Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 sierpnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o stowarzyszeniach

1.

Obywatele polscy realizują prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami

Konstytucji oraz porządkiem prawnym określonym w ustawach.

2.

Prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach może podlegać ograniczeniom przewidzianym

jedynie przez ustawy, niezbędnym do zapewnienia interesów bezpieczeństwa państwowego

lub porządku publicznego oraz ochrony zdrowia lub moralności publicznej albo ochrony

praw i wolności innych osób.

3.

Stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych.

1.

Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych.

2.

Stowarzyszenie samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne

oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności.

3.

Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej członków; do prowadzenia

swych spraw może zatrudniać pracowników.

1.

Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim mającym pełną zdolność

do czynności prawnych i niepozbawionym praw publicznych.

2.

Małoletni w wieku od 16 do 18 lat, którzy mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych,

mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z

tym że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności

do czynności prawnych.

3.

Małoletni poniżej 16 lat mogą, za zgodą przedstawicieli ustawowych, należeć do stowarzyszeń

według zasad określonych w ich statutach, bez prawa udziału w głosowaniu na walnych

zebraniach członków oraz bez korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego do

władz stowarzyszenia. Jeżeli jednak jednostka organizacyjna stowarzyszenia zrzesza

wyłącznie małoletnich, mogą oni wybierać i być wybierani do władz tej jednostki.

1.

Cudzoziemcy mający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą

zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich.

2.

Cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

mogą wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość.

1.

Stowarzyszenia międzynarodowe mogą być tworzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

według zasad określonych w ustawie.

2.

Stowarzyszenia mogą należeć do organizacji międzynarodowych na warunkach określonych

w ich statutach, jeżeli nie narusza to zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych,

których Rzeczpospolita Polska jest stroną.

1.

Tworzenie stowarzyszeń przyjmujących zasadę bezwzględnego posłuszeństwa ich członków

wobec władz stowarzyszenia jest zakazane.

2.

Nikogo nie wolno zmuszać do udziału w stowarzyszeniu lub ograniczać jego prawa do

wystąpienia ze stowarzyszenia. Nikt nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności

do stowarzyszenia albo pozostawania poza nim.

1.

Przepisom ustawy nie podlegają

1)

organizacje społeczne działające na podstawie odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych,

których Rzeczpospolita Polska jest stroną;

2)

kościoły i inne związki wyznaniowe oraz ich osoby prawne;

3)

organizacje religijne, których sytuacja prawna jest uregulowana ustawami o stosunku

państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych, działające w obrębie tych kościołów

i związków;

4

komitety wyborcze utworzone w związku z wyborami do Sejmu, do Senatu, wyborem Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej, wyborami do Parlamentu Europejskiego lub wyborami do organów

samorządu terytorialnego;

5)

partie polityczne.

2.

Do organizacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, w sprawach nieuregulowanych odrębnie

stosuje się przepisy ustawy.

Ustawa wchodzi w życie z dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej,

z tym że przepisy ustaw, o których mowa w art. 1, art. 3-5 i art. 7, mają zastosowanie

do kadencji następujących po kadencji, w czasie której ustawa weszła w życie.

1.

Stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, o ile przepis

ustawy nie stanowi inaczej.

2.

(uchylony)

3.

(uchylony)

4.

(uchylony)

5.

Nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do

1)

wojewody właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia w zakresie nadzoru nad działalnością

stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego,

2)

starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia w zakresie nadzoru nad innymi

niż wymienione w pkt 1 stowarzyszeniami

zwanych dalej „organami nadzorującymi”.

6.

Przepisy ustawy nie naruszają uprawnień prokuratora wynikających z innych ustaw.

Osoby w liczbie co najmniej piętnastu, pragnące założyć stowarzyszenie, uchwalają

statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski.

1.

Statut stowarzyszenia określa w szczególności

1)

nazwę stowarzyszenia, odróżniającą je od innych stowarzyszeń, organizacji i instytucji;

2)

teren działania i siedzibę stowarzyszenia;

3)

cele i sposoby ich realizacji;

4)

sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki

członków;

5)

władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje;

6)

sposób reprezentowania stowarzyszenia oraz zaciągania zobowiązań majątkowych, a także

warunki ważności jego uchwał;

7)

sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich;

8)

zasady dokonywania zmian statutu;

9)

sposób rozwiązania się stowarzyszenia.

2.

Stowarzyszenie, które zamierza tworzyć terenowe jednostki organizacyjne, jest obowiązane

określić w statucie strukturę organizacyjną i zasady tworzenia tych jednostek.

3.

Osoba prawna może być jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia.

1.

Najwyższą władzą stowarzyszenia jest walne zebranie członków. W sprawach, w których

statut nie określa właściwości władz stowarzyszenia, podejmowanie uchwał należy do

walnego zebrania członków.

2.

Statut może przewidywać zamiast walnego zebrania członków zebranie delegatów lub zastąpienie

walnego zebrania członków zebraniem delegatów, jeżeli liczba członków przekroczy określoną

w statucie wielkość. W takich przypadkach statut określa zasady wyboru delegatów i

czas trwania ich kadencji.

3.

Stowarzyszenie jest obowiązane posiadać zarząd i organ kontroli wewnętrznej.

Komitet założycielski składa do sądu rejestrowego wniosek o rejestrację wraz ze statutem,

listą założycieli, zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce

zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli, protokół z wyboru komitetu założycielskiego,

a także informację o adresie tymczasowej siedziby stowarzyszenia.

1.

Wniosek o zarejestrowanie stowarzyszenia sąd rejestrowy rozpoznaje niezwłocznie, a

rozstrzygnięcie powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia

wniosku.

2.

Sąd rejestrowy doręcza organowi nadzorującemu odpis wniosku o rejestrację wraz z załącznikami

wymienionymi w art. 12. Organ ten ma prawo wypowiedzieć się w sprawie wniosku w terminie

14 dni licząc od dnia jego doręczenia, a także przystąpić, za zgodą sądu, do postępowania

jako zainteresowany.

Sąd rejestrowy odmawia zarejestrowania stowarzyszenia, jeżeli nie spełnia ono warunków

określonych w ustawie.

1.

Sąd rejestrowy przed wydaniem postanowienia o zarejestrowaniu stowarzyszenia, jeżeli

uzna za niezbędne dokonanie dodatkowych ustaleń, wyznacza w tym celu posiedzenie wyjaśniające.

2.

Na posiedzenie wyjaśniające sąd rejestrowy wzywa uczestników postępowania.

Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o zarejestrowaniu stowarzyszenia po stwierdzeniu,

że jego statut jest zgodny z przepisami prawa i założyciele spełniają wymagania określone

ustawą.

1.

Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania

do Krajowego Rejestru Sądowego.

1a.

Terenowa jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 10 ust. 2, może uzyskać osobowość

prawną, jeżeli statut stowarzyszenia to przewiduje.

2.

(uchylony)

3.

O wpisaniu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego sąd rejestrowy zawiadamia

założycieli oraz organ nadzorujący, przesyłając jednocześnie temu organowi statut.

4

Postępowanie w sprawach o wpis stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji

społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki

zdrowotnej do Krajowego Rejestru Sądowego jest wolne od opłat sądowych.

(uchylony)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

(uchylony)

1.

Zarząd terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia jest obowiązany, w terminie

14 dni od chwili jej powołania, zawiadomić o tym organ nadzorujący właściwy ze względu

na siedzibę tej jednostki, podając skład zarządu i adres siedziby jednostki, oraz

doręczyć statut stowarzyszenia.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w razie zmian w składzie zarządu i adresie

siedziby terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia oraz w statucie stowarzyszenia.

Zarząd stowarzyszenia ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić sąd rejestrowy o zmianie

statutu. W sprawie wpisania do rejestru zmiany statutu stowarzyszenia stosuje się

odpowiednio zasady i tryb przewidziane dla rejestracji stowarzyszenia.

1.

Stowarzyszenia w liczbie co najmniej trzech mogą założyć związek stowarzyszeń. Założycielami

i członkami związku mogą być także inne osoby prawne, z tym że osoby prawne mające

cele zarobkowe mogą być członkami wspierającymi.

2.

Do związków, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy.

(uchylony)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 3 i

4, art. 6-14, art. 16-19 oraz art. 22 i 23, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2004 r.

(uchylony)

Organ nadzorujący ma prawo

1)

żądać dostarczenia przez zarząd stowarzyszenia, w wyznaczonym terminie, odpisów uchwał

walnego zebrania członków (zebrania delegatów);

2)

(uchylony)

3)

żądać od władz stowarzyszenia niezbędnych wyjaśnień.

W razie niezastosowania się stowarzyszenia do wymagań określonych w art. 25, sąd na

wniosek organu nadzorującego może nałożyć grzywnę w wysokości jednorazowo nie wyższej

niż 5000 zł. Od grzywny można zwolnić, jeżeli po jej wymierzeniu stowarzyszenie niezwłocznie

zastosuje się do wymagań organu nadzorującego. Stowarzyszenie, w terminie 7 dni, może

wystąpić do sądu o zwolnienie od grzywny.

Organem nadzorującym terenową jednostkę organizacyjną stowarzyszenia jest organ określony

w art. 8 ust. 5, właściwy ze względu na siedzibę tej jednostki.

W razie stwierdzenia, że działalność stowarzyszenia jest niezgodna z prawem lub narusza

postanowienia statutu w sprawach, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 2, organ nadzorujący,

w zależności od rodzaju i stopnia stwierdzonych nieprawidłowości, może wystąpić o

ich usunięcie w określonym terminie, udzielić ostrzeżenia władzom stowarzyszenia,

wystąpić do sądu o zastosowanie środka określonego w art. 29.

1.

Sąd, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może

1)

udzielić upomnienia władzom stowarzyszenia;

2)

uchylić niezgodną z prawem lub statutem uchwałę stowarzyszenia;

3)

rozwiązać stowarzyszenie, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie

prawa albo postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej

z prawem lub statutem.

2.

Sąd rozpoznając wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, może na wniosek lub z własnej

inicjatywy wydać zarządzenie tymczasowe o zawieszeniu w czynnościach zarządu stowarzyszenia,

wyznaczając przedstawiciela do prowadzenia bieżących spraw stowarzyszenia.

3.

Rozpoznając wniosek o rozwiązanie stowarzyszenia, sąd może zobowiązać władze stowarzyszenia

do usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie i zawiesić postępowanie. W razie

bezskutecznego upływu terminu, sąd, na wniosek organu nadzorującego lub z własnej

inicjatywy, podejmie zawieszone postępowanie.

1.

Jeżeli stowarzyszenie nie posiada zarządu zdolnego do działań prawnych, sąd, na wniosek

organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy, ustanawia dla niego kuratora.

2.

Kurator jest obowiązany do zwołania w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy walnego

zebrania członków (zebrania delegatów) stowarzyszenia w celu wyboru zarządu. Do czasu

wyboru zarządu, kurator reprezentuje stowarzyszenie w sprawach majątkowych wymagających

bieżącego załatwienia.

3.

Wynagrodzenie kuratora pokrywa się z majątku stowarzyszenia.

Na wniosek organu nadzorującego sąd wydaje postanowienie o rozwiązaniu stowarzyszenia,

w razie gdy

1)

liczba członków stowarzyszenia zmniejszyła się poniżej liczby członków wymaganych

do jego założenia;

2)

stowarzyszenie nie posiada przewidzianych w ustawie władz i nie ma warunków do ich

wyłonienia w okresie nie dłuższym niż rok.

Wnioski, o których mowa w art. 29 ust. 1 i art. 31, sąd rozpoznaje na rozprawie w

postępowaniu nieprocesowym - rejestrowym.

1.

Majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów,

dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności

publicznej.

2.

Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny,

spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej.

Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych

w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji

celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków.

Stowarzyszenie może otrzymywać dotację według zasad określonych w odrębnych przepisach.

1.

W razie rozwiązania się stowarzyszenia na podstawie własnej uchwały, likwidatorami

stowarzyszenia są członkowie jego zarządu, jeżeli statut lub, w razie braku odpowiednich

postanowień statutu, uchwała ostatniego walnego zebrania członków (zebrania delegatów)

tego stowarzyszenia nie stanowi inaczej.

2.

W razie rozwiązania stowarzyszenia przez sąd, zarządza on jego likwidację, wyznaczając

likwidatora.

1.

Obowiązkiem likwidatora jest przeprowadzenie likwidacji w możliwie najkrótszym czasie,

w sposób zabezpieczający majątek likwidowanego stowarzyszenia przed nieuzasadnionym

uszczupleniem.

2.

Likwidator w szczególności powinien

1)

zawiadomić sąd o wszczęciu likwidacji i wyznaczeniu likwidatora, z podaniem swego

nazwiska, imienia i miejsca zamieszkania, jeżeli nie zachodzą warunki określone w

art. 36 ust. 2;

2)

dokonywać czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, podając do

publicznej wiadomości o wszczęciu postępowania likwidacyjnego;

3)

po zakończeniu likwidacji zgłosić sądowi wniosek o wykreślenie stowarzyszenia z Krajowego

Rejestru Sądowego.

3.

Jeżeli likwidacja nie zostanie zakończona w ciągu roku od dnia jej zarządzenia, likwidatorzy

przedstawiają przyczyny opóźnienia sądowi, który w razie uznania opóźnienia za usprawiedliwione

przedłuża termin likwidacji lub zarządza zmianę likwidatorów.

Majątek zlikwidowanego stowarzyszenia przeznacza się na cel określony w statucie lub

w uchwale walnego zebrania członków (zebrania delegatów) o likwidacji stowarzyszenia.

W razie braku postanowienia statutu lub uchwały w tej sprawie, sąd orzeka o przeznaczeniu

majątku na określony cel społeczny.

Koszty likwidacji pokrywa się z majątku likwidowanego stowarzyszenia.

1.

Uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości

prawnej.

2.

Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają

regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki

działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie.

3.

O utworzeniu stowarzyszenia zwykłego jego założyciele informują na piśmie właściwy,

ze względu na przyszłą siedzibę stowarzyszenia, organ nadzorujący, podając dane, o

których mowa w ust. 2.

1.

Sąd rejestrowy, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może zakazać założenia

stowarzyszenia zwykłego, jeżeli nie spełnia ono warunków określonych w art. 16. Art.

14 ust.2 stosuje się odpowiednio.

2.

Jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego

nie zakazano jego działalności, może ono rozpocząć działalność.

1.

Stowarzyszenie zwykłe nie może

1)

powoływać terenowych jednostek organizacyjnych;

2)

łączyć się w związki stowarzyszeń;

3)

zrzeszać osób prawnych;

4)

prowadzić działalności gospodarczej;

5)

przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać

z ofiarności publicznej.

2.

Stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich.

W sprawach nieuregulowanych odmiennie w tym rozdziale do stowarzyszenia zwykłego stosuje

się odpowiednio przepisy ustawy, z tym że

1)

nie stosuje się przepisów art. 9-13, art. 14 ust.1, art. 17, art. 20, art. 2224, art. 27, art. 30 i art. 31 pkt 2;

2)

ilekroć w ustawie jest mowa o statucie, należy przez to rozumieć regulamin stowarzyszenia

zwykłego.

1.

Ograniczenia we wstępowaniu żołnierzy w czynnej służbie wojskowej i junaków odbywających

zasadniczą służbę w obronie cywilnej oraz funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa Milicji Obywatelskiej

2.

Działalność stowarzyszeń na terenach i w obiektach znajdujących się w zarządzie lub

użytkowaniu organów wojskowych albo resortu spraw wewnętrznych wymaga zezwolenia,

odpowiednio, Ministra Obrony Narodowej lub Ministra Spraw Wewnętrznych

Osoby pragnące założyć stowarzyszenie prowadzące działalność bezpośrednio związaną

z obronnością albo bezpieczeństwem państwa lub ochroną porządku publicznego są obowiązane

uzgodnić zakres tej działalności, odpowiednio, z Ministrem Obrony Narodowej lub Ministrem Spraw Wewnętrznych

(uchylony)

(pominięte)

1.

Do czasu odrębnego uregulowania statusu prawnego związków wyznaniowych oraz zakonów

i kongregacji duchownych, do których miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o

stowarzyszeniach

(Dz. U. Nr 94, poz. 808, z późn. zm., stosuje się wobec nich przepisy tego rozporządzenia.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do nowo powstających związków wyznaniowych

oraz zakonów i kongregacji duchownych.

1.

Działające w dniu wejścia ustawy w życie stowarzyszenia zarejestrowane i stowarzyszenia

wyższej użyteczności stają się stowarzyszeniami w rozumieniu jej przepisów. Statuty

tych stowarzyszeń, stanowiące podstawę ich działania, zachowują moc z zastrzeżeniem

ust. 2.

2.

Tracą moc postanowienia statutów stowarzyszeń, o których mowa w ust. 1, sprzeczne

z przepisami ustawy.

(uchylony)

(pominięty)

1.

W sprawach uregulowanych niniejszą ustawą, niezakończonych decyzją ostateczną przed

dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy.

2.

Postępowanie likwidacyjne stowarzyszeń wszczęte przed dniem wejścia ustawy w życie

prowadzi się na podstawie dotychczasowych przepisów.

Tracą moc

1)

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o

stowarzyszeniach

(Dz. U. Nr 94, poz. 808, z późn. zm., z zastrzeżeniem art. 51 niniejszej ustawy;

2)

dekret z dnia 5 sierpnia 1949 r. o zmianie niektórych przepisów prawa o stowarzyszeniach

(Dz. U. Nr 45, poz. 335), z wyjątkiem art. 2 ust. 2 lit. a i c.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2011 r., z wyjątkiem art. 17 ust. 2 i 3, art.

25, art. 88 ust. 3, art. 106 ust. 2 zdanie trzecie, ust. 3 pkt 13, ust. 4 pkt 11 i

ust. 5, art. 148 pkt 6 oraz art. 172 pkt 10, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2012 r.