Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Trybunale Stanu

1.

Za naruszenie Konstytucji lub ustawy, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania,

odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu ponoszą

1)

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej;

2)

Prezes Rady Ministrów oraz członkowie Rady Ministrów;

3)

Prezes Narodowego Banku Polskiego;

4)

Prezes Najwyższej Izby Kontroli;

5)

członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji;

6)

osoby, którym Prezes Rady Ministrów powierzył kierowanie ministerstwem;

7)

Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych.

2.

W zakresie określonym w art. 107 Konstytucji odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu ponoszą również posłowie i senatorowie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Czynności dokonane w postępowaniu przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej przed

dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem

przepisów dotychczasowych.

1

Prezydent może być pociągnięty do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu za naruszenie

Konstytucji, ustawy, za popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego.

2

W okresie sprawowania urzędu Prezydenta nie biegnie przedawnienie karalności przestępstw

lub przestępstw skarbowych, za które osoba sprawująca ten urząd nie została postawiona

w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu,

którzy tymczasowo wykonują obowiązki Prezydenta.

4

Członkowie Rady Ministrów ponoszą odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu za naruszenie

Konstytucji lub ustaw, a także za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe popełnione w związku

z zajmowanym stanowiskiem.

4a

Jeżeli przeciwko osobom, o których mowa w ust. 4, wszczęto postępowanie przygotowawcze

o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z zajmowanym stanowiskiem,

prokurator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić o tym Marszałka Sejmu.

5

Osoby, o których mowa w ust. 4, mogą być pociągnięte do odpowiedzialności karnej przed

Trybunałem Stanu za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe popełnione w związku z

zajmowanym stanowiskiem, jeżeli w uchwale Sejmu o pociągnięciu do odpowiedzialności

konstytucyjnej tych osób łączne pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej i

karnej uznano za celowe. W takim przypadku Trybunał Stanu przejmuje do łącznego rozpoznania

sprawę, która toczy się już przed sądem.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Odpowiedzialność konstytucyjna obejmuje czyny, którymi osoby wymienione w art. 1 ust.

1, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania, chociażby

nieumyślnie, naruszyły Konstytucję lub ustawę.

Prawo postawienia Prezydenta w stan oskarżenia przysługuje wyłącznie Zgromadzeniu

Narodowemu.

Prawo do pociągnięcia osób wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 2-7 do odpowiedzialności

przed Trybunałem Stanu przysługuje wyłącznie Sejmowi.

Prawo do pociągnięcia posła do odpowiedzialności konstytucyjnej przysługuje wyłącznie

Sejmowi.

1.

Wstępny wniosek o postawienie Prezydenta w stan oskarżenia może być złożony Marszałkowi

Sejmu przez co najmniej 140 członków Zgromadzenia Narodowego.

2

Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu osób, o

których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2-7, może być złożony Marszałkowi Sejmu przez

1)

Prezydenta;

2)

posłów, w liczbie co najmniej 115.

3.

Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej osób, o których

mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3-7, może być złożony Marszałkowi Sejmu również przez komisję

śledczą powołaną na podstawie art. 111 Konstytucji.

4.

Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej posła może być

złożony do Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej przez Marszałka Sejmu.

5

Wstępny wniosek o postawienie w stan oskarżenia lub o pociągnięcie do odpowiedzialności

przed Trybunałem Stanu musi spełniać warunki wymagane przez przepisy Kodeksu postępowania karnego w stosunku do aktu oskarżenia i zawierać podpisy wszystkich wnioskodawców, a także

wskazywać osobę upoważnioną do występowania w imieniu wnioskodawców w dalszym postępowaniu

przed organami Sejmu.

6.

Jeżeli wstępny wniosek, o którym mowa w ust. 1-4, nie odpowiada warunkom określonym

w ustawie, Marszałek Sejmu, w uzgodnieniu z Prezydium Sejmu, po zasięgnięciu opinii

Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, wzywa reprezentanta wnioskodawców, o którym

mowa w ust. 5, do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni, wskazując niezbędny zakres

uzupełnienia.

6a

Opinię, o której mowa w ust. 6, Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjmuje

na posiedzeniu zamkniętym.

7.

W przypadku nieuzupełnienia wstępnego wniosku w terminie i w zakresie, o którym mowa

w ust. 6, Marszałek Sejmu postanawia o pozostawieniu wniosku bez biegu.

Marszałek Sejmu kieruje wniosek do Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, która

wszczyna postępowanie.

Przewodniczący Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej przesyła niezwłocznie osobie

objętej wnioskiem odpis wstępnego wniosku, informując ją o prawie do złożenia pisemnych

wyjaśnień w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania oraz o innych uprawnieniach przysługujących

tej osobie w postępowaniu przed Komisją.

1.

Jeżeli zostanie ujawniona okoliczność, która mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności

członka Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej przy czynności przesłuchania przez

Komisję osoby objętej wnioskiem lub świadka, ulega on wyłączeniu z tej czynności.

2.

Za okoliczność, o której mowa w ust. 1, nie może być w szczególności uznana przynależność

do określonego klubu lub koła poselskiego.

3.

Wyłączenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje Komisja, na wniosek osoby objętej wnioskiem,

świadka lub członka Komisji; w głosowaniu nie bierze udziału członek Komisji, którego

wyłączenia głosowanie dotyczy.

1.

Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej może żądać od organów władzy publicznej oraz

organów osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej pisemnych

wyjaśnień lub przedstawienia dokumentów będących w ich dyspozycji, jak także akt każdej

sprawy przez nie prowadzonej.

2.

Komisja może zlecić Prokuratorowi Generalnemu lub Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenie

określonej czynności niezbędnej do wyjaśnienia okoliczności sprawy.

3.

Komisja może zapoznawać się z dokumentami lub aktami, badając sprawę na miejscu.

1.

Czynności dowodowe Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przeprowadza na posiedzeniach

zamkniętych.

2

W postępowaniu przed Komisją osoba objęta wnioskiem, świadkowie i biegli zwolnieni

są od obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych.

3.

Dla uzyskania wiedzy specjalistycznej Komisja może powoływać biegłych lub tłumaczy.

Do biegłych stosuje się odpowiednio przepisy art. 9b ust. 3-6.

1.

Każda osoba wezwana przed Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej w charakterze świadka

ma obowiązek stawić się w wyznaczonym terminie i złożyć zeznania.

2.

Jeżeli świadek nie może stawić się na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej

niedającej się pokonać przeszkody, Komisja może go przesłuchać w miejscu jego pobytu.

3.

W przypadku gdy świadek bez usprawiedliwienia nie stawi się na wezwanie Komisji, bez

zezwolenia Komisji wydali się z miejsca czynności albo bezpodstawnie uchyli się od

złożenia zeznań, Komisja może zwrócić się do Sądu Okręgowego w Warszawie z wnioskiem

o zastosowanie kary porządkowej.

4.

Do postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w ust. 3, oraz wykonania

orzeczonej kary porządkowej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu karnego wykonawczego.

5.

Komisji przysługuje zażalenie na odmowę zastosowania kary porządkowej. Do postępowania

w sprawie zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

6.

Na terenie Sejmu czynności związane z przymusowym doprowadzeniem przed Komisję ukaranego

karą porządkową, wykonuje, na polecenie sądu, Straż Marszałkowska.

1.

Na zewnątrz Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej reprezentuje oraz działa w jej

imieniu przewodniczący Komisji lub, z jego upoważnienia, zastępca przewodniczącego.

2.

Przewodniczący Komisji kieruje posiedzeniem Komisji i czuwa nad jego prawidłowym przebiegiem.

3.

Przewodniczący Komisji prowadzi przesłuchanie przed Komisją, a w szczególności

1)

poucza świadka o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy;

2)

poucza biegłego lub tłumacza o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywej opinii

lub tłumaczenia;

3)

poucza świadka o przysługujących mu uprawnieniach w postępowaniu przed Komisją;

4)

uchyla pytania sugerujące treść odpowiedzi i pytania nieistotne bądź niestosowne.

