Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kierowania ruchem drogowym

Rozporządzenie określa

1)

organizację oraz sposób dawania poleceń i sygnałów uczestnikowi ruchu lub innej osobie

znajdującej się na drodze;

2)

program i tryb prowadzenia szkolenia w zakresie dawania poleceń i sygnałów osobom,

o których mowa w pkt 1;

3)

wzór zaświadczenia o ukończeniu szkolenia;

4)

wysokość stawek za szkolenia oraz tryb ich pobierania i zwrotu;

5)

katalog osób upoważnionych do wykonywania czynności, o których mowa w pkt 1;

6)

okoliczności, szczegółowe warunki oraz sposób wykonywania czynności, o których mowa

w pkt 1.

1.

Przed podjęciem czynności kierowania ruchem drogowym policjant jest obowiązany powiadomić

dyżurnego stanowiska kierowania właściwej terytorialnie jednostki Policji o przystąpieniu

do wykonania tych czynności. Natomiast przed podjęciem czynności kierowania ruchem

drogowym przez żołnierza Żandarmerii Wojskowej lub żołnierza wojskowego organu porządkowego

obowiązany jest on osobiście lub przez przełożonego albo innego uprawnionego żołnierza

powiadomić najbliższą właściwą terytorialnie jednostkę Policji.

2.

Podejmując kierowanie ruchem, policjant lub żołnierz, o którym mowa w ust. 1, zwany

dalej „kierującym ruchem”, powinien zająć miejsce na skrzyżowaniu zapewniające jego

dobrą widoczność i bezpieczeństwo oraz sprawne i skuteczne wykonywanie czynności związanych

z kierowaniem ruchem.

3.

Jeżeli przez skrzyżowanie przebiegają tory tramwajowe, miejsce kierowania powinno

być w miarę możliwości usytuowane poza nimi, z uwzględnieniem warunków określonych

w ust. 2.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem §

1 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. a oraz pkt 3 lit. a i b, które wchodzą w życie z dniem

19 października 2012 r.

1.

Do dawania poleceń i sygnałów uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się

na drodze upoważnia się

1)

osoby odpowiedzialne za utrzymanie porządku podczas przemarszu procesji, pielgrzymki,

konduktu pogrzebowego lub innej zorganizowanej grupy - jeżeli jest to niezbędne do

zapewnienia ich bezpiecznego przemarszu;

2)

strażaków jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a-5 i 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej

(Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380, z późn. zm. - podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;

3)

(uchylony);

4)

umundurowanych i odpowiednio oznakowanych pracowników nadzoru ruchu komunikacji miejskiej

- podczas wykonywania czynności związanych z zapewnieniem płynności ruchu pojazdów

komunikacji miejskiej, zdarzeń drogowych oraz awarii technicznych z udziałem tych

pojazdów;

5)

(uchylony);

6)

członków zespołu ratownictwa medycznego - podczas akcji prowadzenia medycznych czynności

ratunkowych do czasu przybycia na miejsce zdarzenia innych osób uprawnionych do dawania

poleceń i sygnałów uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze.

2.

(uchylony).

1.

Jeżeli kierowanie ruchem podejmuje jednocześnie kilku policjantów lub żołnierzy, to

jeden z nich, zwany dalej „wiodącym”, powinien zająć takie miejsce, z którego będzie

miał warunki do obserwacji ruchu w całym rejonie kierowania, a jednocześnie sam będzie

widoczny dla pozostałych uczestników ruchu.

2.

Osoby, o których mowa w ust. 1, powinny dostosować zmiany kierunku ruchu do sygnałów

dawanych przez wiodącego.

1.

Polecenia i sygnały dawane przez osoby kierujące ruchem powinny być jednoznaczne i

zrozumiałe dla osób, dla których są przeznaczone.

2.

Sposób dawania poleceń i sygnałów do kierowania ruchem na skrzyżowaniu przez osoby,

o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

1.

Kierujący ruchem powinien wejść na skrzyżowanie w taki sposób, aby być widocznym dla

wszystkich uczestników ruchu, nie zakłócając ruchu pojazdów i pieszych.

2.

