Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 czerwca 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

§ 1.

Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed

kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

§ 2.

Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński

podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności

duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu

i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną

spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia

woli w obecności duchownego.

§ 3.

Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa

lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym

przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu

tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą

zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

§ 4

Mężczyzna i kobieta, będący obywatelami polskimi przebywającymi za granicą, mogą zawrzeć

małżeństwo również przed polskim konsulem lub przed osobą wyznaczoną do wykonywania

funkcji konsula.

Jeżeli mimo niezachowania przepisów artykułu poprzedzającego został sporządzony akt

małżeństwa, każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powództwem o ustalenie

nieistnienia małżeństwa.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.

§ 1.

Osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo powinny złożyć lub przedstawić kierownikowi

urzędu stanu cywilnego dokumenty niezbędne do zawarcia małżeństwa, określone w odrębnych

przepisach.

§ 2.

Jeżeli otrzymanie dokumentu, który osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo jest obowiązana

złożyć lub przedstawić kierownikowi urzędu stanu cywilnego, napotyka trudne do przezwyciężenia

przeszkody, sąd może zwolnić tę osobę od obowiązku złożenia lub przedstawienia tego

dokumentu.

§ 3

Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo

doniosłość związku małżeńskiego, przepisy regulujące prawa i obowiązki małżonków oraz

przepisy o nazwisku małżonków i o nazwisku ich dzieci.

Ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o majątku odrębnym małżonka, rozumie się

przez to jego majątek osobisty.

Małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego nie może być zawarte przed upływem

miesiąca od dnia, kiedy osoby, które zamierzają je zawrzeć, złożyły kierownikowi urzędu

stanu cywilnego pisemne zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających

zawarcie tego małżeństwa. Jednakże kierownik urzędu stanu cywilnego może zezwolić

na zawarcie małżeństwa przed upływem tego terminu, jeżeli przemawiają za tym ważne

względy.

§ 1.

Osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 kierownik

urzędu stanu cywilnego wydaje zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających

zawarcie małżeństwa oraz treść i datę złożonych przed nim oświadczeń w sprawie nazwisk

przyszłych małżonków i ich dzieci.

§ 2.

Zaświadczenie traci moc po upływie trzech miesięcy od dnia jego wydania.

§ 3.

Wydając zaświadczenie kierownik urzędu stanu cywilnego informuje strony o dalszych

czynnościach koniecznych do zawarcia małżeństwa.

1.

Przepisy ustawy stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed

jej wejściem w życie, chyba że przepisy ust. 2-7 stanowią inaczej.

2.

Jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe małżonków podlegały wspólności

ustawowej, składniki majątków istniejące w tym dniu zalicza się do majątku wspólnego

albo do majątków osobistych, stosownie do przepisów ustawy.

3.

Do stosunków majątkowych małżonków opartych w dniu wejścia w życie ustawy na umowie

majątkowej małżeńskiej stosuje się nadal przepisy obowiązujące w czasie zawierania

umowy. Jednakże strony mogą przez umowę zmienić dotychczasowy ustrój majątkowy stosownie

do przepisów ustawy.

4.

Jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe między małżonkami nie podlegały

wspólności ustawowej ani nie były określone przez umowę majątkową małżeńską, między

małżonkami istnieje przymusowy ustrój majątkowy w rozumieniu ustawy.

5.

Przepisy dotychczasowe stosuje się do

1)

oceny skutków czynności zobowiązujących lub rozporządzających małżonków i ich odpowiedzialności

za zobowiązania sprzed wejścia w życie ustawy;

2)

wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązanie jednego

małżonka powstałe przed wejściem ustawy w życie;

3)

podziału majątku wspólnego małżonków i do zwrotu wydatków i nakładów dokonanych z

majątku wspólnego na majątek osobisty lub z majątku osobistego na majątek wspólny,

jeżeli wspólność majątkowa małżeńska ustała przed wejściem ustawy w życie.

6.

Jeżeli roszczenie powstało przed wejściem w życie ustawy, egzekucję prowadzi się według

przepisów dotychczasowych.

7.

Do spraw o ustalenie ojcostwa wszczętych z powództwa matki lub dziecka i niezakończonych

przed dniem ogłoszenia ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączającej

zawarcie zamierzonego małżeństwa, odmówi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek

małżeński lub wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4

Do spraw o przysposobienie wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się

przepisy dotychczasowe.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.

1 pkt 18, art. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 5 ust. 7, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

§ 1

Z ważnych powodów sąd może zezwolić, żeby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone przez pełnomocnika.

§ 2.

Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym i

wymieniać osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 listopada 1998 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.

1.

Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o uznaniu dziecka należy przez to rozumieć

uznanie ojcostwa, a gdy mowa jest o unieważnieniu uznania, należy przez to rozumieć

ustalenie bezskuteczności uznania.

2.

Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o nadaniu dziecku nazwiska męża matki,

należy przez to rozumieć nadanie dziecku nazwiska na podstawie art. 90 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 31, 34, 38, 41 i 43 oraz art. 6, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia;

2)

art. 1 pkt 1 w zakresie art. 11 ust. 4, pkt 9 lit. b, pkt 16 lit. a i pkt 18 lit.

c, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2015 r.

§ 1.

Jeżeli małżeństwo jest zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone publicznie w obecności dwóch

pełnoletnich świadków.

§ 2.

Kierownik urzędu stanu cywilnego zapytuje mężczyznę i kobietę, czy zamierzają zawrzeć

ze sobą małżeństwo, a gdy oboje odpowiedzą na to pytanie twierdząco, wzywa ich do

złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński oraz oświadczeń w sprawie nazwisk

małżonków i ich dzieci.

§ 3.

Każda z osób zawierających małżeństwo składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński,

powtarzając za kierownikiem urzędu stanu cywilnego treść oświadczenia lub odczytując

je na głos. Osoba niemogąca mówić składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

podpisując akt małżeństwa.

§ 4.

Po złożeniu oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński przez obie strony kierownik

urzędu stanu cywilnego ogłasza, że wskutek zgodnych oświadczeń obu stron małżeństwo

zostało zawarte.

„§ 1. W sprawach opiekuńczych małoletnich postępowanie rozpoznawcze wszczęte przed

wejściem w życie ustawy przed sądami opiekuńczymi właściwymi dla tych spraw według

przepisów dotychczasowych toczy się przed tymi sądami do czasu zakończenia postępowania

w pierwszej instancji.

§ 2.

Wierzytelności podlegające zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków na podstawie

przepisów dotychczasowych podlegają zaspokojeniu z tego majątku na zasadach określonych

w tych przepisach, jeżeli przed wejściem w życie niniejszej ustawy wszczęte zostało

postępowanie egzekucyjne.

Nie może być ustanowiona opiekunem osoba, która została pozbawiona praw rodzicielskich

lub praw opiekuńczych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny

(Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm..

§ 1.

Duchowny, przed którym zawierany jest związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu

kościoła albo innego związku wyznaniowego, nie może przyjąć oświadczeń przewidzianych

w art. 1 § 2 - bez uprzedniego przedstawienia mu zaświadczenia stwierdzającego brak

okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, sporządzonego przez kierownika urzędu

stanu cywilnego.

§ 2.

Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń, o których mowa w § 1, duchowny sporządza zaświadczenie

stwierdzające, że oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu związku

małżeńskiego podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego.

Zaświadczenie to podpisują duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie obecni

przy złożeniu tych oświadczeń.

§ 3

Zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika

urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 4

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 1976 r.

1.

Przepisy ustawy stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed

dniem jej wejścia w życie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

2.

Do wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy spraw o ustalenie lub zaprzeczenie

pochodzenia dziecka, a także spraw o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa

stosuje się przepisy dotychczasowe.

3.

Do uznania dziecka, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

stosuje się dotychczasowe przepisy o unieważnieniu uznania dziecka.

4.

W stosunku do dziecka, które urodziło się nie dawniej niż osiemnaście lat przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy i zmarło przed jej dniem wejścia w życie nie uzyskawszy

pełnoletności, uznanie ojcostwa może nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w

życie niniejszej ustawy.

§ 1.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński mogą być złożone niezwłocznie przed kierownikiem

urzędu stanu cywilnego bez złożenia lub przedstawienia dokumentów niezbędnych do zawarcia

małżeństwa. Jednakże i w tym wypadku strony są obowiązane złożyć zapewnienie, że nie

wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron oświadczenia

przewidziane w art. 1 § 2 mogą być złożone przed duchownym bez przedstawienia zaświadczenia

sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, stwierdzającego brak okoliczności

wyłączających zawarcie małżeństwa. W takim wypadku strony składają przed duchownym

zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

Przepisy art. 1 § 3 oraz art. 2 i art. 8 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

§ 1.

Nie może zawrzeć małżeństwa osoba niemająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże z

ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która

ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne

z dobrem założonej rodziny.

