Ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Trybunał Konstytucyjny, zwany dalej „Trybunałem”, jest organem władzy sądowniczej,

powołanym do badania zgodności z Konstytucją aktów normatywnych oraz wykonywania innych zadań określonych w Konstytucji.

Siedzibą Trybunału jest Warszawa.

1.

Trybunał orzeka w sprawach

1)

zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją;

2)

zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała

uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie;

3)

zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami;

4)

skargi konstytucyjnej;

5)

sporów kompetencyjnych pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa;

6)

zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych.

2.

Trybunał na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej orzeka w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy przed jej podpisaniem oraz umowy międzynarodowej przed jej ratyfikacją.

3.

Trybunał na wniosek Marszałka Sejmu rozstrzyga w sprawie stwierdzenia przeszkody w

sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej, gdy Prezydent nie jest w stanie

zawiadomić Marszałka Sejmu o niemożności sprawowania urzędu. W razie uznania przejściowej

niemożności sprawowania urzędu przez Prezydenta Trybunał powierza Marszałkowi Sejmu

tymczasowe wykonywanie obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej.

Każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego

z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie

prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

1.

Trybunał informuje Sejm i Senat o istotnych problemach, wynikających z działalności

i orzecznictwa Trybunału. Nad informacją tą nie przeprowadza się głosowania.

2.

Trybunał przedstawia właściwym organom stanowiącym prawo uwagi o stwierdzonych uchybieniach

i lukach w prawie, których usunięcie jest niezbędne dla zapewnienia spójności systemu

prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

1.

W skład Trybunału wchodzi piętnastu sędziów Trybunału.

2.

Sędziego Trybunału wybiera Sejm na 9 lat.

3.

Sędzią Trybunału może być osoba, która posiada kwalifikacje wymagane do zajmowania

stanowiska sędziego Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego.

4.

Kandydatów na stanowisko sędziego Trybunału przedstawia co najmniej 50 posłów lub

Prezydium Sejmu. Uchwała Sejmu w sprawie wyboru sędziego Trybunału zapada bezwzględną

większością głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów.

5.

Osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej

ślubowanie następującej treści: „Ślubuję uroczyście przy wykonywaniu powierzonych

mi obowiązków sędziego Trybunału Konstytucyjnego służyć wiernie Narodowi, stać na

straży Konstytucji, a powierzone mi obowiązki wypełniać bezstronnie i z najwyższą starannością.”. Ślubowanie

może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg.”.

6.

Odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego

Trybunału.

7.

Sędzia po złożeniu ślubowania stawia się w Trybunale w celu podjęcia obowiązków, a

prezes Trybunału przydziela mu sprawy i stwarza warunki umożliwiające wypełnianie

obowiązków sędziego.

1.

Sędziowie Trybunału w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji.

2.

Wynagrodzenie zasadnicze sędziego Trybunału stanowi wielokrotność podstawy ustalenia

tego wynagrodzenia, z zastosowaniem mnożnika 5,0.

3.

Podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego Trybunału w danym roku stanowi

przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu

Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 887), z zastrzeżeniem ust. 4.

4.

Jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 3, jest niższe od przeciętnego

wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę

ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego Trybunału w dotychczasowej wysokości.

5.

Wynagrodzenie prezesa oraz wiceprezesa Trybunału odpowiada wynagrodzeniu zasadniczemu

sędziego Trybunału powiększonemu o dodatek funkcyjny ustalany według podstawy, o której

mowa w ust. 3, z zastosowaniem mnożnika, odpowiednio: 1,2 oraz 0,8.

6.

Sędzia Trybunału po zakończeniu swojej kadencji przechodzi w stan spoczynku.

7.

Sędzia Trybunału po zakończeniu swojej kadencji ma prawo powrócić na poprzednio zajmowane

stanowisko lub otrzymać stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu. Do sędziego,

który skorzysta z tego prawa, nie ma zastosowania przepis ust. 6.

8.

W zakresie nieuregulowanym w ustawie do praw i obowiązków oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej

sędziów Trybunału stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące praw i obowiązków oraz

odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów Sądu Najwyższego.

1.

Zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej lub pozbawienie wolności sędziego

wyraża Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału, zwane dalej „Zgromadzeniem Ogólnym”,

z wyłączeniem sędziego Trybunału, którego wniosek dotyczy.

2.

Prezes Trybunału niezwłocznie informuje Zgromadzenie Ogólne o zatrzymaniu sędziego

Trybunału i zajętym przez siebie w tej sprawie stanowisku.

3.

Przed podjęciem uchwały w sprawie, o której mowa w ust. 1, Trybunał wysłuchuje wyjaśnień

zainteresowanego sędziego, chyba że nie jest to możliwe. Uchwała zapada większością

2/3 głosów sędziów Trybunału uczestniczących w Zgromadzeniu Ogólnym.

4.

Do czasu podjęcia przez Trybunał uchwały wyrażającej zgodę na pociągnięcie sędziego

Trybunału do odpowiedzialności karnej lub pozbawienie wolności, wolno w stosunku do

niego podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki.

Sędzia Trybunału odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie przepisów prawa, uchybienie

godności swego urzędu lub inne nieetyczne zachowanie, mogące podważyć zaufanie do

jego osoby.

1.

W postępowaniu dyscyplinarnym orzeka Trybunał

1)

w pierwszej instancji - w składzie pięciu sędziów Trybunału;

2)

w drugiej instancji - w składzie siedmiu sędziów Trybunału.

2.

Sędziów do składów orzekających i rzecznika dyscyplinarnego ustala w drodze losowania

Zgromadzenie Ogólne. W losowaniu składu drugiej instancji nie uczestniczą sędziowie

Trybunału, którzy orzekali w sprawie w pierwszej instancji.

3.

Od orzeczeń dyscyplinarnych nie przysługuje kasacja.

Karami dyscyplinarnymi są

1)

upomnienie;

2)

nagana;

3)

usunięcie ze stanowiska sędziego Trybunału.

1.

Wygaśnięcie mandatu sędziego Trybunału stwierdza Zgromadzenie Ogólne na skutek

1)

zrzeczenia się stanowiska sędziego Trybunału;

2)

stwierdzenia orzeczeniem komisji lekarskiej trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków

sędziego Trybunału z powodu choroby, ułomności lub upadku sił;

3)

skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego

lub umyślne przestępstwo skarbowe;

4)

prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego o skazaniu na karę usunięcia ze stanowiska

sędziego Trybunału.

2.

Wygaśnięcie mandatu sędziego Trybunału na skutek śmierci stwierdza prezes Trybunału.

3.

