Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z narażeniem na zranienie ostrymi narzędziami używanymi przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych

1.

Rozporządzenie określa warunki bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac

związanych z narażeniem na zranienie ostrymi narzędziami używanymi przy udzielaniu

świadczeń zdrowotnych przez podmioty wykonujące działalność leczniczą.

2.

Ostrymi narzędziami w rozumieniu rozporządzenia są wyroby medyczne służące do cięcia,

kłucia oraz mogące spowodować zranienie lub przeniesienie zakażenia.

3.

Ilekroć przepisy rozporządzenia odnoszą się do pracowników, rozumie się przez to także

osoby fizyczne wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, doktorantów,

studentów i uczniów niebędących pracownikami oraz wolontariuszy, a także osoby prowadzące

pod nadzorem pracodawcy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę działalność gospodarczą

na własny rachunek.

W celu ochrony pracowników przed zranieniami ostrymi narzędziami pracodawca stosuje,

na warunkach określonych w rozporządzeniu, wszelkie dostępne środki eliminujące lub

ograniczające stopień narażenia na zranienia ostrymi narzędziami.

1.

Przed wyborem środków, o których mowa w § 2, pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego

zranienia ostrym narzędziem oraz przeniesienia zakażenia w wyniku ekspozycji na krew

lub inny potencjalnie zakaźny materiał biologiczny na danym stanowisku pracy, zwanych

dalej „narażeniem”, uwzględniając w szczególności

1)

klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych określonych w przepisach

wydanych na podstawie art. 222 oraz zagrożenia dla życia i zdrowia spowodowane chorobami, które mogą wystąpić w

następstwie zakażenia, a także możliwego działania toksycznego lub alergizującego

szkodliwych czynników biologicznych;

2)

stan zdrowia pracownika, w tym w szczególności choroby przewlekłe, na które choruje;

3)

określenie narażenia, w tym rodzaj, stopień oraz czas jego trwania;

4)

czynności, w trakcie których może dojść do narażenia;

5)

rodzaje wykorzystywanych do udzielania świadczeń zdrowotnych ostrych narzędzi, warunki

pracy, sposób organizacji pracy, poziom kwalifikacji personelu, czynniki psychospołeczne

i inne czynniki związane ze środowiskiem pracy;

6)

decyzje, wystąpienia i zalecenia pokontrolne organów kontroli i nadzoru nad warunkami

pracy, wydane na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonych w podmiocie wykonującym

działalność leczniczą.

2.

Ocenę ryzyka, o której mowa w ust. 1, przeprowadza się

1)

okresowo, nie rzadziej niż raz na dwa lata,

2)

w każdym przypadku wystąpienia na stanowisku pracy zmian mających lub mogących mieć

znaczenie dla zdrowia i bezpieczeństwa pracownika w miejscu pracy

- uwzględniając aktualną wiedzę medyczną i techniczną oraz wiedzę w zakresie bezpieczeństwa

i higieny pracy, w tym wyniki prac naukowo-badawczych mających na celu eliminację

lub ograniczenie przyczyn powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe.

1.

W celu eliminacji lub ograniczenia narażenia pracodawca, we współpracy z przedstawicielami

pracowników, podejmuje kolejno następujące działania

1)

opracowuje i wdraża procedury bezpiecznego postępowania z ostrymi narzędziami, w tym

będącymi odpadami medycznymi, w szczególności obejmujące zakaz ponownego zakładania

osłonek na ostre narzędzia;

2)

jeżeli charakter wykonywanych świadczeń zdrowotnych na to pozwala, eliminuje przypadki

zbędnego stosowania ostrych narzędzi przez wdrożenie zmian w praktyce oraz, na podstawie

wyników oceny ryzyka, o której mowa w § 3 ust. 1, zapewnia ostre narzędzia zawierające

rozwiązania chroniące przed zranieniem;

3)

opracowuje i wdraża procedury używania odpowiednich do rodzaju i stopnia narażenia

środków ochrony indywidualnej;

4)

analizuje raport, o którym mowa w § 11.

2.

Procedury, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, sporządza się w formie papierowej i

elektronicznej i zapewnia ich dostępność w każdej jednostce organizacyjnej podmiotu

wykonującego działalność leczniczą, w której są udzielane świadczenia zdrowotne.

3.

Pracodawca okresowo, nie rzadziej niż raz na dwa lata, poddaje procedury ocenie i

w razie potrzeby je aktualizuje, uwzględniając postęp techniczny oraz dostępność ostrych

narzędzi zawierających rozwiązania chroniące przed zranieniem, wiedzę w zakresie bezpieczeństwa

i higieny pracy, w tym wyniki prac naukowo-badawczych mających na celu eliminację

lub ograniczenie przyczyn powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe, oraz

zapewnia pracownikom, w toku szkoleń, o których mowa w § 7, informacje o wprowadzonych

zmianach.

1.

Pracodawca, uwzględniając wyniki oceny ryzyka, o której mowa w § 3 ust. 1, podejmuje

działania eliminujące lub ograniczające ryzyko wystąpienia zranień ostrymi narzędziami

oraz zakażeń, obejmujące

1)

organizację miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych w sposób pozwalający na uniknięcie

lub zminimalizowanie narażenia;

2)

zapewnienie warunków bezpiecznego zbierania, przechowywania oraz usuwania odpadów

medycznych, z zastosowaniem łatwo dostępnych, bezpiecznych i oznakowanych pojemników,

w miarę możliwości umieszczonych w pobliżu miejsc używania lub przechowywania ostrych

narzędzi;

3)

wdrożenie odpowiednich środków profilaktycznych uwzględniających organizację i warunki

pracy, czynniki psychospołeczne oraz inne czynniki związane ze środowiskiem pracy;

4)

zapewnienie środków ochrony indywidualnej, odpowiednich do rodzaju i stopnia narażenia.

2.

Jeżeli w wyniku oceny ryzyka, o której mowa w § 3 ust. 1, pracodawca zidentyfikuje

możliwości wystąpienia narażenia pracownika na szkodliwy czynnik biologiczny, przeciw

któremu jest dostępne szczepienie ochronne, pracownika informuje się o korzyściach

szczepienia, możliwych niepożądanych odczynach poszczepiennych oraz możliwych skutkach

niepoddania się takiemu szczepieniu. Szczepienie jest przeprowadzane na zasadach określonych

w art. 17 i art. 18 oraz art. 20 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz

zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

(Dz. U. Nr 234, poz. 1570, z późn. zm..

Pracodawca

1)

zapewnia pracownikom stały dostęp do instrukcji oraz innych sporządzonych w formie

papierowej i elektronicznej informacji o zasadach używania ostrych narzędzi i środków

ochrony indywidualnej, określonych w procedurach, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt

1 i 3, a także obowiązujących przepisach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy

przy wykonywaniu prac związanych z narażeniem na zranienie ostrymi narzędziami używanymi

przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych;

2)

promuje dobre praktyki zapobiegania narażeniu, w szczególności opracowuje w konsultacji

z przedstawicielami pracowników materiały informacyjne dotyczące tych praktyk;

3)

prowadzi wykaz zranień ostrymi narzędziami przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych,

o którym mowa w § 10;

4)

informuje pracowników o

a)

ryzyku związanym z narażeniem,

b)

zasadach postępowania w przypadku narażenia, zgodnie z procedurą, o której mowa w

§ 9, w tym o badaniach lekarskich, badaniach laboratoryjnych, poekspozycyjnym szczepieniu

ochronnym, uodpornieniu biernym oraz profilaktycznym leczeniu poekspozycyjnym, z których

pracownik może skorzystać w przypadku zranienia lub kontaktu z krwią lub innym potencjalnie

zakaźnym materiałem biologicznym,

c)

osobach wykonujących zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz sprawujących

profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.

1.

Pracodawca prowadzi systematyczne szkolenia mające na celu zapobieganie narażeniu

i jego skutkom.

2.

Szkolenia, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności zagadnienia dotyczące

1)

prawidłowego postępowania z ostrymi narzędziami, w tym narzędziami zawierającymi rozwiązania

chroniące przed zranieniem;

2)

potencjalnego zagrożenia dla życia i zdrowia spowodowanego zranieniem ostrym narzędziem

oraz kontaktem z krwią lub innym potencjalnie zakaźnym materiałem biologicznym;

3)

środków, które należy podjąć w celu zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami, obejmujące

standardowe środki ostrożności, bezpieczne systemy pracy, prawidłowe stosowanie i

procedury usuwania ostrych narzędzi i odpadów oraz znaczenie uodpornienia przy użyciu

szczepionek;

4)

wyposażenia i stosowania środków ochrony indywidualnej odpowiednich dla rodzaju i

stopnia narażenia;

5)

procedury postępowania poekspozycyjnego, o której mowa w § 9;

6)

procedur zgłaszania oraz prowadzenia wykazu zranień ostrymi narzędziami i sprawozdawczości

w tym zakresie;

7)

okoliczności i przyczyn zranień ostrymi narzędziami, w tym wyników analiz w tym zakresie

zawartych w raporcie, o którym mowa w § 11.

3.

Szkolenia przeprowadza się w trybie określonym w przepisach w sprawie szkolenia w

dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

1.

Pracownik niezwłocznie zgłasza każdy przypadek zranienia ostrym narzędziem pracodawcy

lub osobie wykonującej zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy, a w razie kontaktu

z krwią lub innym potencjalnie zakaźnym materiałem biologicznym - również lekarzowi

wskazanemu w procedurze, o której mowa w § 9, w celu przeprowadzenia postępowania

poekspozycyjnego.

2.

W przypadku zranienia pracownika ostrym narzędziem pracodawca

1)

bada przyczyny i okoliczności zranienia oraz odnotowuje je w wykazie, o którym mowa

w § 10;

2)

jeżeli to konieczne, dokonuje zmian w procedurze bezpiecznego postępowania z ostrymi

narzędziami, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, lub informuje pracowników o nowym ryzyku

związanym z używaniem ostrego narzędzia;

3)

informuje lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami -

w przypadku ekspozycji na krew lub inny potencjalnie zakaźny materiał biologiczny.

1.

Pracodawca opracowuje i wdraża procedurę postępowania poekspozycyjnego, umożliwiającą

niezwłoczne udzielenie poszkodowanemu pomocy medycznej oraz zapobieżenie skutkom narażenia,

a także objęcie go profilaktyczną opieką zdrowotną po narażeniu zgodnie z aktualną

wiedzą medyczną.

2.

Procedura, o której mowa w ust. 1, uwzględnia w szczególności konieczność oszacowania

ryzyka zakażenia oraz podjęcia niezwłocznych działań profilaktycznych, w tym w szczególności

przeprowadzenia badania lekarskiego, wykonania niezbędnych badań laboratoryjnych,

przeprowadzenia w razie potrzeby poekspozycyjnego szczepienia ochronnego i uodpornienia

biernego, lub profilaktycznego leczenia poekspozycyjnego, a także wykonanie badań

lekarskich oraz niezbędnych badań dodatkowych w regularnych odstępach czasu po narażeniu.

1.

Wykaz zranień ostrymi narzędziami przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych zawiera następujące

informacje

1)

kolejny numer zdarzenia w roku;

2)

datę zdarzenia;

3)

jednostkę organizacyjną podmiotu wykonującego działalność leczniczą, w której doszło

do zranienia;

4)

rodzaj i model narzędzia, które spowodowało zranienie;

5)

rodzaj procedury medycznej oraz czynność, w trakcie której doszło do zranienia;

6)

inne informacje uzyskane w trakcie postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn

zranienia ostrym narzędziem.

2.

W wykazie, o którym mowa w ust. 1, nie zamieszcza się danych osobowych.

1.

Pracodawca, nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy, sporządza raport o bezpieczeństwie

i higienie pracy w podmiocie leczniczym w zakresie zranień ostrymi narzędziami przy

udzielaniu świadczeń zdrowotnych.

2.

Raport, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności następujące informacje

1)

tabelaryczne zestawienie liczby zranień ostrymi narzędziami, do których doszło w podmiocie

leczniczym w okresie sprawozdawczym oraz w równym mu długością okresie poprzedzającym,

w podziale na jednostki organizacyjne podmiotu leczniczego;

2)

tabelaryczne zestawienie stosowanych w podmiocie leczniczym rodzajów ostrych narzędzi,

z wyszczególnieniem, które z nich zawierają rozwiązania chroniące przed zranieniem;

3)

analizę okoliczności i przyczyn zranień, ze szczególnym uwzględnieniem ich przyczyn

systemowych;

4)

propozycje możliwych działań mających na celu ograniczenie liczby zranień, w tym możliwości

wprowadzenia do użytku w podmiocie leczniczym nowych rodzajów ostrych narzędzi zawierających

rozwiązania chroniące przed zranieniem, wraz z oszacowaniem kosztów takich działań;

5)

informacje o działaniach, o których mowa w § 4 ust. 3, jeżeli były realizowane w okresie

sprawozdawczym;

6)

informacje o wprowadzonych zmianach w zakresie szkoleń, o których mowa w § 7.

3.

Pracodawca udostępnia raport pracownikom.

4.

Pracodawca w konsultacji z przedstawicielami pracowników dokonuje okresowej weryfikacji

procedur zgłaszania zranień ostrymi narzędziami, zakresu i rodzajów analiz zawartych

w raporcie, a także rozważa prowadzenie zbiorów informacji statystycznych obejmujących

przypadki zranień ostrymi narzędziami oraz kontaktu z krwią lub innym potencjalnie

zakaźnym materiałem biologicznym, w tym dla celów

1)

rozszerzonej analizy epidemiologicznej okoliczności i przyczyn tych narażeń w podmiocie

leczniczym;

2)

uczestnictwa w pracach naukowo-badawczych mających na celu eliminację lub ograniczenie

przyczyn powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe;

3)

uczestnictwa w dobrowolnych systemach nadzoru epidemiologicznego nad narażeniami zawodowymi

realizowanych na szczeblu regionalnym, krajowym lub międzynarodowym, w szczególności

przez instytuty badawcze, uczelnie medyczne lub agencje Unii Europejskiej.

Pierwszy raport, o którym mowa w § 11 ust. 1, sporządza się nie później niż do dnia

28 lutego 2014 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.