Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 4 listopada 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy

1.

Rozporządzenie określa

1)

zakres wstępnych, okresowych i kontrolnych badań lekarskich pracowników, o których

mowa w art. 229 § 1, 2 i 5 Kodeksu pracy, zwanych dalej „badaniami profilaktycznymi”, tryb ich przeprowadzania oraz sposób

dokumentowania i kontroli tych badań;

2)

częstotliwość wykonywania badań okresowych;

3)

zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, o której mowa w art. 229 § 6 zdanie drugie Kodeksu pracy, niezbędnej z uwagi na warunki pracy;

4)

tryb wydawania i przechowywania orzeczeń lekarskich

a)

o utracie przez pracownika zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy (art. 43 pkt 2 Kodeksu pracy),

b)

o konieczności przeniesienia pracownika do innej pracy ze względu na stwierdzenie

szkodliwego wpływu wykonywanej pracy na zdrowie pracownika (art. 55 § 1 Kodeksu pracy),

c)

(uchylona),

d)

stwierdzających, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego (art. 201 § 2 Kodeksu pracy),

e)

o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 Kodeksu pracy),

f)

stwierdzających u pracownika objawy wskazujące na powstawanie choroby zawodowej (art. 230 § 1 Kodeksu pracy),

g)

stwierdzających niezdolność do wykonywania dotychczasowej pracy u pracownika, który

uległ wypadkowi przy pracy lub u którego stwierdzono chorobę zawodową, lecz nie zaliczono go do żadnej z grup inwalidów art. 231 Kodeksu pracy);

5)

dodatkowe wymagania kwalifikacyjne, jakie powinni spełniać lekarze przeprowadzający

badania profilaktyczne oraz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami,

niezbędną z uwagi na warunki pracy.

2.

Rozporządzenie określa ponadto tryb wydawania zaświadczeń i świadectw lekarskich do

celów przewidzianych w art. 92 § 1, art. 129, art. 177 § 1 i 3, art. 178 § 1, art. 180 § 3 i 4, art. 185 Kodeksu pracy oraz w przepisach o urlopach wychowawczych.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Postępowania w sprawie wydania orzeczenia lekarskiego w formie zaświadczenia wszczęte

i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia przeprowadza

się na podstawie dotychczasowych przepisów.

2.

Orzeczenia lekarskie wydane w formie zaświadczeń przed dniem wejścia w życie niniejszego

rozporządzenia zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.

1.

Zakres i częstotliwość badań profilaktycznych określają wskazówki metodyczne w sprawie

przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, zwane dalej „wskazówkami metodycznymi”,

stanowiące załącznik nr 1 do rozporządzenia.

2.

Lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne może poszerzyć jego zakres o dodatkowe

specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, a także wyznaczyć krótszy

termin następnego badania, niż to określono we wskazówkach metodycznych, jeżeli stwierdzi,

że jest to niezbędne dla prawidłowej oceny stanu zdrowia osoby przyjmowanej do pracy

lub pracownika.

3.

Specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, o których mowa w ust.

2, stanowią część badania profilaktycznego.

4

Lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne korzysta z zaleceń dotyczących postępowania

lekarskiego w stosunku do pracowników poddanych określonym narażeniom, upowszechnianych

przez instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy, a w odniesieniu do osób zatrudnionych

w transporcie kolejowym także przez Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej.

5

Badania profilaktyczne kończą się orzeczeniem lekarskim stwierdzającym

1)

brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku albo

2)

istnienie przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku

- w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie, o którym mowa w

§ 4.

Rejestr wydanych zaświadczeń, o którym mowa w § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia zmienianego

w § 1 w brzmieniu dotychczasowym, staje się rejestrem wydanych orzeczeń, o którym

mowa w § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym

rozporządzeniem.

1.

W sprawach, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 4, lekarz orzeka na podstawie wyników

przeprowadzonego badania lekarskiego oraz oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika,

występujących na stanowisku pracy.

2.