Zgromadzenie Ogólne podejmuje uchwałę po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego,

a w szczególności po zaznajomieniu się z aktami postępowania karnego lub dyscyplinarnego

i wysłuchaniu zainteresowanego, chyba że nie jest to możliwe. W przypadku trwałej

niezdolności do pełnienia obowiązków ze względu na stan zdrowia, Trybunał może zwrócić

się do odpowiedniego podmiotu wykonującego działalność leczniczą o wyrażenie opinii

o stanie zdrowia sędziego Trybunału.

4.

Akt stwierdzający wygaśnięcie mandatu prezes Trybunału przekazuje Marszałkowi Sejmu.

1.

Organami Trybunału są: Zgromadzenie Ogólne oraz prezes Trybunału.

2.

Zgromadzenie Ogólne tworzą wszyscy sędziowie Trybunału.

1.

Prezes Trybunału zwołuje co najmniej raz w roku Zgromadzenie Ogólne, na którym omawia

się działalność Trybunału oraz problemy wynikające z jego orzecznictwa.

2.

W Zgromadzeniu Ogólnym mają prawo wziąć udział przewodniczący zainteresowanych komisji

sejmowych, komisji senackich, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Minister Sprawiedliwości

- Prokurator Generalny, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego,

Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka.

3.

O zwołaniu Zgromadzenia Ogólnego prezes Trybunału zawiadamia Prezydenta Rzeczypospolitej,

Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu i Prezesa Rady Ministrów, którzy mogą wziąć udział

w Zgromadzeniu Ogólnym bądź delegować swojego przedstawiciela.

1.

Do kompetencji Zgromadzenia Ogólnego należy

1)

uchwalanie regulaminu Trybunału;

2)

wybór kandydatów na prezesa i wiceprezesa Trybunału;

3)

uchwalanie statutu Biura Trybunału;

4)

uchwalenie projektu dochodów i wydatków Trybunału;

5)

zatwierdzanie informacji, o której mowa w art. 5 ust. 1;

6)

wykonywanie innych czynności, przewidzianych dla Zgromadzenia Ogólnego w ustawie lub

w regulaminie.

2.

Zgromadzenie Ogólne podejmuje uchwały, jeżeli bierze w nim udział co najmniej 10 z

ogólnej liczby sędziów Trybunału określonej w art. 194 ust. 1 Konstytucji, w tym prezes lub wiceprezes Trybunału.

3.

O porządku obrad Zgromadzenia Ogólnego i jego terminie prezes Trybunału powiadamia

wszystkich sędziów Trybunału co najmniej siedem dni przed jego terminem.

4.

W szczególnych przypadkach Zgromadzenie Ogólne może się uznać za zdolne do podejmowania

uchwał, mimo niezachowania terminu, określonego w ust. 3. Przepis ten nie dotyczy

zwołania Zgromadzenia Ogólnego, w trakcie którego przeprowadzony będzie wybór kandydatów

na prezesa albo wiceprezesa Trybunału.

5.

Zgromadzeniu Ogólnemu przewodniczy prezes lub wiceprezes Trybunału.

6.

Uchwały Zgromadzenia Ogólnego zapadają zwykłą większością głosów, chyba że ustawa

stanowi inaczej. Głosowanie jest jawne, o ile żaden z sędziów Trybunału nie zażąda

głosowania tajnego.

7.

Regulamin Trybunału podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej

„Monitor Polski” i wchodzi w życie w dniu ogłoszenia.

1.

Prezesa i wiceprezesa Trybunału powołuje Prezydent Rzeczypospolitej spośród trzech

kandydatów przedstawionych na każde stanowisko przez Zgromadzenie Ogólne.

2.

Kandydatów na stanowisko prezesa lub wiceprezesa Trybunału Zgromadzenie Ogólne wybiera

spośród sędziów Trybunału, którzy w głosowaniu tajnym uzyskali kolejno największą

liczbę głosów. Uchwałę z nazwiskami wybranych kandydatów prezes Trybunału przekazuje

Prezydentowi Rzeczypospolitej niezwłocznie.

3.

Zgromadzenie Ogólne w sprawie wyboru kandydatów na stanowisko prezesa lub wiceprezesa

Trybunału zwołuje się między 30 a 15 dniem przed upływem kadencji urzędującego prezesa

lub wiceprezesa. W przypadku opróżnienia stanowiska prezesa lub wiceprezesa Trybunału

wyboru kandydatów dokonuje się w terminie 30 dni.

4.

Obradom Zgromadzenia Ogólnego w części dotyczącej wyboru kandydatów na stanowisko

prezesa albo wiceprezesa Trybunału przewodniczy najstarszy wiekiem sędzia Trybunału

uczestniczący w Zgromadzeniu Ogólnym.

5.

Od dnia powiadomienia o terminie Zgromadzenia Ogólnego, o którym mowa w ust. 3, nie

później jednak niż do rozpoczęcia tego Zgromadzenia Ogólnego, sędzia Trybunału może

zgłosić jako kandydata na stanowisko prezesa lub wiceprezesa Trybunału siebie albo

innego sędziego Trybunału. Zgłoszenia dokonuje się na piśmie i kieruje do prezesa

Trybunału.

6.

Po rozpoczęciu Zgromadzenia Ogólnego, prezes Trybunału przekazuje zgłoszenia sędziemu

przewodniczącemu obradom Zgromadzenia Ogólnego, o którym mowa w ust. 4. Na podstawie

zgłoszeń, sporządza się karty do głosowania. Nazwiska i imiona kandydatów zgłoszonych

w trybie określonym w ust. 5 umieszcza się na karcie do głosowania w kolejności alfabetycznej.

7.

Wybór kandydatów przeprowadza się, jeśli w Zgromadzeniu Ogólnym bierze udział co najmniej

10 z ogólnej liczby sędziów Trybunału określonej w art. 194 ust. 1 Konstytucji. Każdy sędzia Trybunału uczestniczący w procedurze wyboru ma tylko jeden głos i może

głosować tylko na jednego kandydata.

1.

Prezes Trybunału reprezentuje Trybunał na zewnątrz oraz wykonuje czynności określone

w ustawie i regulaminie.

2.

Wiceprezes Trybunału zastępuje prezesa w czasie jego nieobecności oraz wykonuje inne

obowiązki wynikające z ustalonego przez prezesa Trybunału podziału czynności.

3.

W razie przeszkód w sprawowaniu obowiązków przez prezesa i wiceprezesa Trybunału,

zastępuje ich sędzia Trybunału wyznaczony przez prezesa Trybunału; w przypadku niemożności

wyznaczenia sędziego przez prezesa Trybunału zastępuje prezesa i wiceprezesa Trybunału

najstarszy wiekiem sędzia Trybunału.

1.

Organizacyjne i administracyjne warunki pracy Trybunału zapewnia prezes Trybunału

oraz podległe mu Biuro Trybunału.

2.