§ 2

Unieważnienia małżeństwa zawartego przez mężczyznę, który nie ukończył lat osiemnastu,

oraz przez kobietę, która nie ukończyła lat szesnastu albo bez zezwolenia sądu zawarła

małżeństwo po ukończeniu lat szesnastu, lecz przed ukończeniem lat osiemnastu, może

żądać każdy z małżonków.

§ 3.

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku, jeżeli małżonek

przed wytoczeniem powództwa ten wiek osiągnął.

§ 4

Jeżeli kobieta zaszła w ciążę, jej mąż nie może żądać unieważnienia małżeństwa z powodu

braku przepisanego wieku.

§ 1.

Nie może zawrzeć małżeństwa osoba ubezwłasnowolniona całkowicie.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia może żądać każdy z małżonków.

§ 3.

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia, jeżeli ubezwłasnowolnienie

zostało uchylone.

§ 1.

Nie może zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem

umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu

ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona

całkowicie, sąd może jej zezwolić na zawarcie małżeństwa.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego

jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków.

§ 3.

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonków po

ustaniu tej choroby.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 2010 r.

§ 1.

Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w poprzednio

zawartym związku małżeńskim może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.

§ 3.

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w

poprzednio zawartym związku małżeńskim, jeżeli poprzednie małżeństwo ustało lub zostało

unieważnione, chyba że ustanie tego małżeństwa nastąpiło przez śmierć osoby, która

zawarła ponowne małżeństwo pozostając w poprzednio zawartym związku małżeńskim.

§ 1.

Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa krewni w linii prostej, rodzeństwo ani powinowaci

w linii prostej. Jednakże z ważnych powodów sąd może zezwolić na zawarcie małżeństwa

między powinowatymi.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu pokrewieństwa między małżonkami może żądać każdy,

kto ma w tym interes prawny.

§ 3.

Unieważnienia małżeństwa z powodu powinowactwa między małżonkami może żądać każdy

z małżonków.

§ 1.

Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa przysposabiający i przysposobiony.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami może

żądać każdy z małżonków.

§ 3.

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami,

jeżeli stosunek ten ustał.

§ 1.

Małżeństwo może być unieważnione, jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone

1)

przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome

wyrażenie woli;

2)

pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony;

3)

pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności

wynika, że składający oświadczenie mógł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie

grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu okoliczności wymienionych w § 1 może żądać małżonek,

który złożył oświadczenie dotknięte wadą.

§ 3.

Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu

wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej

groźbą - a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

W razie zawarcia małżeństwa przez pełnomocnika mocodawca może żądać unieważnienia

małżeństwa, jeżeli brak było zezwolenia sądu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu

w związek małżeński przez pełnomocnika albo jeżeli pełnomocnictwo było nieważne lub

skutecznie odwołane. Jednakże nie można z tego powodu żądać unieważnienia małżeństwa,

jeżeli małżonkowie podjęli wspólne pożycie.

Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn przewidzianych w przepisach działu

niniejszego.

Nie można unieważnić małżeństwa po jego ustaniu. Nie dotyczy to jednak unieważnienia

z powodu pokrewieństwa między małżonkami oraz z powodu pozostawania przez jednego

z małżonków w chwili zawarcia małżeństwa w zawartym poprzednio związku małżeńskim.

§ 1.

Jeżeli jeden z małżonków wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienie

może nastąpić także po śmierci drugiego małżonka, na którego miejsce w procesie wstępuje

kurator ustanowiony przez sąd.

§ 2.

W razie śmierci małżonka, który wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienia

mogą dochodzić jego zstępni.

§ 1.

Orzekając unieważnienie małżeństwa, sąd orzeka także, czy i który z małżonków zawarł

małżeństwo w złej wierze.

§ 2.

Za będącego w złej wierze uważa się małżonka, który w chwili zawarcia małżeństwa wiedział

o okoliczności stanowiącej podstawę jego unieważnienia.

Do skutków unieważnienia małżeństwa w zakresie stosunku małżonków do wspólnych dzieci

oraz w zakresie stosunków majątkowych między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy

o rozwodzie, przy czym małżonek, który zawarł małżeństwo w złej wierze, traktowany

jest tak, jak małżonek winny rozkładu pożycia małżeńskiego.

Powództwo o unieważnienie oraz ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa może

wytoczyć także prokurator.

Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego

pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny,

którą przez swój związek założyli.

Małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach rodziny; w braku porozumienia

każdy z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu.

§ 1.

O nazwisku, które każdy z małżonków będzie nosił po zawarciu małżeństwa, decyduje

jego oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie

może być złożone bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez

kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności

wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2.

Małżonkowie mogą nosić wspólne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednego z

nich. Każdy z małżonków może również zachować swoje dotychczasowe nazwisko albo połączyć

z nim dotychczasowe nazwisko drugiego małżonka. Nazwisko utworzone w wyniku połączenia

nie może składać się z więcej niż dwóch członów.

§ 3.

W razie niezłożenia oświadczenia w sprawie nazwiska, każdy z małżonków zachowuje swoje

dotychczasowe nazwisko.

(uchylony).

Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych

i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek

założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części,

na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie

domowym.

§ 1

Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na

nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać,

ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były

w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

§ 2

Nakaz, o którym mowa w paragrafie poprzedzającym, zachowuje moc mimo ustania po jego

wydaniu wspólnego pożycia małżonków. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonków

nakaz ten zmienić albo uchylić.

Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony

do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten

stosuje się odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego.

W razie przemijającej przeszkody, która dotyczy jednego z małżonków pozostających

we wspólnym pożyciu, drugi małżonek może za niego działać w sprawach zwykłego zarządu,

w szczególności może bez pełnomocnictwa pobierać przypadające należności, chyba że

sprzeciwia się temu małżonek, którego przeszkoda dotyczy. Względem osób trzecich sprzeciw

jest skuteczny, jeżeli był im wiadomy.

§ 1.

Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego

z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

§ 2.

Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe

zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Postanowienie

to może być uchylone w razie zmiany okoliczności.

§ 3.

Względem osób trzecich wyłączenie odpowiedzialności solidarnej jest skuteczne, jeżeli

było im wiadome.

§ 1.

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa

(wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez

oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte

wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2.

Do majątku wspólnego należą w szczególności

1)

pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z

małżonków;

2)

dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3)

środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego

z małżonków;

4

kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm..

(uchylony).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 2011 r., z wyjątkiem art. 2 pkt 1, art. 3 pkt

1, pkt 2 lit. a, pkt 3, pkt 5 i pkt 6, art. 4 pkt 1-12, pkt 13 lit. b i c, pkt 14-25,

pkt 27, pkt 28, pkt 29 lit. a, pkt 30-33, pkt 34 lit. a, pkt 35-39, pkt 42-44 i pkt

46-50, art. 5, art. 6, art. 12, art. 13, art. 15, art. 16 i art. 31, które wchodzą

w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą

1)

przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2)

przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca

lub darczyńca inaczej postanowił;

3)

prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4)

przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego

z małżonków;

5)

prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6)

przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju

zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty

należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności

do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków

powodzenia na przyszłość;

7)

wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej

jednego z małżonków;

8)

przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9)

prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10)

przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis

szczególny stanowi inaczej.

Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte

wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis

lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku

wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem

i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.

W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku

wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem,

który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych

przedmiotach należących do tego majątku.

§ 1.

Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności

udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu

majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

§ 2.

Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy

poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów

majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania

tego majątku.

§ 3.

Przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia

działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej

przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.

§ 1.

Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez

drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub

zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności

zarobkowej.

§ 2.

Sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim zapoznać przed

dokonaniem czynności prawnej.

§ 3.

Przepis art. 39 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania

1)

czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości

lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania

lub pobierania z niej pożytków;

2)

czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego,

którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

3)

czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia

gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

4)

darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

§ 2.

Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody

drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.

§ 3.

Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin

do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 4.

Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.

Jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej

zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje

się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności

prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Jeżeli jeden z małżonków odmawia zgody wymaganej do dokonania czynności, albo jeżeli

porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, drugi małżonek może

zwrócić się do sądu o zezwolenie na dokonanie czynności. Sąd udziela zezwolenia, jeżeli

dokonania czynności wymaga dobro rodziny.

Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków pozbawić drugiego małżonka

samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym; może również postanowić, że na dokonanie

czynności wskazanych w art. 37 § 1 zamiast zgody małżonka będzie potrzebne zezwolenie

sądu. Postanowienia te mogą być uchylone w razie zmiany okoliczności.

§ 1.

Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może

żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

§ 2.

Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie

jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia

z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych

przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych

z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku

z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład

przedsiębiorstwa.

§ 3.

Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego

jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika,

z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności

zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33

pkt 9.

Wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia

z udziału, który w razie ustania wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym

lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

§ 1.

Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

§ 2

Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów

w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił

się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem

tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo

o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

§ 3.

Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku

wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we

wspólnym gospodarstwie domowym.

(uchylony).

§ 1.

Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego

na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty

majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił

ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków

i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość

majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2.

Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy

zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3.

Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków

został zaspokojony z majątku wspólnego.

W sprawach nieunormowanych w artykułach poprzedzających od chwili ustania wspólności

ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku,

stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 27 maja 1990 r.

§ 1.

Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową

rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową

z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

§ 2.

Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania

w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba

że strony postanowiły inaczej.

Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy

jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2008 r., z wyjątkiem

1)

art. 12 ust. 2 i 3a, art. 15 ust. 9, art. 20 ust. 3-5 i art. 46a, które wchodzą w

życie z dniem 1 sierpnia 2008 r.;

2)

art. 32, który wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia;

3)

art. 45, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Do ustanowionej umową wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności

ustawowej, z zachowaniem przepisów niniejszego oddziału.

§ 1.

Nie można przez umowę majątkową małżeńską rozszerzyć wspólności na

1)

przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub

darowizny;

2)

prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

3)

prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

4)

wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju

zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności

z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

5)

niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności

zarobkowej każdego z małżonków.

§ 2.

W razie wątpliwości uważa się, że przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych

potrzeb jednego z małżonków nie zostały włączone do wspólności.

Jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem wspólności, wierzyciel, którego

dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów

majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa

nie została rozszerzona.

W razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska

stanowi inaczej. Przepis ten nie wyłącza zastosowania art. 43 § 2 i 3.

W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje

zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później.

Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Do rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków stosuje się przepisy o rozdzielności

majątkowej, z zachowaniem przepisów niniejszego oddziału.

§ 1.

Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy

majątkowej.

§ 2.

Jeżeli umowa majątkowa nie stanowi inaczej, przy obliczaniu dorobków pomija się przedmioty

majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej i wymienione w art. 33 pkt 2, 5-7,

9 oraz przedmioty nabyte w zamian za nie, natomiast dolicza się wartość

1)

darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, z wyłączeniem darowizn na rzecz wspólnych

zstępnych małżonków oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn na rzecz innych osób;

2)

usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka;

3)

nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.

§ 3.

Dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej

i według cen z chwili rozliczenia.

§ 1.

Po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek

drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie

prawa.

§ 2.

Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków.

§ 3.

W razie braku porozumienia między stronami co do sposobu lub wysokości wyrównania,

rozstrzyga sąd.

§ 1.

W razie śmierci jednego z małżonków, wyrównanie dorobków następuje między jego spadkobiercami

a małżonkiem pozostałym przy życiu.

§ 2.

Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków

tylko wtedy, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o

rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

§ 1.

Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności

majątkowej.

§ 1a

Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego

z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem

wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

§ 2.

Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W

wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym

niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

§ 3

Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków nie

wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej. Jeżeli rozdzielność

majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, małżonkowie mogą zawrzeć umowę

majątkową małżeńską po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez

wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech

lat od ustanowienia rozdzielności.

§ 1.

Rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia

upadłości jednego z małżonków.

§ 2.

W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia

postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy.

§ 1.

Orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

§ 2.

Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy.

Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności

majątkowej.

§ 1.

W razie uznania jednego z małżonków za zmarłego domniemywa się, że małżeństwo ustało

z chwilą, która w orzeczeniu o uznaniu tego małżonka za zmarłego została oznaczona

jako chwila jego śmierci.

§ 2.

Jeżeli po uznaniu jednego z małżonków za zmarłego drugi małżonek zawarł nowy związek

małżeński, związek ten nie może być unieważniony z tego powodu, że małżonek uznany

za zmarłego żyje albo że jego śmierć nastąpiła w innej chwili aniżeli chwila oznaczona

w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w chwili

zawarcia nowego związku małżeńskiego strony wiedziały, że małżonek uznany za zmarłego

pozostaje przy życiu.

§ 1.

Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków

może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

§ 2.

Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny,

jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków

albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego.

§ 3.

Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu

pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody

na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

§ 1.

Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

§ 2.

Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku

następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

§ 1

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim

dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej

wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania

dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej

i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem

dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga

innego rozstrzygnięcia.

§ 1a

Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając

władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby

dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek,

jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie,

że będą współdziałać w sprawach dziecka.

§ 2

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także

o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania

rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco

nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego

eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym

rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania

jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia

lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie

jednemu z małżonków są możliwe.

§ 3

Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału

majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki

w postępowaniu.

§ 4

Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby

dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z tym że art. 42,

w zakresie, w jakim dotyczy utworzenia środka specjalnego w celu wsparcia inwestycji

i utrzymania placówek zagranicznych, oraz art. 43 wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

2002 r.

W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek

rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko,

może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić

do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.

§ 1.

Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia

i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego

dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom

uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

§ 2.

Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód

pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd

na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany

jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb

małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

§ 3.

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie

zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek

rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa

także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe

okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Z zastrzeżeniem przepisu artykułu poprzedzającego do obowiązku dostarczania środków

utrzymania przez jednego z małżonków rozwiedzionych drugiemu stosuje się odpowiednio

przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.

Matką dziecka jest kobieta, która je urodziła.

§ 1.

Jeżeli sporządzono akt urodzenia dziecka nieznanych rodziców albo macierzyństwo kobiety

wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka zostało zaprzeczone, można żądać

ustalenia macierzyństwa.

§ 2.

Powództwo o ustalenie macierzyństwa wytacza dziecko przeciwko matce, a jeżeli matka

nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3.

Matka wytacza powództwo o ustalenie macierzyństwa przeciwko dziecku.

Matka nie może wytoczyć powództwa o ustalenie macierzyństwa po osiągnięciu przez dziecko

pełnoletności.

§ 1.

Jeżeli w akcie urodzenia jest wpisana jako matka kobieta, która dziecka nie urodziła,

można żądać zaprzeczenia macierzyństwa.

§ 2.

Powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa dziecko wytacza przeciwko kobiecie wpisanej

w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, a jeżeli kobieta ta nie żyje - przeciwko

kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3.

Matka wytacza powództwo przeciwko kobiecie wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako

jego matka i przeciwko dziecku, a jeżeli kobieta ta nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 4.

Kobieta wpisana w akcie urodzenia dziecka jako jego matka wytacza powództwo przeciwko

dziecku.

§ 5.

Mężczyzna, którego ojcostwo zostało ustalone z uwzględnieniem macierzyństwa kobiety

wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, wytacza powództwo przeciwko dziecku

i tej kobiecie, a jeżeli ona nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 1.

Matka albo kobieta wpisana w akcie urodzenia dziecka jako jego matka może wytoczyć

powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia sporządzenia

aktu urodzenia dziecka.

§ 2.

Mężczyzna, którego ojcostwo zostało ustalone z uwzględnieniem macierzyństwa kobiety

wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie

macierzyństwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że kobieta

wpisana w akcie urodzenia dziecka nie jest matką dziecka, nie później jednak niż do

osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

§ 3.

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Dziecko może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa w ciągu trzech lat od

osiągnięcia pełnoletności.

§ 2.

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Ustalenie i zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jednakże

w razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, ustalenia macierzyństwa mogą dochodzić

jego zstępni.

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa może wytoczyć także prokurator,

jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego; wytoczenie powództwa

o zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.

§ 1.

Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może

żądać, ażeby sąd orzekł separację.

§ 2.

Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne,

jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków

albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego.

§ 3.

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację

na podstawie zgodnego żądania małżonków.

§ 1.

Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie

to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód.

§ 2.

Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji

jest uzasadnione, sąd orzeka separację.

§ 1.

Przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58.

§ 2.

Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka o winie

rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków

nie ponosił winy.

§ 1.

Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 2.

Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.

§ 3.

Jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani

są do wzajemnej pomocy.

§ 4.

Do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających

w separacji drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy art. 60, z wyjątkiem § 3.

§ 5.

Przepisu art. 59 nie stosuje się.

(uchylony).

§ 1.

Na zgodne żądanie małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji.

§ 2.

Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.

§ 3

Znosząc separację, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim

dzieckiem małżonków.

§ 1.

Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w

linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii

prostej.

§ 2.

Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało

pokrewieństwo.

§ 1.

Z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Trwa

ono mimo ustania małżeństwa.

§ 2.

Linię i stopień powinowactwa określa się według linii i stopnia pokrewieństwa.

§ 1.

Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu

dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki.

Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni

od orzeczenia separacji.

§ 2.

Jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia

małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi

ono od drugiego męża.

§ 3.

Domniemania powyższe mogą być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy

od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak

niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

§ 1.

Jeżeli mąż matki został całkowicie ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej

lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych, na które zapadł w ciągu terminu do wytoczenia

powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, powództwo może wytoczyć jego przedstawiciel ustawowy.

Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia ustanowienia

przedstawiciela ustawowego, a jeżeli przedstawiciel powziął wiadomość o urodzeniu

się dziecka dopiero później - sześć miesięcy od dnia, w którym tę wiadomość powziął.

§ 2.

Jeżeli przedstawiciel ustawowy męża całkowicie ubezwłasnowolnionego nie wytoczył powództwa

o zaprzeczenie ojcostwa, mąż może wytoczyć powództwo po uchyleniu ubezwłasnowolnienia.

Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia uchylenia

ubezwłasnowolnienia, a jeżeli mąż powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero

później - sześć miesięcy od dnia, w którym tę wiadomość powziął.

Jeżeli mąż matki zapadł na chorobę psychiczną lub innego rodzaju zaburzenia psychiczne

w ciągu terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa i mimo istnienia podstaw

do ubezwłasnowolnienia całkowitego nie został ubezwłasnowolniony, może on wytoczyć

powództwo w ciągu sześciu miesięcy od ustania choroby lub zaburzeń, a gdy powziął

wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero później - w ciągu sześciu miesięcy od dnia,

w którym tę wiadomość powziął.

Mąż matki powinien wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i

matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.

Zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka.

Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie

zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.

§ 1.

Matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy

od urodzenia dziecka.

§ 2.

Matka powinna wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko mężowi i dziecku,

a jeżeli mąż nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 3.

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa

męża swojej matki, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.

§ 2.

Dziecko powinno wytoczyć powództwo przeciwko mężowi swojej matki i matce, a jeżeli

matka nie żyje - przeciwko jej mężowi. Jeżeli mąż matki nie żyje, powództwo powinno

być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3.

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.

§ 1.

Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie

takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie ojcostwa

albo na mocy orzeczenia sądu.

§ 2.

Uznanie ojcostwa nie może nastąpić, jeżeli toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa.

§ 1.

Uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy

przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka

potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny,

że ojcem dziecka jest ten mężczyzna.

§ 2.

Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym złożyć oświadczenia

konieczne do uznania ojcostwa przepisy regulujące obowiązki i prawa wynikające z uznania,

przepisy o nazwisku dziecka oraz różnicę pomiędzy uznaniem ojcostwa a przysposobieniem

dziecka.

§ 3.

Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania

ojcostwa, jeżeli uznanie jest niedopuszczalne albo gdy powziął wątpliwość co do pochodzenia

dziecka.

§ 4.

Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym, a za granicą również

przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula, jeżeli

uznanie dotyczy dziecka, którego oboje rodzice albo jedno z nich są obywatelami polskimi.

Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki dziecka lub mężczyzny,

od którego dziecko pochodzi, oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może zostać

zaprotokołowane przez notariusza albo złożone do protokołu wobec wójta (burmistrza,

prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy.

Przepisy art. 73 § 1-3 stosuje się odpowiednio.

§ 2.

Protokół podpisuje osoba, która przyjęła oświadczenie, oraz osoba, która je złożyła,

chyba że nie może ona go podpisać. Przyczynę braku podpisu należy podać w protokole.

§ 3.

Protokół zawierający oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa powinien być niezwłocznie

przekazany do urzędu stanu cywilnego właściwego do sporządzenia aktu urodzenia dziecka.

§ 1.

Można uznać ojcostwo przed urodzeniem się dziecka już poczętego.

§ 2.

Jeżeli dziecko urodziło się po zawarciu przez matkę małżeństwa z innym mężczyzną niż

ten, który uznał ojcostwo, przepisu art. 62 nie stosuje się.

§ 1.

Uznanie ojcostwa nie może nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.

§ 2.

Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, uznanie ojcostwa może nastąpić

w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym mężczyzna składający oświadczenie o uznaniu

dowiedział się o śmierci dziecka, nie później jednak niż do dnia, w którym dziecko

osiągnęłoby pełnoletność.

§ 1.

Oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może złożyć osoba, która ukończyła szesnaście

lat i nie istnieją podstawy do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

§ 2.

Osoba, o której mowa w § 1, jeżeli nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych,

może złożyć oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa tylko przed sądem opiekuńczym.

§ 1.

Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności

uznania w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od

niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego

bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka.

§ 2.

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Przepisy o ustaleniu bezskuteczności uznania ojcostwa stosuje się odpowiednio do matki

dziecka, która potwierdziła ojcostwo.

Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa nie może być wytoczone ani przez matkę dziecka, ani przez mężczyznę, który

uznał ojcostwo.

§ 1.

Dziecko może żądać ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa, jeżeli uznający mężczyzna

nie jest jego ojcem.

§ 2.

Z żądaniem tym dziecko może wystąpić po dojściu do pełnoletności, nie później jednak

niż w ciągu trzech lat od jej osiągnięcia.

§ 3.

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Mężczyzna, który uznał ojcostwo, wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania

przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 2.

Matka wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko dziecku

i mężczyźnie, który uznał ojcostwo, a jeżeli mężczyzna ten nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 3.

Dziecko wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko mężczyźnie,

który uznał ojcostwo i przeciwko matce, a gdy matka nie żyje - tylko przeciwko temu

mężczyźnie. Jeżeli mężczyzna ten nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko

kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 1.

Po śmierci dziecka ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne.

§ 2.

Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, stosuje się odpowiednio przepisy

art. 82 § 1 i 2, przy czym powództwo powinno być wytoczone nie później niż do dnia,

w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność, przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez

sąd opiekuńczy na miejsce dziecka.

§ 1.

Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec

dziecka. Jednakże matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z takim żądaniem po

śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.

§ 2.

Dziecko albo matka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu,

a gdy ten nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3.

Domniemany ojciec dziecka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko dziecku

i matce, a gdy matka nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 4.

W razie śmierci dziecka, które było powodem w sprawie o ustalenie ojcostwa, ustalenia

mogą dochodzić jego zstępni.

§ 1.

Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej

niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem

się dziecka.

§ 2.

Okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą

do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego

mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona

interesu społecznego; wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie

bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli

uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo

o ustalenie bezskuteczności uznania.

Rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się.

§ 1.

Dziecko, co do którego istnieje domniemanie, że pochodzi od męża matki, nosi nazwisko

będące nazwiskiem obojga małżonków. Jeżeli małżonkowie mają różne nazwiska, dziecko

nosi nazwisko wskazane w ich zgodnych oświadczeniach. Małżonkowie mogą wskazać nazwisko

jednego z nich albo nazwisko utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem

ojca dziecka.

§ 2.

Oświadczenia w sprawie nazwiska dziecka są składane jednocześnie z oświadczeniami

o nazwiskach, które będą nosić małżonkowie. Jeżeli małżonkowie nie złożyli zgodnych

oświadczeń w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko składające się z nazwiska

matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.

§ 3.

Przy sporządzeniu aktu urodzenia pierwszego wspólnego dziecka małżonkowie mogą złożyć

przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne oświadczenia o zmianie wskazanego

przez nich nazwiska dziecka albo oświadczenia, o których mowa w § 1, jeżeli nazwisko

dziecka nie zostało przez nich wskazane.

§ 4.

Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do nazwiska dziecka, którego rodzice zawarli

małżeństwo po urodzeniu się dziecka. Do zmiany nazwiska dziecka, którego rodzice zawarli

małżeństwo po ukończeniu przez dziecko trzynastu lat, jest potrzebna jego zgoda.

§ 1.

Jeżeli ojcostwo zostało ustalone przez uznanie, dziecko nosi nazwisko wskazane w zgodnych

oświadczeniach rodziców, składanych jednocześnie z oświadczeniami koniecznymi do uznania

ojcostwa. Rodzice mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko utworzone przez

połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka. Jeżeli rodzice nie złożyli zgodnych

oświadczeń w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko składające się z nazwiska

matki i dołączonego do niego nazwiska ojca. Do zmiany nazwiska dziecka, które w chwili

uznania już ukończyło trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda.

§ 2.

W razie sądowego ustalenia ojcostwa sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalającym

ojcostwo, stosując odpowiednio przepisy § 1. Jeżeli dziecko ukończyło trzynaście lat,

do zmiany nazwiska jest potrzebna jego zgoda.

§ 3.

Jeżeli ojcostwa nie ustalono, dziecko nosi nazwisko matki.

§ 4.

Dziecku nieznanych rodziców nazwisko nadaje sąd opiekuńczy.

Dzieci pochodzące od tych samych rodziców noszą takie samo nazwisko, z zastrzeżeniem

przepisów, które do zmiany nazwiska dziecka wymagają jego zgody.

§ 1.

Jeżeli matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, który nie jest ojcem

tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne

oświadczenia, że dziecko będzie nosić takie samo nazwisko, jakie zgodnie z art. 88

nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko. Do zmiany nazwiska dziecka, które ukończyło

trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda.

§ 2.

Nadanie dziecku nazwiska, o którym mowa w § 1, nie jest dopuszczalne, jeżeli nosi

ono nazwisko ojca albo nazwisko utworzone na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców

dziecka przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka.

§ 3.

Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio, gdy ojciec małoletniego dziecka zawarł małżeństwo

z kobietą, która nie jest matką tego dziecka.

Nazwisko dziecka utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka

albo przez połączenie nazwiska jednego z rodziców z nazwiskiem jego małżonka, od którego

dziecko nie pochodzi, nie może składać się z więcej niż dwóch członów; w skład nazwiska

dziecka wchodzą pierwsze człony nazwisk podlegających połączeniu, chyba że w wyniku

połączenia powstałoby nazwisko, którego człony są jednakowe.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 1987 r.

§ 1.

Dziecko, które ma dochody z własnej pracy, powinno przyczyniać się do pokrywania kosztów

utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców.

§ 2.

Dziecko, które pozostaje na utrzymaniu rodziców i mieszka u nich, jest obowiązane

pomagać im we wspólnym gospodarstwie.

Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską.

§ 1.

Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.

§ 2

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka może

orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub

obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109-111 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych,

władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy

jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska

uległa zawieszeniu.

§ 2.

(uchylony).

§ 3.

Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice

są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę.

§ 1

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania

pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego

godności i praw.

§ 2

Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach,

w których może samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno

wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra.

§ 3.

Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes

społeczny.

§ 4

Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku

dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości

dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.

§ 1

Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani

są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do

pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

§ 2

Rodzice, którzy nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych uczestniczą w sprawowaniu

bieżącej pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy ze

względu na dobro dziecka postanowi inaczej.

Osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim

zakazuje się stosowania kar cielesnych.

§ 1.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane

i uprawnione do jej wykonywania.

§ 2.

Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia

między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

§ 1.

Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską.

Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może

działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

§ 2.

Jednakże żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka

1)

przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;

2)

przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem,

chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo

że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.

§ 3.

Przepisy paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem

lub innym organem państwowym.

Jeżeli żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską,

reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

§ 1.

Sąd opiekuńczy i inne organy władzy publicznej są obowiązane udzielać pomocy rodzicom,

jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej. W szczególności

każde z rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka od osoby

nieuprawnionej, a także zwrócić się do sądu opiekuńczego lub innego właściwego organu

władzy publicznej o zapewnienie dziecku pieczy zastępczej.

§ 2

W wypadkach, o których mowa w § 1, sąd opiekuńczy lub inne organy władzy publicznej

zawiadamiają jednostkę organizacyjną wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej,

w rozumieniu przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, o potrzebie

udzielenia rodzinie dziecka odpowiedniej pomocy. Właściwa jednostka organizacyjna

wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej jest obowiązana informować sąd o rodzajach

udzielanej pomocy i jej rezultatach.

§ 1.

Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego

pod ich władzą rodzicielską.

§ 2.

Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych

mu do swobodnego użytku.

§ 3.

Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających

zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

W umowie darowizny albo w testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku

z tytułu darowizny lub testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców.

W wypadku takim, gdy darczyńca lub spadkodawca nie wyznaczył zarządcy, sprawuje zarząd

kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Czysty dochód z majątku dziecka powinien być przede wszystkim obracany na utrzymanie

i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, nadwyżka

zaś na inne uzasadnione potrzeby rodziny.

§ 1.

Sąd opiekuńczy może nakazać rodzicom, żeby sporządzili inwentarz majątku dziecka i

przedstawili go sądowi oraz zawiadamiali sąd o ważniejszych zmianach w stanie tego

majątku, w szczególności o nabyciu przez dziecko przedmiotów majątkowych o znacznej

wartości.

§ 2.

Sąd opiekuńczy może w uzasadnionych wypadkach ustalić wartość rozporządzeń dotyczących

ruchomości, pieniędzy i papierów wartościowych, których dziecko lub rodzice mogą dokonywać

każdego roku bez zezwolenia sądu opiekuńczego, z zastrzeżeniem art. 103.

Po ustaniu zarządu rodzice obowiązani są oddać dziecku lub jego przedstawicielowi

ustawowemu zarządzany przez nich majątek dziecka. Na żądanie dziecka lub jego przedstawiciela

ustawowego, zgłoszone przed upływem roku od ustania zarządu, rodzice obowiązani są

złożyć rachunek z zarządu. Żądanie to nie może jednak dotyczyć dochodów z majątku

pobranych w czasie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy może zmienić orzeczenie o władzy

rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania zawarte w wyroku orzekającym rozwód, separację

bądź unieważnienie małżeństwa, albo ustalającym pochodzenie dziecka.

§ 1.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd

opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania.

§ 2.

Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając

władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby

dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili

zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej

i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać

w sprawach dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka

wymaga innego rozstrzygnięcia.

Rodzice, którzy wykonywają władzę rodzicielską nad dzieckiem ubezwłasnowolnionym całkowicie,

podlegają takim ograniczeniom, jakim podlega opiekun.

§ 1.

Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.

§ 2.

Sąd opiekuńczy może w szczególności

1

zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w szczególności

do pracy z asystentem rodziny, realizowania innych form pracy z rodziną, skierować

małoletniego do placówki wsparcia dziennego, określonych w przepisach o wspieraniu

rodziny i systemie pieczy zastępczej lub skierować rodziców do placówki albo specjalisty

zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną

pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń;

2)

określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu,

albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun;

3

poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;

4)

skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego

albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;

5

zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka

albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji

rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin

zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu

rodziny i systemie pieczy zastępczej.

§ 3.

Sąd opiekuńczy może także powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w

tym celu kuratorowi.

§ 4

W przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 5, a także w razie zastosowania innych środków

określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd opiekuńczy

zawiadamia o wydaniu orzeczenia właściwą jednostkę organizacyjną wspierania rodziny

i systemu pieczy zastępczej, która udziela rodzinie małoletniego odpowiedniej pomocy

i składa sądowi opiekuńczemu, w terminach określonych przez ten sąd, sprawozdania

dotyczące sytuacji rodziny i udzielanej pomocy, w tym prowadzonej pracy z rodziną,

a także współpracuje z kuratorem sądowym.

§ 1.

W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy

może orzec jej zawieszenie.

§ 2.

Zawieszenie będzie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie.

§ 1.

Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo

jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe

obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z

rodziców.

§ 1a

Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie

ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale

nie interesują się dzieckiem.

§ 2.

W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej,

sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może być orzeczone także w wyroku

orzekającym rozwód, separację albo unieważnienie małżeństwa.

§ 1.

Obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy

zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w

dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny

zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą,

regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym.

Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców

dziecka.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli sąd opiekuńczy postanowił inaczej.

Organizację, funkcjonowanie oraz finansowanie rodzin zastępczych, rodzinnych domów

dziecka, placówek opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych

i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych oraz zasady określające kryteria wiekowe

dzieci umieszczanych w tych placówkach i ośrodkach regulują przepisy o wspieraniu

rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej powinno nastąpić po wyczerpaniu wszystkich

form pomocy rodzicom dziecka, o których mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie

pieczy zastępczej, chyba że dobro dziecka wymaga zapewnienia mu niezwłocznie pieczy

zastępczej.

Dziecko umieszcza się w pieczy zastępczej do czasu zaistnienia warunków umożliwiających

jego powrót do rodziny albo umieszczenia go w rodzinie przysposabiającej.

§ 1.

Sąd może powierzyć sprawowanie pieczy zastępczej małżonkom albo osobie niepozostającej

w związku małżeńskim, którzy są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka. Sprawowanie pieczy

zastępczej sąd może także powierzyć małżonkom albo osobie niepozostającej w związku

małżeńskim, którzy nie są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka, jeżeli osoby te zostały

wpisane do rejestru osób zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej

zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej, prowadzenia rodzinnego domu dziecka albo

pełnią już funkcję rodziny zastępczej zawodowej lub rodziny zastępczej niezawodowej

oraz prowadzących rodzinny dom dziecka.

§ 2.

Jeżeli jest to uzasadnione dobrem dziecka sąd może tymczasowo, nie dłużej jednak niż

na 6 miesięcy, powierzyć pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom albo osobie

niepozostającej w związku małżeńskim, którzy nie są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka,

niespełniającym warunku niezbędnych szkoleń, określonego w przepisach o wspieraniu

rodziny i systemie pieczy zastępczej, dotyczących rodzin zastępczych.

Piecza zastępcza nad dzieckiem posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie

o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności jest powierzana przede wszystkim

rodzinie zastępczej zawodowej.

§ 1.

Sąd umieszcza dziecko w instytucjonalnej pieczy zastępczej, jeżeli brak jest możliwości

umieszczenia dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej lub z innych ważnych względów nie

jest to zasadne.

§ 2.

W miarę możliwości sąd umieszcza dziecko w pieczy zastępczej na terenie powiatu miejsca

zamieszkania dziecka.

Rodzeństwo powinno być umieszczone w tej samej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu

dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej lub regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej,

chyba że byłoby to sprzeczne z dobrem dziecka.

§ 1.

Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek

utrzymywania ze sobą kontaktów.

§ 2.

Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny,

spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie

się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się

na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.

§ 1.

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów

z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem

dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga

sąd opiekuńczy.

§ 2

Przepisy § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców,

a pieczę nad nim sprawuje opiekun lub gdy zostało umieszczone w pieczy zastępczej.

§ 1.

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów

rodziców z dzieckiem.

§ 2.

Sąd opiekuńczy może w szczególności

1)

zakazać spotykania się z dzieckiem;

2)

zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu;

3)

zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo

opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd;

4)

ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość;

5)

zakazać porozumiewania się na odległość.

Jeżeli utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka

lub je narusza, sąd zakaże ich utrzymywania.

Sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców

do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów

zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną

pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.

Sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego

dobro dziecka.

Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków,

powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy

czas pieczę nad dzieckiem.

§ 1.

Przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra.

§ 2.

Wymaganie małoletności powinno być spełnione w dniu złożenia wniosku o przysposobienie.

§ 1

Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje

osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków

przysposabiającego oraz posiada opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia

organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej, chyba że obowiązek ten jej nie dotyczy.

§ 2.

Między przysposabiającym a przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku.

§ 1.

Przysposobienie, które spowoduje zmianę dotychczasowego miejsca zamieszkania przysposabianego

w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie, może nastąpić

wówczas, gdy tylko w ten sposób można zapewnić przysposabianemu odpowiednie zastępcze

środowisko rodzinne.

§ 2.

Przepis § 1 nie ma zastosowania, jeżeli między przysposabiającym a przysposabianym

istnieje stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa albo gdy przysposabiający już przysposobił

siostrę lub brata przysposabianego.

§ 1.

Przysposobić wspólnie mogą tylko małżonkowie.

§ 2.

Przysposobienie ma skutki przysposobienia wspólnego także wtedy, gdy osoba przysposobiona

przez jednego z małżonków zostaje następnie przysposobiona przez drugiego małżonka.

§ 3.

Sąd opiekuńczy może na wniosek przysposabiającego orzec, że przysposobienie ma skutki

przysposobienia wspólnego, jeżeli przysposabiający był małżonkiem osoby, która wcześniej

dziecko przysposobiła, a małżeństwo ustało przez śmierć małżonka, który już dokonał

przysposobienia.

Przysposobienie przez jednego z małżonków nie może nastąpić bez zgody drugiego małżonka,

chyba że ten nie ma zdolności do czynności prawnych albo że porozumienie się z nim

napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

§ 1.

Przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego.

§ 2.

Orzeczenie nie może być wydane po śmierci przysposabiającego lub osoby, która ma być

przysposobiona.

§ 3.

Po śmierci przysposabiającego orzeczenie o przysposobieniu może być wydane wyjątkowo,

jeżeli z żądaniem przysposobienia wystąpili oboje małżonkowie, jeden z nich zmarł

po wszczęciu postępowania, a drugi żądanie przysposobienia wspólnie przez małżonków

podtrzymuje oraz gdy przez dłuższy czas przed wszczęciem postępowania przysposabiany

pozostawał pod pieczą wnioskodawców lub tylko zmarłego wnioskodawcy i między stronami

powstała więź jak między rodzicami a dzieckiem.

§ 4.

Na miejsce zmarłego w postępowaniu wstępuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

§ 5.

Przysposobienie, o którym mowa w § 3, ma takie same skutki jak orzeczone przed śmiercią

małżonka.

Przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu po śmierci przysposabiającego.

§ 1.

Do przysposobienia potrzebna jest zgoda przysposabianego, który ukończył lat trzynaście.

§ 2.

Sąd opiekuńczy powinien wysłuchać przysposabianego, który nie ukończył lat trzynastu,

jeżeli może on pojąć znaczenie przysposobienia.

§ 3.

Sąd opiekuńczy może wyjątkowo orzec przysposobienie bez żądania zgody przysposabianego

lub bez jego wysłuchania, jeżeli nie jest on zdolny do wyrażenia zgody lub jeżeli

z oceny stosunku między przysposabiającym a przysposabianym wynika, że uważa się on

za dziecko przysposabiającego, a żądanie zgody lub wysłuchanie byłoby sprzeczne z

dobrem przysposabianego.

§ 1

Do przysposobienia jest potrzebna zgoda rodziców przysposabianego, chyba że zostali

oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi

napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

§ 2.

Sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie

mimo braku zgody rodziców, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona,

jeżeli odmowa zgody na przysposobienie jest oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka.

§ 1.

Rodzice mogą przed sądem opiekuńczym wyrazić zgodę na przysposobienie swego dziecka

w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. Rodzicom, którzy wyrazili taką

zgodę, władza rodzicielska i prawo do kontaktów z dzieckiem nie przysługują.

§ 2.

Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodziców bez wskazania osoby przysposabiającego

stosuje się odpowiednio, jeżeli jedno z rodziców wyraziło taką zgodę, a zgoda drugiego

nie jest do przysposobienia potrzebna. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli porozumienie

się z drugim rodzicem napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

§ 3.

Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodziców bez wskazania osoby przysposabiającego

stosuje się odpowiednio również wtedy, gdy rodzice przysposabianego są nieznani albo

nie żyją, jeżeli sąd opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu tak postanowi.

Zgoda rodziców na przysposobienie dziecka nie może być wyrażona wcześniej niż po upływie

sześciu tygodni od urodzenia się dziecka.

Jeżeli dziecko pozostaje pod opieką, do przysposobienia potrzebna jest zgoda opiekuna.

Jednakże sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie

nawet mimo braku zgody opiekuna, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

§ 1.

Przed orzeczeniem przysposobienia sąd opiekuńczy może określić sposób i okres osobistej

styczności przysposabiającego z przysposabianym.

§ 2.

W wypadku określenia styczności w formie pieczy nad dzieckiem stosuje się odpowiednio

przepisy o rodzinach zastępczych, z tym że całkowite koszty utrzymania przysposabianego

obciążają przysposabiającego.

§ 3.

Jeżeli jednak przez przysposobienie przysposabiany ma zmienić dotychczasowe miejsce

zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie,

przysposobienie może być orzeczone po upływie określonego przez sąd opiekuńczy okresu

osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym w dotychczasowym miejscu

zamieszkania przysposabianego lub w innej miejscowości w Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 4

Przy wykonywaniu nadzoru nad przebiegiem styczności przysposabiającego z przysposabianym

sąd opiekuńczy korzysta z pomocy ośrodka adopcyjnego oraz, w razie potrzeby, organu

pomocniczego w sprawach opiekuńczych.

§ 1.

Przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek,

jak między rodzicami a dziećmi.

§ 2.

Przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych

przysposabiającego.

§ 3.

Ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego

krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.

§ 4.

Skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.

§ 1.

Przepisu art. 121 § 3 nie stosuje się względem małżonka, którego dziecko zostało przysposobione

przez drugiego małżonka, ani względem krewnych tego małżonka, także w razie przysposobienia

po ustaniu małżeństwa przez śmierć tego małżonka.

§ 2.

W wypadku gdy małżonek przysposobił dziecko swego małżonka po śmierci drugiego z rodziców

przysposobionego, przepisu art. 121 § 3 nie stosuje się względem krewnych zmarłego,

jeżeli w orzeczeniu o przysposobieniu sąd opiekuńczy tak postanowił.

§ 1.

Przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego, a jeżeli został przysposobiony

przez małżonków wspólnie albo jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego

małżonka - nazwisko, które noszą albo nosiłyby dzieci zrodzone z tego małżeństwa.

§ 2.

Na żądanie osoby, która ma być przysposobiona, i za zgodą przysposabiającego sąd opiekuńczy

w orzeczeniu o przysposobieniu postanawia, że przysposobiony nosić będzie nazwisko

złożone z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiającego. Jeżeli przysposabiający

albo przysposobiony nosi złożone nazwisko, sąd opiekuńczy rozstrzyga, który człon

tego nazwiska wejdzie w skład nazwiska przysposobionego. Przepisu tego nie stosuje

się w razie sporządzenia nowego aktu urodzenia przysposobionego z wpisaniem przysposabiających

jako jego rodziców.

§ 3.

Na wniosek przysposabiającego sąd opiekuńczy może w orzeczeniu o przysposobieniu zmienić

imię lub imiona przysposobionego. Jeżeli przysposobiony ukończył lat trzynaście, może

to nastąpić tylko za jego zgodą. Przepis art. 118 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Przez przysposobienie ustaje dotychczasowa władza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym.

§ 2.

Jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, władza rodzicielska

przysługuje obojgu małżonkom wspólnie.

§ 1.

Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osób, których zgoda jest do przysposobienia

potrzebna, sąd opiekuńczy orzeka, że skutki przysposobienia polegać będą wyłącznie

na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym. Jednakże i w tym

wypadku skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.

§ 2.

Nie jest dopuszczalne ograniczenie skutków przysposobienia w wypadku, gdy rodzice

przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na przysposobienie dziecka

bez wskazania osoby przysposabiającego.

§ 3.

Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osób, których zgoda jest do przysposobienia

potrzebna, sąd opiekuńczy może w okresie małoletności przysposobionego zmienić przysposobienie

orzeczone stosownie do § 1 na przysposobienie, którego skutki podlegają przepisom

art. 121-123.

W wypadku gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na jego

przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiającego, nie jest dopuszczalne ustalenie

pochodzenia przysposobionego przez uznanie ojcostwa, sądowe ustalenie lub zaprzeczenie

jego pochodzenia, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.

§ 1.

Z ważnych powodów zarówno przysposobiony, jak i przysposabiający mogą żądać rozwiązania

stosunku przysposobienia przez sąd. Rozwiązanie stosunku przysposobienia nie jest

dopuszczalne, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro małoletniego dziecka. Orzekając

rozwiązanie stosunku przysposobienia, sąd może, stosownie do okoliczności, utrzymać

w mocy wynikające z niego obowiązki alimentacyjne.

§ 2.

Po śmierci przysposobionego lub przysposabiającego rozwiązanie stosunku przysposobienia

nie jest dopuszczalne, chyba że przysposabiający zmarł po wszczęciu sprawy o rozwiązanie

stosunku przysposobienia. W wypadku takim na miejsce przysposabiającego w procesie

wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.

§ 1.

Nie jest dopuszczalne rozwiązanie przysposobienia, na które rodzice przysposobionego

wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę bez wskazania osoby przysposabiającego.

§ 2.

Takie przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu za życia

przysposabiającego.

§ 1.

Z chwilą rozwiązania stosunku przysposobienia ustają jego skutki. Jeżeli rozwiązanie

nastąpiło po śmierci przysposabiającego, uważa się, że skutki przysposobienia ustały

z chwilą jego śmierci.

§ 2.

Przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte przez przysposobienie oraz otrzymane w związku

z przysposobieniem imię lub imiona. Jednakże z ważnych powodów sąd na wniosek przysposobionego

lub przysposabiającego może w orzeczeniu o rozwiązaniu stosunku przysposobienia postanowić,

że przysposobiony powraca do nazwiska, które nosił przed orzeczeniem przysposobienia.

Na wniosek przysposobionego sąd orzeka o jego powrocie do poprzednio noszonego imienia

lub imion.

Powództwo o rozwiązanie przysposobienia może wytoczyć także prokurator.

Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania

(obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

§ 1.

Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem;

jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

§ 2.

Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających

ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi

po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza

obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

§ 1.

Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym

a przysposobionym, obowiązek alimentacyjny względem przysposobionego obciąża przysposabiającego

przed wstępnymi i rodzeństwem przysposobionego, a obowiązek alimentacyjny względem

wstępnych i rodzeństwa obciąża przysposobionego dopiero w ostatniej kolejności.

§ 2.

Jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przysposobienie nie

ma wpływu na obowiązek alimentacyjny między przysposobionym a tym drugim małżonkiem

i jego krewnymi.

Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy,

gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie

uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu

środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

§ 1.

Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest

jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają

na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

§ 2.

Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto

znajduje się w niedostatku.

§ 3

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego,

jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie

dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

W stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych,

jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najbliższej

rodziny.

§ 1.

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego

oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

§ 2

Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie

utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości

lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego;

w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu

w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

§ 3

Świadczenia z pomocy społecznej lub funduszu alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

(Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm. podlegające zwrotowi przez zobowiązanego do alimentacji oraz świadczenia dla rodziny

zastępczej nie wpływają na zakres obowiązku alimentacyjnego.

Jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat przed sądowym dochodzeniem świadczeń alimentacyjnych

osoba, która była już do tych świadczeń zobowiązana, bez ważnego powodu zrzekła się

prawa majątkowego lub w inny sposób dopuściła do jego utraty albo jeżeli zrzekła się

zatrudnienia lub zmieniła je na mniej zyskowne, nie uwzględnia się wynikłej stąd zmiany

przy ustalaniu zakresu świadczeń alimentacyjnych.

§ 1

Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.

§ 2

Niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed wniesieniem powództwa o alimenty

sąd uwzględnia zasądzając odpowiednią sumę pieniężną. W uzasadnionych wypadkach sąd

może rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.

W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku

alimentacyjnego.

Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego.

§ 1.

Osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania nie będąc do tego

zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych

od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego

niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która

powinna była te świadczenia spełnić.

§ 2.

Roszczenie przewidziane w paragrafie poprzedzającym przedawnia się z upływem lat trzech.

§ 1.

Ojciec niebędący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym

okolicznościom do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów trzymiesięcznego

utrzymania matki w okresie porodu. Z ważnych powodów matka może żądać udziału ojca

w kosztach swego utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące. Jeżeli wskutek ciąży

lub porodu matka poniosła inne konieczne wydatki albo szczególne straty majątkowe,

może ona żądać, ażeby ojciec pokrył odpowiednią część tych wydatków lub strat. Roszczenia

powyższe przysługują matce także w wypadku, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

§ 2.

Roszczenia matki przewidziane w paragrafie poprzedzającym przedawniają się z upływem

lat trzech od dnia porodu.

Jeżeli ojcostwo mężczyzny niebędącego mężem matki zostało uwiarygodnione, matka może

żądać, ażeby mężczyzna ten jeszcze przed urodzeniem się dziecka wyłożył odpowiednią

sumę pieniężną na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz

na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. Termin i sposób

zapłaty tej sumy określa sąd.

Jeżeli ojcostwo mężczyzny, który nie jest mężem matki, nie zostało ustalone, zarówno

dziecko, jak i matka mogą dochodzić roszczeń majątkowych związanych z ojcostwem tylko

jednocześnie z dochodzeniem ustalenia ojcostwa. Nie dotyczy to roszczeń matki, gdy

dziecko urodziło się nieżywe.

§ 1.

Dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, niebędącego jego

ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie

przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, niebędącej jego matką.

§ 2.

Mąż matki dziecka, niebędący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych,

jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada

zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka,

niebędącej matką dziecka.

§ 3.

Do obowiązku świadczeń przewidzianego w poprzedzających paragrafach stosuje się odpowiednio

przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.

Zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego,

jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy

to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka.

§ 1.

Opiekę ustanawia się dla małoletniego w wypadkach przewidzianych w tytule II niniejszego

kodeksu.

§ 2.

Opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny

po temu powód.

Opiekę sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć

tylko małżonkom.

Jeżeli dobro pozostającego pod opieką tego wymaga, sąd opiekuńczy wydaje niezbędne

zarządzenia dla ochrony jego osoby lub majątku aż do czasu objęcia opieki przez opiekuna;

w szczególności sąd opiekuńczy może ustanowić w tym celu kuratora.

§ 1

Nie może być ustanowiona opiekunem osoba, która nie ma pełnej zdolności do czynności

prawnych albo została pozbawiona praw publicznych.

§ 1a

Opiekunem małoletniego nie może być ustanowiona także osoba, która została pozbawiona

władzy rodzicielskiej albo skazana za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub

obyczajności albo za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby lub przestępstwo

popełnione na szkodę małoletniego lub we współdziałaniu z nim, albo osoba, wobec której

orzeczono zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją

małoletnich lub opieką nad nimi, lub obowiązek powstrzymywania się od przebywania

w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami

lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu.

§ 2.

Nie może być ustanowiony opiekunem ten, w stosunku do kogo zachodzi prawdopodobieństwo,

że nie wywiąże się należycie z obowiązków opiekuna.

§ 1.

Gdy wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem

małoletniego powinna być ustanowiona przede wszystkim osoba wskazana przez ojca lub

matkę, jeżeli nie byli pozbawieni władzy rodzicielskiej.

§ 2.

Jeżeli opiekunem nie została ustanowiona osoba wymieniona w paragrafie poprzedzającym,

opiekun powinien być ustanowiony spośród krewnych lub innych osób bliskich pozostającego

pod opieką albo jego rodziców.

§ 3

W braku takich osób sąd opiekuńczy zwraca się o wskazanie osoby, której opieka mogłaby

być powierzona, do właściwej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej albo do organizacji

społecznej, do której należy piecza nad małoletnimi, a jeżeli pozostający pod opieką

przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej albo innej podobnej placówce, w zakładzie

poprawczym lub w schronisku dla nieletnich sąd może się zwrócić także do tej placówki

albo do tego zakładu lub schroniska.

§ 4

W razie potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w pieczy zastępczej,

sąd powierza sprawowanie opieki, przede wszystkim

1)

w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej - rodzicom zastępczym,

2)

w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinnym domu dziecka - osobom prowadzącym ten

dom,

3)

w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego

- osobom prowadzącym tę placówkę,

4)

w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej: socjalizacyjnej,

specjalistyczno-terapeutycznej, interwencyjnej lub regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej

- osobom bliskim dziecka

- w terminie 7 dni od uprawomocnienia się postanowienia o pozbawieniu władzy rodzicielskiej.

§ 5

W wypadku, o którym mowa w art. 119

(uchylony).

Sąd opiekuńczy może ustanowić jednego opiekuna dla kilku osób, jeżeli nie ma sprzeczności

między ich interesami. Opieka nad rodzeństwem powinna być w miarę możności powierzona

jednej osobie.

Każdy, kogo sąd opiekuńczy ustanowi opiekunem, obowiązany jest opiekę objąć. Z ważnych

powodów sąd opiekuńczy może zwolnić od tego obowiązku.

Objęcie opieki następuje przez złożenie przyrzeczenia przed sądem opiekuńczym. Opiekun

powinien objąć swe obowiązki niezwłocznie.

Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego

wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny.

§ 1.

Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy

tym nadzorowi sądu opiekuńczego.

§ 2.

Do sprawowania opieki stosuje się odpowiednio przepisy o władzy rodzicielskiej z zachowaniem

przepisów poniższych.

Opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych

sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego.

Jeżeli opiekun doznaje przemijającej przeszkody w sprawowaniu opieki, sąd opiekuńczy

może ustanowić kuratora.

O decyzjach w ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego

opiekun powinien informować jego rodziców, którzy uczestniczą w sprawowaniu bieżącej

pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu.

§ 1.

Opiekun nie może reprezentować osób pozostających pod jego opieką

1)

przy czynnościach prawnych między tymi osobami;

2)

przy czynnościach prawnych między jedną z tych osób a opiekunem albo jego małżonkiem,

zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym

przysporzeniu na rzecz osoby pozostającej pod opieką.

§ 2.

Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem

państwowym.

§ 1.

Niezwłocznie po objęciu opieki opiekun obowiązany jest sporządzić inwentarz majątku

osoby pozostającej pod opieką i przedstawić go sądowi opiekuńczemu. Przepis powyższy

stosuje się odpowiednio w razie późniejszego nabycia majątku przez osobę pozostającą

pod opieką.

§ 2.

Sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od obowiązku sporządzenia inwentarza, jeżeli

majątek jest nieznaczny.

§ 1.

Sąd opiekuńczy może zobowiązać opiekuna do złożenia do depozytu sądowego kosztowności,

papierów wartościowych i innych dokumentów należących do pozostającego pod opieką.

Przedmioty te nie mogą być odebrane bez zezwolenia sądu opiekuńczego.

§ 2.

Gotówka pozostającego pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania jego uzasadnionych

potrzeb, powinna być złożona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun może podejmować

ulokowaną gotówkę tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego.

§ 1.

Sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie

okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od

niej.

§ 2.

Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub

gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo

czyni zadość zasadom współżycia społecznego.

§ 3.

Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została

ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie

jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.

§ 1.

Opiekun może żądać od pozostającego pod opieką zwrotu nakładów i wydatków związanych

ze sprawowaniem opieki. Do roszczeń z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy

o zleceniu.

§ 2.

Roszczenia powyższe przedawniają się z upływem lat trzech od ustania opieki lub zwolnienia

opiekuna.

§ 3

Przepis art. 162 § 3 stosuje się odpowiednio.

Roszczenie osoby pozostającej pod opieką o naprawienie szkody wyrządzonej nienależytym

sprawowaniem opieki przedawnia się z upływem lat trzech od ustania opieki lub zwolnienia

opiekuna.

§ 1

Sąd opiekuńczy wykonywa nadzór nad sprawowaniem opieki, zaznajamiając się bieżąco

z działalnością opiekuna oraz udzielając mu wskazówek i poleceń.

§ 2.

Sąd opiekuńczy może żądać od opiekuna wyjaśnień we wszelkich sprawach należących do

zakresu opieki oraz przedstawienia dokumentów związanych z jej sprawowaniem.

§ 1.

Opiekun obowiązany jest, w terminach oznaczonych przez sąd opiekuńczy, nie rzadziej

niż co roku, składać temu sądowi sprawozdania dotyczące osoby pozostającego pod opieką

oraz rachunki z zarządu jego majątkiem.

§ 2.

Jeżeli dochody z majątku nie przekraczają prawdopodobnych kosztów utrzymania i wychowania

pozostającego pod opieką, sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od przedstawiania szczegółowych

rachunków z zarządu; w wypadku takim opiekun składa tylko ogólne sprawozdanie o zarządzie

majątkiem.

§ 1.

Sąd opiekuńczy bada sprawozdania i rachunki opiekuna pod względem rzeczowym i rachunkowym,

zarządza w razie potrzeby ich sprostowanie i uzupełnienie oraz orzeka, czy i w jakim

zakresie rachunki zatwierdza.

§ 2.

Zatwierdzenie rachunku przez sąd opiekuńczy nie wyłącza odpowiedzialności opiekuna

za szkodę wyrządzoną nienależytym sprawowaniem zarządu majątkiem.

Jeżeli opiekun nie sprawuje należycie opieki, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.

§ 1.

Z ważnych powodów sąd opiekuńczy może na żądanie opiekuna zwolnić go z opieki.

§ 2.

Sąd opiekuńczy zwolni opiekuna, jeżeli z powodu przeszkód faktycznych lub prawnych

opiekun jest niezdolny do sprawowania opieki albo dopuszcza się czynów lub zaniedbań,

które naruszają dobro pozostającego pod opieką.

§ 3.

Jeżeli sąd opiekuńczy nie postanowił inaczej, opiekun obowiązany jest prowadzić nadal

pilne sprawy związane z opieką aż do czasu jej objęcia przez nowego opiekuna.

Gdy małoletni osiągnie pełnoletność albo gdy przywrócona zostanie nad nim władza rodzicielska,

opieka ustaje z mocy prawa.

Jeżeli w chwili ustania opieki zachodzi przeszkoda do natychmiastowego przyjęcia zarządu

majątkiem przez osobę, która pozostawała pod opieką, albo przez jej przedstawiciela

ustawowego lub spadkobierców, opiekun obowiązany jest nadal prowadzić pilne sprawy

związane z zarządem majątku, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej.

§ 1.

W razie zwolnienia opiekuna lub ustania opieki opiekun obowiązany jest złożyć w ciągu

trzech miesięcy rachunek końcowy z zarządu majątkiem.

§ 2.

Do rachunku końcowego stosuje się odpowiednio przepisy o rachunku rocznym.

Sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od obowiązku składania rachunku końcowego.

Niezwłocznie po swym zwolnieniu lub po ustaniu opieki opiekun obowiązany jest oddać

osobie, która pozostawała pod opieką, albo jej przedstawicielowi ustawowemu lub spadkobiercom

zarządzany przez siebie majątek tej osoby.

Do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece

nad małoletnim z zachowaniem przepisów poniższych.

Jeżeli wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem

ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek,

a w braku tegoż - jego ojciec lub matka.

Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie ustaje z mocy prawa w razie uchylenia ubezwłasnowolnienia

lub zmiany ubezwłasnowolnienia całkowitego na częściowe.

§ 1.

Kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych.

§ 2.

W zakresie nieuregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora,

stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece z zachowaniem przepisów poniższych.

§ 1

Organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie

za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby,

dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów

lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora.

§ 2.

Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy kuratora jest nieznaczny, a sprawowanie

kurateli czyni zadość zasadom współżycia społecznego.

§ 1.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, organ państwowy, który ustanowił

kuratora, uchyli kuratelę, gdy odpadnie jej cel.

§ 2.

Jeżeli kurator został ustanowiony do załatwienia poszczególnej sprawy, kuratela ustaje

z chwilą ukończenia tej sprawy.

§ 1.

Kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i

do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi.

§ 2.

W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia kuratela ustaje z mocy prawa.

Dla dziecka poczętego, lecz jeszcze nieurodzonego, ustanawia się kuratora, jeżeli

jest to potrzebne do strzeżenia przyszłych praw dziecka. Kuratela ustaje z chwilą

urodzenia się dziecka.

§ 1.

Dla osoby niepełnosprawnej ustanawia się kuratora, jeżeli osoba ta potrzebuje pomocy

do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju lub do załatwienia poszczególnej

sprawy. Zakres obowiązków i uprawnień kuratora określa sąd opiekuńczy.

§ 2.

Kuratelę uchyla się na żądanie osoby niepełnosprawnej, dla której była ustanowiona.

§ 1.

Dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw,

a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pełnomocnik

nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy je wykonywa nienależycie.

§ 2.

Kurator powinien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej

i zawiadomić ją o stanie jej spraw.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., z wyjątkiem art. 77 ust. 1, który

wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., i art. 241, który wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.