Oceny zagrożeń, o których mowa w ust. 1, lekarz dokonuje na podstawie przekazywanej

przez pracodawcę informacji o występowaniu czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków

uciążliwych, w tym również o aktualnych wynikach badań i pomiarów czynników szkodliwych

dla zdrowia, występujących na stanowiskach pracy. Wskazane jest, aby lekarz uzupełnił

informacje pracodawcy o spostrzeżenia z przeprowadzonych wizytacji stanowisk pracy.

3.

Lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne dokonuje w dokumentacji medycznej pracownika

opisu badania oraz wpisu treści orzeczenia.

4.

Lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne wydaje orzeczenie lekarskie osobie

badanej oraz pracodawcy

1)

według wzoru określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia, jeżeli orzeczenie dotyczy

przypadków wymienionych w § 1 ust. 1 pkt 4 lit. a i e;

2)

według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, jeżeli orzeczenie dotyczy

przypadków wymienionych w § 1 ust. 1 pkt 4 lit. b -d, f i g.

5.

(uchylony).

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2015 r.

1.

Badanie profilaktyczne przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę.

1a

Skierowanie, o którym mowa w ust. 1, jest wydawane w dwóch egzemplarzach, z których

jeden otrzymuje osoba kierowana na badania.

2.

Skierowanie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać

1)

określenie rodzaju badania profilaktycznego, jakie ma być wykonane;

2)

w przypadku osób przyjmowanych do pracy lub pracowników przenoszonych na inne stanowiska

pracy - określenie stanowiska pracy, na którym osoba ta ma być zatrudniona; w tym

przypadku pracodawca może wskazać w skierowaniu dwa lub więcej stanowisk pracy, w

kolejności odpowiadającej potrzebom zakładu;

3)

w przypadku pracowników - określenie stanowiska pracy, na którym pracownik jest zatrudniony;

4

opis warunków pracy uwzględniający informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach

pracy, o których mowa w pkt 2 i 3, czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia

lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy, z podaniem

wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych

dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.

3

Wzór skierowania na badania lekarskie stanowi załącznik nr 3a do rozporządzenia.

1.

Od orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 2 ust. 5, przysługuje odwołanie wnoszone

na piśmie.

2.

Odwołanie przysługuje osobie badanej oraz pracodawcy, który wydał skierowanie na badania

lekarskie.

3.

Odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 7 dni od dnia otrzymania

orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał, do jednego z podmiotów

odwoławczych, którymi są

1)

wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce świadczenia pracy

lub siedzibę jednostki organizacyjnej, w której jest zatrudniony pracownik;

2)

instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy lub Uniwersyteckie Centrum Medycyny

Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, jeżeli odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego

przez lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy;

3)

Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej, jeżeli odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego

wydanego przez Kolejowy Zakład Medycyny Pracy;

4)

podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej.

4.

Lekarz, za pośrednictwem którego jest składane odwołanie, w terminie 7 dni od dnia

otrzymania odwołania, przekazuje je wraz z dokumentacją stanowiącą podstawę wydanego

orzeczenia lekarskiego do właściwego podmiotu, o którym mowa w ust. 3.

5.

Badania w trybie odwołania przeprowadza w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania

właściwy podmiot, o którym mowa w ust. 3.

6.

Orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania jest ostateczne.

Zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki

pracy, obejmuje

1

w przypadkach, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 4 lit. b, f i g - przeprowadzenie badań

lekarskich poza terminami wynikającymi z częstotliwości wykonywania badań okresowych

i orzekanie o możliwości wykonywania dotychczasowej pracy; skierowanie na badania

lekarskie wydaje pracodawca po zgłoszeniu przez pracownika niemożności wykonywania

dotychczasowej pracy;

2)

w razie wystąpienia przypadku choroby zawodowej - wykonanie u pracowników, zatrudnionych

na stanowiskach pracy stwarzających podobne zagrożenie, badań celowanych lub testów

ekspozycyjnych, ukierunkowanych na wczesną diagnostykę ewentualnych zmian chorobowych

u tych pracowników;