4.

W trakcie przesłuchania przed Komisją od decyzji przewodniczącego osobie objętej wnioskiem

lub świadkowi przysługuje odwołanie do Komisji. Komisja rozstrzyga o odwołaniu w drodze

głosowania, większością głosów.

1.

Osoba objęta wnioskiem ma obowiązek stawić się przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej.

2.

Osoba objęta wnioskiem ma w szczególności prawo do

1)

składania wyjaśnień ustnie lub na piśmie i zgłaszania wniosków dowodowych; może jednak

bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania

wyjaśnień;

2)

korzystania z pomocy nie więcej niż trzech obrońców; obrońcą w postępowaniu przed

Komisją może być jedynie adwokat lub radca prawny;

3)

uczestniczenia osobiście lub przez obrońcę we wszystkich czynnościach dowodowych przeprowadzanych

przez Komisję oraz w czynnościach podejmowanych na jej żądanie;

4)

dostępu do materiału dowodowego po uzyskaniu zgody Komisji;

5)

końcowego zaznajomienia się z materiałami postępowania przeprowadzonego przed Komisją.

1.

W postępowaniu przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej świadkowi należy umożliwić

swobodne wypowiedzenie się w granicach określonych celem danej czynności, a następnie

można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnienia lub kontroli wypowiedzi.

Nie wolno zadawać pytań sugerujących świadkowi treść odpowiedzi ani pytań nieistotnych

bądź niestosownych.

2.

W postępowaniu przed Komisją świadkowi służy w szczególności prawo do

1)

uchylenia się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli jej udzielenie mogłoby narazić świadka

lub osobę dla niego najbliższą w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;

2)

odmowy zeznań, gdy jest on osobą najbliższą dla osoby objętej wnioskiem lub jeżeli

w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym

postępowaniem przed Komisją;

3)

złożenia wniosku o zwolnienie od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania, jeżeli

pozostaje z osobą objętą wnioskiem w szczególnie bliskim stosunku osobistym;

4)

złożenia wniosku o zarządzenie przerwy w posiedzeniu Komisji;

5)

złożenia wniosku o uchylenie pytania, które w ocenie świadka sugeruje mu treść odpowiedzi,

jest nieistotne bądź niestosowne;

6)

złożenia wniosku o zmianę terminu przesłuchania;

7)

złożenia wniosku o dokonanie czynności, które Komisja może albo ma obowiązek podejmować

z urzędu.

3.

O uprawnieniach wymienionych w ust. 2 oraz o odpowiedzialności karnej za zeznanie

nieprawdy lub zatajenie prawdy świadka poucza się przed rozpoczęciem przesłuchania.

1.

Z przesłuchania sporządza się protokół.

2.

Protokół sporządza się w oparciu o zapis dźwiękowy przesłuchania.

3.

O dokonywaniu zapisu dźwiękowego przesłuchania przewodniczący Komisji informuje osobę

przesłuchiwaną.

4.

Zapis dźwiękowy przebiegu przesłuchania stanowi załącznik do protokołu.

5.

Protokół podpisuje przewodniczący Komisji i osoba przesłuchiwana.

6.

Skreśleń, poprawek lub uzupełnień w protokole dokonuje przewodniczący Komisji na wniosek

osoby przesłuchiwanej lub członka Komisji, o czym informuje członków Komisji na jej

najbliższym posiedzeniu.

7.

Skreślenia, poprawki lub uzupełnienia dokonane w protokole wymagają omówienia podpisanego

przez osoby podpisujące protokół.

8.

Odrzucony wniosek o dokonanie skreśleń, poprawek lub uzupełnień dołącza się do protokołu.

9.

Jeżeli osoba przesłuchiwana odmawia podpisania protokołu lub nie może go podpisać,

przewodniczący Komisji zaznacza w protokole przyczynę braku podpisu.

10.

Oczywiste omyłki pisarskie lub rachunkowe w protokole mogą być sprostowane na wniosek

lub z urzędu.

1.

Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej uchwala sprawozdanie o wystąpieniu do Zgromadzenia

Narodowego z wnioskiem o postawienie Prezydenta w stan oskarżenia albo o umorzenie

postępowania w sprawie.

2.

W stosunku do osób wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 2-7 i ust. 2 Komisja uchwala sprawozdanie

o wystąpieniu do Sejmu z wnioskiem o pociągnięcie tych osób do odpowiedzialności przed

Trybunałem Stanu albo o umorzenie postępowania w sprawie.

3.

Wniosek o postawienie w stan oskarżenia albo o pociągnięcie do odpowiedzialności przed

Trybunałem Stanu powinien spełniać warunki wymagane przez przepisy Kodeksu postępowania karnego w stosunku do aktu oskarżenia, a wniosek o umorzenie postępowania - zawierać uzasadnienie

faktyczne i prawne tego wniosku.

4.

Wnioski mniejszości mogą zawierać jedynie wnioski o umorzenie postępowania, postawienie

w stan oskarżenia albo o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu.

5.

Wnioski mniejszości do sprawozdań, o których mowa w ust. 1 i 2, zawierające wnioski

o postawienie w stan oskarżenia albo o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem

Stanu powinny spełniać warunki wymagane przez przepisy Kodeksu postępowania karnego w stosunku do aktu oskarżenia.

6.

Jeżeli wnioski, o których mowa w ust. 3 i 4, nie odpowiadają warunkom określonym w

ustawie, odpowiednio przewodniczący Zgromadzeniu Narodowemu albo Marszałek Sejmu,

w uzgodnieniu z Prezydium Sejmu, wzywa wnioskodawców do ich uzupełnienia w terminie

14 dni, wskazując niezbędny zakres uzupełnienia wniosku.

7.

W przypadku nieuzupełnienia wniosku w terminie i w zakresie, o których mowa w ust.

6, wniosek taki nie podlega rozpatrzeniu.

1

Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przedstawia Zgromadzeniu Narodowemu sprawozdanie

z przeprowadzonego postępowania wraz z wnioskiem, o którym mowa w art. 9g ust. 1.

1a

Z dniem podjęcia przez Zgromadzenie Narodowe uchwały o postawieniu Prezydenta w stan

oskarżenia przed Trybunałem Stanu sprawowanie urzędu przez Prezydenta ulega zawieszeniu.

2

Podejmując uchwałę o postawieniu Prezydenta w stan oskarżenia, Zgromadzenie Narodowe

wybiera spośród członków Zgromadzenia dwóch oskarżycieli, z których każdy powinien

spełniać warunki wymagane przez ustawę do powołania na stanowisko sędziego.

3.

Po podjęciu przez Zgromadzenie Narodowe uchwały o postawieniu Prezydenta w stan oskarżenia

Marszałek Sejmu przesyła, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2b, przewodniczącemu Trybunału

Stanu, uchwałę Zgromadzenia Narodowego wraz z uchwałą Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej

albo wnioskiem mniejszości, które w dalszym postępowaniu przed Trybunałem Stanu stanowią

akt oskarżenia.

1

Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przedstawia Sejmowi sprawozdanie z prac nad

każdą przekazaną jej sprawą wraz z wnioskiem o pociągnięcie do odpowiedzialności przed

Trybunałem Stanu lub o umorzenie postępowania w sprawie. Uchwała Sejmu o pociągnięciu

do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu powoduje zawieszenie w czynnościach osoby,

której dotyczy. Jeżeli uchwała obejmuje także pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

osoby, która jest posłem lub senatorem, stanowi ona równocześnie wniosek o uchylenie

immunitetu poselskiego lub senatorskiego.

1a.

Przepisu ust. 1 zdanie drugie nie stosuje się do mandatu poselskiego.

2

Po podjęciu uchwały o pociągnięciu do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu Sejm

wybiera spośród posłów, w terminie 3 miesięcy, oskarżyciela, który posiada kwalifikacje

wymagane do zajmowania stanowiska sędziego. W razie utraty uprawnień przez oskarżyciela

jego obowiązki do czasu wyboru nowego oskarżyciela wykonuje Marszałek Sejmu.

3

Po wyborze oskarżyciela, o którym mowa w ust. 2, Marszałek Sejmu przesyła, z zastrzeżeniem

art. 13 ust. 3b, przewodniczącemu Trybunału Stanu, uchwałę Sejmu o pociągnięciu do

odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu wraz z uchwałą Komisji Odpowiedzialności

Konstytucyjnej albo wnioskiem mniejszości, które w dalszym postępowaniu przed Trybunałem

Stanu stanowią akt oskarżenia. W wypadku konieczności uchylenia immunitetu poselskiego

lub senatorskiego następuje to po wyrażeniu przez Sejm lub Senat zgody na pociągnięcie

do odpowiedzialności karnej.

4

Po przekazaniu uchwały Sejmu o postawieniu w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu

nie można wszcząć postępowania karnego o ten sam czyn, a postępowanie wcześniej wszczęte

ulega zawieszeniu.

1.

Sprawozdania i wnioski, o których mowa w art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 i 3, doręcza

się odpowiednio wszystkim członkom Zgromadzenia Narodowego bądź posłom wraz z informacją

o udostępnieniu do wglądu akt sprawy; akta te powinny być udostępnione przez okres

nie krótszy niż 21 dni przed posiedzeniem, na którym sprawa ma być rozpatrywana.

2.

Sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej może być przez organ, któremu

zostało przedłożone, zwrócone Komisji w celu uzupełnienia postępowania; zwracając

sprawozdanie organ określa kierunek i zakres dalszego postępowania Komisji.

1.

Postawienie Prezydenta w stan oskarżenia może nastąpić uchwałą Zgromadzenia Narodowego,

podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia

Narodowego.

1a

Uchwałę o pociągnięciu do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu osób, o których

mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3-7 oraz ust. 2, Sejm podejmuje bezwzględną większością głosów

w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

1b.

Uchwałę o pociągnięciu do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu osób, o których

mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2, Sejm podejmuje większością 3/5 ustawowej liczby posłów.

2.

Jeżeli Zgromadzenie Narodowe nie podejmie uchwały o postawieniu Prezydenta w stan

oskarżenia w trybie określonym w ust. 1, wówczas przewodniczący Zgromadzenia Narodowego

stwierdza umorzenie postępowania w sprawie.

2a

Niezależnie od treści wniosku, o którym mowa w art. 9g ust. 1, Zgromadzenie Narodowe

głosuje nad postawieniem Prezydenta w stan oskarżenia.

2b.

Jeżeli Zgromadzenie Narodowe podjęło uchwałę o postawieniu Prezydenta w stan oskarżenia,

a Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej wnosiła o umorzenie postępowania wobec

niego, nie przedstawiając w swoim sprawozdaniu wniosku mniejszości o postawienie w

stan oskarżenia, to aktem oskarżenia jest uchwała o postawieniu w stan oskarżenia

wraz z wnioskiem wstępnym o postawienie w stan oskarżenia. Akt oskarżenia przewodniczący

Zgromadzeniu Narodowemu przesyła przewodniczącemu Trybunału Stanu.

2c

Jeżeli Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej występuje z wnioskiem o umorzenie

w stosunku do Prezydenta postępowania z powodu przedawnienia lub śmierci, wówczas

przewodniczący Zgromadzeniu Narodowemu stwierdza umorzenie postępowania w sprawie.

3

Jeżeli Sejm nie podejmie uchwały o pociągnięciu do odpowiedzialności przed Trybunałem

Stanu osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2-7 i ust. 2, w trybie określonym w

ust. 1a i 1b, wówczas Marszałek Sejmu stwierdza umorzenie postępowania w sprawie.

3a

Niezależnie od treści wniosku, o którym mowa w art. 9g ust. 2, Sejm głosuje nad pociągnięciem

do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt

2-7 i ust. 2.

3b

Jeżeli Sejm podjął uchwałę o pociągnięciu do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu

osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2-7 i ust. 2, a Komisja Odpowiedzialności

Konstytucyjnej wnosiła o umorzenie postępowania wobec nich, nie przedstawiając w swoim

sprawozdaniu wniosku mniejszości o pociągnięcie do odpowiedzialności, to aktem oskarżenia

jest uchwała o pociągnięciu do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu wraz z wnioskiem

wstępnym o pociągnięcie do odpowiedzialności. Akt oskarżenia Marszałek Sejmu przesyła

przewodniczącemu Trybunału Stanu.

4

Jeżeli Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej występuje z wnioskiem o umorzenie,

w stosunku do osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2-7 albo ust. 2, postępowania

z powodu przedawnienia lub śmierci osoby, której postępowanie dotyczy, wówczas Marszałek

Sejmu stwierdza umorzenie postępowania w sprawie.

1

Jeżeli po nadaniu biegu przez Marszałka Sejmu wnioskowi wstępnemu, a przed podjęciem

uchwały o postawieniu w stan oskarżenia albo o pociągnięciu do odpowiedzialności przed

Trybunałem Stanu albo przed stwierdzeniem umorzenia postępowania w sprawie upłynie

kadencja Sejmu, postępowanie w danej sprawie toczy się nadal po rozpoczęciu następnych

kadencji Sejmu.

2.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, Marszałek Sejmu kieruje sprawę do Komisji Odpowiedzialności

Konstytucyjnej.

3.

Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej nie jest związana uchwałami podjętymi przez

komisję sejmową, która uprzednio rozpatrywała daną sprawę; w poczet materiału dowodowego

zalicza się dowody zebrane w dotychczasowym postępowaniu.

4

Sejm nowej kadencji wybiera posła oskarżyciela.

W przypadku zakończenia kadencji Sejmu postępowanie w sprawie odpowiedzialności posła,

który nie uzyskał ponownie mandatu, określonej w art. 107 ust. 2 Konstytucji, ulega umorzeniu, które stwierdza Marszałek Sejmu nowej kadencji.

Trybunał Stanu zostaje wybrany na pierwszym posiedzeniu Sejmu na okres jego kadencji,

z tym że zachowuje on swoje kompetencje do czasu wyboru nowego składu Trybunału Stanu.

1.

W skład Trybunału Stanu mogą być wybrani obywatele polscy korzystający z pełni praw

publicznych, niekarani sądownie, niezatrudnieni w organach administracji rządowej.

2.

Osoby wybrane w skład Trybunału Stanu składają przed Marszałkiem Sejmu przyrzeczenie

sędziowskie.

1.

Zgodę na pociągnięcie członka Trybunału Stanu do odpowiedzialności karnej lub na pozbawienie

wolności wyraża, w drodze uchwały, Trybunał Stanu, z wyłączeniem członka Trybunału,

którego wniosek dotyczy. Uchwała zapada bezwzględną większością głosów w obecności

co najmniej 2/3 członków Trybunału Stanu.

2.

Przewodniczący Trybunału Stanu niezwłocznie informuje Trybunał o zatrzymaniu członka

Trybunału Stanu i zajętym przez siebie w tej sprawie stanowisku.

3.

Przed podjęciem uchwały w sprawie, o której mowa w ust. 1, Trybunał Stanu wysłuchuje

wyjaśnień członka Trybunału Stanu, którego wniosek dotyczy, chyba że nie jest to możliwe.

4.

Do czasu podjęcia przez Trybunał Stanu uchwały wyrażającej zgodę na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej lub na pozbawienie wolności członka Trybunału Stanu, wolno

w stosunku do niego podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki.

5.

Podjęcie przez Trybunał Stanu uchwały wyrażającej zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej lub pozbawienie wolności członka Trybunału Stanu powoduje zawieszenie w czynnościach

członka Trybunału Stanu, którego uchwała dotyczy, do czasu prawomocnego zakończenia

postępowania karnego.

1.

Członkowie Trybunału Stanu w związku z pełnieniem swoich funkcji otrzymują

1)

diety w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym,

ogłaszanego na podstawie art. 20 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 887) za każdy dzień udziału w pracach Trybunału Stanu;

2)

zwrot poniesionych kosztów podróży i zakwaterowania.

2.

Zwrot poniesionych kosztów podróży i zakwaterowania odbywa się na zasadach określonych

w przepisach dotyczących ustalania należności przysługujących pracownikom z tytułu

podróży służbowej na obszarze kraju, wydanych na podstawie Kodeksu pracy.

1.

Utrata stanowiska sędziego Trybunału Stanu następuje wskutek zrzeczenia się funkcji,

trwałej utraty zdolności do wykonywania czynności albo skazania prawomocnym wyrokiem

sądu.

1a

Utratę stanowiska sędziego Trybunału Stanu stwierdza, w drodze postanowienia, Marszałek

Sejmu, informując o tym Sejm.

2.

W razie wygaśnięcia mandatu członka Trybunału Stanu Sejm dokonuje wyboru uzupełniającego.

1.

Trybunał Stanu jest sądem pierwszej instancji oraz sądem drugiej instancji.

2.

W postępowaniu przed Trybunałem Stanu oraz Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej

stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.

3.

(uchylony)

4

W warunkach określonych w art. 2 Trybunał Stanu może zlecić Prokuratorowi Generalnemu

przeprowadzenie w określonym zakresie postępowania co do czynu wypełniającego znamiona

przestępstwa lub przestępstwa skarbowego.

5

W postępowaniu przed Trybunałem Stanu oskarżeni, świadkowie i biegli zwolnieni są

od obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych.

1.

W pierwszej instancji Trybunał Stanu orzeka w składzie: przewodniczący i 4 członków.

2.

W drugiej instancji Trybunał Stanu orzeka w składzie: przewodniczący i 6 członków,

z wyłączeniem sędziów, którzy uczestniczyli w rozpatrzeniu sprawy w pierwszej instancji.

3

Jeżeli przy rozpatrywaniu sprawy przez Trybunał Stanu wyłoni się zagadnienie prawne

wymagające zasadniczej wykładni ustawy, Trybunał może odroczyć rozpatrywanie sprawy

i przekazać zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Trybunału Stanu.

4.

Poza rozprawą Trybunał Stanu orzeka w składzie: przewodniczący i 2 członków.

1.

Trybunał Stanu rozpatruje sprawę w granicach określonych w akcie oskarżenia.

2.

Oskarżyciel nie może zarzucić oskarżonemu innych czynów niż objęte aktem oskarżenia.

3.

Trybunał Stanu nie może przekazać sprawy Zgromadzeniu Narodowemu, Sejmowi albo Senatowi

w celu uzupełnienia lub rozszerzenia przeprowadzonego postępowania.

1.

W postępowaniu przed Trybunałem Stanu udział obrońcy jest konieczny.

2.

W postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, obrońcą może być jedynie adwokat lub radca

prawny.

Wykluczenie jawności rozprawy przed Trybunałem Stanu może uzasadnić wyłącznie wzgląd

na bezpieczeństwo państwa lub ochronę informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne”

lub „ściśle tajne”.

1.

Termin do wniesienia apelacji wynosi 30 dni i biegnie dla każdego uprawnionego od

daty doręczenia mu odpisu wyroku z uzasadnieniem.

2.

Termin do wniesienia zażalenia wynosi 14 dni.

3.

Od wyroku Trybunału Stanu wydanego w drugiej instancji kasacja nie przysługuje.

Umorzenie albo warunkowe umorzenie postępowania przed Trybunałem Stanu może nastąpić

jedynie na rozprawie.

1.

Działalność Trybunału Stanu finansowana jest ze środków budżetowych Sądu Najwyższego.

2.

Sąd Najwyższy zapewnia także obsługę kancelaryjną oraz czynności sekretariatu Trybunału

Stanu.

W razie wątpliwości, czy stosować prawo dotychczasowe, czy przepisy niniejszej ustawy,

stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

(uchylony)

(uchylony)

1

Ściganie przed Trybunałem Stanu jest dopuszczalne w okresie 10 lat od popełnienia

czynu, chyba że czyn stanowi przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, dla którego przewidziany

jest dłuższy okres przedawnienia. Okoliczność, że sprawca nie sprawuje już urzędu

lub nie piastuje funkcji, nie stoi na przeszkodzie do wszczęcia i prowadzenia postępowania.

2.

(uchylony)

3.

Złożenie wstępnego wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 2, przerywa bieg przedawnienia.

(uchylony)

1.

Za czyny określone w art. 3, o ile nie wypełniają znamion przestępstwa lub przestępstwa

skarbowego, Trybunał Stanu wymierza łącznie lub osobno następujące kary

1

utratę czynnego i biernego prawa wyborczego w wyborach Prezydenta, w wyborach do Sejmu

i do Senatu, w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach organów samorządu

terytorialnego;

2)

zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną

odpowiedzialnością w organach państwowych i w organizacjach społecznych;

3

utratę wszystkich albo niektórych orderów, odznaczeń i tytułów honorowych.

1a.

Za naruszenie zakazów, o których mowa w art. 107 ust. 1 Konstytucji, Trybunał Stanu orzeka pozbawienie mandatu poselskiego.

2.

Kary dotyczące utraty praw i zakazów, o których mowa w ust. 1, mogą być orzekane na

czas od 2 do 10 lat.

3

W razie uznania przez Trybunał Stanu chociażby nieumyślnego popełnienia czynów określonych

w art. 2 ust. 1 i art. 3 Trybunał orzeka odpowiednio w odniesieniu do Prezydenta -

złożenie z urzędu, a w odniesieniu do pozostałych osób, z zastrzeżeniem ust. 1a -

utratę zajmowanego stanowiska, z którego pełnieniem związana jest odpowiedzialność

przed Trybunałem Stanu.

4.

Trybunał Stanu z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu lub szczególne

okoliczności sprawy może poprzestać na uznaniu winy oskarżonego.

Za czyny stanowiące przestępstwo lub przestępstwo skarbowe Trybunał Stanu orzeka kary

lub środki karne przewidziane w ustawie.

Jeżeli po rozpoczęciu rozprawy, a przed wydaniem wyroku, zostanie wybrany nowy skład

Trybunału Stanu, rozprawę w danej instancji prowadzi od początku Trybunał Stanu w

nowym składzie.

W zakresie odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu senatorów stosuje się odpowiednio

przepisy ustawy odnoszące się do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu posłów.

W tym zakresie kompetencje Sejmu i jego organów przysługują odpowiednio Senatowi i

jego organom.

Sejm uchwala regulamin czynności Trybunału Stanu.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 kwietnia 2016 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 5, 81 i

109, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

Trybunał Stanu właściwy jest również w sprawach czynów popełnionych przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy, o ile w czasie popełnienia były one zabronione pod groźbą

kary. Jeżeli czyn uprzednio popełniony polegał na chociażby nieumyślnym naruszeniu

Konstytucji lub ustawy, Trybunał Stanu ogranicza się do stwierdzenia dokonanych naruszeń prawa.

1.

Kto bez zezwolenia rozpowszechnia publicznie wiadomości z postępowania przed Komisją

Odpowiedzialności Konstytucyjnej, zanim zostały ujawnione w postępowaniu przed Trybunałem

Stanu, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do

lat 2.

2.

Tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia publicznie wiadomości z rozprawy przed

Trybunałem Stanu prowadzonej z wyłączeniem jawności.

3.

Zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, udziela Przewodniczący Komisji.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2004 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia z wyjątkiem art. 131,

który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.