Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 października 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa

Ustawa dotyczy użycia lub pobytu poza granicami państwa związków operacyjnych i taktycznych

oraz oddziałów i pododdziałów, zwanych dalej „jednostkami wojskowymi”.

Do pracowników, z którymi nawiązano stosunek pracy przed dniem wejścia w życie ustawy,

mają zastosowanie przepisy dotychczasowe.

W rozumieniu ustawy

1)

użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność

jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w

a)

konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych,

b)

misji pokojowej,

c)

akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom;

2)

pobyt Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność

jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w

a)

szkoleniach i ćwiczeniach wojskowych,

b)

akcjach ratowniczych, poszukiwawczych lub humanitarnych; przepisu tego nie stosuje

się do akcji ratowniczych regulowanych przepisami o ratownictwie na morzu,

c)

przedsięwzięciach reprezentacyjnych.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej

w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na

podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą

ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

1.

O użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa postanawia Prezydent Rzeczypospolitej

Polskiej, na wniosek

1)

Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. a i b;

2)

Prezesa Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. c.

2.

O podjętym postanowieniu Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie informuje

Marszałków Sejmu i Senatu.

Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po miesiącu

ogłoszenia.

1.

O pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa decyzje podejmuje

1)

Rada Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 lit. a, jeżeli środki na

udział w szkoleniach i ćwiczeniach nie zostały uwzględnione w budżetach właściwych

ministerstw;

2)

minister właściwy do spraw obrony narodowej albo minister właściwy do spraw wewnętrznych

- w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 w stosunku do podległych albo podporządkowanych

mu jednostek.

2.

O podjęciu decyzji o pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa Prezes Rady

Ministrów powiadamia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

1.

W postanowieniu o użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa określa się

1)

jednostki wojskowe, ich nazwy, liczebność oraz czas, przez jaki będą pozostawać poza

granicami państwa;

2)

cel skierowania jednostek wojskowych, zakres ich zadań oraz obszar działania;

3)

system kierowania i dowodzenia jednostkami wojskowymi oraz organ organizacji międzynarodowej,

któremu jednostki zostaną podporządkowane na czas operacji;

4)

organy administracji rządowej odpowiedzialne za współpracę z kierowniczymi organami

właściwej organizacji międzynarodowej w zakresie kierowania działalnością i zaopatrywania

jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa;

5)

uzbrojenie i sprzęt wojskowy;

6)

trasy i czas przemieszczania się jednostek wojskowych w przypadku tranzytu.

2.

W przypadku konieczności przedłużenia lub skrócenia okresu użycia jednostek wojskowych

poza granicami państwa, przepisy art. 3 lub art. 4 stosuje się odpowiednio.

W skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa wchodzą żołnierze

w czynnej służbie wojskowej oraz pracownicy.

1.

Wymiar czasu pracy pracowników świadczących pracę w strefie działań wojennych jest

określony ich zadaniami służbowymi. Do tych pracowników nie stosuje się przepisów

działu szóstego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1502).

2.

Zadania służbowe pracowników są ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na

ich wykonywanie w ramach 40 godzin pracy w tygodniu. Wykonywanie zadań służbowych

nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w tygodniu, w przeciętnie pięciodniowym

tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym wynoszącym 4 miesiące.

3.

Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji przełożonego w miejscu

pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.

4.

Pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej

1)

8 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie;

2)

24 godzin nieprzerwanego odpoczynku w okresie siedmiodniowym;

3)

dnia wolnego od pracy w niedzielę raz na 4 tygodnie oraz w święta określone w przepisach

ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy

(Dz. U. Nr 4, poz. 28, z późn. zm.;

4)

60 minut odpoczynku przed rozpoczęciem pracy obejmującej wykonywanie zadań służbowych

w nocy;

5)

trwającej 30 minut przerwy w pracy, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej

6 godzin.

5.

Przepisy ust. 2 i 4 nie mają zastosowania do pracowników realizujących zadania wynikające

z celu skierowania jednostki wojskowej, związane z zapewnieniem bezpieczeństwa jednostki

wojskowej oraz z ochroną życia i zdrowia ludzkiego.

6.

Ze względu na szczególny charakter pracy świadczonej w strefie działań wojennych rozkład

czasu pracy pracownika może przewidywać pracę zmianową.

7.

Okres rozliczeniowy jest liczony indywidualnie dla pracownika od pierwszego dnia świadczenia

przez niego pracy w strefie działań wojennych.

1.

Osoby wchodzące w skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa

podlegają na terytorium państwa obcego przepisom dyscyplinarnym, karnym i porządkowym

obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej.

2

Żołnierze i pracownicy wchodzący w skład jednostek wojskowych są obowiązani do przestrzegania

prawa państwa przyjmującego oraz wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa międzynarodowego.

Żołnierze pełniący służbę w jednostce wojskowej, o której mowa w art. 2 pkt 1, użytej

poza granicami państwa mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia

broni i innego uzbrojenia dozwolonego na mocy wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych

umów międzynarodowych oraz międzynarodowego prawa zwyczajowego, w sposób oraz w granicach

zasad określonych przez organ organizacji międzynarodowej, któremu jednostka została

podporządkowana na czas operacji, z uwzględnieniem celu jej użycia poza granicami

państwa oraz zastrzeżeń zgłoszonych przez upoważniony organ państwowy.

1.

Żołnierze, o których mowa w art. 7a, niezależnie od warunków stosowania środków przymusu

bezpośredniego, warunków użycia broni i innego uzbrojenia, wynikających z zasad określonych

przez organ organizacji międzynarodowej lub z celu użycia jednostki wojskowej poza

granicami państwa, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni

i innego uzbrojenia

1)

w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność

osoby oraz w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego

zamachu;

2)

przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia

broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu

lub wolności osoby;

3)

przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń żołnierzowi lub

innej osobie uprawnionej do posiadania broni;

4)

w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jednostkę wojskową

polską lub sojuszniczą;

5)

w celu odparcia niebezpiecznego, bezpośredniego, gwałtownego zamachu na obiekty i

urządzenia ważne dla Sił Zbrojnych;

6)

w celu odparcia zamachu na mienie, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie

życia, zdrowia lub wolności osoby;

7)

w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której stosowanie środków przymusu bezpośredniego,

użycie broni i innego uzbrojenia było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt

1-5;

8)

w celu ujęcia osoby, o której mowa w pkt 1-3 i 6, jeżeli schroniła się w miejscu trudno

dostępnym, a z okoliczności towarzyszących wynika, że może użyć broni lub innego niebezpiecznego

narzędzia, których użycie zagrozić może życiu, zdrowiu lub wolności osoby;

9)

w celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, jeżeli

a)

istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba zatrzymana może użyć broni palnej, materiałów

wybuchowych lub niebezpiecznego narzędzia,

b)

zatrzymanie nastąpiło w związku z uzasadnionym podejrzeniem lub stwierdzeniem popełnienia

czynów, o których mowa w pkt 1-7

- z zastrzeżeniem ust. 3.

2.

Broni palnej nie używa się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 7 w stosunku do kobiet

o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, starców oraz osób

o widocznym kalectwie, chyba że okoliczności wskazują na konieczność użycia broni

w stosunku do tych osób.

3.

Żołnierze, o których mowa w art. 7a, mają prawo do wyprzedzającego stosowania środków

przymusu bezpośredniego, użycia broni, innego uzbrojenia oraz wszelkich innych dozwolonych

prawem międzynarodowym środków dla zapewnienia samoobrony, ochrony sprzętu i miejsca

stacjonowania.

4.

W działaniach oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych stosowanie środków przymusu bezpośredniego,

użycie broni i innego uzbrojenia może nastąpić tylko na rozkaz dowódcy jako szczególny

i ostateczny środek.

5.

Użycie broni i innego uzbrojenia powinno następować w sposób i z natężeniem proporcjonalnym

do zagrożenia, wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę i nie narażać innych osób,

a w szczególności osoby cywilne, na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. O

ile sytuacja na to pozwala oraz nie wynika to wprost z celu realizacji zadania, użycie

broni i innego uzbrojenia przeciwko osobie nie powinno zmierzać do pozbawienia jej

życia.

Minister Obrony Narodowej określa, w drodze zarządzenia niepodlegającego ogłoszeniu,

dla każdej operacji zagranicznej z udziałem Sił Zbrojnych

1)

które z zasad dotyczących użycia środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego

uzbrojenia, zawartych w niniejszej ustawie oraz wynikających z wiążących Rzeczpospolitą

Polską ratyfikowanych umów międzynarodowych, międzynarodowego prawa zwyczajowego i

planu operacji opracowanego przez organizację międzynarodową odpowiedzialną za jej

prowadzenie, mają być stosowane przez żołnierzy Polskich Kontyngentów Wojskowych,

w celu zrealizowania zadań operacji,

2)

sposób, tryb dokumentowania oraz meldowania o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego

oraz użycia broni i innego uzbrojenia

- mając na uwadze cel użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa, sytuację i warunki

na terytorium, na którym jest prowadzona operacja zagraniczna, oraz niezbędne w tych

warunkach prawo do samoobrony.

1

Pisemna zgoda żołnierza niezawodowego do pełnienia służby poza granicami państwa jest

wymagana tylko w przypadkach określonych w art. 2 pkt 1 lit. b oraz w pkt 2 lit. b.

2

Pisemna zgoda, o której mowa w ust. 1, nie jest wymagana w przypadku żołnierzy pełniących

służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

1.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia

1

warunki i tryb zatrudniania pracowników w jednostkach wojskowych wykonujących zadania

poza granicami państwa, z uwzględnieniem specyfiki związanej z wykonywaniem pracy

w takich jednostkach wojskowych;

2)

(uchylony);

3)

szczegółowe zasady i tryb finansowania przygotowania i działania jednostek wojskowych,

z uwzględnieniem przepisów o finansach publicznych;

4

uposażenie oraz inne należności pieniężne otrzymywane przez żołnierzy wyznaczonych

do pełnienia służby poza granicami państwa, wynagrodzenie i inne należności pieniężne

oraz świadczenia otrzymywane przez pracowników wojska zatrudnionych w jednostkach

wojskowych, z uwzględnieniem w szczególności prawa do świadczeń odszkodowawczych,

wynikających z odrębnych ustaw, dodatków zagranicznego i wojennego w zależności od

celu użycia tych jednostek poza granicami państwa, oraz do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych,

zaopatrzenia w leki i artykuły sanitarne, a także bezpłatnego przewozu z kraju i z

powrotem w związku z rozpoczęciem i zakończeniem misji oraz w przypadkach losowych;

5

warunki otrzymywania świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych

(Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm., oraz sposób i tryb finansowania ponoszonych kosztów, uwzględniając zasady wydatkowania

środków publicznych.

2

Rada Ministrów zapewni środki finansowe na użycie lub pobyt jednostek wojskowych poza

granicami państwa w przypadkach określonych w art. 2, jeżeli środki na ten cel nie

zostały uwzględnione w budżecie Ministerstwa Obrony Narodowej albo urzędu obsługującego

ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

3

Minister właściwy do spraw zagranicznych, w drodze obwieszczenia, ogłasza strefy działań

wojennych oraz dzień rozpoczęcia i zakończenia w nich działań wojennych.

W przypadku śmierci pracownika podczas pobytu poza granicami państwa albo jeżeli pracownik

zmarł w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z wykonywaną pracą

poza granicami państwa stosuje się odpowiednio przepisy art. 73 ust. 2 pkt 3, art. 74 ust. 2 pkt 7, art. 84 ust. 1a, 1aa i 1ab oraz art. 99

ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1414).

która weszła w życie z dniem 30 marca 2012 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. z wyjątkiem art. 1 pkt 4, 14, 26,

29 i pkt 61 w zakresie art. 124 i 124a, art. 5, art. 7 oraz art. 9 ust. 3, które wchodzą

w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Przepisy ustawy stosuje się także do żołnierzy i pracowników wojska, którzy w dniu

wejścia w życie ustawy pełnią służbę lub wykonują obowiązki poza granicami państwa

na podstawie ustawy z dnia 19 lutego 1998 r. o zasadach użycia Sił Zbrojnych poza granicami Rzeczypospolitej

Polskiej w 1998 r.

(Dz. U. Nr 23, poz. 119).

2.

W stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych w sprawach nieuregulowanych

w niniejszej ustawie mają zastosowanie przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W ustawie z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

(Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55, Nr 28, poz. 153, Nr 106, poz. 678, Nr 107, poz. 688, Nr 117, poz. 753, Nr 121, poz. 770 i Nr 141, poz. 944) w art. 20a ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie

„

2.

Żołnierz zawodowy może być wyznaczony, za jego pisemną zgodą, do pełnienia służby

poza granicami Państwa z zastrzeżeniem ust. 3.

3.

W przypadku kierowania poza granice Państwa jednostek wojskowych wydzielonych z Sił

Zbrojnych w celu udziału w

1)

konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa lub państw sojuszniczych,

2)

misji pokojowej,

3)

akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom,

4)

szkoleniach i ćwiczeniach wojskowych,

5)

akcjach ratowniczych, poszukiwawczych lub humanitarnych,

6)

przedsięwzięciach reprezentacyjnych

- zgoda żołnierza zawodowego nie jest wymagana.

”

.

(pominięty).

Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak

niż przez 6 miesięcy, zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie

ustawy, o której mowa w art. 10 ust. 1, o ile nie są sprzeczne z niniejszą ustawą.

Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie

1)

art. 44a ust. 12, art. 59a ust. 7, art. 59b ust. 12, art. 98g, art. 99b, art. 101

ust. 10, art. 106, art. 108 ust. 13, art. 119a ust. 8, art. 131 ust. 8, art. 132 ust.

2, art. 132c i art. 134a ust. 12 ustawy zmienianej w art. 1 zachowują moc do dnia

wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 44a ust. 12, art.

59a ust. 7,

art. 59b ust. 12, art. 98g, art. 99a ust. 13, art. 101 ust. 10, art. 106, art. 108

ust. 13, art. 119a ust. 8, art. 132 ust. 2, art. 132c i art. 134a ust. 12 ustawy zmienianej

w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,

2)

art. 45 i art. 45a ustawy zmienianej w art. 2 zachowują moc do dnia wejścia w życie

przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 45 i art. 45a ust. 2, w brzmieniu

nadanym niniejszą ustawą,

3)

art. 9 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy zmienianej w art. 4 zachowują moc do dnia wejścia w

życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie odpowiednio art. 132e ust. 7 i

8 ustawy zmienianej w art. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu

nadanym niniejszą ustawą

- nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej

ustawy.

(pominięty).

Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po miesiącu

ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 36 lit. b, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)

art. 21, który wchodzi w życie z dniem 30 grudnia 2009 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 33 ust.

2, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2004 r., z wyjątkiem

1)

art. 201, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.;

2)

art. 239 ust. 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia ustawy.