotne z zakresu anestezji.

1.

Świadczenia zdrowotne z zakresu leczenia bólu mogą być udzielane w szpitalu w ramach

oddziału wymienionego w § 4 ust. 1 lub 2.

2.

W oddziale anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziale anestezjologii i intensywnej

terapii dla dzieci albo oddziale anestezjologii lub oddziale anestezjologii dla dzieci

w szpitalu może zostać utworzony zespół zajmujący się leczeniem bólu ostrego, głównie

pooperacyjnego.

3.

W oddziale anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziale anestezjologii i intensywnej

terapii dla dzieci w szpitalu mogą być również hospitalizowani pacjenci wymagający,

w celu leczenia bólu, wykonania inwazyjnych zabiegów diagnostycznych lub terapeutycznych

albo odpowiedniego monitorowania lub leczenia.

Lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii przejmuje na wezwanie prowadzenie

resuscytacji i podejmuje decyzję o jej zakończeniu.

1.

W podmiocie leczniczym świadczenia zdrowotne z zakresu anestezji, polegające na wykonywaniu

znieczulenia ogólnego oraz znieczulenia regionalnego: zewnątrzoponowego i podpajęczynówkowego,

mogą być udzielane wyłącznie przez lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej

terapii.

2.

Lekarz anestezjolog może samodzielnie udzielać świadczeń zdrowotnych z zakresu anestezji,

o których mowa w ust. 1, w przypadku wykonywania znieczulenia pacjentów powyżej 3

roku życia, których stan ogólny według skali ASA (American Society of Anesthesiologists

Physical Status Classification System) odpowiada stopniowi I, II lub III, a w pozostałych

przypadkach - za pisemną zgodą lekarza kierującego oddziałem wymienionym w § 4 ust.

1 lub 2.

3.

Lekarz w trakcie specjalizacji może wykonywać znieczulenie, jeżeli wykonanie tego

znieczulenia jest bezpośrednio nadzorowane przez lekarza specjalistę anestezjologii

i intensywnej terapii.

4.

Za zgodą lekarza kierującego oddziałem anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziałem

anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci, lekarz specjalista anestezjologii

i intensywnej terapii może równocześnie nadzorować pracę nie więcej niż trzech lekarzy

w trakcie specjalizacji, wykonujących znieczulenia pacjentów, których stan ogólny

według skali ASA odpowiada stopniowi I, II lub III, w przypadku: odbycia przez tych

lekarzy co najmniej 2-letniego szkolenia w ramach specjalizacji w dziedzinie anestezjologii

i intensywnej terapii oraz wykazania się odpowiednią wiedzą i umiejętnościami wykonywania

znieczulenia. Lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii nadzorujący

pracę lekarzy w trakcie specjalizacji znajduje się w bezpośredniej bliskości znieczulanych

pacjentów przez cały czas trwania znieczulenia.

5.

Odbycie przez lekarza w trakcie specjalizacji co najmniej 2-letniego przeszkolenia

specjalistycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii oraz wykazanie

się odpowiednią wiedzą i umiejętnościami wykonywania znieczulenia, o których mowa

w ust. 4, potwierdza pisemnie kierownik specjalizacji. Potwierdzenie jest przechowywane

w aktach osobowych lekarza w trakcie specjalizacji.

Ustala się standard organizacyjny postępowania przy udzielaniu w szpitalu świadczeń

zdrowotnych z zakresu anestezji, zgodnie z którym

1)

kierownik podmiotu leczniczego prowadzącego szpital, w porozumieniu z lekarzem kierującym

oddziałem wymienionym w § 4 ust. 1 lub 2, określa procedury przygotowania pacjenta

do znieczulenia, w tym wykaz badań diagnostycznych, laboratoryjnych, w celu bezpiecznego

przeprowadzenia zabiegu w trybie natychmiastowym, pilnym, przyśpieszonym i planowym;

2)

kierownik podmiotu leczniczego prowadzącego szpital, w porozumieniu z lekarzem kierującym

oddziałem wymienionym w § 4 ust. 1 lub 2, ustala sposób komunikacji alarmowej;

3)

plan zabiegów wykonywanych w szpitalu ustala się w porozumieniu z lekarzem kierującym

oddziałem wymienionym w § 4 ust. 1 lub 2; plan ten powinien uwzględniać zasadę nadrzędności

mniejszego ryzyka zagrożenia dla zdrowia i życia pacjenta, w szczególności powinien

być dostosowany do liczby lekarzy udzielających świadczeń z zakresu anestezji oraz

wyposażenia podmiotu leczniczego w wyroby medyczne niezbędne do udzielania tych świadczeń;

4)

w przypadku gdy w szpitalu są wykonywane zabiegi na rzecz pacjentów dorosłych oraz

na rzecz dzieci, plan zabiegów powinien dodatkowo uwzględniać zasadę rozdziału czasowego

lub przestrzennego wykonywania zabiegów dla tych grup pacjentów;

5)

lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, lekarz anestezjolog lub lekarz

w trakcie specjalizacji pod nadzorem lekarza specjalisty anestezjologii i intensywnej

terapii zapoznaje się z dokumentacją medyczną pacjenta, skompletowaną wraz z niezbędnymi

wynikami badań laboratoryjnych przez lekarza prowadzącego, oraz przeprowadza, nie

później niż 24 godziny przed zabiegiem w trybie planowym, badanie w celu zakwalifikowania

pacjenta do znieczulenia, zgodnie ze stanem zdrowia pacjenta i wskazaniami medycznymi;

lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, lekarz anestezjolog lub lekarz

w trakcie specjalizacji pod nadzorem lekarza specjalisty anestezjologii i intensywnej

terapii może zlecić dodatkowe badania i konsultacje niezbędne do zakwalifikowania

pacjenta do znieczulenia;

6)

jeżeli pacjent jest małoletni, badanie w celu zakwalifikowania pacjenta do znieczulenia,

o którym mowa w pkt 5, nie może odbywać się w pomieszczeniach przeznaczonych dla pacjentów

dorosłych;

7)

lekarz kwalifikujący pacjenta do znieczulenia wypełnia podczas kwalifikacji kartę

konsultacji anestezjologicznej;

8)

dokument zawierający zgodę pacjenta na znieczulenie dołącza się do historii choroby;

9)

lekarz wykonujący znieczulenie może w tym samym czasie znieczulać tylko jednego pacjenta;

podczas znieczulenia z lekarzem współpracuje pielęgniarka anestezjologiczna; dotyczy

to również znieczuleń wykonywanych poza salą operacyjną;

10)

przed przystąpieniem do znieczulenia lekarz wykonujący znieczulenie, a w przypadku

lekarza w trakcie specjalizacji również lekarz nadzorujący wykonywanie znieczulenia,

jest obowiązany

a)

sprawdzić wyposażenie stanowiska znieczulenia,

b)

skontrolować sprawność działania wyrobów medycznych niezbędnych do znieczulenia i

monitorowania,

c)

skontrolować właściwe oznakowanie płynów infuzyjnych, strzykawek ze środkami anestetycznymi,

strzykawek z lekami stosowanymi podczas znieczulenia,

d)

przeprowadzić kontrolę zgodności krwi biorcy z każdą jednostką krwi lub jej składnika

przeznaczoną do przetoczenia w przypadku konieczności jej toczenia,

e)

dokonać identyfikacji pacjenta poddawanego znieczuleniu;

11)

lekarz wykonujący znieczulenie znajduje się w bezpośredniej bliskości pacjenta przez

cały czas trwania znieczulenia;

12)

lekarz wykonujący znieczulenie wypełnia kartę przebiegu znieczulenia, uwzględniającą

w szczególności jego przebieg, dawkowanie anestetyków i innych leków, aktualne wartości

parametrów podstawowych funkcji życiowych oraz ewentualne powikłania;

13)

jeżeli inny lekarz kontynuuje znieczulenie pacjenta, lekarz ten ponosi odpowiedzialność

za to znieczulenie od chwili rozpoczęcia kontynuacji znieczulenia; lekarz kontynuujący

znieczulenie jest obowiązany zapoznać się ze wszystkimi informacjami dotyczącymi znieczulanego

pacjenta, przebiegu znieczulenia oraz wyrobów medycznych; przejęcie odpowiedzialności

za znieczulenie lekarz kontynuujący znieczulenie potwierdza pisemnie w karcie przebiegu

znieczulenia;

14)

lekarz wykonujący znieczulenie może opuścić znieczulanego pacjenta w celu przeprowadzenia

resuscytacji innego pacjenta, jeżeli uzna, że opuszczenie znieczulanego pacjenta nie

stanowi bezpośredniego zagrożenia dla jego życia; w takim przypadku przy pacjencie

do czasu przybycia lekarza wykonującego znieczulenie pozostaje pielęgniarka anestezjologiczna;

15)

transport pacjenta bezpośrednio po zakończonym znieczuleniu odbywa się pod nadzorem

lekarza specjalisty anestezjologii i intensywnej terapii, lekarza anestezjologa lub

lekarza w trakcie specjalizacji pod nadzorem lekarza specjalisty anestezjologii i

intensywnej terapii, w razie potrzeby z użyciem przenośnego źródła tlenu, respiratora,

urządzeń monitorujących podstawowe funkcje życiowe i innego niezbędnego sprzętu;

16)

w bezpośrednim okresie pooperacyjnym pacjenta umieszcza się w sali nadzoru poznieczuleniowego.

Świadczenia z zakresu intensywnej terapii są udzielane w szpitalu na stanowiskach

intensywnej terapii.

Ustala się standard organizacyjny postępowania przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych

z zakresu intensywnej terapii w oddziale anestezjologii i intensywnej terapii lub

oddziale anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci w szpitalu, zgodnie z którym

1)

prowadzi się ciągłe monitorowanie podstawowych funkcji życiowych i stosuje się dostępne

metody i techniki terapeutyczne, ze szczególnym uwzględnieniem inwazyjnych i wspomagających

czynności podstawowych układów organizmu;

2)

udzielanie świadczeń zdrowotnych wymaga stałej obecności lekarza specjalisty anestezjologii

i intensywnej terapii oraz pielęgniarki anestezjologicznej w oddziale;

3)

intensywną terapię prowadzi lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii;

4)

świadczeń zdrowotnych z zakresu intensywnej terapii może udzielać lekarz anestezjolog

lub lekarz w trakcie specjalizacji, jeżeli jego praca jest bezpośrednio nadzorowana

przez lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii;

5)

świadczeń zdrowotnych z zakresu intensywnej terapii może udzielać lekarz odbywający

w oddziale anestezjologii i intensywnej terapii staż specjalizacyjny w ramach innych

dziedzin medycyny lub staż podyplomowy, jeżeli jego praca jest bezpośrednio nadzorowana

przez lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii;

6)

na stanowisku nadzoru pielęgniarskiego zapewnia się możliwość obserwacji bezpośredniej;

7)

należy zapewnić możliwość izolacji pacjentów oraz dostępność wyrobów medycznych monitorujących

i terapeutycznych, niezbędnych do wykonywania specjalistycznych interwencji w stanach

zagrożenia życia.

1.

Leczenie chorych w ramach intensywnej terapii w szpitalu ma charakter interdyscyplinarny.

2.

W razie gdy stan pacjenta nie wymaga dalszego postępowania z zakresu intensywnej terapii,

leczenie przejmują inne oddziały szpitala.

W celu prawidłowego udzielania świadczenia z zakresu intensywnej terapii podmiot leczniczy

prowadzący szpital zapewnia możliwość przeprowadzania w lokalizacji rozumianej jako

budynek lub zespół budynków oznaczonych tym samym adresem albo oznaczonych innymi

adresami, ale położonych obok siebie i tworzących funkcjonalną całość, w których jest

zlokalizowane miejsce udzielania świadczeń, całodobowych niezbędnych badań radiologicznych

i laboratoryjnych.

Lekarz kierujący oddziałem anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziałem anestezjologii

i intensywnej terapii dla dzieci w szpitalu przeprowadza raz w roku ocenę jakości

udzielanych świadczeń zdrowotnych w oddziale, w szczególności zgodności postępowania

z procedurami określonymi w § 9 pkt 1, aktualnymi zaleceniami odpowiednich towarzystw

naukowych, kompletności dokumentacji i występowania zdarzeń medycznych, o których

mowa w art. 67a ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

(Dz. U. z 2016 r. poz. 186, 823, 960 i 1070).

Ustala się rodzaje czynności medycznych wykonywanych w oddziałach anestezjologii i

intensywnej terapii lub oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci

w szpitalu przez lekarzy, o których mowa w § 11 pkt 3-5

1)

podstawowe - wymienione w części A załącznika nr 2 do rozporządzenia;

2)

inne, których wykonywanie jest uwarunkowane wyposażeniem oddziału w odpowiednie wyroby

medyczne - wymienione w części B załącznika nr 2 do rozporządzenia.

1.

Pielęgniarki wykonujące przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia czynności

przewidziane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 27 lutego 1998 r. w sprawie

standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych

z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii w zakładach opieki zdrowotnej

(Dz. U. poz. 215 oraz z 2007 r. poz. 1133) dla przeszkolonych pielęgniarek, niespełniające wymagań określonych w § 2 pkt 6,

mogą wykonywać czynności przewidziane dla pielęgniarki anestezjologicznej nie dłużej

niż do dnia 31 grudnia 2018 r.

2.

Podmioty lecznicze niespełniające w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia

wymagań dotyczących odrębności oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii dla

dzieci i oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii lub, w przypadku udzielania

świadczeń zdrowotnych wyłącznie z zakresu anestezji, odrębności oddziałów anestezjologii

dla dzieci i oddziałów anestezjologii dostosują się do wymagań określonych w § 4 ust.

1 i 2 w terminie nie dłuższym niż do dnia 31 grudnia 2018 r.

3.

Lekarz będący przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia kierującym oddziałem

anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziałem anestezjologii i intensywnej terapii

dla dzieci albo oddziałem anestezjologii lub oddziałem anestezjologii dla dzieci w

szpitalu, niespełniający wymagań określonych w § 4 ust. 10 może pełnić tę funkcję

nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2018 r.

4.

Pielęgniarka będąca przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia pielęgniarką

oddziałową oddziału anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziału anestezjologii

i intensywnej terapii dla dzieci albo oddziału anestezjologii lub oddziału anestezjologii

dla dzieci w szpitalu, niespełniająca wymagań określonych w § 4 ust. 11 może pełnić

tę funkcję nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2018 r.

1.

Podmioty lecznicze prowadzące szpitale, które w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia

nie spełniają wymagań określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, dostosują się

do tych wymagań do dnia 31 grudnia 2018 r.

2.

Podmioty wykonujące działalność leczniczą w rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne

lub stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne, które w dniu

wejścia w życie niniejszego rozporządzenia nie spełniają wymagań określonych w części

I załącznika nr 1 do rozporządzenia, dotyczących „Wyposażenia stanowiska znieczulenia”,

dostosują się do tych wymagań do dnia 31 grudnia 2018 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.