Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 9 września 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

czynnik chemiczny - każdy pierwiastek lub związek chemiczny, w postaci własnej lub

w mieszaninie, w stanie, w jakim występuje w przyrodzie, lub w stanie, w jakim jest

wytwarzany, stosowany lub uwalniany w środowisku pracy, w tym podczas usuwania go

w postaci odpadów, w trakcie każdej pracy, niezależnie od faktu, czy jest albo nie

jest wytwarzany celowo lub jest albo nie jest wprowadzany do obrotu;

2

czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie

a)

czynnik chemiczny, który spełnia kryteria klasyfikacji zawarte w którejkolwiek z klas

zagrożeń fizycznych lub zagrożeń dla zdrowia człowieka określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia

2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającym

i uchylającym dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającym rozporządzenie (WE)

nr 1907/2006

(Dz. Urz. UE L 353 z 31.12.2008, str. 1, z późn. zm., bez względu na to, czy został zaklasyfikowany,

b)

czynnik chemiczny, który nie spełnia kryteriów klasyfikacji, o których mowa w lit.

a, który z uwagi na swoje właściwości fizykochemiczne lub oddziaływanie na człowieka

oraz sposób, w jaki jest stosowany lub obecny w miejscu pracy, może stwarzać ryzyko

dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników; przez pojęcie to należy rozumieć także

każdy czynnik chemiczny oraz pył, dla którego ustalono wartości najwyższych dopuszczalnych

stężeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;

3)

dopuszczalne stężenie w materiale biologicznym - najwyższy dopuszczalny poziom określonego

czynnika lub jego metabolitu w odpowiednim materiale biologicznym lub najwyższą dopuszczalną

wartość odpowiedniego wskaźnika, określającego oddziaływanie czynnika chemicznego

na organizm; w szczególności materiałem biologicznym są krew i mocz pobrane od pracowników;

4)

zagrożenie czynnikiem chemicznym - swoistą właściwość czynnika chemicznego mogącą

potencjalnie spowodować szkodę;

5)

ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny - prawdopodobieństwo (możliwość)

wystąpienia potencjalnej szkody zdrowotnej w warunkach stosowania czynnika chemicznego

lub narażenia na czynnik chemiczny w miejscu pracy;

6)

praca z udziałem czynnika chemicznego - każdą pracę, w której stosuje się lub zamierza

się stosować czynnik chemiczny, w jakimkolwiek procesie, łącznie z jego wytwarzaniem,

wszelkimi manipulacjami, przechowywaniem, transportem oraz usuwaniem w postaci odpadów

i procesami przeróbki odpadów, a także wszelką działalność, która wynika z takiej

pracy;

7

narażenie zawodowe na czynnik chemiczny - proces oddziaływania na organizm pracownika

czynnika chemicznego występującego na jego stanowisku pracy.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.

Pracodawca jest obowiązany do ustalenia, czy w środowisku pracy występuje czynnik

chemiczny stwarzający zagrożenie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka

zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny.

1.

W ocenie ryzyka zawodowego pracodawca jest obowiązany uwzględnić

1)

niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego;

2)

otrzymane od dostawcy informacje dotyczące zagrożenia czynnikiem chemicznym oraz zaleceń

jego bezpiecznego stosowania, w szczególności zawarte w karcie charakterystyki, o

których mowa w odrębnych przepisach;

3)

rodzaj, poziom i czas trwania narażenia;

4)

wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy, jeżeli zostały ustalone;

5)

wartości dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym, jeżeli zostały ustalone;

6)

efekty działań zapobiegawczych;

7)

wyniki oceny stanu zdrowia pracowników, jeżeli została przeprowadzona;

8)

warunki pracy przy użytkowaniu czynników chemicznych, z uwzględnieniem ilości tych

czynników.

2.

Pracodawca jest obowiązany do uzyskania dodatkowej informacji od dostawcy czynnika

chemicznego lub z innych dostępnych mu źródeł, jeżeli jest to niezbędne w celu dokonania

oceny ryzyka zawodowego.

3.

W tych przypadkach, gdy występuje narażenie na kilka czynników chemicznych, należy

ocenić ryzyko stwarzane przez wszystkie czynniki chemiczne łącznie.

4.

Ocena ryzyka zawodowego musi zawierać ocenę także tych rodzajów prac, w czasie których

może wystąpić istotny wzrost narażenia, w szczególności

1)

podczas remontów i napraw urządzeń;

2)

innych działań, które mogą mieć szkodliwy wpływ na bezpieczeństwo lub zdrowie pracowników,

także w tych przypadkach, gdy podjęto wszelkie niezbędne środki zapobiegawcze.

5.

Ocenę ryzyka zawodowego sporządza się w formie pisemnej.

6.

Ocenę ryzyka zawodowego pracodawca udostępnia lekarzowi sprawującemu profilaktyczną

opiekę zdrowotną nad pracownikami.

1.

Pracodawca obowiązany jest do ponownej oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik

chemiczny, jeżeli nastąpi

1)

zmiana w składzie czynnika chemicznego;

2)

zmiana w procesie technologicznym;

3)

postęp wiedzy medycznej dotyczącej oddziaływania tego czynnika na zdrowie ludzi.

2

Ponowna ocena ryzyka, o której mowa w ust. 1, powinna być także przeprowadzona na

wniosek lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, w przypadkach

uzasadnionych oceną stanu zdrowia pracowników, a w szczególności w razie wystąpienia

przekroczenia poziomu dopuszczalnej wartości biologicznej ołowiu we krwi pracownika.

W przypadku rozpoczęcia przez pracodawcę nowej działalności z zastosowaniem czynnika

chemicznego, prace można rozpocząć po ustaleniu, czy w środowisku pracy będzie występował

czynnik lub czynniki chemiczne stwarzające zagrożenie, dokonaniu oceny ryzyka zawodowego

wynikającego z obecności tego czynnika i podjęciu niezbędnych działań zapobiegawczych.

1.

Ryzyko zawodowe wynikające z pracy z czynnikiem chemicznym stwarzającym zagrożenie

należy eliminować lub ograniczać do minimum zgodnie z ogólnymi przepisami bezpieczeństwa

i higieny pracy, a w szczególności przez

1)

właściwe zaprojektowanie i organizację pracy w miejscu pracy;

2)

dostarczenie odpowiedniego wyposażenia dla prac z czynnikami chemicznymi oraz stosowanie

procedur utrzymania ruchu, które zapewniają ochronę zdrowia i bezpieczeństwo pracowników

w miejscu pracy;

3)

zmniejszanie do minimum liczby pracowników narażonych lub którzy mogą być narażeni

na czynniki chemiczne w miejscu pracy;

4)

zmniejszanie do minimum czasu i poziomu narażenia na czynnik chemiczny;

5)

odpowiednią higienę miejsca pracy;

6)

zmniejszanie do minimum ilości czynnika chemicznego wymaganego w procesie pracy;

7)

stosowanie właściwych procedur pracy, w tym procedur lub instrukcji bezpiecznego obchodzenia

się z czynnikiem chemicznym stwarzającym zagrożenie i odpadami zawierającymi taki

czynnik oraz procedur ich przechowywania i transportu w miejscu pracy;

8)

właściwe stosowanie urządzeń i sprzętu w pracach z czynnikiem chemicznym, zapewniające

bezpieczeństwo i ochronę zdrowia pracowników.

2.

Działania i środki, o których mowa w ust. 1, powinny uwzględniać zmieniające się warunki

pracy, a ich celem powinna być ciągła poprawa warunków pracy.

W przypadku gdy rodzaj prowadzonej przez pracodawcę działalności na to pozwala, preferowanym

działaniem, podejmowanym w celu wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka, powinno być

unikanie stosowania czynnika chemicznego stwarzającego zagrożenie, poprzez zastąpienie

go czynnikiem chemicznym lub procesem, który w warunkach jego stosowania nie stwarza

zagrożenia lub stwarza mniejsze zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.

1.

W przypadkach, w których charakter prowadzonej przez pracodawcę działalności nie pozwala

na podjęcie działań, o których mowa w § 7, pracodawca jest obowiązany do ograniczenia

ryzyka do minimum przez zastosowanie środków oraz działań ochronnych i zapobiegawczych,

odpowiednich do wyników oceny ryzyka zawodowego.

2.

Działania i środki służące wyeliminowaniu ryzyka zawodowego lub jego ograniczeniu

do minimum w przypadkach, o których mowa w ust. 1, podejmuje się w następującej kolejności

poprzez

1)

wyeliminowanie uwalniania do środowiska pracy stwarzającego zagrożenie czynnika chemicznego

poprzez właściwe projektowanie procesów pracy i kontrolę techniczną oraz stosowanie

odpowiedniego wyposażenia i materiałów;

2)

ograniczenie uwalniania do środowiska pracy stwarzającego zagrożenie czynnika chemicznego

poprzez właściwe projektowanie i właściwą organizację procesów pracy, stosowanie odpowiedniego

wyposażenia i materiałów oraz systematyczne kontrole stanu bezpieczeństwa i higieny

pracy ze szczególnym uwzględnieniem organizacji procesów pracy, stanu technicznego

maszyn i innych urządzeń technicznych oraz ustalenie sposobów rejestracji nieprawidłowości

i metod ich usuwania;

3)

stosowanie środków ochrony zbiorowej u źródła powstawania zagrożenia, takich jak na

przykład odpowiednia wentylacja, i odpowiednie działania organizacyjne;

4)

stosowanie środków ochrony indywidualnej, jeżeli zagrożeniu nie można przeciwdziałać

w inny sposób.

W przypadku gdy pomiary stężeń czynnika chemicznego, wykonywane zgodnie z odrębnymi

przepisami, wykażą przekroczenie wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń, pracodawca

niezwłocznie podejmie działania i środki zmierzające do zlikwidowania przekroczeń

zgodnie z ogólnymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy i przepisami niniejszego

rozporządzenia.

1.

Pracodawca zapewni ochronę pracowników przed zagrożeniami wynikającymi z fizykochemicznych

właściwości czynnika chemicznego, podejmując, na podstawie wyników oceny ryzyka zawodowego,

techniczne lub organizacyjne działania i środki zmierzające do bezpiecznego stosowania

czynnika chemicznego stwarzającego zagrożenie.

2.

W szczególności pracodawca podejmie, w kolejności określonej poniżej, działania i

środki zmierzające do

1)

zapobieżenia obecności w miejscu pracy substancji palnych w stężeniu stwarzającym

zagrożenie lub substancji chemicznie niestabilnych, w ilościach stwarzających zagrożenie

wybuchem lub pożarem;

2)

usunięcia źródeł zapłonu, które mogą spowodować pożar lub wybuch, oraz wyeliminowania

warunków, które mogą powodować, że substancje chemicznie niestabilne mogą wywołać

szkodliwe skutki fizyczne;

3)

ograniczenia skutków dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w przypadku pożaru lub

wybuchu substancji palnych, substancji chemicznie niestabilnych lub ich mieszanin.

1.

W przypadku obecności w miejscu pracy czynnika chemicznego stwarzającego zagrożenie

wypadku lub awarii pracodawca określi i wdroży procedury działania celem zapewnienia

bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników.

2.

Procedury, o których mowa w ust. 1, obejmą także ćwiczenia ratownicze powtarzane okresowo,

zapewnienie odpowiednich środków i urządzeń ratowniczych oraz zasady udzielania pierwszej

pomocy poszkodowanym.

1.

W razie wystąpienia wypadku lub awarii pracodawca natychmiast poinformuje o tym pracowników

i podejmie działania w celu ograniczenia skutków tych zdarzeń.

2.

W obszarze, w którym wystąpił wypadek lub awaria, pracodawca niezwłocznie wdroży procedury,

o których mowa w ust. 1, a praca będzie dozwolona tylko pracownikom niezbędnym i upoważnionym.

3.

Pracownikom wykonującym prace w obszarze, w którym zaistniało zdarzenie, o którym

mowa w ust. 1, pracodawca zapewni odpowiednie do zagrożenia środki ochrony indywidualnej

(np. odzież ochronną, sprzęt ochrony dróg oddechowych) oraz inny niezbędny sprzęt

i wyposażenie ochronne, które powinno być używane aż do momentu usunięcia zagrożenia.

4.

W obszarze, o którym mowa w ust. 1, zabronione jest przebywanie osobom bez odpowiednich

do zagrożenia środków ochrony indywidualnej oraz innego niezbędnego sprzętu.

1

W przypadku narażenia w środowisku pracy na ołów i jego związki nieorganiczne, w ramach

kontroli stanu zdrowia, obowiązkowy jest monitoring biologiczny obejmujący pomiar

stężenia ołowiu we krwi (PbB), przeprowadzany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie

art. 229 § 8 Kodeksu pracy, z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej lub metody dającej równoważne

wyniki.

2.

Dopuszczalne stężenie ołowiu w materiale biologicznym dla ołowiu wynosi 50 µg Pb/100

ml krwi.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia