Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lipca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się mątwika ziemniaczanego (Globodera rostochiensis) i mątwika agresywnego (Globodera pallida)

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

sadzenie - każdą czynność mającą na celu umieszczenie roślin w podłożu uprawowym w

sposób umożliwiający ich wzrost, reprodukcję lub rozmnożenie;

2)

rośliny przeznaczone do sadzenia

a)

rośliny już posadzone, które mają pozostać w podłożu uprawowym lub być przesadzone,

lub

b)

rośliny nieposadzone w momencie wprowadzania do obrotu lub przemieszczania, lecz przeznaczone

do późniejszego sadzenia;

3)

mątwiki - mątwik ziemniaczany ( Globodera rostochiensis ) i mątwik agresywny ( Globodera pallida );

4)

odporna odmiana ziemniaka - odmianę roślin gatunku Solanum tuberosum , której uprawa znacząco hamuje rozwój danej populacji mątwików;

5)

pole - obszar gruntu, przeznaczonego pod uprawę lub na którym prowadzi się jednolitą

uprawę roślin w sposób zapewniający jednorodny stan fitosanitarny gruntu, lub na którym

składuje się rośliny;

6

rośliny żywicielskie - rośliny rodzaju Capsicum oraz gatunków: Solanum tuberosum. Solanum melongena i Solanum lycopersicum ;

7)

cysty mątwików - cysty zawierające żywe jaja lub osobniki młodociane mątwików.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa, zwany dalej „wojewódzkim inspektorem”,

przeprowadza kontrole występowania mątwików

1)

na polach przeznaczonych pod uprawę

a)

elitarnych i kwalifikowanych sadzeniaków ziemniaka ( Solanum tuberosum ), zwanych dalej „sadzeniakami”,

b

roślin rodzajów: Capsicum. Brassica. Fragaria oraz gatunków: Allium porrum. Asparagus officinalis. Beta vulgaris. Solanum lycopersicum i Solanum melongena - z których uzyskuje się rośliny z korzeniami przeznaczone do sadzenia,

c

roślin rodzajów: Dahlia. Gladiolus. Hyacinthus. Iris. Lilium. Narcissus i Tulipa oraz gatunków: Allium ascalonicum i Allium cepa - z których uzyskuje się cebule, bulwy lub kłącza, przeznaczone do sadzenia;

2)

na polach przeznaczonych pod składowanie cebul, bulw i kłączy oraz roślin z korzeniami,

rodzajów i gatunków, o których mowa w pkt 1, przeznaczonych do sadzenia;

3)

na polach, na których uprawiane są ziemniaki inne niż sadzeniaki, lub na polach przeznaczonych

pod taką uprawę;

4)

w podłożach przeznaczonych do uprawy roślin przeznaczonych do sadzenia oraz na polach

przeznaczonych pod uprawę roślin innych niż wymienione w pkt 1-3, jeżeli obowiązek

przeprowadzenia takiej kontroli wynika z odrębnych przepisów.

1.

Kontrolę, o której mowa w § 2 pkt 1 i 2, przeprowadza się w okresie po zbiorze roślin

ostatnio uprawianych na danym polu, a przed sadzeniem lub składowaniem roślin, o których

mowa w § 2 pkt 1 i 2.

2.

Wojewódzki inspektor może przeprowadzić kontrolę, o której mowa w § 2 pkt 1 i 2, przed

zbiorem roślin uprawianych bezpośrednio przed sadzeniem lub składowaniem roślin, o

których mowa w § 2 pkt 1 i 2, jeżeli podmiot zajmujący się uprawą posiada dokumenty

potwierdzające, że od przeprowadzenia poprzedniej urzędowej kontroli, w wyniku której

stwierdzono, że pole jest wolne od cyst mątwików, oraz podczas jej przeprowadzania,

na tym polu nie składowano i nie uprawiano roślin żywicielskich.

1.

W ramach kontroli, o której mowa w § 2 pkt 1 i 2, wojewódzki inspektor przeprowadza

badanie gleby na obecność cyst mątwików.

2.

Glebę do badania, o którym mowa w ust. 1, pobiera się w równych wielkościach z nie

mniej niż 100 punktów pobrania z jednego ha.

3.

Punkty pobrania, o których mowa w ust. 2, określa się za pomocą prostokątnej siatki,

pokrywającej całe pole, w której odległość pomiędzy punktami pobrania wynosi nie mniej

niż 5 m na szerokość i nie więcej niż 20 m na długość pola.