Biurem Trybunału kieruje szef, którego powołuje i odwołuje Zgromadzenie Ogólne na

wniosek prezesa Trybunału.

3.

Wynagrodzenie szefa Biura Trybunału jest ustalane na podstawie przepisów o wynagrodzeniu

osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe w zakresie dotyczącym sekretarza

stanu.

4.

Szczegółowy zakres zadań i strukturę Biura Trybunału określa statut.

5.

Do pracowników Biura Trybunału stosuje się przepisy o pracownikach urzędów państwowych.

1.

Projekt dochodów i wydatków Trybunału w brzmieniu uchwalonym przez Zgromadzenie Ogólne

minister właściwy do spraw finansów publicznych włącza do projektu budżetu państwa.

2.

Prezesowi Trybunału w zakresie wykonywania budżetu Trybunału przysługują uprawnienia

ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

1.

Trybunał w toku postępowania powinien zbadać wszystkie istotne okoliczności w celu

wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

2.

Trybunał nie jest związany wnioskami dowodowymi uczestników postępowania i może z

urzędu dopuścić dowody, jakie uzna za celowe dla wyjaśnienia sprawy.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Trybunałem stosuje się

odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm..

1.

Sądy i inne organy władzy publicznej są obowiązane udzielić Trybunałowi pomocy i na

jego żądanie przedstawić akta postępowania, wiążące się z postępowaniem przed Trybunałem.

2.

Trybunał powinien bez zbędnej zwłoki po dokonaniu użytku dowodowego z akt postępowania

zwrócić je właściwemu organowi.

Trybunał może zwracać się do Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego

o informacje co do wykładni określonego przepisu prawa w orzecznictwie sądowym.

1.

Rozprawy Trybunału są jawne, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Przewodniczący

składu orzekającego może wyłączyć jawność ze względu na bezpieczeństwo państwa lub

ochronę informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”.

2.

Sędziowie Trybunału są upoważnieni do dostępu do informacji niejawnych związanych

z rozpoznawaną przez Trybunał sprawą.

3.

Świadek lub biegły może być przesłuchany co do okoliczności stanowiących informację

niejawną o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne” po zwolnieniu przez uprawniony

organ od obowiązku zachowania tajemnicy. Odmowa zgody może być uzasadniona jedynie

ważnym interesem państwa.

4.

Świadek lub biegły nie korzysta z prawa odmowy złożenia zeznań, o którym mowa w ust.

3, jeżeli Trybunał uzna taką odmowę za nieuzasadnioną.

1.

Koszty postępowania przed Trybunałem, z zastrzeżeniem ust. 2, ponosi Skarb Państwa.

2.

Wraz z wyrokiem uwzględniającym skargę konstytucyjną, Trybunał orzeka w drodze postanowienia

na rzecz wnoszącego skargę konstytucyjną zwrot kosztów postępowania przed Trybunałem

od organu, który wydał akt normatywny będący przedmiotem skargi konstytucyjnej. W

uzasadnionych przypadkach Trybunał może orzec zwrot kosztów postępowania przed Trybunałem

również wówczas, gdy nie uwzględnił skargi konstytucyjnej.

3.

Trybunał może określić wysokość kosztów reprezentowania wnoszącego skargę konstytucyjną

przez adwokata lub radcę prawnego w zależności od charakteru sprawy i wkładu pełnomocnika

w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

1.

Trybunał orzeka

1)

w pełnym składzie w sprawach

a)

sporów kompetencyjnych pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa,

b)

o stwierdzenie przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej oraz

powierzeniu Marszałkowi Sejmu tymczasowego wykonywania obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej,

c)

zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych,

d)

z wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją przed jej podpisaniem lub umowy międzynarodowej z Konstytucją przed jej ratyfikacją,

e)

zgodności z Konstytucją ustawy o Trybunale Konstytucyjnym,

f)

o szczególnej zawiłości, z inicjatywy prezesa Trybunału, a także gdy z wnioskiem o

uznanie sprawy za szczególnie zawiłą do Trybunału zwróci się skład orzekający wyznaczony

do rozpoznania danej sprawy, albo w sprawach, w których szczególna zawiłość wiąże

się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej, a w szczególności

gdy skład orzekający zamierza odstąpić od poglądu prawnego wyrażonego w orzeczeniu

wydanym w pełnym składzie,

g)

w których trzech sędziów Trybunału, w terminie 14 dni od otrzymania przez nich odpisów

skarg konstytucyjnych, a także odpisów wniosków i pytań prawnych, o których mowa w

art. 38 ust. 1, złoży stosowny wniosek w tej sprawie;

2)

w składzie pięciu sędziów Trybunału w sprawach

a)

zgodności ustaw albo ratyfikowanych umów międzynarodowych z Konstytucją,

b)

zgodności ustaw z umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie;

3)

w składzie trzech sędziów Trybunału w sprawach

a)

zgodności innych aktów normatywnych z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami,

b)

zażaleń na odmowę nadania biegu wnioskom w sprawie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawami oraz skargom konstytucyjnym,

c)

wyłączenia sędziego.

2.

Rozpoznanie sprawy w pełnym składzie wymaga udziału co najmniej jedenastu sędziów

Trybunału. Rozprawie przewodniczy prezes lub wiceprezes Trybunału, a w razie przeszkód

w przewodniczeniu przez te osoby - najstarszy wiekiem sędzia Trybunału.

3.

Sędziów do składu orzekającego Trybunału, w tym przewodniczącego składu i sędziego

sprawozdawcę, wyznacza prezes Trybunału spośród wszystkich sędziów Trybunału, według

kolejności alfabetycznej uwzględniając przy tym rodzaje, liczbę oraz kolejność wpływów

spraw do Trybunału.

1.

Sędzia Trybunału podlega wyłączeniu od udziału w rozstrzyganiu w sprawach, w których

1)

wydał lub uczestniczył w wydaniu zakwestionowanego aktu normatywnego, wyroku, decyzji

administracyjnej albo innego rozstrzygnięcia;

2)

był przedstawicielem, pełnomocnikiem, radcą prawnym lub doradcą jednego z uczestników

postępowania;

3)

zachodzą inne przyczyny uzasadniające wyłączenie sędziego, określone w art. 48 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

2.

Sędziego Trybunału wyłącza się od udziału w postępowaniu na jego żądanie lub na żądanie

uczestnika postępowania albo z urzędu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie

okoliczności, niewymienionych w ust. 1, mogących wywołać wątpliwość co do jego bezstronności.

3.

O wyłączeniu sędziego z przyczyn wymienionych w ust. 1 postanawia prezes Trybunału,

a z przyczyn wymienionych w ust. 2 - Trybunał.

4.

Do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia Trybunału może wykonywać tylko

czynności niecierpiące zwłoki.

Uczestnikami postępowania przed Trybunałem są

1)

podmiot, który złożył wniosek lub skargę konstytucyjną;

2)

organ, który wydał akt objęty wnioskiem lub skargą konstytucyjną, albo Prokuratoria

Generalna Skarbu Państwa, jeżeli Rada Ministrów wyznaczyła Prokuratorię Generalną

Skarbu Państwa do reprezentowania Rady Ministrów lub ministrów w postępowaniu przed

Trybunałem Konstytucyjnym;

3)

sąd, który przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, o ile zgłosił udział

w postępowaniu wszczętym na skutek tego pytania prawnego i wyznaczył spośród sędziów

tego sądu umocowanego przedstawiciela;

4)

organ statutowy partii - w sprawach zgodności celów lub działalności partii politycznych

z Konstytucją;

5)

centralny konstytucyjny organ państwa, którego dotyczy spór kompetencyjny;

6)

Prokurator Generalny;

7)

Sejm, Prezydent Rzeczypospolitej i minister właściwy do spraw zagranicznych - w sprawach

zgodności z Konstytucją umów międzynarodowych ratyfikowanych w trybie art. 89 ust. 1 oraz art. 90 ust. 2 i 3 Konstytucji;

8)

Prezydent Rzeczypospolitej i minister właściwy do spraw zagranicznych - w sprawach

zgodności z Konstytucją innych ratyfikowanych umów międzynarodowych;

9)

Rzecznik Praw Obywatelskich, jeżeli zgłosił udział w postępowaniu;

10)

Rzecznik Praw Dziecka, jeżeli zgłosił udział w postępowaniu wszczętym na wniosek Rzecznika

Praw Obywatelskich lub w postępowaniu w sprawie skargi konstytucyjnej, dotyczących

praw dziecka.

Na rozprawie w sprawie uznania przejściowej niemożności sprawowania urzędu przez Prezydenta

Rzeczypospolitej uczestniczą osobiście Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu, Pierwszy

Prezes Sądu Najwyższego oraz Prokurator Generalny.

1.

Uczestnik postępowania działa przed Trybunałem osobiście lub przez umocowanego przedstawiciela.

2.

W postępowaniu przed Trybunałem Marszałek Sejmu, Sejm lub grupa posłów, będąca wnioskodawcą,

działają przez wyznaczonego przez siebie posła jako przedstawiciela.

3.

Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do Senatu.

4.

Wnioskodawcy, o których mowa w ust. 2 i 3, mogą, obok przedstawicieli, ustanowić także

pełnomocników spośród osób niebędących posłami lub senatorami, w liczbie najwyżej

trzech.

5.

W sprawach rozpoznawanych przez Trybunał w pełnym składzie uczestniczy Prokurator

Generalny lub jego zastępca. W sprawach rozpoznawanych w innych składach uczestniczy

prokurator Prokuratury Krajowej.

1.

Pismami procesowymi są wnioski i oświadczenia uczestników postępowania, wnoszone do

Trybunału w toku postępowania poza rozprawą.

2.

Pisma i załączniki wnoszone do Trybunału powinny być sporządzone w liczbie pozwalającej

na doręczenie ich wszystkim uczestnikom postępowania oraz zachowanie dwóch egzemplarzy

w aktach sprawy.

1.

Wszczęcie postępowania przed Trybunałem następuje na podstawie wniosku, pytania prawnego

albo skargi konstytucyjnej uprawnionego podmiotu.

2.

Wnioskodawca może do rozpoczęcia rozprawy wycofać wniosek, pytanie prawne albo skargę.

1.

Wniosek albo pytanie prawne powinny odpowiadać wymaganiom dotyczącym pism procesowych.

2.

Wniosek złożony przez podmioty, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji, zawiera

1)

oznaczenie podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku;

2)

podanie podstawy prawnej działania podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku;

3)

oznaczenie rodzaju pisma;

4)

określenie kwestionowanego aktu normatywnego lub jego części;

5)

wskazanie wzorca kontroli;

6)

uzasadnienie.

3.

Uzasadnienie, o którym mowa w ust. 2 pkt 6, zawiera kolejno

1)

przywołanie treści kwestionowanego wnioskiem przepisu wraz z jego wykładnią;

2)

przywołanie treści wzorców kontroli wraz z ich wykładnią;

3)

określenie problemu konstytucyjnego i zarzutu niekonstytucyjności;

4)

wskazanie argumentów lub dowodów na poparcie zarzutu niekonstytucyjności.

4.

Do wniosku składanego przez grupę posłów lub senatorów dołącza się listę posłów lub

senatorów popierających wniosek wraz z ich podpisami.

5.

Wniosek pochodzący od organu lub organizacji, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 2-5 Konstytucji, powinien zawierać także powołanie przepisu prawa lub statutu, wskazującego, że kwestionowana

ustawa lub inny akt normatywny dotyczy spraw objętych ich zakresem działania.

6.

Pytanie prawne zawiera

1)

wskazanie organu, który wydał kwestionowany akt normatywny;

2)

określenie kwestionowanego aktu normatywnego lub jego części;

3)

sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą kwestionowanego aktu normatywnego;

4)

uzasadnienie postawionego zarzutu, z powołaniem dowodów na jego poparcie.

7.

Pytanie prawne powinno także wskazywać, w jakim zakresie odpowiedź na pytanie może

mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w związku z którą pytanie zostało postawione,

a ponadto wymienić organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie, oraz oznaczenie

sprawy.

O wpłynięciu wniosku albo pytania prawnego prezes Trybunału informuje pozostałych

uczestników postępowania, przekazuje im odpisy wniosku albo pytania prawnego oraz

poucza o prawie złożenia pisemnych wyjaśnień.

1.

Uczestnicy postępowania są obowiązani do składania Trybunałowi wszelkich wyjaśnień

dotyczących sprawy oraz do zgłaszania dowodów, potrzebnych do jej wyczerpującego wyjaśnienia.

2.

Uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy oraz sporządzać i otrzymywać

odpisy lub wyciągi z tych akt.

Prezes Trybunału albo przewodniczący składu orzekającego mogą zezwolić innym osobom

na przeglądanie akt, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem prawnym tej osoby

lub interesem publicznym. Nie dotyczy to spraw rozpoznawanych z wyłączeniem jawności.

1.

Wniosek, o którym mowa w art. 33 ust. 5, prezes Trybunału kieruje do wyznaczonego

przez siebie sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

2.

Jeżeli wniosek nie odpowiada warunkom formalnym, sędzia Trybunału wzywa do usunięcia

braków w terminie 7 dni od daty zawiadomienia.

3.

Gdy wniosek jest oczywiście bezzasadny lub braki nie zostały usunięte w określonym

terminie, sędzia Trybunału wydaje postanowienie o odmowie nadania wnioskowi dalszego

biegu.

4.

Na postanowienie w sprawie nienadania wnioskowi dalszego biegu wnioskodawcy przysługuje

zażalenie do Trybunału w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

5.

Trybunał, na posiedzeniu niejawnym, postanowieniem pozostawia bez rozpoznania zażalenie

wniesione po upływie terminu określonego w ust. 4.

6.

Po stwierdzeniu, że zażalenie zostało wniesione w terminie, prezes Trybunału kieruje

je do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym przez Trybunał i wyznacza termin rozpoznania.

7.

Trybunał, uwzględniając zażalenie, kieruje sprawę do rozpoznania na rozprawie. Na

postanowienie o nieuwzględnieniu zażalenia nie przysługuje środek odwoławczy.

1.

Prezes Trybunału kieruje do wszystkich sędziów odpisy wniosków, pytań prawnych i skarg

konstytucyjnych spełniających wymogi formalne.

2.

Wnioski i pytania prawne, co do których nie zachodzą przeszkody formalne, prezes Trybunału

kieruje do rozpoznania na rozprawie przez właściwy skład orzekający oraz wyznacza

termin rozprawy.

3.

Terminy rozpraw, na których rozpoznawane są wnioski, wyznaczane są według kolejności

wpływu spraw do Trybunału.

4.

Kolejność wpływu wniosku nie dotyczy przypadków rozpatrywania

1)

wniosków w sprawie zgodności ustaw przed ich podpisaniem i umów międzynarodowych przed

ich ratyfikacją z Konstytucją;

2)

wniosków w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej albo ustawy o prowizorium budżetowym przed ich podpisaniem;

3)

wniosków w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy o Trybunale Konstytucyjnym;

4)

wniosków o stwierdzenie przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej

oraz powierzenia Marszałkowi Sejmu tymczasowego wykonywania obowiązków Prezydenta

Rzeczypospolitej;

5)

wniosków w sprawie sporów kompetencyjnych między centralnymi konstytucyjnymi organami

państwa;

6)

wniosków w sprawie zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych.

5.

Prezes Trybunału może wyznaczyć termin rozprawy z pominięciem wymogu, o którym mowa

w ust. 3, jeżeli jest to uzasadnione ochroną wolności lub praw obywatela, bezpieczeństwa

państwa lub porządku konstytucyjnego. Na wniosek pięciu sędziów prezes Trybunału może

ponownie rozważyć decyzję o wyznaczeniu terminu rozprawy.

6.

W przypadku łącznego rozpoznawania wniosków, termin z ust. 3 określa się według terminu

wpływu pierwszego wniosku.

Przewodniczący składu orzekającego wydaje zarządzenia, mające na celu właściwe przygotowanie

rozprawy. Przewodniczący może w szczególności

1)

zarządzić doręczenie uczestnikom postępowania odpowiednich pism, wniesionych w toku

postępowania;

2)

wezwać uczestników postępowania do przedstawienia, w formie pisemnej, w ustalonym

terminie, stanowiska w sprawie;

3)

zarządzić przedstawienie przez uczestników postępowania dokumentów i innych materiałów,

potrzebnych do wyjaśnienia sprawy;

4)

wezwać do udziału w postępowaniu inne organy lub organizacje, których udział uzna

za celowy dla należytego wyjaśnienia sprawy.

1.

Trybunał umarza na posiedzeniu niejawnym postępowanie

1)

jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne lub niedopuszczalne;

2)

na skutek cofnięcia wniosku, pytania prawnego albo skargi konstytucyjnej;

3)

jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem

orzeczenia przez Trybunał.

2.

Jeżeli okoliczności, o których mowa w ust. 1, ujawnią się na rozprawie, Trybunał wydaje

postanowienie o umorzeniu postępowania.

3.

Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się, jeżeli wydanie orzeczenia o akcie normatywnym,

który utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia, jest konieczne dla ochrony

konstytucyjnych wolności i praw.

Wewnętrzny tok postępowania z wnioskami, skargami konstytucyjnymi i pytaniami prawnymi

określa regulamin Trybunału.

1.

Udział w rozprawie organu, który wydał akt normatywny objęty wnioskiem, lub jego przedstawiciela

jest obowiązkowy.

2.

W rozprawie w sprawie zgodności ratyfikowanych umów międzynarodowych z Konstytucją obowiązkowy jest udział przedstawicieli Prezydenta Rzeczypospolitej, ministra właściwego

do spraw zagranicznych i Prokuratora Generalnego, a w przypadku umów międzynarodowych

ratyfikowanych w trybie art. 89 ust. 1 oraz art. 90 ust. 2 i 3 Konstytucji - również przedstawiciela Sejmu.

Orzekając o zgodności aktu normatywnego lub ratyfikowanej umowy międzynarodowej z

Konstytucją, Trybunał bada zarówno treść takiego aktu lub umowy, jak też kompetencję oraz dochowanie

trybu wymaganego przepisami prawa do wydania aktu lub do zawarcia i ratyfikacji umowy.

Tryb postępowania w sprawach, o których mowa w art. 42, określa ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym

(Dz. U. poz. 1157).

W przypadku zwrócenia się przez Prezydenta Rzeczypospolitej do Trybunału w sprawie

zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej albo ustawy o prowizorium budżetowym przed jej podpisaniem - Trybunał

orzeka w sprawie nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku

w Trybunale.

1.

W sprawach zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, w których orzeczenie Trybunału może wywoływać skutki wiążące się z nakładami finansowymi

nieprzewidzianymi w ustawach, o których mowa w art. 44, prezes Trybunału zwraca się

do Rady Ministrów o wydanie opinii w terminie dwóch miesięcy.

2.

Brak opinii Rady Ministrów po upływie terminu określonego w ust. 1 nie wstrzymuje

rozpoznawania sprawy.

Przepisy art. 42-45 stosuje się odpowiednio do rozpoznawania pytania prawnego.

1.

Skarga konstytucyjna, zwana dalej „skargą”, może być wniesiona po wyczerpaniu drogi

prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od doręczenia skarżącemu

prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.

2.

Skargę Trybunał rozpoznaje na zasadach i w trybie przewidzianym dla rozpoznawania

wniosków w sprawie zgodności ustaw z Konstytucją oraz innych aktów normatywnych z Konstytucją lub ustawami, z wyłączeniem wymogów dotyczących rozpatrywania w kolejności wpływu.

1.

Skarga poza wymaganiami dotyczącymi pisma procesowego powinna zawierać

1)

dokładne określenie ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd

lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo

obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją;

2)

wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób - zdaniem skarżącego

- zostały naruszone;

3)

uzasadnienie skargi, z podaniem dokładnego opisu stanu faktycznego.

2.

Do skargi należy załączyć wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie, z podaniem daty

jej doręczenia, wydane na podstawie zakwestionowanego aktu normatywnego.

1.

Skargę i zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu sporządzają

adwokat lub radca prawny, chyba że skarżącym jest sędzia, prokurator, notariusz, profesor

lub doktor habilitowany nauk prawnych.

2.

W razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może zwrócić się

do sądu rejonowego jego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub

radcy prawnego z urzędu na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Do czasu rozstrzygnięcia przez sąd wniosku nie biegnie termin przewidziany w art.

47 ust. 1.

Skarga podlega wstępnemu rozpoznaniu; przepisy art. 37 stosuje się odpowiednio.

1.

Trybunał może wydać postanowienie tymczasowe o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania

orzeczenia w sprawie, której skarga dotyczy, jeżeli wykonanie wyroku, decyzji lub

innego rozstrzygnięcia mogłoby spowodować skutki nieodwracalne, wiążące się z dużym

uszczerbkiem dla skarżącego lub gdy przemawia za tym ważny interes publiczny lub inny

ważny interes skarżącego.

2.

Postanowienie tymczasowe doręcza się bezzwłocznie skarżącemu oraz właściwemu organowi

sądowemu lub organowi egzekucyjnemu.

3.

Trybunał uchyla postanowienie tymczasowe, jeżeli ustaną przyczyny, dla których zostało

ono wydane.

1.

O wszczęciu postępowania Trybunał informuje Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika

Praw Dziecka; przepis art. 34 stosuje się odpowiednio.

2.

Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą, w terminie 30 dni od otrzymania

informacji, zgłosić udział w postępowaniu.

1.

Uczestnikami postępowania przed Trybunałem są: skarżący, organ, który wydał zakwestionowany

akt normatywny, albo Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, jeżeli Rada Ministrów

wyznaczyła Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa do reprezentowania Rady Ministrów

lub ministrów w postępowaniu przed Trybunałem, i Prokurator Generalny; uczestnikiem

jest również Rzecznik Praw Obywatelskich, jeżeli zgłosił swój udział w postępowaniu,

oraz Rzecznik Praw Dziecka, jeżeli zgłosił udział w postępowaniu wszczętym na wniosek

Rzecznika Praw Obywatelskich lub w postępowaniu w sprawie skargi konstytucyjnej, dotyczących

praw dziecka.

2.

Rozprawa odbywa się bez względu na stawiennictwo uczestników postępowania.

1.

Trybunał rozstrzyga spory kompetencyjne, gdy dwa lub więcej centralne konstytucyjne

organy państwa uznały się za właściwe do rozstrzygnięcia tej samej sprawy lub wydały

w niej rozstrzygnięcie (spór kompetencyjny pozytywny) albo gdy organy te uznały się

za niewłaściwe do rozstrzygnięcia określonej sprawy (spór kompetencyjny negatywny).

2.

Wniosek powinien wskazywać kwestionowane działanie lub zaniechanie oraz przepis Konstytucji lub przepis ustawy, który został naruszony.

1.

Wszczęcie postępowania przed Trybunałem powoduje zawieszenie postępowania przed organami,

które prowadzą spór kompetencyjny.

2.

Trybunał, po zaznajomieniu się ze stanowiskiem uczestników postępowania, może podjąć

postanowienie o tymczasowym uregulowaniu kwestii spornych, a w szczególności o zawieszeniu

czynności egzekucyjnych, jeżeli jest to konieczne dla zapobieżenia poważnym szkodom

lub podyktowane szczególnie ważnym interesem społecznym.

1.

Osoby powołane do reprezentowania partii politycznej Trybunał stwierdza na podstawie

ustawy i statutu partii.

2.

W przypadku, gdy nie można stwierdzić kto jest osobą upoważnioną do reprezentowania

partii lub gdy nie można z nią nawiązać kontaktu albo gdy nastąpiła zmiana osoby upoważnionej

po wpłynięciu wniosku do Trybunału, Trybunał uznaje za osobę upoważnioną osobę faktycznie

kierującą partią w czasie podjęcia przez nią zakwestionowanej we wniosku działalności

niezgodnej z Konstytucją.

Wnioski w sprawie zgodności z Konstytucją celów partii politycznych, określonych w statucie lub w programie, Trybunał rozpoznaje

na zasadach i w trybie przewidzianym dla rozpoznania wniosków w sprawie zgodności

aktów normatywnych z Konstytucją.

1.

Wnioski w sprawie zgodności z Konstytucją działalności partii politycznych Trybunał rozpoznaje stosując odpowiednio przepisy

ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego

(Dz. U. poz. 555, z późn. zm..

2.

Ciężar udowodnienia niezgodności z Konstytucją spoczywa na wnioskodawcy, który w tym celu powinien przedstawić lub zgłosić dowody

wskazujące na tę niezgodność.

Trybunał może zlecić Prokuratorowi Generalnemu, w celu zebrania i utrwalenia dowodów,

przeprowadzenie dochodzenia w określonym zakresie w sprawie zgodności działalności

partii politycznej z Konstytucją. Do dochodzenia tego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego. Wskazany w postanowieniu Trybunału zakres postępowania jest wiążący.

1.

Trybunał rozpoznaje na rozprawie wnioski w sprawach wymienionych w art. 3.

2.

Trybunał może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę konstytucyjną, jeżeli z przedstawionych

na piśmie stanowisk uczestników postępowania bezspornie wynika, że akt normatywny,

na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o konstytucyjnych

wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego, jest niezgodny z Konstytucją. Wydane w tym trybie orzeczenie podlega ogłoszeniu.

1.

Rozprawa nie może odbyć się wcześniej niż po upływie 30 dni od doręczenia zawiadomienia

o jej terminie.

2.

Termin, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy kontroli ustawy budżetowej albo ustawy

o prowizorium budżetowym przed jej podpisaniem oraz rozpatrzenia wniosku w sprawie

stwierdzenia przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej określonej

w art. 3 ust. 3, do których Trybunał powinien przystąpić niezwłocznie.

3.

W sprawach pytań prawnych, skarg konstytucyjnych i sporów kompetencyjnych pomiędzy

centralnymi konstytucyjnymi organami państwa, prezes Trybunału może zarządzić skrócenie

terminu określonego w ust. 1 o połowę, chyba że odpowiednio skarżący, sąd zadający

pytanie prawne albo wnioskodawca wyrazi sprzeciw w terminie 7 dni od doręczenia zarządzenia

prezesa Trybunału.

4.

Obecność na rozprawie wnioskodawcy jest obowiązkowa. W razie niestawienia się wnioskodawcy

lub jego przedstawiciela, Trybunał umarza postępowanie albo odracza rozprawę.

5.

W razie niestawiennictwa uczestników postępowania, których obecność na rozprawie jest

obowiązkowa, lub ich przedstawicieli, Trybunał może odroczyć rozprawę i wyznaczyć

równocześnie nowy termin rozprawy. Warunek, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania.

6.

Nieobecność prawidłowo zawiadomionego Prokuratora Generalnego lub jego przedstawiciela

na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, chyba że z przepisów ustawy wynika

obowiązek uczestnictwa w rozprawie.

7.

Niestawiennictwo innych uczestników postępowania nie wstrzymuje rozpoznania sprawy;

w takim przypadku sędzia sprawozdawca przedstawia na rozprawie stanowisko nieobecnego

uczestnika postępowania.

8.

Trybunał odracza rozprawę w przypadku braku dowodu doręczenia lub nieprawidłowości

w doręczeniu zawiadomienia o rozprawie uczestnikom postępowania, może także odroczyć

rozprawę z innych ważnych powodów.

Rozprawa rozpoczyna się od wywołania sprawy, po czym wnioskodawca, a następnie pozostali

uczestnicy postępowania przedstawiają swe stanowiska i dowody na ich poparcie. W tym

celu przewodniczący składu orzekającego udziela głosu każdemu uczestnikowi postępowania.

1.

Przewodniczący składu orzekającego kieruje rozprawą oraz wydaje zarządzenia niezbędne

do utrzymania porządku na rozprawie, a w razie potrzeby stosuje środki przewidziane

w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. z 2015 r. poz. 133, z późn. zm. dla utrzymania powagi sądu.

2.

Od zarządzeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy uczestnikom postępowania przysługuje

odwołanie do składu orzekającego.

1.

Z przebiegu rozprawy protokolant pod kierunkiem przewodniczącego składu orzekającego

sporządza protokół.

2.

Protokół powinien zawierać

1)

datę i miejsce rozprawy, imiona i nazwiska członków składu orzekającego, protokolanta

oraz uczestników postępowania, ich przedstawicieli i pełnomocników, a także oznaczenie

sprawy ze wzmianką co do jej jawności;

2)

przebieg rozprawy, w szczególności wnioski i oświadczenia uczestników postępowania,

wyniki postępowania dowodowego, wymienienie zarządzeń i orzeczeń wydanych na rozprawie

oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone.

3.

Uczestnicy postępowania mogą zgłaszać wnioski o sprostowanie lub uzupełnienie protokołu

do czasu ogłoszenia orzeczenia, a protokołu z rozprawy, na której orzeczenie zostało

ogłoszone - w ciągu 14 dni od dnia rozprawy.

4.

Protokół podpisują przewodniczący składu orzekającego i protokolant. Wzmiankę o sprostowaniu

protokołu podpisuje przewodniczący składu orzekającego.

5.

Wnioski, o których mowa w ust. 3, rozstrzyga zarządzeniem przewodniczący składu orzekającego

po wysłuchaniu protokolanta. Od zarządzenia nie przysługuje odwołanie.

6.

Z przebiegu rozprawy może być sporządzony stenogram lub zapis za pomocą aparatury

utrwalającej dźwięk, niezależnie od sporządzenia protokołu. Stenogram przełożony na

pismo zwykłe lub zapis dołącza się do protokołu.

Przewodniczący składu orzekającego zamyka rozprawę, gdy Trybunał uzna sprawę za dostatecznie

wyjaśnioną.

W sprawach, w których ustawa nie wymaga rozpoznania na rozprawie, Trybunał rozstrzyga

na posiedzeniu.

Trybunał orzekając jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi.

1.

Trybunał wydaje orzeczenie po niejawnej naradzie sędziów składu orzekającego.

2.

Narada obejmuje dyskusję i głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem i zasadniczymi

motywami rozstrzygnięcia oraz sporządzenie orzeczenia.

3.

Naradą kieruje przewodniczący składu orzekającego.

4.

W sprawie o szczególnej zawiłości albo z innych ważnych powodów można odroczyć wydanie

orzeczenia na okres nieprzekraczający 14 dni.

5.

W trakcie narady w pełnym składzie co najmniej czterech sędziów może zgłosić sprzeciw

wobec proponowanego rozstrzygnięcia, jeśli uzna, że zagadnienie ma szczególnie doniosły

charakter ze względów ustrojowych lub ze względu na porządek publiczny i nie zgadzają

się oni z kierunkiem rozstrzygnięcia.

6.

W przypadku złożenia sprzeciwu, o którym mowa w ust. 5, narada ulega odroczeniu o

3 miesiące, a sędziowie, którzy złożyli sprzeciw, na kolejnej naradzie zwołanej po

upływie tego terminu prezentują wspólną propozycję rozstrzygnięcia.

7.

Jeżeli w trakcie ponownej narady, o której mowa w ust. 6, ponownie co najmniej czterech

sędziów zgłosi sprzeciw, narada ulega odroczeniu o kolejne 3 miesiące. Po upływie

tego terminu przeprowadza się kolejną naradę i głosowanie.

1.

Orzeczenie zapada zwykłą większością głosów.

2.

Przewodniczący składu orzekającego zbiera głosy sędziów według ich wieku, poczynając

od najmłodszego, sam zaś głosuje ostatni.

3.

Członek składu orzekającego, który nie zgadza się z większością głosujących, może

przed ogłoszeniem orzeczenia zgłosić zdanie odrębne, uzasadniając je w formie pisemnej;

zdanie odrębne zaznacza się w orzeczeniu. Zdanie odrębne może dotyczyć także samego

uzasadnienia.

4.

Orzeczenie podpisuje cały skład orzekający, nie wyłączając sędziego przegłosowanego.

Orzeczenie Trybunału może odnosić się do całego aktu normatywnego albo do poszczególnych

jego przepisów.

1.

Trybunał wydaje wyroki w sprawach dotyczących

1)

zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją;

2)

zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała

uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie;

3)

zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami;

4)

skarg konstytucyjnych;

5)

zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych.

2.

Trybunał wydaje postanowienia w sprawach

1)

rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami

państwa;

2)

rozstrzygania o stwierdzeniu przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej;

3)

powierzenia Marszałkowi Sejmu tymczasowego wykonywania obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej;

4)

innych, niewymagających wydania wyroku.

1.

Orzeczenie Trybunału powinno zawierać

1)

wymienienie składu orzekającego i protokolanta;

2)

datę i miejsce wydania;

3)

wymienienie wnioskodawcy i innych uczestników postępowania;

4)

dokładne określenie aktu normatywnego, którego dotyczy orzeczenie;

5)

przedstawienie zarzutów wnioskodawcy lub składającego skargę konstytucyjną;

6)

rozstrzygnięcie Trybunału, w tym wynik głosowania sędziów.

2.

Jeżeli Trybunał postanowi, że utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego nastąpić

ma po dniu ogłoszenia orzeczenia stwierdzającego niezgodność z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, w orzeczeniu określa się termin utraty

mocy obowiązującej tego aktu.

3.

Trybunał jest obowiązany, nie później niż w ciągu jednego miesiąca od ogłoszenia orzeczenia,

sporządzić jego uzasadnienie w formie pisemnej; uzasadnienie podpisują sędziowie Trybunału,

którzy głosowali nad orzeczeniem.

4.

Jeżeli którykolwiek z sędziów, o których mowa w ust. 3, nie może podpisać uzasadnienia,

przewodniczący składu orzekającego zaznacza na orzeczeniu przyczynę braku podpisu;

jeżeli uzasadnienia nie może podpisać przewodniczący składu orzekającego, przyczynę

braku podpisu zaznacza na orzeczeniu najstarszy wiekiem z głosujących sędziów Trybunału.

Przepisy art. 72 ust. 1, 3 i 4 stosuje się odpowiednio do orzeczeń o niezgodności ratyfikowanych

umów międzynarodowych z Konstytucją, ich uzasadnienia i zgłoszenia zdania odrębnego.

1.

Skład orzekający Trybunału może w każdym czasie, na posiedzeniu niejawnym, wydać postanowienie

o sprostowaniu w orzeczeniu lub w jego uzasadnieniu niedokładności, błędów pisarskich

lub rachunkowych albo innych oczywistych omyłek.

2.

O sprostowaniu umieszcza się wzmiankę na oryginale orzeczenia, podpisaną przez przewodniczącego

składu orzekającego, a na żądanie uczestników postępowania - także na przesłanych

im odpisach.

1.

Na wniosek uczestnika postępowania skład orzekający Trybunału, który wydał orzeczenie,

na posiedzeniu niejawnym rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści.

2.

Jeżeli wniosku o wyjaśnienie wątpliwości nie może rozpoznać skład orzekający wskazany

w ust. 1, wniosek powinien być rozpoznany przez taki sam skład.

1.

Postanowienia kończące postępowanie podejmowane są na posiedzeniu niejawnym. Wymagają

one uzasadnienia.

2.

Postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek

zmiany okoliczności.

W sprawach związanych z przygotowaniem rozprawy lub posiedzenia oraz w sprawach porządkowych

wydawane są zarządzenia.

1.

Orzeczenie sporządzone w formie pisemnej ogłasza się uczestnikom postępowania. W czasie

ogłaszania wyroku wszyscy obecni na sali rozpraw, z wyjątkiem składu orzekającego,

stoją.

2.

W ustnym uzasadnieniu orzeczenia przewodniczący składu orzekającego lub sędzia sprawozdawca

podaje zasadnicze motywy orzeczenia oraz informuje o złożeniu zdań odrębnych. Sędzia,

który zgłosił zdanie odrębne, przedstawia jego zasadnicze motywy.

Orzeczenia Trybunału, ogłoszone w sposób określony w art. 78, doręcza się uczestnikom

postępowania niezwłocznie po sporządzeniu uzasadnienia.

1.

Wyroki Trybunału podlegają, z zastrzeżeniem ust. 2, ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej

Polskiej.

2.

Wyroki Trybunału orzekające niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu

w organie publikacyjnym, w którym akt był ogłoszony, a gdy orzeczenie dotyczy aktu

nieogłoszonego w organie publikacyjnym - w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej

„Monitor Polski”.

3.

Postanowienia, o których mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1-3, podlegają ogłoszeniu w Dzienniku

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

4.

Prezes Trybunału kieruje wniosek o ogłoszenie wyroków i postanowień, o których mowa

w art. 71 ust. 2 pkt 1-3, do Prezesa Rady Ministrów. Ogłoszenie odbywa się na zasadach

i w trybie wskazanych w Konstytucji i ustawie z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych

aktów prawnych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 296).

1.

Trybunał wydaje zbiór swoich orzeczeń.

2.

Nazwa „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego” podlega ochronie prawnej.

W ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

(Dz. U. z 2011 r. poz. 924 oraz z 2015 r. poz. 1064 i 1485) art. 43 otrzymuje brzmienie

„

Art. 43.

Tryb postępowania w sprawach, o których mowa w art. 42, określa ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym

(Dz. U. poz. 1157).

”

.

1.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

2.

Trybunał jest zobowiązany do rozstrzygnięcia spraw, o których mowa w ust. 1, w ciągu

roku od dnia wejścia w życie ustawy. Termin jednego roku nie dotyczy spraw określonych

w art. 84.

1.

W przypadku wniosków złożonych przez podmioty, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji, nierozstrzygniętych przed dniem wejścia w życie ustawy, Trybunał, w terminie 14

dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zawiesza postępowania na 6 miesięcy

i wzywa do uzupełnienia wniosków według wymogów określonych w art. 33 ust. 2-5.

2.

Jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 1, zostanie uzupełniony zgodnie z wymogami określonymi

w art. 33 ust. 2-5, po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, Trybunał postanawia

o podjęciu zawieszonego postępowania. W przeciwnym razie postępowanie umarza się.

1.

Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy został wyznaczony termin rozprawy,

rozprawę odracza się, a skład orzekający dostosowuje do przepisów niniejszej ustawy.

2.

Termin rozprawy wyznacza się na nowo. Rozprawa toczy się według przepisów niniejszej

ustawy.

Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy został wyznaczony termin publicznego

ogłoszenia orzeczenia, ogłoszenie orzeczenia odracza się, a skład orzekający oraz

wymogi dotyczące orzeczenia dostosowuje do przepisów niniejszej ustawy.

1.

Sprawy skierowanie do wstępnego rozpoznania na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym

(Dz. U. z 2016 r. poz. 293) rozpatruje się na podstawie przepisów niniejszej ustawy o wstępnym rozpoznaniu.

2.

W przypadku wniosków złożonych przez podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji oraz skarg konstytucyjnych, w stosunku do których wezwano wnioskodawców lub skarżących

do uzupełnienia braków formalnych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, do

dalszego procedowania stosuje się przepisy niniejszej ustawy o wstępnym rozpoznaniu.

W sprawach, w których Rada Ministrów przedstawiła stanowisko działając jako uczestnik

postępowania w postępowaniach, o których mowa w art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym, albo zgłosiła swój udział w postępowaniu na podstawie art. 135 ust. 2 tej ustawy,

postępowanie toczy się z udziałem Rady Ministrów.

W terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy ogłasza się rozstrzygnięcia Trybunału

wydane przed dniem 20 lipca 2016 r. z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym, z wyjątkiem rozstrzygnięć dotyczących aktów normatywnych, które utraciły moc obowiązującą.

Sędziów Trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej, a

do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podjęli obowiązków sędziego, z dniem

jej wejścia w życie prezes Trybunału włącza do składów orzekających i przydziela im

sprawy.

Traci moc ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.