Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa

Ustawa określa zasady odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych wobec

Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych podmiotów ponoszących

odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej, za działania

lub zaniechania prowadzące do rażącego naruszenia prawa oraz zasady postępowania w

przedmiocie takiej odpowiedzialności.

1.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

funkcjonariusz publiczny - osobę działającą w charakterze organu administracji publicznej

lub z jego upoważnienia albo jako członek kolegialnego organu administracji publicznej

lub osobę wykonującą w urzędzie organu administracji publicznej pracę w ramach stosunku

pracy, stosunku służbowego lub umowy cywilnoprawnej, biorącą udział w prowadzeniu

sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji lub postanowienia przez taki organ;

2)

podmiot odpowiedzialny - Skarb Państwa, jednostkę samorządu terytorialnego lub inny

podmiot, który, zgodnie z art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

(Dz. U. z 2016 r. poz. 380 i 585), ponosi odpowiedzialność majątkową za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej;

3)

organ administracji publicznej - organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868 i 996).

2.

Ilekroć w ustawie jest mowa o wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem

prawa, należy przez to rozumieć również wykonywanie władzy publicznej bez podstawy

prawnej.

3.

Ilekroć w ustawie jest mowa o wynagrodzeniu przysługującym funkcjonariuszowi publicznemu,

należy przez to rozumieć również przysługujące mu uposażenie.

Odpowiedzialność funkcjonariusza publicznego na zasadach określonych w ustawie wyłącza

przewidzianą w przepisach odrębnych odpowiedzialność majątkową funkcjonariusza publicznego

wobec podmiotu odpowiedzialnego za szkodę wyrządzoną tym samym działaniem lub zaniechaniem.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie do odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy

publicznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Funkcjonariusz publiczny ponosi odpowiedzialność majątkową w razie łącznego zaistnienia

następujących przesłanek

1)

na mocy prawomocnego orzeczenia sądu lub na mocy ugody zostało wypłacone przez podmiot

odpowiedzialny odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej

z rażącym naruszeniem prawa;

2)

rażące naruszenie prawa, o którym mowa w pkt 1, zostało spowodowane zawinionym działaniem

lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego;

3)

rażące naruszenie prawa, o którym mowa w pkt 1, zostało stwierdzone zgodnie z art.

6.

Przez stwierdzenie rażącego naruszenia prawa należy rozumieć

1)

wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji lub postanowienia na

podstawie art. 156 § 1 pkt 2 lub art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego;

2)

wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji lub postanowienia na

podstawie art. 247 § 1 pkt 2 albo pkt 3 lub art. 247 § 1 pkt 2 albo pkt 3, w związku z art.

219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

(Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.;

3)

stwierdzenie braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi

(Dz. U. z 2016 r. poz. 718, 846 i 996);

4)

wydanie prawomocnego wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego;

5)

wydanie prawomocnego wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi w związku z art. 247 § 1 pkt 2 albo 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

6)

stwierdzenie rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 37 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego;

7)

stwierdzenie rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 141 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

8)

prawomocne stwierdzenie rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 149 lub art. 154 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi;

9)

prawomocne stwierdzenie rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 477

(Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.;

10)

prawomocne stwierdzenie braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa na podstawie

art. 479;

11)

ostateczne stwierdzenie braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa na podstawie

art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

(Dz. U. z 2015 r. poz. 184, 1618 i 1634).

1.

W terminie 14 dni od dnia wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 5 pkt 1, kierownik

podmiotu odpowiedzialnego, który wypłacił odszkodowanie, albo kierownik jednostki

organizacyjnej podmiotu odpowiedzialnego, która wypłaciła odszkodowanie, składa do

prokuratora okręgowego właściwego ze względu na siedzibę podmiotu odpowiedzialnego

wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

2.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, załącza się

1)

dowód wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 5 pkt 1, i stanowiące podstawę tej

wypłaty orzeczenie lub ugodę;

2)

rozstrzygnięcie stwierdzające rażące naruszenie prawa oraz uwierzytelnione kopie posiadanych

akt postępowania sądowego lub administracyjnego, w którym zostało wydane to rozstrzygnięcie.

3

Po wpłynięciu wniosku, o którym mowa w ust. 1, prokurator przeprowadza postępowanie

wyjaśniające zmierzające do ustalenia przesłanek uzasadniających wytoczenie na rzecz

podmiotu odpowiedzialnego powództwa o odszkodowanie przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu

z tytułu szkody wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem

prawa. Do przeprowadzenia tego postępowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 69 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze

(Dz. U. poz. 177).

4.

W przypadku stwierdzenia istnienia podstaw do wytoczenia przeciwko funkcjonariuszowi

publicznemu powództwa, o którym mowa w ust. 3, prokurator przed jego wytoczeniem wzywa

na piśmie funkcjonariusza publicznego do dobrowolnego spełnienia świadczenia w określonym

terminie, nie krótszym jednak niż 7 dni od dnia otrzymania wezwania, a po bezskutecznym

upływie tego terminu wytacza powództwo.

5.

Jeżeli brak jest podstaw do wytoczenia powództwa, o którym mowa w ust. 3, prokurator

odmawia podjęcia tej czynności.

1.

Postępowanie sądowe w sprawie o odszkodowanie, o którym mowa w art. 7 ust. 3, toczy się według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks

postępowania cywilnego.

2.

Do złożenia wniosku na podstawie art. 194 lub art. 195 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego nie jest konieczne prowadzenie postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art.

7 ust. 3, w odniesieniu do osoby wskazanej we wniosku.

1.

Odszkodowanie, o którym mowa w art. 7 ust. 3, ustala się w wysokości odszkodowania,

o którym mowa w art. 5 pkt 1, jednak nie może ono przewyższać kwoty dwunastokrotności

miesięcznego wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi publicznemu.

2.

Jeżeli kilku funkcjonariuszy publicznych dopuściło się działania lub zaniechania,

o których mowa w art. 5 pkt 2, każdy z nich ponosi odpowiedzialność stosownie do przyczynienia

się do rażącego naruszenia prawa i stopnia winy. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie

stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych funkcjonariuszy publicznych do rażącego

naruszenia prawa, odpowiadają oni w częściach równych.

3.

Jeżeli kilku funkcjonariuszy publicznych dopuściło się działania lub zaniechania,

o których mowa w art. 5 pkt 2, każdy z nich ponosi odpowiedzialność do kwoty dwunastokrotności

miesięcznego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1.

4.

Jeżeli funkcjonariusz publiczny dopuścił się działania lub zaniechania, o których

mowa w art. 5 pkt 2, z winy umyślnej, odpowiada on do wysokości odszkodowania, o którym

mowa w art. 5 pkt 1.

5.

Jeżeli kilku funkcjonariuszy publicznych dopuściło się działania lub zaniechania,

o których mowa w art. 5 pkt 2, z winy umyślnej, odpowiadają oni solidarnie.

6.

Wynagrodzenie przysługujące funkcjonariuszowi publicznemu, o którym mowa w ust. 1,

określa się na dzień działania lub na koniec okresu zaniechania, które spowodowało

rażące naruszenie prawa. W przypadku gdy zgodnie ze zdaniem poprzedzającym wynagrodzenie

może być określone w różnej wysokości, przyjmuje się wysokość najwyższą. Jeżeli ustalenie

wynagrodzenia według zasad określonych w zdaniach poprzedzających nie jest możliwe,

wynagrodzenie przysługujące funkcjonariuszowi publicznemu określa się na dzień stwierdzenia

rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 5 pkt 3, a jeżeli w tym dniu osobie

odpowiedzialnej nie przysługuje już wynagrodzenie jako funkcjonariuszowi publicznemu,

wynagrodzenie określa się na ostatni dzień, w którym jej ono przysługiwało.

1.

Kto, będąc kierownikiem podmiotu odpowiedzialnego lub jednostki organizacyjnej takiego

podmiotu, nie wykonuje obowiązku określonego w art. 7 ust. 1,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

2.

Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

W ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. w art. 37 w § 2 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z

rażącym naruszeniem prawa.

”

.

(pominięte)

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm. wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 477

„

Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy miało miejsce

z rażącym naruszeniem prawa.

”

;

2)

w art. 479

„

Jednocześnie sąd stwierdza, czy zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej

albo z rażącym naruszeniem prawa.

”

.

W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

(Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm. w art. 141 w § 2 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z

rażącym naruszeniem prawa.

”

.

W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 54 w § 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub

przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym

naruszeniem prawa.

”

;

2)

w art. 149 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

”

;

3)

w art. 154 w § 2 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania

przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

”

.

W ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

(Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm. w art. 81 w ust. 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

Uchylając albo zmieniając decyzję, Prezes Urzędu stwierdza jednocześnie, czy decyzja

ta została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.”.

”

;

Przepisy ustawy stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które

nastąpiły od dnia wejścia w życie ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie z dniem 4 marca 2016 r., z wyjątkiem

1)

art. 2, art. 6 pkt 1, art. 7 pkt 3, art. 19 pkt 1 w zakresie prokuratora do spraw

wojskowych,

2)

art. 3, art. 4 pkt 5-9, art. 6 pkt 2 lit. b i d, pkt 4, art. 9, art. 10, art. 13-16,

art. 19 pkt 3, art. 20 pkt 10 lit. b i c, art. 21, art. 31-33, art. 45 § 3, art. 46,

art. 50, art. 62 § 4, 6 i 7, art. 64 § 3, 5 i 6 oraz art. 66

- które wchodzą w życie z dniem 4 kwietnia 2016 r.