4

Glebę do badania, o którym mowa w ust. 1, pobiera się w objętości nie mniejszej niż

1500 ml/ha z pól o powierzchni do 8 ha, a w przypadku pól o powierzchni większej niż

8 ha - w objętości nie mniejszej niż 1500 ml/ha z powierzchni 8 ha i nie mniejszej

niż 400 ml/ha z każdego kolejnego ha - w przypadku pól, na których planuje się

1)

uprawę roślin, o których mowa w § 2 pkt 1, lub

2)

składowanie roślin z korzeniami, cebul, bulw i kłączy rodzajów i gatunków, o których

mowa w § 2 pkt 1, przeznaczonych do sadzenia.

5.

Jeżeli podmiot posiada dokumentację potwierdzającą, że przez sześć lat, poprzedzających

urzędową kontrolę, na danym polu nie uprawiano ani nie składowano roślin żywicielskich,

w ramach badania, o którym mowa w ust. 1, dopuszcza się pobranie gleby o objętości

nie mniejszej niż 400 ml/ha z pól o powierzchni do 4 ha i 200 ml/ha z każdego kolejnego

ha.

6.

Objętość gleby pobranej z jednego pola do badań na obecność cyst mątwików nie może

być mniejsza niż 100 ml.

7.

Badaniu na obecność cyst mątwików poddaje się całą pobraną glebę, z zastosowaniem

metod określonych w procedurach fitosanitarnych lub protokołach diagnostycznych Europejskiej

i Śródziemnomorskiej Organizacji Ochrony Roślin.

8.

Badanie na obecność cyst mątwików przeprowadza się odrębnie dla każdej próby gleby

o objętości do 200 ml.

1.

W ramach kontroli, o której mowa w § 2 pkt 3, wojewódzki inspektor przeprowadza badanie

gleby na obecność cyst mątwików, na co najmniej 0,5% areału pól, na których uprawia

się ziemniaki inne niż sadzeniaki lub przeznaczonych w danym roku do takiej uprawy.

2.

Glebę do badania, o którym mowa w ust. 1, pobiera się w objętości nie mniejszej niż

400 ml/ha

1)

z miejsc występowania roślin z objawami porażenia przez mątwiki albo z gleby osypanej

z ziemniaków po zbiorze, jeżeli możliwe jest ustalenie pola, na którym ziemniaki były

uprawiane, lub

2)

w sposób określony w § 4 ust. 2 i 3.

3.

Przepisy § 4 ust. 6-8 stosuje się odpowiednio do badania, o którym mowa w ust. 1.

1.

W ramach kontroli, o której mowa w § 2 pkt 4, jeżeli obowiązek przeprowadzenia takiej

kontroli wynika z odrębnych przepisów - wojewódzki inspektor przeprowadza badanie

podłoży lub gleby na obecność cyst mątwików, pobierając do badań

1)

glebę w objętości nie mniejszej niż 400 ml/ha;

2)

200 ml podłoża

a)

z partii podłoża w workach lub luzem o wielkości do 100 m

b)

z 500 m

c)

z podłoża osypanego z partii roślin lub towarzyszącego roślinom - z partii materiałów

roślinnych wydzielanych do badań na obecność organizmów szkodliwych;

3)

200 ml podłoża - w przypadku podłoża, w którym uprawiane są rośliny w doniczkach lub

innych pojemnikach - z partii roślin wydzielonej do badań na obecność organizmów szkodliwych.

2.

Przepisy § 4 ust. 2 i 3 oraz ust. 5-8 stosuje się odpowiednio do badania gleby, o

którym mowa w ust. 1.

3.

Przepisy § 4 ust. 7 i 8 stosuje się odpowiednio do badania podłoży, o którym mowa

w ust. 1.

4.

W ramach kontroli podłoża, o której mowa w § 2 pkt 4, wojewódzki inspektor może pobrać

do badań mniejszą niż 200 ml ilość tego podłoża, jeżeli jego pobranie w ilości 200

ml nie jest możliwe.

1.

Rośliny wymienione w § 2 pkt 1 i 2 uprawia się i składuje wyłącznie na polach, które

w wyniku kontroli zostały uznane za wolne od cyst mątwików.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do uprawy lub składowania roślin, o których mowa w

§ 2 pkt 1 lit. b i c, jeżeli te rośliny lub rośliny z nich wyprodukowane są przeznaczone

do wykorzystania w tym samym miejscu produkcji.