3)

w razie gdy pracownicy wykonują pracę w warunkach występowania przekroczeń najwyższych

dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia

a)

wprowadzenie monitorowania stanu zdrowia tych pracowników,

b)

szkolenie pracowników w zakresie ochrony przed zagrożeniami i możliwościami ograniczenia

ryzyka zawodowego, jakie wiąże się z pracą wykonywaną w tych warunkach;

3a

w przypadku gdy pracownicy wykonują pracę w warunkach przekroczeń wartości maksymalnych

dopuszczalnych ekspozycji na promieniowanie optyczne oraz w przypadku gdy w wyniku

badań lekarskich stwierdzono u pracownika chorobę lub niekorzystne dla zdrowia skutki,

które w opinii lekarza są wynikiem narażenia na promieniowanie optyczne w pracy, lekarz

sprawujący opiekę zdrowotną

a)

zawiadamia pracowników o wynikach badań lekarskich oraz informuje, jakim badaniom

lekarskim powinni się poddać po ustaniu narażenia na promieniowanie optyczne,

b)

dokonuje okresowych analiz wyników kontroli zdrowia pracowników oraz informuje pracodawcę

o wynikach tych analiz z uwzględnieniem tajemnicy lekarskiej;

4)

uczestniczenie lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami w komisji bezpieczeństwa

i higieny pracy, powołanej w trybie określonym w art. 237.

1.

Badania profilaktyczne oraz profilaktyczną opiekę zdrowotną niezbędną z uwagi na warunki

pracy wykonują, z zastrzeżeniem ust. 2-5, lekarze, którzy

1

posiadają specjalizację w dziedzinie: medycyny pracy, medycyny przemysłowej, medycyny

morskiej i tropikalnej, medycyny kolejowej, medycyny transportu, medycyny lotniczej

lub higieny pracy;

2)

byli zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 6 lat przed

dniem wejścia w życie rozporządzenia jako

a)

rejonowi lekarze przemysłowi,

b)

lekarze poradni medycyny pracy lub poradni dla młodocianych, działających w przemysłowych

publicznych zakładach opieki zdrowotnej

c)

rejonowi lub zakładowi lekarze kolejowej służby zdrowia,

d)

lekarze rejonowi w zakładach opieki zdrowotnej jednostek badawczo -rozwojowych

e)

lekarze zakładowi w publicznych zakładach opieki zdrowotnej

f)

lekarze w poradniach rehabilitacyjnych dla inwalidów

3)

pełnili służbę lub byli zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej

3 lat jako lekarze w jednostkach wojskowych lub zakładach opieki zdrowotnej Ministra Spraw Wewnętrznych

2.

Lekarze określeni w ust. 1 pkt 2 lit. a- d są obowiązani ukończyć w terminie trzech

lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia kurs doskonalący, organizowany przez jednostkę badawczo -rozwojową

3.

Badania profilaktyczne pracowników narażonych na działanie promieniowania jonizującego

mogą przeprowadzać lekarze, o których mowa w ust. 1, po zaliczeniu odpowiedniego przeszkolenia

w jednostcebadawczo -rozwojowej

4.

Badania profilaktyczne pracowników wykonujących pracę w warunkach tropikalnych, morskich

i podwodnych oraz pracowników wyjeżdżających do pracy lub powracających z pracy w

warunkach tropikalnych mogą przeprowadzać lekarze, o których mowa w ust. 1, po zaliczeniu

odpowiedniego przeszkolenia w Instytucie Medycyny Morskiej i Tropikalnej lub w ośrodku

wyznaczonym przez ten instytut.

5.

Badania profilaktyczne pracowników wykonujących pracę na stanowiskach związanych z

bezpieczeństwem ruchu kolejowego mogą przeprowadzać lekarze, o których mowa w ust.

1, po zaliczeniu odpowiedniego przeszkolenia w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej.

6

Badania profilaktyczne mogą wykonywać również lekarze specjalizujący się w medycynie

pracy lub medycynie transportu, po zaliczeniu kursu podstawowego przewidzianego w

programie tych specjalizacji, jednak tylko w okresie szkolenia specjalizacyjnego,

określonego w odrębnych przepisach, i w miejscu odbywania stażu specjalizacyjnego.