Po wejściu na skrzyżowanie kierujący ruchem przyjmuje pozycję zgodną z odbywającym

się ruchem, czyniąc to w następujący sposób

1)

pozycja podstawowa: linia barków wskazuje otwarty kierunek ruchu, ręce opuszczone

wzdłuż tułowia, głowa wykonuje zwroty w lewo i w prawo, nogi w lekkim rozkroku (rys.

1a i 1b);

2)

gesty upewniające uczestników ruchu o utrzymaniu kierunku i przyspieszające przejazd

pojazdów wykonuje

a)

prawą ręką od wyprostowanego ramienia w kierunku nadjeżdżających pojazdów do lewego

barku na wysokości twarzy, zginając rękę w łokciu i utrzymując dłoń pionowo, stroną

zewnętrzną do nadjeżdżających pojazdów (rys. 2a, 2b i 2c),

b)

lewą ręką od wyprostowanego ramienia w kierunku nadjeżdżających pojazdów, zginając

ją za siebie tak, aby dłoń znalazła się na wysokości lewego ucha (rys. 3a, 3b i 3c).

3.

W celu wykonania zmiany kierunku ruchu kierujący ruchem wybiera najdogodniejszy moment,

a następnie

1)

podnosi prawą rękę przodem do góry, tak aby dłoń znalazła się powyżej głowy, a ręka

była lekko zgięta w łokciu (rys. 4a, 4b i 4c); podczas podnoszenia ręki i po zakończeniu

tej czynności kierujący ruchem upewnia się, czy wszyscy uczestnicy ruchu zastosowali

się do sygnału zabraniającego wjazdu i wejścia na skrzyżowanie;

2)

wykonuje zwrot o 90° w lewo lub w prawo z podniesioną prawą ręką do góry, po upewnieniu

się, że wszyscy opuścili skrzyżowanie;

3)

wyciąga poziomo obie ręce w bok na wysokość barków (rys. 5);

4)

prawą ręką zgiętą w łokciu wykonuje ruch łukiem przed sobą (dłoń na wysokości twarzy)

do lewego barku; jednocześnie lewą rękę zgina w łokciu i kieruje w górę za siebie

na wysokość lewego ucha, po czym obie ręce opuszcza w dół wzdłuż tułowia (rys. 6).

Czynności opisane w pkt 3 i 4 wykonuje się tylko raz.

4.

Otwarcia wjazdów lub wejść na skrzyżowanie można dokonać również w cyklu niesymetrycznym,

jeżeli wynika to z sytuacji ruchowej, a w szczególności gdy piesi nie zdążyli opuścić

jezdni.

5.

W celu przyspieszenia przejazdu pojazdów należy wykonać gesty określone w ust. 2 pkt

2.

6.

Kierujący ruchem w celu zwrócenia uwagi kierujących i pieszych na dawane sygnały może

używać gwizdka.

1.

Polecenia i sygnały, o których mowa w § 3, uprawniona osoba daje za pomocą postawy

i ruchu rąk, tarczy do zatrzymywania pojazdów, a w warunkach niedostatecznej widoczności

- latarki wyposażonej w światło czerwone lub światło czerwone i zielone albo tarczy

do zatrzymywania pojazdów ze światłem odblaskowym lub światłem czerwonym.

2.

Przepis ust. 1 nie dotyczy

1)

osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, kierujących ruchem na skrzyżowaniu

i w obrębie przejazdu kolejowego; osoby te, kierując ruchem na skrzyżowaniu w warunkach

niedostatecznej widoczności, mogą używać latarki wyposażonej w światło czerwone lub

światło czerwone i zielone albo tarczy do zatrzymywania pojazdów ze światłem odblaskowym

lub światłem czerwonym;

2)

osoby nadzorującej bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię w wyznaczonym miejscu.

1.

Częstotliwość zmian kierunku ruchu powinna być dostosowana do natężenia ruchu na drodze

oraz rodzaju i liczby nadjeżdżających pojazdów, tak aby nie dopuścić do blokowania

skrzyżowania.

2.

Kierujący ruchem w miarę możliwości powinien umożliwić w pierwszej kolejności przejazd

pojazdom komunikacji zbiorowej (tramwaje, autobusy, trolejbusy) oraz pojazdom długim,

ciężkim lub powolnym.

Pracownik kolejowy na przejeździe kolejowym, dla zwrócenia uwagi na dawane za pomocą

tarczy do zatrzymywania pojazdów lub latarki ze światłem czerwonym polecenia i sygnały,

może dodatkowo używać trąbki sygnalizacyjnej lub gwizdka.

1.

W celu zatrzymania pojazdu nadjeżdżającego z lewej strony kierujący ruchem wyciąga

w bok lewą rękę zgiętą w łokciu, przedramię i dłoń skierowane w górę, dłoń zwrócona

wewnętrzną stroną w kierunku zatrzymywanych pojazdów (rys. 7).

2.

Zatrzymanie pojazdu nadjeżdżającego z prawej strony następuje przez podniesienie prawej

ręki, tak aby ramię i przedramię tworzyły kąt zbliżony do prostego, a wewnętrzna strona

dłoni była zwrócona w kierunku zatrzymywanych pojazdów; dłoń powinna znajdować się

na wysokości głowy lub nieco wyżej (rys. 8).

1.

Osoba nadzorująca bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię w wyznaczonym miejscu

powinna być podczas dawania poleceń i sygnałów wyposażona w kwadratową tarczę barwy

żółtej fluorescencyjnej z umieszczonym w polu ośmiokątnym znakiem barwy czerwonej

z napisem „STOP”.

2.

Polecenia i sygnały dla kierujących pojazdami osoba nadzorująca bezpieczne przejście

dzieci przez jezdnię daje za pomocą tarczy, o której mowa w ust. 1.

3.

Osoba, o której mowa w ust. 1, przed podaniem sygnału do wstrzymania ruchu pojazdów

jest obowiązana

1)

wejść na przejście dla pieszych z uniesioną tarczą, w sposób niezmuszający kierujących

do gwałtownego hamowania; płaszczyzna tarczy powinna być skierowana w stronę jadących

pojazdów;

2)

zezwolić pieszym na przejście przez jezdnię dopiero po upewnieniu się, że pojazdy

się zatrzymały;

3)

zejść z przejścia dopiero po opuszczeniu jezdni przez pieszych; oznacza to zezwolenie

na kontynuowanie jazdy pojazdów.

4.

Szczegółową specyfikację techniczną tarczy znaku, o której mowa w ust. 1, określa

załącznik nr 2 do rozporządzenia.

1.

W przypadku sprowadzania pojazdu do kierującego ruchem na linię osi skrzyżowania (na

kierunku otwartym) kierujący ruchem powinien wykonać ręką ruch po łuku w płaszczyźnie

pionowej, zginając rękę harmonijnie w łokciu, nadgarstku i samej dłoni (rys. 9a i

9b).

2.

Innym sygnałem wyrażonym tą samą ręką (całą dłonią) może on wskazać miejsce na skrzyżowaniu

do chwilowego zatrzymania pojazdu.

1

Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3c i 11 ustawy, powinny być podczas dawania

poleceń i sygnałów w zakresie kierowania ruchem na drodze wyposażone w kamizelki barwy

żółtej z elementami odblaskowymi oraz wyróżnikiem określającym formację, do której

przynależą.

2

Osoby, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 6 ust. 1 pkt 7, 8 i 12 ustawy,

powinny być podczas dawania poleceń i sygnałów w zakresie kierowania ruchem na drodze

wyposażone w kamizelki barwy pomarańczowej z elementami odblaskowymi oraz wyróżnikiem

określającym odpowiednio przedsiębiorcę, którego są pracownikami, lub rodzaj wykonywanych

czynności na drodze albo służbę, do której przynależą.

3.

(uchylony).

4.

Strażak Państwowej Straży Pożarnej oraz członek ochotniczej straży pożarnej dający

polecenia i sygnały w zakresie kierowania ruchem na drodze podczas wykonywania czynności

związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej powinni być wyposażeni w ubranie specjalne

zgodne z wymogami określonymi w przepisach określających strój tych formacji.

5.

Członek zespołu ratownictwa medycznego dający polecenia i sygnały w zakresie kierowania

ruchem na drodze podczas akcji prowadzenia medycznych czynności ratunkowych do czasu

przybycia na miejsce zdarzenia innych osób uprawnionych do dawania poleceń i sygnałów

uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze powinien być wyposażony

w ubranie z elementami odblaskowymi.

5a

Ratownik górski dający polecenia lub sygnały w zakresie kierowania ruchem na drodze

podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej powinien

być wyposażony w ubranie z elementami odblaskowymi oraz wyróżnikiem określającym podmiot

uprawniony do wykonywania ratownictwa górskiego, w którym jest zatrudniony, pełni

służbę lub którego jest członkiem.

6.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadkach wymagających natychmiastowego działania

do osób wyposażonych w strój służbowy posiadający widoczne stałe elementy odblaskowe

z wyróżnikiem określającym formację.

Otwierając ruch w kierunku w prawo przy ruchu zamkniętym, kierujący ruchem czyni to

ruchem ręki po łuku (od prawej do lewej strony) w płaszczyźnie poziomej.

1.

Stawka opłaty za szkolenie, o którym mowa w art. 6 ust. 3a ustawy, powinna zostać

określona jako stawka opłaty za godzinę wykładową, pomnożoną przez liczbę godzin wykładowych,

określoną w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

2.

Stawka opłaty za godzinę wykładową szkolenia powinna być wyznaczona w oparciu o średnie

koszty zorganizowania szkolenia i wynosić nie więcej niż jedna ósma kosztów określonych

w art. 6 ust. 3b ustawy.

1.

W celu przepuszczenia pojazdów jadących z lewej strony i skręcających w lewo, bez

objeżdżania kierującego ruchem, kierujący ruchem wykonuje następujące czynności

1)

ustala odpowiedni moment do zatrzymania pojazdów; przyspiesza ruch tych, którzy znajdują

się blisko skrzyżowania (wykonując gesty określone w § 3 ust. 2 pkt 2);

2)

daje polecenie zatrzymania się w sposób, o którym mowa w § 6 ust. 2;

3)

po upewnieniu się, że kierujący pojazdami zauważyli sygnał i stosują się do niego,

wyciąga prawą rękę lekko zgiętą w łokciu przed siebie (dłoń w płaszczyźnie pionowej,

palce złączone) i wysuwa lewą nogę do przodu (rys. 10a i 10b);

4)

po uzyskaniu pewności, że pojazdy zatrzymały się, odwraca głowę w kierunku pojazdów

skręcających w lewo, wyciąga lewą rękę w bok, wskazując pojazd skręcający, i łukiem

w płaszczyźnie poziomej, poruszając ją w kierunku nadgarstka prawej ręki, daje polecenie

opuszczenia skrzyżowania w lewo (rys. 11a i 11b).

2.

Wykonując czynności, o których mowa w ust. 1, kierujący ruchem powtarza ruchy ręki

tak, aby każdy skręcający w lewo widział je i przyspieszał jazdę, w miarę jak stają

się one szybkie i energiczne.

3.

Po skręceniu pojazdów w lewo powinno się zmienić kierunek ruchu na poprzeczny.

Program szkolenia w zakresie kierowania ruchem drogowym określa załącznik nr 3 do

rozporządzenia.

1.

W celu przepuszczenia pojazdów jadących z prawej strony i skręcających w lewo, bez

objeżdżania kierującego ruchem, kierujący ruchem wykonuje następujące czynności

1)

zatrzymuje pojazdy nadjeżdżające z lewej strony przez podniesienie pionowo w bok lewej

ręki, zgiętej w łokciu pod kątem zbliżonym do prostego, tak aby wewnętrzna strona

dłoni (palce złączone) była zwrócona do nadjeżdżających pojazdów (rys. 12);

2)

prawą ręką wskazuje pierwszy pojazd skręcający w lewo z prawej strony i przenosząc

ją górą za siebie na wysokości prawej części karku - zezwala na skręcenie w lewo za

sobą (rys. 13a i 13b).

2.

Ruchy wykonywane prawą ręką powinny być powtarzane, aby każdy skręcający w lewo widział

je i przyspieszał jazdę, w miarę jak stają się one szybkie i energiczne.

1.

Potwierdzeniem ukończenia szkolenia jest pozytywne zaliczenie testu i egzaminu praktycznego

zgodnie z zakresem programu szkolenia. Dokumentem potwierdzającym posiadanie uprawnień

do wykonywania niektórych czynności związanych z kierowaniem ruchem drogowym jest

zaświadczenie o ukończeniu szkolenia wydane przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka

ruchu drogowego.

2.

Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, zachowuje ważność przez okres 5 lat od daty

wydania.

3.

Po upływie okresu, o którym mowa w ust. 2, zaświadczenie wydaje się po odbyciu ponownego

szkolenia.

4.

Wojewódzki ośrodek ruchu drogowego prowadzi ewidencję wydanych zaświadczeń o ukończeniu

szkolenia.

5.

Wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

Przepisy § 8 i 9 stosuje się odpowiednio przy dawaniu sygnałów innym kierującym w

rozumieniu przepisów ustawy.

1.

Opłata, o której mowa w § 8 ust. 1, dokonywana jest przez wpłatę na konto wskazane

przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego albo w kasie wojewódzkiego ośrodka ruchu

drogowego. Wpłata powinna być dokonana najpóźniej w dniu rozpoczęcia szkolenia.

2.

Zwrot opłaty, o której mowa w § 8 ust. 1, dokonywany jest przez wpłatę na konto wskazane

przez podmiot uprawniony do uzyskania zwrotu tej opłaty albo poprzez wypłatę w kasie

wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Zwrot opłaty powinien zostać dokonany niezwłocznie.

1.

Jeżeli do skrzyżowania zbliżają się pojazdy z dwóch przeciwnych kierunków i zamierzają

skręcić w lewo, kierujący ruchem powinien ocenić, z którego kierunku nadjeżdżające

pojazdy będą potrzebowały więcej czasu na opuszczenie skrzyżowania, i tym pojazdom

umożliwić przejazd w pierwszej kolejności. Pojazdy nadjeżdżające z drugiego kierunku

mogą w tym czasie samodzielnie opuścić skrzyżowanie bądź opuścić je w momencie, gdy

kierujący ruchem stoi z podniesioną ręką do góry (co oznacza mającą nastąpić zmianę

dotychczas dawanych sygnałów).

2.

Jeżeli warunki bezpieczeństwa i szerokość jezdni (skrzyżowania) na to pozwalają, to

kierujący ruchem może przepuścić pojazdy skręcające w lewo w dwóch lub więcej rzędach.

Zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wydane na podstawie dotychczasowych przepisów

zachowują ważność na okres, na który zostały wydane.

1.

Ruch pojazdów skręcających w lewo należy ubezpieczać przed ewentualną kolizją z pojazdami

jadącymi prosto. Ubezpieczenie takie kierujący ruchem może wykonać na przemian, raz

dla skręcających w lewo z jego lewej strony, drugi raz dla skręcających w lewo z jego

prawej strony. Ubezpieczenie takie kierujący ruchem wykonuje tylko dla pojazdów skręcających

w lewo z jednego kierunku.

2.

Po rozpoczęciu ruchu pojazdów skręcających w lewo kierujący ruchem może w tym czasie

dawać także inne znaki dodatkowe, w szczególności przyspieszenie ruchu pojazdów czy

zezwolenie na skręcenie w prawo przy ruchu zamkniętym.

3.

Po wykonaniu czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, kierujący ruchem powinien zmienić

kierunek ruchu.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 10 lipca 2010 r.

1.

Jeżeli do skrzyżowania zbliża się pojazd uprzywilejowany, kierujący ruchem powinien

zapewnić mu bezpieczny przejazd przez zatrzymanie całego ruchu pojazdów i pieszych.

W tym celu daje kilka sygnałów gwizdkiem, z jednoczesnym podniesieniem prawej ręki

do góry, dając sygnał „uwaga” (rys. 4c).

2.

Kierujący ruchem w okolicznościach, o których mowa w ust. 1, może zatrzymywać pomocniczo

lewą ręką pieszych lub pojazdy zbliżające się z określonego kierunku.

Podczas kierowania ruchem kierujący ruchem może poruszać się po skrzyżowaniu, nie

zmieniając jednak pozycji ciała w stosunku do obowiązującego w danym czasie kierunku

ruchu.

patrz oryginał