Obwieszczenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 października 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy organizacji i realizacji widowisk

Rozporządzenie określa warunki bezpieczeństwa i higieny pracy przy organizacji, przygotowaniu,

realizacji i likwidacji widowiska przez podmiot prowadzący działalność kulturalną,

w tym wymagania dotyczące miejsca realizacji widowiska, koncepcji inscenizacyjnej

i projektu scenograficznego.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

W sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem stosuje się ogólne przepisy bezpieczeństwa

i higieny pracy lub odpowiednie przepisy szczególne.

2.

Jeżeli odrębne przepisy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej

albo instrukcje obsługi maszyn, urządzeń lub narzędzi wydane przez producentów określają

szczególne wymagania albo przewidują bardziej rygorystyczne warunki, stosuje się te

przepisy i instrukcje.

3.

Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do widowisk cyrkowych oraz imprez sportowych.

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o

1)

estradzie - należy przez to rozumieć przestrzeń, w której odbywa się widowisko, przylegającą

do widowni i nieoddzieloną od niej przegrodami budowlanymi;

2)

organizatorze widowiska - należy przez to rozumieć prowadzącą działalność kulturalną

osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości

prawnej, organizującą i realizującą widowisko;

3)

pracach technicznych - należy przez to rozumieć wszelkie prace związane z przygotowywaniem

sceny lub estrady do widowiska, w szczególności instalowanie urządzeń technicznych,

transport i montaż dekoracji, ustawianie rekwizytów, zmiany dekoracji i obsługę urządzeń

technicznych podczas prób i widowisk, a także demontaż dekoracji i urządzeń technicznych

po zakończeniu widowiska;

4)

realizatorach widowiska - należy przez to rozumieć reżysera, scenografa, choreografa,

dyrygenta lub kierownika muzycznego oraz reżysera światła i dźwięku;

5)

scenie - należy przez to rozumieć przestrzeń, w której odbywa się widowisko, przylegającą

do widowni i oddzieloną od niej przegrodą budowlaną z otworem portalowym (scenicznym);

6)

środkach inscenizacji - należy przez to rozumieć dekoracje, rekwizyty, kostiumy oraz

środki do charakteryzacji;

7)

urządzeniach technicznych - należy przez to rozumieć urządzenia sceny lub estrady,

takie jak zapadnie, sceny obrotowe, wózki sceniczne, wyciągi dekoracyjne, horyzonty,

aparaturę oświetleniową, aparaturę elektroakustyczną do nagłaśniania i rejestracji

dźwięku, aparaturę filmową i wideo, a także inne urządzenia używane podczas widowisk,

prac przygotowawczych, uprzątaniu, transporcie lub magazynowaniu;

8)

widowisku - należy przez to rozumieć w szczególności

a)

przedstawienie teatralne, dramatyczne, muzyczne i lalkowe,

b)

koncert symfoniczny, muzyki kameralnej, wokalny i estradowy,

c)

występy artystów lub zespołów zarówno zawodowych, jak i amatorskich, w tym zespołów

pieśni i tańca oraz zespołów folklorystycznych,

d)

pokazy, imprezy okolicznościowe i inne imprezy posiadające cechy widowiska, realizowane

w instytucjach kultury, których statutową działalnością jest organizowanie i realizowanie

widowisk;

9)

widowni - należy przez to rozumieć przestrzeń przeznaczoną dla widzów, bez względu

na układ przestrzenny, konstrukcję, rozmiary oraz liczbę miejsc siedzących lub stojących;

10)

zapleczu sceny i estrady - należy przez to rozumieć pomieszczenia i przestrzenie powiązane

funkcjonalnie ze sceną lub estradą, w szczególności zascenie, podscenie, nadscenie,

boczne kieszenie sceny, magazyny środków inscenizacji i sprzętu technicznego oraz

wydzielone pomieszczenia urządzeń technicznych; do pomieszczeń zaplecza zalicza się

także garderoby wykonawców, szatnie i pomieszczenia służące do odpoczynku pracowników

technicznych, pomieszczenia dla osób nadzorujących tok widowiska, próby lub prace

techniczne, jadalnie, palarnie oraz kabiny natryskowe i ustępy.

1.

Organizator widowiska, lub osoba pisemnie przez niego wyznaczona, jest obowiązany

osobiście nadzorować organizację, przygotowanie i realizację widowiska oraz przeciwdziałać

zagrożeniom dla zdrowia lub życia związanym z przebiegiem tych prac, w szczególności

1)

zapewnić odpowiednią koordynację czynności realizatorów widowiska;

2)

skontrolować, a w razie potrzeby zapewnić, przeszkolenie pracowników i wykonawców

z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy;

3)

opracować, w formie pisemnej, szczegółowe regulaminy pracy na scenie lub estradzie,

instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy, plany ewakuacji i zasady postępowania w

razie zagrożeń mogących wystąpić podczas widowiska oraz zaznajomić z nimi wykonawców

i pracowników;

4)

skontrolować, a w razie potrzeby zapewnić, znajomość instrukcji obsługi urządzeń technicznych

przez operatorów tych urządzeń;

5)

zapewnić dostęp do apteczki i udostępnić przynajmniej jedno pomieszczenie przeznaczone

na punkt pierwszej pomocy umożliwiające wniesienie noszy oraz udzielenie pomocy medycznej;

6)

podczas widowiska zorganizować pomoc medyczną; w przypadku braku takiej możliwości

zapewnić udział zespołu ratownictwa medycznego;

7)

nie dopuszczać do pracy przy widowisku osób, które nie posiadają aktualnego orzeczenia

lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania tej pracy, w tym do

udziału w rolach i epizodach wymagających szczególnej sprawności fizycznej lub bardzo

dużego wysiłku;

8)

w przypadku ról i epizodów szczególnie niebezpiecznych zapewnić udział kaskaderów;

9)

zapewnić wykonawcom i pracownikom odpowiednie do potrzeb widowiska środki ochrony

indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze;

10)

zapewnić należyty stan konstrukcji i urządzeń technicznych oraz wyposażenia miejsca,

gdzie odbywa się widowisko.

2.

Szczegółowe obowiązki organizatora widowiska w zakresie bezpieczeństwa pożarowego

określają przepisy o ochronie przeciwpożarowej oraz przepisy techniczno-budowlane.

1

Wczasie widowisk z udziałem zaproszonego zespołu wykonawców (występ gościnny) organizator

widowiska i osoba reprezentująca zespół lub jego pracodawcę mają obowiązek współpracować

ze sobą i ustalić w formie pisemnej zasady współdziałania na wypadek wystąpienia zagrożeń

dla zdrowia lub życia uczestników widowiska.

2.

W razie wystąpienia zagrożeń, o których mowa w ust. 1, organizator widowiska odpowiada

w pełni za miejsce realizacji widowiska oraz urządzenia techniczne, środki inscenizacji,

sprzęt roboczy i ochronny, chyba że te urządzenia, środki i sprzęt pozostają w wyłącznej

dyspozycji zespołu, który ponosi za nie odpowiedzialność.

3

Organizator widowiska i osoba reprezentująca zespół lub jego pracodawcę w sposób udokumentowany

wyznaczają koordynatora sprawującego nadzór w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

oraz bezpieczeństwa pożarowego.

1.

W przypadku stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia widzów, wykonawców

lub innych osób uczestniczących w widowisku organizator widowiska, lub osoba przez

niego wyznaczona, niezwłocznie je przerywa i podejmuje działania w celu usunięcia

zagrożenia, a także informuje widzów, wykonawców i pracowników technicznych o zaistniałej

sytuacji oraz przewidywanym czasie trwania przerwy.

2.

Wznowienie widowiska może nastąpić po usunięciu powstałego zagrożenia.

Osoby związane z organizacją, przygotowaniem i realizacją widowiska są obowiązane

wykonywać wszelkie czynności i prace zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa

i higieny pracy, w sposób zapobiegający powstawaniu zagrożeń, w szczególności

1)

stosować się do szczegółowych instrukcji i wskazówek dotyczących stanowisk pracy i

sposobów wykonywania pracy oraz instrukcji obsługi urządzeń;

2)

wykonywać polecenia organizatora widowiska albo osób przez niego wyznaczonych do nadzoru;

3)

nie dokonywać samodzielnego odłączania, zmian lub usuwania urządzeń ochronnych i przeciwpożarowych

oraz gaśnic;

4)

niezwłocznie informować organizatora widowiska albo osobę nadzorującą o zauważonych

nieprawidłowościach lub zagrożeniach.

1.

Operator urządzenia technicznego jest obowiązany niezwłocznie wstrzymać jego działanie

w przypadku stwierdzenia zagrożenia.

2.

Ponowne uruchomienie urządzenia technicznego może nastąpić po usunięciu zagrożenia.

Dzieci do lat 16 mogą uczestniczyć w widowisku w charakterze wykonawców, jeżeli znajdują

się pod opieką osób odpowiedzialnych za ich zachowanie i bezpieczeństwo.

1.

Zwierzęta wybrane do udziału w widowisku nie mogą być agresywne lub płochliwe.

2.

Warunki udziału zwierząt w widowiskach określają przepisy o ochronie zwierząt.

Widowiska mogą być organizowane i realizowane w obiektach, których konstrukcja i wyposażenie

spełniają wymogi określone w przepisach techniczno-budowlanych i w przepisach o ochronie

przeciwpożarowej, jak również w przestrzeniach otwartych, gdzie istnieje możliwość

spełnienia powyższych wymogów.

1.

Osobom znajdującym się na widowni, na scenie lub estradzie albo na zapleczu musi być

zapewnione bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji.

2.

Instalacje i urządzenia techniczne muszą być wykonane i konserwowane zgodnie z obowiązującymi

przepisami i instrukcjami.

3.

Fotele, krzesła i inne siedziska na widowni, a także materiały stosowane do wystroju

widowni, muszą odpowiadać wymaganiom bezpieczeństwa pożarowego określonym w przepisach

techniczno-budowlanych.

4.

Podłogi, podesty, schody, trapy, pochylnie i wszystkie konstrukcje sceniczne, a także

kurtyny, kulisy, horyzonty, paldamenty i posadzki sceniczne muszą być wykonane z materiałów

niepalnych, trudno zapalnych lub palnych zaimpregnowanych przeciwogniowo co najmniej

do stopnia trudnozapalności.

5.

Przy tworzeniu widowni z miejscami siedzącymi w sali o innym przeznaczeniu lub na

otwartej przestrzeni minimalna powierzchnia przeznaczona dla jednego widza nie może

wynosić mniej niż 1 m

6.

Dla widowni z miejscami stojącymi minimalna powierzchnia przeznaczona dla jednego

widza nie może wynosić mniej niż 0,4 m

7.

Umieszczone na widowni kamery, pulpity sterowania światła i dźwięku, kabiny, ekrany,

telebimy i inne przedmioty nie mogą ograniczać widoczności i stwarzać zagrożenia.

Minimalna odległość tego rodzaju urządzeń i instalacji od najbliższego miejsca siedzącego

lub stojącego nie może być mniejsza niż 1 m.

8.

Podczas widowiska jest niedopuszczalne

1)

zastawianie lub zamykanie wyjść i dróg ewakuacyjnych oraz zasłanianie ich oznaczeń;

2)

stosowanie oświetlenia scenicznego, nagłośnienia oraz efektów akustycznych powodujących

olśnienie lub ogłuszenie widzów, wykonawców i pracowników technicznych, jak również

kierowanie promieniowania laserowego w ich stronę;

3)

wygaszanie lub zasłanianie opraw oświetlenia awaryjnego, w tym podświetlonych znaków

wskazujących kierunek ewakuacji.

Szczegółowe wymagania dotyczące miejsc realizacji widowiska określa załącznik nr 1

do rozporządzenia.

1.

Zorganizowanie widowiska musi być poprzedzone opracowaniem koncepcji inscenizacyjnej

i projektu scenograficznego w sposób zgodny z przepisami bezpieczeństwa i higieny

pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego, o czym realizatorzy widowiska muszą być pisemnie

poinformowani.

2.

Za pisemne poinformowanie uważa się także zamieszczenie odpowiedniej klauzuli w umowach

zawieranych przez organizatora widowiska z realizatorami.

Koncepcja inscenizacyjna musi zawierać informacje, które mogą mieć wpływ na stan bezpieczeństwa

i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego, w szczególności o

1)

podziale widowiska na akty i odsłony;

2)

przewidywanym czasie trwania aktów i odsłon oraz przerw;

3)

przewidywanych akcjach scenicznych i ich usytuowaniu;

4)

planowanym wykorzystywaniu urządzeń technicznych sceny podczas akcji scenicznych z

udziałem wykonawców oraz o zmianach dekoracji podczas akcji scenicznych;

5)

przewidywanych efektach specjalnych, w szczególności z użyciem ognia, materiałów pirotechnicznych,

laserów, lub innych efektach, które mogą spowodować powstanie zagrożenia dla zdrowia

lub życia wszystkich osób znajdujących się na widowni, scenie, estradzie lub zapleczu

sceny lub estrady.

Projekt scenograficzny dekoracji musi zawierać w szczególności

1)

plany z wymiarami elementów dekoracyjnych i oznaczeniem rejonów akcji scenicznych,

z uwzględnieniem podestów, schodów i pochylni oraz wejść, przejść i wyjść;

2)

określenie rodzaju materiałów, z jakich mają być wykonane elementy dekoracji;

3)

opis sposobu montażu, ustawiania, mocowania, zawieszania i zabezpieczania elementów

dekoracyjnych oraz zmian dekoracji w trakcie widowiska;

4)

obliczenia statyczne dla dekoracji o wysokości przekraczającej 4 m, nietypowych podestów

schodów i pochylni oraz elementów dekoracji, na które mają wchodzić ludzie.

Projekt scenograficzny kostiumów musi zawierać

1)

rysunki z naniesionymi informacjami dotyczącymi rodzaju materiałów lub ich próbkami;

2)

określenie środków i sposobu charakteryzacji twarzy i ciała w formie rysunków lub

opisu, a w razie potrzeby także metod charakteryzacji.

1.

Przewidywane w koncepcji inscenizacyjnej akcje sceniczne i efekty specjalne oraz rozwiązania

przyjęte w projekcie scenograficznym nie mogą zagrażać życiu lub zdrowiu widzów.

2.

Zagrożenie wykonawców musi być zminimalizowane przy zastosowaniu dostępnych środków,

do granicy dopuszczalnego ryzyka zawodowego.

1.

Efekty specjalne, w szczególności z użyciem ognia i wyrobów pirotechnicznych, mogą

być wykonywane wyłącznie przez osoby odpowiednio przeszkolone, po uprzednim przeprowadzeniu

prób.

2.

W przypadku używania podczas widowiska ognia lub wyrobów pirotechnicznych należy zapewnić

obecność wykwalifikowanych służb ochrony przeciwpożarowej.

3.

Nabywanie, przewóz i przechowywanie wyrobów pirotechnicznych oraz sposób prowadzenia

prac z ich użyciem określają przepisy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do

użytku cywilnego.

Szczegółowe wymagania dla koncepcji inscenizacyjnej i projektu scenograficznego widowiska

określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

Koncepcję inscenizacyjną i projekt scenograficzny zatwierdza organizator widowiska,

w trybie określonym w § 22 i 23.

1.

W instytucji kultury, której statutową działalnością jest organizowanie i realizowanie

widowisk, dyrektor instytucji powołuje komisję do spraw oceny warunków bezpieczeństwa

widowisk.

2.

W skład komisji wchodzą: dyrektor techniczny lub kierownik techniczny, który przewodniczy

komisji, społeczny inspektor pracy lub przedstawiciel pracowników, pracownicy służb

bezpieczeństwa i higieny pracy i bezpieczeństwa pożarowego albo osoby, którym powierzono

wykonywanie zadań tych służb.

3.

W posiedzeniach komisji mają obowiązek uczestniczyć reżyser i scenograf widowiska

lub ich asystenci, a w razie potrzeby także kierownicy zespołów artystycznych i zespołów

wykonujących środki inscenizacji oraz odpowiedni specjaliści z zewnątrz.

4

Komisja pisemnie opiniuje koncepcje inscenizacyjne i projekty scenograficzne pod kątem

ich zgodności z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego,

a także miejscowymi warunkami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego.

Komisja opiniuje także środki inscenizacji po ich wykonaniu, przed lub w trakcie prób

technicznych i przeglądu kostiumów. Obowiązek uzyskania opinii komisji dotyczy również

zmian wprowadzonych do koncepcji inscenizacji, projektu scenograficznego i wykonanych

środków inscenizacji po ich pozytywnym zaopiniowaniu przez komisję.

5.

Z opinią komisji zapoznaje się realizatorów widowiska, a w razie potrzeby także inne

osoby.

6

Dyrektor instytucji kultury ustala regulamin pracy komisji, zasady postępowania w

przypadku negatywnego zaopiniowania przez komisję koncepcji inscenizacyjnej, projektu

scenograficznego lub wykonanych środków inscenizacji oraz zasady postępowania w przypadku

zmian dokonanych w pozytywnie zaopiniowanej przez komisję koncepcji inscenizacyjnej,

w projekcie scenograficznym lub w wykonanych środkach inscenizacji.

1.

W przypadku gdy organizatorem widowiska jest podmiot inny niż wymieniony w § 22 ust.

1, oceny koncepcji inscenizacyjnej i projektu scenograficznego pod kątem ich zgodności

z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego, a także

miejscowymi warunkami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego,

dokonują pracownicy służby bezpieczeństwa i higieny pracy lub osoby, którym powierzono

zadania tej służby na innej podstawie prawnej, a w razie potrzeby także kierownicy

zespołów artystycznych i zespołów wykonujących środki inscenizacji oraz odpowiedni

specjaliści z zewnątrz.

2.

Ocenę, o której mowa w ust. 1, zatwierdza organizator widowiska, a następnie zapoznaje

z nią realizatorów widowiska, a w razie potrzeby także inne osoby.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia