Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach

Ustawa określa

1)

rodzaje wypadków powstałych w szczególnych okolicznościach, uzasadniających przyznanie

świadczeń;

2)

rodzaje świadczeń z tytułu wypadków i chorób zawodowych powstałych w szczególnych

okolicznościach;

3)

zasady przyznawania świadczeń, ustalania ich wysokości oraz zasady wypłaty świadczeń;

4)

zasady finansowania świadczeń.

1.

Za wypadek uzasadniający przyznanie świadczeń uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną

zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło

1)

przy ratowaniu innych osób od grożącego ich życiu niebezpieczeństwa;

2)

przy chronieniu własności publicznej przed grożącą jej szkodą;

3)

przy udzielaniu przedstawicielowi organu państwowego lub organu samorządu terytorialnego

pomocy przy spełnianiu czynności urzędowych;

3a

przy wykonywaniu prac związanych ze spisami powszechnymi;

4)

przy ściganiu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub przy chronieniu

innych osób przed napaścią;

5)

przy wykonywaniu funkcji radnego lub członka komisji rady wszystkich jednostek samorządu

terytorialnego albo przy wykonywaniu przez sołtysa czynności związanych z tym stanowiskiem;

6)

przy wykonywaniu funkcji ławnika w sądzie;

7)

w czasie zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych realizowanych przez jednostki

organizacyjne systemu oświaty, zajęć w szkole wyższej lub zajęć na studiach doktoranckich

albo w czasie odbywania praktyki przewidzianej organizacją studiów lub nauki;

8)

przy pracy w Ochotniczych Hufcach Pracy na innej podstawie niż umowa o pracę;

9

przy pracy wykonywanej w ramach terapii zajęciowej w jednostkach organizacyjnych pomocy

społecznej oraz podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami, o których mowa

w przepisach o działalności leczniczej;

10)

przy wykonywaniu bezpośredniej ochrony przed klęskami żywiołowymi;

11)

przy wykonywaniu funkcji członka komisji powołanej przez organ państwowy lub organ

samorządu terytorialnego do przeprowadzenia wyborów lub referendum;

12

przy wykonywaniu świadczeń przez wolontariusza, o którym mowa w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego

i o wolontariacie

(Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536, z późn. zm.;

13

w trakcie uczestnictwa w centrum integracji społecznej;

14

przy wykonywaniu przez bezrobotnego prac społecznie użytecznych, o których mowa w

art. 73a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach

rynku pracy

(Dz. U. z 2013 r. poz. 674 i 675);

15

przy odbywaniu praktyki absolwenckiej w rozumieniu ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich

(Dz. U. Nr 127, poz. 1052).

2

Za chorobę zawodową uprawniającą do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się chorobę

określoną w art. 235, powstałą przy wykonywaniu zajęć lub pracy, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8.

1

Osobom, które stały się niezdolne do pracy wskutek wypadku w szczególnych okolicznościach,

o których mowa w art. 2 ust. 1, przysługuje

1)

renta z tytułu niezdolności do pracy;

2)

jednorazowe odszkodowanie;

3)

świadczenia opieki zdrowotnej określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych, w zakresie niezbędnym do leczenia następstw

wypadku lub choroby zawodowej, pod warunkiem że osoby te nie są objęte ubezpieczeniem

zdrowotnym.

2.

Osobie, która poniosła koszty pogrzebu osoby poszkodowanej wskutek wypadku lub choroby

zawodowej albo osoby pobierającej rentę na podstawie ustawy, przysługuje zasiłek pogrzebowy.

3.

Świadczenia określone w ust. 1 przysługują również osobie, która stała się niezdolna

do pracy wskutek choroby zawodowej powstałej w związku z wykonywaniem zajęć lub pracy,

o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8.

4.

Członkom rodziny osób, które zmarły wskutek wypadków, o których mowa w art. 2 ust.

1, oraz członkom rodziny osób, które zmarły wskutek choroby zawodowej, przysługuje

renta rodzinna i jednorazowe odszkodowanie.

5.

Członkami rodziny są małżonek, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione,

przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo

i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, rodzice, osoby przysposabiające,

ojczym i macocha, jeżeli spełniają warunki do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm., zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach z FUS”.

6.

Prawo do jednorazowego odszkodowania przysługuje członkom rodziny spełniającym warunki

do uzyskania renty rodzinnej w dniu śmierci osoby, która uległa wypadkowi lub zachorowała

na chorobę zawodową.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 3 lipca 2009 r.

1.

Osobie, która stała się niezdolna do pracy całkowicie lub częściowo wskutek wypadku

w szczególnych okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1, przysługuje renta

z tytułu niezdolności do pracy: na stałe - jeżeli niezdolność do pracy jest trwała,

lub na okres wskazany w decyzji organu rentowego - jeżeli niezdolność do pracy jest

okresowa.

2.

Osobie, która doznała stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego

wypadkiem w szczególnych okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1, przysługuje

jednorazowe odszkodowanie z tytułu tego uszczerbku, jeżeli osoba ta wskutek wypadku

stała się całkowicie niezdolna do pracy.

3.

Renta i jednorazowe odszkodowanie, na warunkach, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje

również osobie, która zachorowała na chorobę zawodową w związku z wykonywaniem zajęć

lub pracy, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8.

4.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie do jednorazowego odszkodowania przysługującego

osobie, która uległa wypadkowi w szczególnych okolicznościach lub zachorowała na chorobę

zawodową, albo członkom rodziny pozostałym po osobie, która zmarła wskutek wypadku

lub choroby zawodowej, stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków

przy pracy i chorób zawodowych

(Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322, z późn. zm..

1.

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która poniosła koszty pogrzebu

1)

osoby, która zmarła wskutek wypadku lub choroby zawodowej;

2)

osoby pobierającej rentę na podstawie ustawy lub członka jej rodziny.

2.

Od członków rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie wymaga się spełnienia warunków

do uzyskania renty rodzinnej.

3.

W razie zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego na podstawie ustawy z prawem do zasiłku

pogrzebowego lub do świadczenia w wysokości zasiłku pogrzebowego na podstawie odrębnych

przepisów - zasiłek pogrzebowy lub świadczenie pieniężne przysługuje na podstawie

przepisów odrębnych.

4.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie do zasiłku pogrzebowego stosuje się ustawę o

emeryturach i rentach z FUS.

1.

Świadczenia, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, nie przysługują osobie poszkodowanej

wskutek wypadku, który nastąpił z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa tej osoby.

2.

Świadczenia, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, nie przysługują również osobie

poszkodowanej, która będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających

lub substancji psychotropowych przyczyniła się w znacznym stopniu do spowodowania

wypadku, o ile powyższy stan został udokumentowany w aktach sprawy przez odpowiednie

organy policji lub prokuratury.

Renta z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w szczególnych okolicznościach,

o których mowa w art. 2 ust. 1, lub chorobą zawodową, o której mowa w art. 2 ust.

2, oraz renta rodzinna wynosi 120% kwoty

1.

W razie zbiegu prawa do rent określonych w ustawie wypłaca się jedną rentę - wyższą

lub wybraną przez osobę uprawnioną.

2.

W razie zbiegu prawa do renty określonej w ustawie z prawem do emerytury lub renty

przysługującej na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się jedno świadczenie - wyższe

lub wybrane przez osobę uprawnioną.

3.

Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do osób pobierających uposażenie w stanie spoczynku

przyznane ze względu na wiek, z powodu choroby lub utraty sił albo uposażenie rodzinne.

W sprawach rent z tytułu niezdolności do pracy oraz rent rodzinnych nieuregulowanych

ustawą stosuje się odpowiednio przepisy o emeryturach i rentach z FUS dotyczące

1)

postępowania w sprawach rent i wypłaty rent;

2)

orzekania o niezdolności do pracy;

3)

powstania i ustania prawa do rent;

4)

zmian w prawie do rent;

5)

egzekucji, potrąceń ze świadczeń oraz zwrotu nienależnie pobranych rent;

6)

zawieszania lub zmniejszania rent;

7)

(uchylony);

8)

podziału renty rodzinnej oraz przywrócenia prawa do renty rodzinnej, jeżeli prawo

do tej renty uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy.

Niezdolność do pracy oraz jej związek z wypadkiem w szczególnych okolicznościach,

o których mowa w art. 2 ust. 1, lub chorobą zawodową, o której mowa w art. 2 ust.

2, związek śmierci z takim wypadkiem lub chorobą ustala lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych lub komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Lekarz orzecznik

lub komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustala również stały lub długotrwały

uszczerbek na zdrowiu oraz jego związek z takim wypadkiem lub chorobą zawodową w trybie

określonym w przepisach o emeryturach i rentach z FUS.

1.

Osoba ubiegająca się o świadczenia z tytułu wypadku w szczególnych okolicznościach,

o których mowa w art. 2 ust. 1, zobowiązana jest dołączyć do wniosku dokumentację

wypadku, a osoba ubiegająca się o świadczenie z tytułu choroby zawodowej - decyzję

o stwierdzeniu choroby zawodowej.

2

W sprawach zgłaszania i stwierdzania chorób zawodowych w stosunku do osób, które zachorowały

na chorobę zawodową w związku z wykonywaniem zajęć lub pracy, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8, stosuje się przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 Kodeksu pracy.

3.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje oceny okoliczności i przyczyn wypadku w szczególnych

okolicznościach oraz wydaje decyzję w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie.

4.

Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu

choroby zawodowej.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Świadczenia określone w ustawie są finansowane ze środków budżetu państwa.

2.

Świadczenia, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, w ust. 4 oraz w art. 5, przyznaje

i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek osoby uprawnionej do tych świadczeń.

3.

Wniosek w imieniu uprawnionego może zgłosić również jego pełnomocnik.

4.

Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu

w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

5.

Świadczenia, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, są finansowane ze środków pozostających

w dyspozycji ministra właściwego do spraw zdrowia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia trzeciego miesiąca następującego po miesiącu

ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 6 lit. b, pkt 7, 32, 35, 39 lit. b, pkt 64 i 67 lit. c, które wchodzą w

życie z dniem 1 stycznia 2006 r.;

2)

art. 1 pkt 13 lit. a, który wchodzi w życie z dniem 30 czerwca 2006 r.;

3)

art. 2 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i ma zastosowanie do dochodów

uzyskanych od dnia 1 stycznia 2005 r.;

4)

art. 11 pkt 1-3 i 5-9, które wchodzą w życie z dniem 1 września 2005 r.;

5)

art. 11 pkt 4 i 10, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 3 i

4, art. 6-14, art. 16-19 oraz art. 22 i 23, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2004 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt

6, 28 i 29, art. 2 pkt 2 i 4-6, art. 10 pkt 24 lit. a tiret pierwsze, art. 12 pkt

2, 5 i 6, art. 14 pkt 1, 6 i 7, art. 15 i 19, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2005 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 22 pkt

1, który wchodzi w życie z dniem 16 lipca 2003 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 26,

który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2011 r., z wyjątkiem art. 17 ust. 2 i 3, art.

25, art. 88 ust. 3, art. 106 ust. 2 zdanie trzecie, ust. 3 pkt 13, ust. 4 pkt 11 i

ust. 5, art. 148 pkt 6 oraz art. 172 pkt 10, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2012 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2004 r., z wyjątkiem

1)

art. 201, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.;

2)

art. 239 ust. 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia ustawy.