7.

Badania profilaktyczne pracowników, u których na stanowisku pracy nie stwierdzono

występowania czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych, wymienionych

we wskazówkach metodycznych, o których mowa w § 2 ust. 1, mogą przeprowadzać również

lekarze posiadający specjalizację w dziedzinie medycyny ogólnej lub medycyny rodzinnej.

1.

Lekarz spełniający dodatkowe wymagania kwalifikacyjne, określone w § 7, który zamierza

wykonywać badania profilaktyczne, zgłasza do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy,

właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, wniosek o dokonanie wpisu do rejestru

lekarzy przeprowadzających badania profilaktyczne, prowadzonego według wzoru stanowiącego

załącznik nr 4 do rozporządzenia. Nie dotyczy to lekarzy, o których mowa w § 7 ust.

1 pkt 3. Lekarz wpisany do rejestru lekarzy otrzymuje zaświadczenie potwierdzające

dokonanie wpisu, według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

2.

Lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne posługuje się pieczęcią o wzorze określonym

w załączniku nr 6 do rozporządzenia.

3.

Jeżeli badania profilaktyczne mają być przeprowadzane przez lekarza zarejestrowanego,

w trybie określonym w ust. 1, w innym województwie, lekarz ten jest zobowiązany złożyć

informację o miejscu wykonywania tych badań we właściwym terytorialnie wojewódzkim

ośrodku medycyny pracy.

4.

Wojewódzki ośrodek medycyny pracy udostępnia rejestr organom Państwowej Inspekcji

Pracy i Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz zainteresowanym pracodawcom.

1.

Lekarze przeprowadzający badania profilaktyczne prowadzą dokumentację medyczną, która

obejmuje

1)

kartę badania profilaktycznego;

2

rejestr wydanych orzeczeń.

2.

Karta badania profilaktycznego powinna zawierać

1)

identyfikator jednostki wykonującej badanie profilaktyczne (nazwa, adres, numer identyfikacyjny

REGON) oraz lekarza udzielającego świadczeń (imię i nazwisko oraz symbole cyfrowe

i literowe umieszczone na pieczęci, o której mowa w § 8 ust. 2), a w przypadku lekarza

prywatnie praktykującego - imię i nazwisko lekarza, adres, numer identyfikacyjny REGON

oraz symbole cyfrowe i literowe umieszczone na pieczęci, o której mowa w § 8 ust.

2;

2)

dane identyfikacyjne osoby objętej badaniami (imię i nazwisko, datę urodzenia, płeć,

adres zamieszkania);

3)

dane identyfikacyjne miejsca pracy osoby objętej badaniami (nazwa, adres, numer identyfikacyjny

REGON);

4)

dane o przebiegu zatrudnienia osoby badanej;

5)

ocenę zagrożeń dla zdrowia pracownika lub stwierdzenie ich braku, wynikającą z informacji

pracodawcy o występowaniu czynników szkodliwych lub uciążliwych na stanowisku pracy

zajmowanym przez osobę badaną;

6)

dane z wywiadu lekarskiego i badania przedmiotowego;

7)

wyniki badań diagnostycznych i (lub) konsultacyjnych;

8)

uzasadnienie poszerzenia zakresu lub skrócenia częstotliwości wykonania badania profilaktycznego

w stosunku do ustaleń zawartych we wskazówkach metodycznych;

9)

treść orzeczenia.

3.

Wzór rejestru, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, stanowi załącznik nr 7 do rozporządzenia.

4.

Do przechowywania dokumentacji badań profilaktycznych stosuje się odpowiednio ogólnie

obowiązujące przepisy o dokumentacji medycznej.

1.

Kontrola badań profilaktycznych polega na ocenie prawidłowości

1)

trybu, zakresu i częstotliwości tych badań;

2)

wydawania i dokumentowania orzeczeń lekarskich do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

2

Kontrolę wykonuje wojewódzki ośrodek medycyny pracy właściwy terytorialnie ze względu

na miejsce wykonywania badań, a w przypadku gdy badania wykonuje lekarz zatrudniony

w tym ośrodku - instytut badawczy w dziedzinie medycyny pracy. W przypadku badań profilaktycznych

osób zatrudnionych w transporcie kolejowym, przeprowadzanych przez Kolejowy Zakład

Medycyny Pracy, kontrolę wykonuje Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej.

3.

Kontrola zakresu badań profilaktycznych oraz dokumentacji medycznej tych badań może

być wykonywana jedynie przez lekarzy.

4

Osoby przeprowadzające kontrolę przedstawiają poczynione spostrzeżenia lekarzowi,

którego czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania profilaktyczne wykonywane

były w podmiocie leczniczym - również kierownikowi tego podmiotu, a ocenę i wnioski

- kierownikowi jednostki przeprowadzającej kontrolę, o której mowa w ust. 2.

5.

Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono istotne uchybienia dotyczące trybu, zakresu i

częstotliwości przeprowadzania badań profilaktycznych lub wydawania i dokumentowania

orzeczeń lekarskich, wykonywanie tych badań bez wymaganych kwalifikacji bądź z pominięciem

wpisu do rejestru, o którym mowa w § 8 ust. 1, kierownik jednostki przeprowadzającej

kontrolę występuje do właściwej terytorialnie okręgowej rady lekarskiej lub okręgowego

rzecznika odpowiedzialności zawodowej o wszczęcie odpowiedniego postępowania.

1

Do celów przewidzianych w art. 92 § 1 Kodeksu pracy zaświadczenia lekarskie wydawane są w trybie i według wzoru określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie

szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia

lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2013 r. poz. 229)

2.

Do celów przewidzianych w pozostałych przepisach, o których mowa w § 1 ust. 2, zaświadczenia

i świadectwa wydawane są przez lekarzy według wzoru Mz/L -1. Z wydanego osobie zainteresowanej

zaświadczenia lub świadectwa nie sporządza się kopii, chyba że pracownik jest zatrudniony

u więcej niż jednego pracodawcy. Przepis § 9 ust. 4 stosuje się odpowiednio.

Lekarze, którzy uzyskali uprawnienia do przeprowadzania badań profilaktycznych na

podstawie dotychczasowych przepisów, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie

rozporządzenia składają wnioski o dokonanie wpisu do rejestru lekarzy przeprowadzających

badania profilaktyczne, o którym mowa w § 8 ust. 1.

Rozporządzenie nie narusza przepisów dotyczących badań lekarskich osób przyjmowanych

do pracy i pracowników

1)

zatrudnionych na polskich statkach morskich;

2)

dla których w myśl obowiązujących przepisów uzyskanie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego

jest warunkiem nabycia lub posiadania uprawnień do wykonywania określonego zawodu

lub czynności bądź jest niezbędne ze względów sanitarno -epidemiologicznych;

3)

skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług

związanych z eksportem, zgodnie z odrębnymi przepisami.

W okresie do dnia 31 grudnia 2000 r. dopuszcza się wykonywanie badań profilaktycznych

pracowników Przedsiębiorstwa Państwowego „Polskie Koleje Państwowe” przez lekarzy

zatrudnionych w kolejowej służbie zdrowia, którzy odbyli w okresie do dnia 31 grudnia

1996 r. odpowiednie przeszkolenie w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej.

(pominięty).

Lekarze, który nie ukończyli kursów doskonalących w terminie określonym w § 7 ust.

2, mogą wykonywać badania profilaktyczne oraz profilaktyczną opiekę zdrowotną pod

warunkiem, że ukończą kurs doskonalący w terminie do dnia 31 grudnia 2001 r.

(pominięty).

Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 10 grudnia 1974 r. w sprawie

przeprowadzania badań lekarskich pracowników

(Dz. U. poz. 296, z 1988 r. poz. 127, z 1992 r. poz. 313 oraz z 1996 r. poz. 45), z wyjątkiem § 15a, który traci moc z dniem 31 grudnia 1996 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia