Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej dla etapu likwidacji obiektów jądrowych oraz zawartości raportu z likwidacji obiektu jądrowego

W rozumieniu niniejszego rozporządzenia użyte określenia oznaczają

1)

jądrowy blok energetyczny - zespół składający się w szczególności z jądrowego reaktora

energetycznego, obiegu chłodzenia reaktora, obiegu czynnika roboczego, jednego lub

większej liczby turbozespołów, tworzący wraz z systemami pomocniczymi skoordynowany

system konwersji energii cieplnej paliwa jądrowego w energię elektryczną;

2)

obudowa bezpieczeństwa reaktora

a)

w przypadku elektrowni jądrowej - pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora oraz wtórną

obudowę bezpieczeństwa reaktora łącznie,

b)

w przypadku reaktora badawczego - pierwotną obudowę bezpieczeństwa reaktora;

3)

Prezes Agencji - Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki;

4)

stan bezpiecznego wyłączenia - stan obiektu jądrowego po wystąpieniu przewidywanego

zdarzenia eksploatacyjnego lub warunków awaryjnych, w którym fundamentalne funkcje

bezpieczeństwa są wypełniane i stabilnie utrzymywane w długim okresie czasu, a w przypadku

elektrowni jądrowej i reaktora badawczego dodatkowo reaktor jest w stanie podkrytycznym;

5)

system bezpieczeństwa - system obiektu jądrowego przeznaczony do zapobieżenia wystąpieniu

lub ograniczenia skutków przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych i warunków awaryjnych,

a w przypadku elektrowni jądrowej lub reaktora badawczego - także do osiągnięcia stanu

bezpiecznego wyłączenia;

6)

ustawa - ustawę z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.

1.

Likwidację obiektu jądrowego planuje się i przeprowadza jako likwidację

1)

natychmiastową, w której niezwłocznie po zakończeniu eksploatacji obiektu jądrowego

dokonuje się demontażu systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego

oraz usunięcia odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego z terenu obiektu

jądrowego, albo

2)

odłożoną i rozłożoną w czasie, w której demontaż systemów oraz elementów konstrukcji

i wyposażenia obiektu jądrowego oraz usunięcie odpadów promieniotwórczych i wypalonego

paliwa jądrowego z terenu obiektu jądrowego następuje w kilku kolejnych etapach ograniczonych

w czasie i co do zakresu prac, wykonywanych w odstępach czasowych

- w zależności od strategii likwidacji przyjętej w programie likwidacji obiektu jądrowego,

po uwzględnieniu w szczególności czynników takich jak: względy bezpieczeństwa jądrowego

i ochrony radiologicznej, współzależności pomiędzy budowlami, budynkami i instalacjami

na terenie obiektu jądrowego, możliwe obciążenia dla przyszłych pokoleń, czy też możliwa

z upływem czasu utrata wiedzy i kompetencji w zakresie stanu obiektu jądrowego i jego

likwidacji.

2.

W przypadku wyboru strategii likwidacji odłożonej i rozłożonej w czasie wykazuje się,

że obiekt jądrowy będzie do czasu rozpoczęcia realizacji likwidacji i przez cały czas

likwidacji utrzymywany w stanie bezpiecznym oraz że zostanie on w przyszłości zlikwidowany

we właściwy sposób, bez nieuzasadnionego obciążenia przyszłych pokoleń.

3.

Dla obiektów jądrowych znajdujących się na terenie wspólnym dla kilku obiektów jądrowych

wybór strategii likwidacji uwzględnia współzależności między poszczególnymi obiektami

jądrowymi.

Niezależnie od wybranej strategii likwidacji obiektu jądrowego prace likwidacyjne

obiektu jądrowego planuje się i realizuje w etapach obejmujących przygotowanie likwidacji

obiektu jądrowego oraz realizację likwidacji obiektu jądrowego.

Przy przygotowywaniu likwidacji obiektu jądrowego uwzględnia się w szczególności

1)

stan techniczny obiektu jądrowego, w tym stabilność systemów oraz elementów konstrukcji

i wyposażenia obiektu jądrowego, z uwzględnieniem ich możliwej degradacji technicznej

z upływem czasu, a także stan techniczny innych znajdujących się na terenie obiektu

jądrowego budynków, budowli i instalacji;

2)

zapewnienie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej, ochrony fizycznej i

przygotowań na wypadek zdarzenia radiacyjnego;

3)

spadek aktywności odpadów promieniotwórczych z upływem czasu;

4)

obniżenie zagrożenia na skutek usunięcia paliwa jądrowego z obiektu jądrowego;

5)

metody postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, które

uwzględniają ich skład i ilości oraz minimalizują ilości odpadów promieniotwórczych

powstających w wyniku prac likwidacyjnych;

6)

przygotowanie pracowników i dostępność technologii przewidywanych do zastosowania

przy wykonywaniu prac likwidacyjnych, w tym: dekontaminacji oraz demontażu i - jeżeli

to konieczne - wyburzania, z uwzględnieniem sprzętu zdalnie sterowanego;

7)

dopuszczalność i możliwość ponownego wykorzystania materiałów oraz wyposażenia obiektu

jądrowego pozyskanych z likwidacji;

8)

planowany sposób wykorzystania terenu obiektu jądrowego po zakończeniu likwidacji

obiektu jądrowego;

9)

wpływ planowanych prac likwidacyjnych na środowisko i zdrowie ludności;

10)

szacowane koszty likwidacji obiektu jądrowego i wielkość dostępnych środków finansowych

zgromadzonych na funduszu likwidacyjnym.

1.

W jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na likwidację obiektu jądrowego

zarządzanie przygotowaniem i prowadzenie likwidacji tego obiektu odbywa się z uwzględnieniem

1)

odpowiedzialności za bezpieczne prowadzenie prac likwidacyjnych;

2)

hierarchii organizacyjnej i uprawnień decyzyjnych ustalonych w taki sposób, żeby nie

prowadziło to do sporów pomiędzy różnymi komórkami organizacyjnymi, co mogłyby negatywnie

wpłynąć na bezpieczeństwo jądrowe lub ochronę radiologiczną.

2.

Zarządzanie likwidacją obiektu jądrowego prowadzi się na podstawie programu zarządzania

likwidacją, stanowiącego część zintegrowanego systemu zarządzania.

3.

Program zarządzania likwidacją obiektu jądrowego dopasowuje się do wielkości i złożoności

przedsięwzięcia oraz potencjalnych zagrożeń związanych z likwidacją.

4.

W programie zarządzania likwidacją obiektu jądrowego, w szczególności

1)

określa się umiejętności potrzebne do zarządzania i wykonywania czynności związanych

z likwidacją obiektu jądrowego;

2)

ustala się minimum wymagań kwalifikacyjnych dla pracowników na poszczególnych stanowiskach

pracy związanych z likwidacją obiektu jądrowego;

3)

przewiduje się rozwiązania zapewniające, że osoby odpowiedzialne za wykonanie czynności

w procesie likwidacji posiadają konieczne umiejętności, doświadczenie oraz odbyły

odpowiednie szkolenia, żeby bezpiecznie wykonać swoje zadania;

4)

przewiduje się rozwiązania zobowiązujące wszystkie osoby uczestniczące w pracach likwidacyjnych

do zgłaszania kierownikowi jednostki organizacyjnej posiadającej zezwolenie na likwidację

obiektu jądrowego wszelkich problemów lub potencjalnych zagrożeń bezpieczeństwa jądrowego,

ochrony radiologicznej lub warunków bezpieczeństwa i higieny pracy;

5)

określa się odpowiednie uprawnienia decyzyjne do zatrzymania prac likwidacyjnych.

1.

Realizacja likwidacji obiektu jądrowego może zostać podzielona na kilka etapów, z

których pierwszy obejmuje usunięcie paliwa jądrowego z obiektu jądrowego oraz częściowy

demontaż obiektu jądrowego, pozwalający na uzyskanie stanu bezpiecznego takiego, że

1)

niemożliwe jest wystąpienie awarii reaktywnościowych;

2)

w przypadku elektrowni jądrowej i reaktora badawczego nie jest konieczne odprowadzanie

ciepła powyłączeniowego;

3)

nie jest już konieczne stosowanie ochrony fizycznej materiałów jądrowych.

2.

Jeżeli pomiędzy poszczególnymi etapami realizacji likwidacji obiektu jądrowego występują

przerwy trwające co najmniej 5 lat, to rozpoczęcie kolejnego etapu realizacji likwidacji

wymaga zgłoszenia Prezesowi Agencji. Do zgłoszenia załącza się zaktualizowany program

likwidacji obiektu jądrowego.

3.

W przypadku, o którym mowa w ust. 2, zgłoszenie składa się co najmniej 6 miesięcy

przed planowanym terminem rozpoczęcia realizacji danego etapu likwidacji obiektu jądrowego.

4.

Poszczególne etapy realizacji likwidacji obiektu jądrowego kończy się przez zastosowanie

barier zabezpieczających niezdemontowane jeszcze systemy oraz elementy konstrukcji

i wyposażenia obiektu jądrowego w celu zapobieżenia przedostawaniu się substancji

promieniotwórczych do środowiska.

W przypadku likwidacji obiektu jądrowego odłożonej i rozłożonej w czasie zapewnia

się

1)

doprowadzenie obiektu jądrowego do stanu bezpiecznego oraz utrzymanie go w stanie

bezpiecznym do czasu rozpoczęcia realizacji likwidacji oraz przez cały czas likwidacji

obiektu jądrowego, tak aby można było bezpiecznie realizować odłożone w czasie etapy

likwidacji obiektu jądrowego;

2)

utrzymanie systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego oraz

nadzór nad nimi w okresie przed rozpoczęciem pierwszego etapu realizacji likwidacji

obiektu jądrowego zgodnie z programem likwidacji obiektu jądrowego.

W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej

w jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na likwidację obiektu jądrowego

stosuje się sprawdzone techniczne metody prowadzenia prac.

Prace likwidacyjne prowadzi się zgodnie z procedurami likwidacyjnymi uwzględniającymi

wymagania bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, ochrony przeciwpożarowej

oraz bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dokumentuje w dokumentacji prac likwidacyjnych.

1.

Metody dekontaminacji i demontażu systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia

obiektu jądrowego wybiera się tak, aby przy optymalizacji narażenia pracowników i

osób z ogółu ludności, o której mowa w art. 9 ustawy, oraz optymalizacji oddziaływania

na środowisko, zminimalizować ilość wytwarzanych w procesie likwidacji obiektu jądrowego

odpadów promieniotwórczych.

2.

W odniesieniu do czynności likwidacyjnych, takich jak dekontaminacja, cięcie i przemieszczanie

dużych elementów konstrukcji lub wyposażenia, postępujący demontaż lub usuwanie systemów

bezpieczeństwa, które mogą stwarzać zagrożenie, ocenia się ich wpływ na bezpieczeństwo

jądrowe i ochronę radiologiczną i prowadzi się je w taki sposób, aby ograniczyć zagrożenie

i utrzymać je w akceptowalnych granicach. Dotyczy to zwłaszcza zachowania funkcji

systemu obudowy bezpieczeństwa reaktora - w przypadku elektrowni jądrowej lub reaktora

badawczego - w zapobieganiu niekontrolowanemu przedostawaniu się do środowiska substancji

promieniotwórczych podczas prowadzonych prac demontażowych.

3.

Zapewnia się aktualizację procedur likwidacyjnych w miarę postępujących zmian w obiekcie

jądrowym podczas jego likwidacji. W toku likwidacji nie wolno podejmować żadnych prac

likwidacyjnych nieujętych w procedurach likwidacyjnych.

4.

Przed zastosowaniem jakichkolwiek nowych lub niesprawdzonych metod prowadzenia prac

likwidacyjnych wykazuje się, że ich zastosowanie jest zasadne oraz uwzględnia się

w analizie optymalizacyjnej załączonej do programu likwidacji obiektu jądrowego.

1.

Jeżeli po wyłączeniu obiektu jądrowego z eksploatacji na jego terenie pozostaje wypalone

paliwo jądrowe lub odpady promieniotwórcze wytworzone podczas eksploatacji, to materiały

te należy usunąć i przekazać do składowiska odpadów promieniotwórczych, chyba że w

programie likwidacji obiektu jądrowego założono inny sposób postępowania z odpadami

promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, w szczególności ich przerób lub przetworzenie.

2.

Wszystkie odpady promieniotwórcze powstałe w trakcie likwidacji obiektu jądrowego

zagospodarowuje się zgodnie z programem likwidacji obiektu jądrowego.

3.

Jeżeli dla określonych rodzajów odpadów promieniotwórczych nie została podjęta ostateczna

decyzja dotycząca ich usunięcia z terenu obiektu jądrowego, to zapewnia się bezpieczne

przechowywanie tych odpadów do czasu ich przeniesienia do składowiska odpadów promieniotwórczych.

1.

Po zakończeniu czynności demontażowych i dekontaminacji przeprowadza się kompleksowe

pomiary stanu radiologicznego obiektu jądrowego i jego terenu, w tym określenie aktywności

resztkowych radionuklidów pozostałych po likwidacji, w celu potwierdzenia, że zostały

spełnione kryteria ochrony radiologicznej ustalone w zezwoleniu na likwidację obiektu

jądrowego i w przepisach ustawy oraz osiągnięte zostały cele likwidacji obiektu jądrowego.

2.

Dane z pomiarów dozymetrycznych wykonanych po zakończeniu czynności demontażowych

i dekontaminacji dokumentuje się w postaci końcowego raportu z kontroli dozymetrycznej,

który zawiera

1)

wyszczególnienie zastosowanych kryteriów ochrony radiologicznej;

2)

opis metod i procedur do zastosowania w celu spełniania kryteriów ochrony radiologicznej;

3)

dane pomiarowe wraz z ich analizą statystyczną oraz opisem systematycznego podejścia

przy wykonywaniu pomiarów dozymetrycznych.

Do czasu zakończenia likwidacji obiektu jądrowego prowadzi się okresowe przeglądy

bezpieczeństwa z częstotliwością określoną w zezwoleniu na likwidację obiektu jądrowego

- nie rzadziej niż raz na 10 lat. Zakres tych przeglądów obejmuje co najmniej

1)

określenie rzeczywistego stanu technicznego systemów oraz elementów konstrukcji i

wyposażenia obiektu jądrowego - przez analizę danych z monitoringu i pomiarów oraz

doświadczeń eksploatacyjnych;

2)

zaktualizowanie danych o ilości i aktywności substancji promieniotwórczych znajdujących

się w obiekcie jądrowym;

3)

aktualne analizy bezpieczeństwa;

4)

zagadnienia organizacyjne;

5)

zagadnienia ochrony radiologicznej;

6)

wypełnienie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz ocenę efektywności

zarządzania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i jakości;

7)

obsadę pracownikami i ich kwalifikacje;

8)

przygotowania awaryjne;

9)

oddziaływanie radiologiczne na ludność i środowisko;

10)

warunki przechowywania odpadów promieniotwórczych;

11)

starzenie systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających

istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej;

12)

postęp naukowo-techniczny w odniesieniu do metod likwidacji obiektów jądrowych;

13)

zmiany w otoczeniu obiektu jądrowego, z uwzględnieniem zagrożeń naturalnych i będących

skutkiem działalności człowieka;

14)

zmiany wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej zawartych w obowiązujących

przepisach;

15)

wnioski wynikające z doświadczeń z prac likwidacyjnych wykonanych w danym obiekcie

lub w obiektach podobnych.

Dokumentację z likwidacji obiektu przechowuje się zgodnie z

1)

wymaganiami dotyczącymi archiwizacji dokumentów, określonymi w ramach zintegrowanego

systemu zarządzania;

2)

wymaganiami określonymi w zezwoleniu na likwidację obiektu jądrowego;

3)

przepisami o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

1.

W toku realizacji likwidacji obiektu jądrowego program likwidacji obiektu jądrowego

podlega okresowemu przeglądowi i - w razie potrzeby - aktualizacji, z częstotliwością

określoną w zezwoleniu na likwidację obiektu jądrowego.

2.

Przegląd i aktualizacja uwzględniają w szczególności ewentualne zmiany w strategii

likwidacji, postęp prac likwidacyjnych, odstępstwa od harmonogramu, zmiany w obiekcie

jądrowym lub w wymaganiach bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej od czasu

sporządzenia programu likwidacji obiektu jądrowego, postęp technologiczny oraz konieczność

prowadzenia dalszych prac likwidacyjnych.

3.

Aktualizacja programu likwidacji obiektu jądrowego w toku realizacji likwidacji tego

obiektu wymaga zatwierdzenia przez Prezesa Agencji.

Po zakończeniu prac likwidacyjnych kierownik jednostki organizacyjnej posiadającej

zezwolenie na likwidację obiektu jądrowego

1)

niezwłocznie zawiadamia Prezesa Agencji o zakończeniu prac likwidacyjnych;

2)

w terminie określonym w zezwoleniu na likwidację obiektu jądrowego przedkłada Prezesowi

Agencji do zatwierdzenia raport z likwidacji obiektu jądrowego.

Raport z likwidacji obiektu jądrowego zawiera

1)

opis obiektu jądrowego;

2)

kryteria radiologiczne stanowiące podstawę do całkowitego zwolnienia z kontroli dozorowej

systemów, elementów konstrukcji lub wyposażenia obiektu jądrowego lub terenu obiektu;

3)

opis wykonanych prac likwidacyjnych;

4)

opis wszelkich pozostających systemów, elementów konstrukcji lub wyposażenia obiektu

jądrowego, które nie zostały zlikwidowane lub zostały zlikwidowane częściowo;

5)

końcowy raport z pomiarów dozymetrycznych terenu obiektu jądrowego;

6)

dane o ilościach i rodzajach odpadów promieniotwórczych powstałych podczas likwidacji

obiektu jądrowego oraz dane o miejscach ich przechowywania lub miejscach, do których

je przekazano;

7)

zbiorczy opis wszelkich zdarzeń i incydentów istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa

jądrowego i ochrony radiologicznej, jakie wystąpiły podczas likwidacji obiektu jądrowego;

8)

zbiorcze określenie dawek promieniowania otrzymanych przez pracowników i ludność podczas

likwidacji obiektu jądrowego;

9)

wyniki okresowych przeglądów bezpieczeństwa;

10)

analizę osiągnięcia celów likwidacji;

11)

opis nabytych doświadczeń z procesu likwidacji obiektu jądrowego.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.