Orzeczenie Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt K 12/14

Wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 7 października 2015 r.

Treść wyroku

Trybunał Konstytucyjny w składzie

Andrzej Rzepliński - przewodniczący,

Stanisław Biernat,

Zbigniew Cieślak,

Maria Gintowt-Jankowicz,

Mirosław Granat,

Wojciech Hermeliński,

Leon Kieres,

Marek Kotlinowski,

Teresa Liszcz,

Małgorzata Pyziak-Szafnicka - sprawozdawca,

Stanisław Rymar,

Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz,

Andrzej Wróbel,

Marek Zubik,

protokolant: Krzysztof Zalecki,

po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie

w dniu 7 października 2015 r., wniosku Naczelnej Rady Lekarskiej o zbadanie zgodności

1)

art. 39 zdanie pierwsze ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza

dentysty

(Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634, ze zm.), w części określonej słowami „z zastrzeżeniem art. 30”, w zakresie, w jakim nakłada

na lekarza obowiązek wykonania niezgodnego z jego sumieniem świadczenia zdrowotnego,

pomimo że zwłoka w udzieleniu tego świadczenia nie spowodowałaby niebezpieczeństwa

utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, z art.

2, art. 53 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 18 ust. 1 i 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych,

otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38,

poz. 167)

- a w przypadku nieuwzględnienia wniosku w ww. zakresie, o zbadanie zgodności art.

30 w związku z art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie, w

jakim nakłada na lekarza obowiązek wykonania niezgodnych z jego sumieniem świadczeń

zdrowotnych, niebędących świadczeniami leczniczymi (służącymi zachowaniu, ratowaniu,

przywracaniu i poprawie zdrowia), z art. 2, art. 53 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 18 ust. 1 i 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych,

2)

art. 39 zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w części określonej

słowami „z tym że ma obowiązek wskazać realne możliwości uzyskania tego świadczenia

u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym”, przez to, że nakłada na lekarza powstrzymującego

się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem ciężar zagwarantowania

uzyskania tych świadczeń u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym, co czyni iluzorycznym

prawo do wolności sumienia, z art. 2, art. 53 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 w związku

z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji,

3)

art. 39 zdanie drugie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie, w jakim

zobowiązuje lekarza wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby

korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z sumieniem

do uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego, z art. 53 ust. 7 oraz z art. 2, art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

4)

art. 39 zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie, w

jakim zobowiązuje lekarza korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego

niezgodnego z sumieniem do uzasadnienia i odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej,

z art. 53 ust. 7 oraz z art. 2, art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

orzeka

1.

Art. 39 zdanie pierwsze w związku z art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty

(Dz. U. z 2015 r. poz. 464) w zakresie, w jakim nakłada na lekarza obowiązek wykonania niezgodnego z jego sumieniem

świadczenia zdrowotnego w „innych przypadkach niecierpiących zwłoki”, jest niezgodny

z zasadą prawidłowej legislacji wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2.

Art. 39 zdanie pierwsze ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nakłada na

lekarza powstrzymującego się od wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jego

sumieniem obowiązek wskazania realnych możliwości uzyskania takiego świadczenia u

innego lekarza lub w innym podmiocie leczniczym, jest niezgodny z art. 53 ust. 1 w

związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3.

Art. 39 zdanie drugie ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim zobowiązuje

lekarza, wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby, korzystającego

z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jego sumieniem do

uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego

a)

jest zgodny z art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

b)

nie jest niezgodny z art. 53 ust. 7 Konstytucji.

4.

Art. 39 zdanie pierwsze ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim zobowiązuje

lekarza korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego

z jego sumieniem do uzasadnienia i odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej

a)

jest zgodny z art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

b)

nie jest niezgodny z art. 53 ust. 7 Konstytucji.

Ponadto postanawia

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

(Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym

(Dz. U. poz. 1064) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Pokaż całość