W przypadku stwierdzenia występowania cyst mątwików wojewódzki inspektor

1)

wyznacza strefę porażenia na polach

a)

na których stwierdzono występowanie cyst mątwików lub

b)

z których pochodzą rośliny, gleba lub podłoże, na których stwierdzono występowanie

cyst mątwików,

2)

może wyznaczyć strefę bezpieczeństwa na polach sąsiadujących ze strefą porażenia,

w celu ochrony tych pól przed rozprzestrzenieniem się mątwików - biorąc pod uwagę

w szczególności: warunki lokalne, ukształtowanie terenu, występowanie naturalnych

granic gruntów, możliwość stworzenia sztucznych granic między polem porażonym i sąsiadującymi

polami oraz użytkowanie tego samego sprzętu rolniczego i środków transportu;

3)

uznaje za porażone

a)

rośliny i produkty roślinne

-

na których stwierdzono występowanie cyst mątwików, lub w podłożu, które im towarzyszy,

lub w glebie lub w podłożu, które było wykorzystywane do ich uprawy, kompostowania,

składowania lub przechowywania, stwierdzono występowanie cyst mątwików,

-

pochodzące ze strefy porażenia lub bezpieczeństwa,

-

które miały kontakt z roślinami i produktami roślinnymi, o których mowa w tiret pierwsze

lub drugie, lub z podłożem, o którym mowa w lit. b, lub z glebą w strefie porażenia

lub bezpieczeństwa,

-

pochodzące z partii, w której na roślinach lub produktach roślinnych stwierdzono występowanie

cyst mątwików,

b)

podłoża, w których stwierdzono występowanie cyst mątwików lub które były używane do

uprawy, kompostowania, składowania lub przechowywania roślin lub produktów roślinnych,

o których mowa w pkt 1, lub które pochodziły ze strefy porażenia lub bezpieczeństwa;

4)

uznaje za skażone: maszyny, urządzenia, narzędzia, środki transportu, opakowania,

miejsca przechowywania oraz inne przedmioty, które miały kontakt z roślinami lub produktami

roślinnymi, o których mowa w pkt 3 lit. a, z podłożem, o którym mowa w pkt 3 lit.

b, lub z glebą w strefie porażenia lub bezpieczeństwa.

1.

W strefie porażenia i bezpieczeństwa, przez okres 6 lat od stwierdzenia występowania

cyst mątwików

1)

nie uprawia się roślin

a)

rodzaju Capsicum ,

b

gatunków: Solanum tuberosum. Solanum lycopersicum i Solanum melongena ,

c)

innych roślin z rodziny psiankowatych, oprócz tytoniu

- przeznaczonych do sadzenia lub składowania, lub przechowywania na polach innych

niż położone w strefie porażenia lub bezpieczeństwa;

2)

nie kompostuje się, nie składuje i nie przechowuje w gruncie roślin przeznaczonych

do przesadzania lub składowania, lub przechowywania na polach innych niż położone

w strefie porażenia lub bezpieczeństwa;

3)

nie wywozi się poza tę strefę gleby, roślin, produktów roślinnych i przedmiotów z

przylegającą do nich glebą;

4)

niszczy się samosiewy i łęty ziemniaków oraz zwalcza chwasty z rodziny psiankowatych.

2.

W strefie porażenia dopuszcza się, o ile nie występuje ryzyko rozprzestrzeniania się

mątwików, uprawę ziemniaków odmian odpornych, o najwyższym stopniu odporności na występujący

gatunek i patotyp mątwików, z przeznaczeniem do konsumpcji lub do przerobu przemysłowego

w zakładzie, w którym procesy unieszkodliwiania odpadów nie stwarzają ryzyka rozprzestrzeniania

się mątwików.

3.

W strefie bezpieczeństwa dopuszcza się, o ile nie występuje ryzyko rozprzestrzeniania

się mątwików, uprawę ziemniaków odmian odpornych, o co najmniej 6. stopniu odporności

na występujący gatunek i patotyp mątwików, z przeznaczeniem do konsumpcji lub do przerobu

przemysłowego w zakładzie, w którym procesy unieszkodliwiania odpadów nie stwarzają

ryzyka rozprzestrzeniania się mątwików.

1.

Roślin i produktów roślinnych uznanych za porażone nie przeznacza się do sadzenia,

kompostowania, składowania, kopcowania lub przechowywania na polach innych niż położone

w strefie porażenia lub bezpieczeństwa, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 3 i 4.

2.

Rośliny i produkty roślinne uznane za porażone niszczy się w sposób gwarantujący zniszczenie

mątwików albo

1)

zużywa się we własnym gospodarstwie do konsumpcji lub na paszę;

2)

przeznacza się do konsumpcji, na paszę lub do przerobu przemysłowego, po ich uprzednim

oczyszczeniu z gleby w gospodarstwie, z którego pochodzą; przerób przemysłowy powinien

odbywać się w zakładzie, w którym procesy unieszkodliwiania odpadów nie stwarzają

ryzyka rozprzestrzeniania się mątwików;

3)

w przypadku roślin ozdobnych, przeznacza się do sadzenia na gruntach niewykorzystywanych

rolniczo, po uprzednim oczyszczeniu z gleby lub podłoża;

4)

w przypadku roślin sadowniczych, przeznacza się do sadzenia w ogrodach przydomowych

po uprzednim oczyszczeniu z gleby lub podłoża.

Podłoże uznane za porażone

1)

składuje się na gruntach, które przez okres co najmniej 6 lat od momentu ich umieszczenia

nie będą użytkowane rolniczo; dla gruntów tych stosuje się odpowiednio wymagania określone

w § 9 i 10, lub

2)

poddaje się fumigacji przy użyciu środków ochrony roślin dopuszczonych do obrotu w

zakresie zwalczania nicieni, lub

3)

poddaje się parowaniu przy użyciu pary wodnej, w czasie którego osiągnięto przez co

najmniej 1 h minimalną temperaturę podłoża wynoszącą 90°C.

1.

Gleby pochodzącej z pól, na których wyznaczono strefy porażenia i bezpieczeństwa,

oraz podłoża uznanego za porażone nie przeznacza się do sadzenia, kompostowania, składowania,

kopcowania lub przechowywania roślin, z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

Podłoże poddane zabiegom, o których mowa w § 11 pkt 2 i 3, może być przeznaczone do

sadzenia, kompostowania, składowania, kopcowania lub przechowywania roślin, jeżeli

na podstawie badania, o którym mowa w § 6 ust. 1, wojewódzki inspektor nie stwierdzi

występowania cyst mątwików.

1.

Maszyny, urządzenia, narzędzia, środki transportu, opakowania i inne przedmioty oraz

miejsca przechowywania roślin niezwłocznie po uznaniu ich za skażone czyści się i

odkaża pod nadzorem wojewódzkiego inspektora w sposób uniemożliwiający rozprzestrzenianie

się mątwików.

2.

Maszyny, urządzenia, narzędzia, środki transportu, opakowania i inne przedmioty oraz

miejsca przechowywania roślin, czyści się i odkaża pod nadzorem wojewódzkiego inspektora

przez okres 6 kolejnych lat od stwierdzenia występowania cyst mątwików, w sposób uniemożliwiający

rozprzestrzenianie się mątwików, po każdym ich kontakcie z glebą w strefie porażenia

lub bezpieczeństwa, z roślinami lub produktami roślinnymi pochodzącymi ze strefy porażenia

lub bezpieczeństwa lub z podłożem, o którym mowa w § 8 pkt 3 lit. b, przed jego fumigacją

lub parowaniem.

1.

Po upływie okresu od stwierdzenia występowania cyst mątwików, o którym mowa w § 9

ust. 1, wojewódzki inspektor ponownie przeprowadza badanie na obecność cyst mątwików

1)

pól położonych w strefie porażenia - w sposób określony w § 4 ust. 1-3, ust. 7 i 8,

pobierając próby gleby o objętości nie mniejszej niż 1500 ml/ha;

2)

podłoży - w sposób określony w § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz ust. 3.

2

W przypadku stwierdzenia w wyniku badania, o którym mowa w ust. 1, występowania cyst

mątwików stosuje się przepisy § 8-13.

3

Jeżeli wojewódzki inspektor stwierdzi, że w strefie porażenia lub bezpieczeństwa były

uprawiane

1)

rośliny uznane za porażone,

2)

rośliny rodzaju Capsicum , gatunku: Solanum lycopersicum lub Solanum melongena lub inne rośliny z rodziny psiankowatych, oprócz tytoniu,

3)

ziemniaki niespełniające wymagań określonych w § 9 ust. 2 lub 3

- badanie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza po upływie 6 lat, licząc od roku następującego

po roku, w którym rośliny te były uprawiane.

4

Jeżeli wojewódzki inspektor stwierdzi, że w strefie porażenia lub bezpieczeństwa były

uprawiane rośliny, o których mowa w ust. 3, do momentu otrzymania wyniku badania,

o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy § 8-13.

1.

Stopień odporności odmian ziemniaka na mątwiki określa się z zastosowaniem tabeli

punktacji określonej w sekcji I załącznika IV dyrektywy Rady 2007/33/WE z dnia 11 czerwca 2007 r. w sprawie

zwalczania mątwików tworzących cysty na ziemniaku i uchylającej dyrektywę 69/465/EWG

(Dz. Urz. UE L 156 z 16.06.2007, str. 12).

2.

Badanie odporności odmian ziemniaka na mątwiki przeprowadza się zgodnie z protokołem

określonym w sekcji II załącznika IV dyrektywy wymienionej w ust. 1.

Jeżeli przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia przeprowadzono kontrolę występowania

mątwików z zastosowaniem terminu, o którym mowa w § 3, wojewódzki inspektor nie przeprowadza

kontroli, o których mowa w § 2.

Traci moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie

szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania

się mątwika ziemniaczanego i mątwika agresywnego

(Dz. U. poz. 282).

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 3 dni od dnia ogłoszenia